Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
1

Johannes gásttašeaddji

111,1 Markusa evangelium Muhtun giehtačállosiin lea eará dajaldat: “Markusa mielde”. ▶ evangelium. Jesus Kristusa … evangelium sáhttá maid jorgaluvvot “evangelium Jesus Kristusa, Ipmila Bártni birra” dahje “evangelium maid Jesus Kristus, Ipmila Bárdni, sárdnidii”. Kristus lea seammá go ▶ Messias, “beastigonagas”, dás Kristus adnojuvvo Jesusa namman.Ná álgá Jesus Kristusa, Ipmila Bártni, evangelium.

2

1,2
Mal 3,1
Matt 11,10
1,2 Profehta Jesaja Sitáhta čujuha čálabáikái Jes 40,3 ja muhtun muddui čálabáikkiide 2 Mos 23,20 ja Mal 3,1.Profehta Jesaja girjái lea čállojuvvon:

Mun vuolggahan iežan áirasa

du ovdal,

son ráhkada dutnje geainnu.

3

1,3
Jes 40,3
Luk 7,27
Jietna čuorvu meahcis:

Ráhkadehket Hearrái geainnu,

njulgejehket su bálgáid!

4

1,4
Matt 3,2Apd 13,24
19,4
1,4–8 Johannes gásttašeaddji doaimmai Jordaneanu meahcis, gos son sárdnidii jorgalusa ja gásttašii. Vrd. 1,9; 6,14–29; Matt 11,1–19; Luk 1,5–80; 3,1–20. ▶ Johannes.Johannes gásttašeaddji sárdnidii meahcis ahte olbmot galge dahkat jorgalusa ja gásttašuvvot suttuid ándagassii addojupmin 5Su lusa bohte ollu olbmot Jerusalemis ja miehtá Judea. Sii dovddastedje suttuideaset, ja Johannes gásttašii sin Jordaneanus. 6
1,6
2 Gon 1,8
Johannesa gárvun lei kamelguolgabivttas ja alimiid birra náhkkeboagán, ja su borramuš lei rásselohkut ja meahccehonnet. 7Son sárdnidii: “Mu maŋŋil boahtá son guhte lea gievrrat go mun. Mun in leat dohkálaš čoavdit su gámagarccaidge. 8
1,8
Apd 1,5
2,4
Mun lean gásttašan din čáziin, muhto son gásttaša din Bassi Vuoiŋŋain.”

Jesusa gásta ja geahččalus

9Daid beivviid Jesus bođii Nasaretis Galileas, ja Johannes gásttašii su Jordaneanus. 10

1,10
Jes 63,11
Esek 37,5č14
Go Jesus gorgŋii čázis, de son oinnii almmi leahkkaseamen ja Vuoiŋŋa boahtimin su badjelii duvvá hámis. 11
1,11
1 Mos 22,2
Sál 2,7
Jes 42,1
Matt 3,17
12,18
Mark 9,7
2 Pet 1,17
Ja almmis gullui jietna: “Don leat mu ráhkis Bárdni, du mun lean válljen.”

12Dallánaga Vuoigŋa ájii su meahccái. 13

1,13
Sál 91,11eč
1,13 Sáhtán hebreagiel sátni mii mearkkaša “vuostálasti”. ▶ Sáhtán eŋgelat eŋgelat. Njealljelogi beaivvi son lei meahcis, ja Sáhtán geahččalii su. Son elii spiriid gaskkas, ja eŋgelat bálvaledje su.

Vuosttaš máhttájeaddjit

14

1,14
6,17
Go Johannes lei biddjojuvvon giddagassii, de Jesus bođii Galileai ja sárdnidii Ipmila evangeliuma. 15
1,15
Jes 52,7
Jer 3,1222
Dan 2,44
7,14
Hos 14,2
Matt 3,2
4,17
10,7
Gal 4,4
1,15 Ipmila riika.Son celkkii: “Áigi lea dievvan, Ipmila riika lea boahtán lahka. Jorgalehket ja oskot evangeliumii!”

161,16 Galileajávrri gátti Galileajávri gohčoduvvo maid Gennesaretjávrin (gč. Luk 5,1) ja Tiberiasjávrin (vrd. Joh 6,1; 21,1). suohppunfierpmi Guollebivdit atne uhca jorba nuohtáža (3-5 m rastámihttu) maid sii suhpodedje guollespierru badjel. ▶ guollebivdu.Go Jesus lei vázzimin Galileajávrri gátti, de son oinnii Simona ja su vielja Andreasa. Soai leigga suhpodeamen jávrái suohppunfierpmi, dasgo soai leigga guollebivdit. 17Jesus celkkii sudnuide: “Vuolgi čuovvut mu, de mun dagan dudno olmmošbivdin.” 18Soai guđiiga dallán firpmiid ja čuovvuleigga Jesusa.

19Go Jesus lei mannan veaháš ovdalebbui, de son oinnii Jakoba, Sebedeusa bártni, ja su vielja Johannesa. Soai leigga fatnasis čiktimin firpmiid. 20Jesus rávkkai sudno, ja soai guđiiga áhčiska Sebedeusa ja su bálkkolaččaid fatnasii ja čuovvuleigga Jesusa.

Jesus Kapernaumis

211,21 Sabbahin Sabbat lei juvddálaččaid vuoiŋŋastanbeaivi. synagogai juvddálaččaid čoahkkananbáiki. ▶ synagoga.Sii bohte Kapernaumii. Sabbahin Jesus manai synagogai ja oahpahišgođii. 22

1,22
Matt 7,28č
1,22 čáloahppavaččat olbmot geaid bargun lei čilget lága. ▶ čáloahppavaččat.Olbmot ovddošedje sakka su oahpaheami, danne go son oahpahii nugo dat geasa lea addojuvvon váldi, iige nugo čáloahppavaččat.

231,23 buhtismeahttun vuoigŋa buohcuvuohta ja suddu.Synagogas lei dalle olmmái geas lei buhtismeahttun vuoigŋa. Son čuorvugođii: 24

1,24
5,7
Joh 6,69
1,24 Ipmila Bassi Jesus Ipmila bárdnin, gč. 1,1. ▶ bassi.“Mii dahkamušaid dus lea minguin, Jesus nasaretlaš? Leatgo don boahtán min heavahit? Mun dieđán gii don leat, Ipmila Bassi!” 25Muhto Jesus šikkui vuoiŋŋa ja celkkii: “Jaska! Vuolgge sus olggos!” 26
1,26
9,2026
Dalle buhtismeahttun vuoigŋa gaikkui olbmá ja vulggii sus ja čuorvvui jitnosit. 27Buohkat suorganedje ja jerre guhtet guoimmisteaset: “Mii dát lea? Ođđa oahpahus, su sániin lea váldi! Velá buhtismeahttun vuoiŋŋatge jeagadit go son gohčču daid.” 28Su namma bekkii dallánaga miehtá Galilea.

29

1,29
5,37+
Sii vulge synagogas ja manne Simona ja Andreasa ruktui oktan Jakobiin ja Johannesiin. 30Simona vuoni lei veallámin seaŋggas čoaskindávddas, ja dat muitaluvvui dalán Jesusii. 31Jesus manai su lusa, dollii su gihtii ja čuoččáldahtii su. Čoaskindávda luittii nissona, ja son bálvališgođii gussiidis.

321,32 Go šattai eahket … luoitádan Juvddálaš jándor rehkenastojuvvo beaivvášluoitádeamis beaivvášluoitádeapmái. Sabbat (v. 21) bistá bearjadateahkedis gitta lávvordateahkeda rádjái. Gč. 3 Mos 23,32. idja ja beaivi.Go šattai eahket ja beaivváš lei luoitádan, de sii bukte su lusa buot buhcciid ja bosttahuvvon olbmuid. 33Oppa gávpot lei čoagganan uvssa ovdii. 34

1,34
1,44+
Son buoridii eatnagiid geain ledje máŋggalágán dávddat, ja ájii olggos máŋga bahás vuoiŋŋa. Son ii suovvan bahás vuoiŋŋaid sárdnut, danne go dat dovde su.

Jesus vuolgá Kapernaumis

35

1,35
Matt 14,23
Mark 6,46
Luk 5,16
6,12
Árrat iđđedis, go ain lei seavdnjat, Jesus lihkai ja vulggii olggos. Son manai báikái gos sáhtii leat okto, ja rohkadalai doppe. 36Simon ja dat geat ledje suinna, vulge hoahpus ohcat Jesusa 37ja gávdne su. Sii dadje sutnje: “Buohkat ohcet du.” 38
1,38
Joh 18,37
Muhto Jesus celkkii: “Vulgot dáppe ja mannot lagaš gávpogiidda vai mun beasan sárdnidit doppenai. Dan dihtehan mun lean boahtán.” 39
1,39
Matt 4,23
Nu son vulggii ja jođii miehtá Galilea, sárdnidii synagogain ja ájii olggos bahás vuoiŋŋaid.

Jesus buorida spihtálaš olbmá

401,40 spihtálaš sátni čujuha liikedávdii. ▶ spihtáldávda.Jesusa lusa bođii spihtálaš olmmái gii čippostii su ovdii, ánui sus veahki ja celkkii: “Jos don dáhtut, de don veaját buhtistit mu.” 411,41 árkkášii su njuorrasit Earret veardádusain adno dát greikkagiel sátni dušše Jesusa birra. Matt 9,36; Mark 6,34; 8,2; 9,22; Luk 7,13.Jesus árkkášii su njuorrasit. Son geigii gieđa, guoskkahii su ja celkkii sutnje: “Mun dáhtun. Šatta buhtisin!” 42Dallánaga spihtáldávda vulggii olbmás, ja son šattai buhtisin. 43Jesus vuolggahii su eret ja gilddii su garrasit: 44

1,44
3 Mos 14,2eč
Matt 9,30
Mark 3,12
7,36
8,30
9,9
Luk 4,41
“Ale muital dán geasage. Mana čájehit iežat báhppii ja atte buhtástuvvamis oaffara maid Moses lea mearridan, duođaštussan sidjiide.” 45Muhto go olmmái lei vuolgán, de son riemai muitalit buohkaide dan mii lei dáhpáhuvvan, nu ahte Jesus ii sáhttán šat mannat albmosit guđege gávpogii. Son orui gávpogiid olggobealde ávdin báikkiin, ja juohke guovllus olbmot bohte su lusa.

2

Jesus buorida lámis olbmá

212,1 son lei ruovttus soaitá leat seammá viessu go 1,29, namalassii Petera viessu.Muhtun beivviid das maŋŋil Jesus bođii fas Kapernaumii, ja beaggigođii ahte son lei ruovttus. 2Dohko čoagganii nu ollu olmmoš ahte buohkat eai čáhkan uvssa ovdiige. Jesus sárdnidii sidjiide sáni. 3Sii bukte lámis olbmá su lusa. Njeallje olbmá gudde su, 42,4 sii gaiko dáhki Dáhkkebielkkát dolle badjin duolba dáhki. Bielkkáid gaskii bidje ja botnje ovssiid maid gokče láirá- ja suoidneseaguhusain. Romalaš viesuin ledje dábálaččat dáhkkegeađggit mat ledje ráhkaduvvon boldojuvvon láirrás. Gč. Luk 5,19.muhto olbmuid eatnatvuođa dihte sii eai beassan Jesusa lusa. Dalle sii gaiko dáhki dakko gokko Jesus lei, ja go ledje ráigan dáhki, de sii luite vuolás guoddinseaŋgga mas lámis olmmái veallái. 5Go Jesus oinnii sin oskku, de son celkkii lápmásii: “Bártnážan, du suttut leat dutnje ándagassii addojuvvon.”

6Muhtun čáloahppavaččat ledje čohkkámin das, ja sii jurddašedje váimmusteaset: 7

2,7
Sál 103,3
Jes 43,25
1 Joh 1,9
“Mo son sáhttá sárdnut nie? Son bilkida Ipmila. Gii sáhttá addit suttuid ándagassii earret Ipmila?” 8Jesus dovddai dalán vuoiŋŋastis maid sii jurddašedje, ja son celkkii sidjiide: “Manne dis leat diekkár jurdagat? 9Goabbá lea álkit dadjat lápmásii: Du suttut addojuvvojit dutnje ándagassii, vai: Čuožžil, váldde seaŋggat ja vázzil? 102,10 Olbmobártnis namahus maid Jesus dávjjimusat geavaha iežas birra. Vrd. Dan 7,13č. ▶ Olbmobárdni.Muhto vai diehtibehtet ahte Olbmobártnis lea váldi eatnama alde addit suttuid ándagassii” – ja son cealká lámis olbmái – 11“mun cealkkán dutnje: Čuožžil, váldde seaŋggat ja mana ruoktot.” 12
2,12
Matt 9,33
Ja olmmái čuožžilii, válddii dallánaga seaŋggas ja váccii olggos buohkaid oaidnut. Buohkat hirpmástuvve. Sii máidno Ipmila ja dadje: “Dákkára mii eat leat goassege oaidnán.”

Jesus rávká Levi máhttájeaddjin

13Dasto Jesus manai fas jávregátti. Ollu olbmot bohte su maŋis, ja son oahpahii sin. 142,14 Levi seammá olmmoš go Matteus, gč. Matt 9,9. tuolloviesu Kapernaum lei deaŧalaš gávpegeainnu guoras Syria ja Gaskameara gaskkas. ▶ tuollu.Go son lei vázzimin tuolloviesu meaddel, de son oinnii Levi, Alfeusa bártni, čohkkámin das. Jesus celkkii sutnje: “Čuovo mu!” ja son čuožžilii ja vulggii čuovvut Jesusa.

152,15 tuollárat Romalaččat gáibidedje tuolu ja divadiid gávpeolbmuin ja maiddái earrásiin, ja sii láigohedje dan doaimma dihto olbmuide. Tuollárat eai álo máššan bearramis tuolu eambbo go lei lohpi (Luk 3,12č). Juvddálaččat geat válde dakkár barggu, adnojedje buhtismeahttumin. Sin eatnama olbmot futno sin ja atne sin suttolažžan. boradeamen beavdevierut.Maŋŋil Jesus lei boradeamen Levi viesus. Ollu tuollárat ja suttolaččat ledje boradeamen Jesusiin ja su máhttájeddjiiguin, danne go sii ledje juo eatnagat daid gaskkas geat čuvvo su. 162,16 farisealaččaide farisealaččat.Go láhkadovdit geat gulle farisealaččaide, oidne su boradeamen suttolaččaiguin ja tuolláriiguin, de sii dadje su máhttájeddjiide: “Mo son sáhttá boradit tuolláriiguin ja suttolaččaiguin!” 17

2,17
Luk 19,10
1 Tim 1,15
Jesus gulai dan ja celkkii: “Eai dearvvaš olbmot dárbbaš dálkkasteaddji, muhto buohccit. In mun leat boahtán rávkat vanhurskásiid, muhto suttolaččaid.”

Headjaguossit eai fástut

182,18 fástudedje Fástudit lea orrut borakeahttá ja jugakeahttá mearriduvvon áigái. Jesusa áiggi lei dábálaš ahte juvddálaččat geat čuvvo lága, fástudedje guktii vahkus. ▶ fástuJohannesa máhttájeaddjit ja farisealaččat fástudedje. Muhtumat bohte jearrat Jesusis: “Manne du máhttájeaddjit eai fástut, go sihke Johannesa máhttájeaddjit ja farisealaččaid máhttájeaddjit fástudit?” 19Jesus vástidii: “Eai suige headjaguossit sáhte fástudit dalle go irgi lea sin luhtte? Nu guhká go irgi lea sin luhtte, de sii eai sáhte fástudit. 20Muhto boahtá áigi go irgi váldojuvvo sin luhtte eret, ja dalle, dan beaivvi sii fástudit.

21Ii oktage goaro duhppekeahtes diŋggas duogŋasa boares biktasii. Dasgo dalle boares bivttas gaikána ođđa duogŋasa guoras ja ráigi šaddá stuoribun go ovdal. 222,22 varas viinni boares viidneseahkaide Varas viinni fertii rádjat ođđa viidneseahkaide mat vatne eaige luoddanan go viidni geavai.Iige oktage leaikko varas viinni boares viidneseahkaide. Dasgo dalle viidni ludde seahkaid, ja sihke viidni ja seahkat billašuvvet. Varas viinni galgá baicca leaikut ođđa viidneseahkaide.”

Sabbaha hearrá

23

2,23
5 Mos 23,25
Muhtun sabbaha Jesus váccii gordnebealdduid čađa, ja váccedettiin máhttájeaddjit gáskigohte gordneoivviid. 24
2,24
2 Mos 20,8eč
Dalle farisealaččat dadje sutnje: “Manne du máhttájeaddjit dahket dakkára maid ii oaččo dahkat sabbahin?” 25
2,25
1 Sam 21,1eč
Muhto Jesus vástidii sidjiide: “Ehpetgo goassege leat lohkan maid David dagai go son ja su olbmát ledje nealgumin? 262,26 Ipmila vissui Dás dat lea Noba bassibáiki Jerusalema lahka. Gč. 1 Sam 21,1. oaffarláibbiid láibi mii biddjojuvvui bassibáikái oaffarattáldahkan Hearrái. Báhpat molso daid juohke sabbaha, ja sis lei dalle lohpi borrat boares láibbiid. Vrd. 3 Mos 24,5–9; 1 Sam 21,1–6. ▶ oaffar ja soabahus.Son manai Ipmila vissui, dalle go Ebjatar lei bajimusbáhppan, borai oaffarláibbiid, maid ii oktage eará go báhpat oaččo borrat, ja son attii maiddái sidjiide geat ledje suinna.” 27
2,27
5 Mos 5,14
Ja Jesus celkkii sidjiide: “Sabbat lea olbmo várás iige olmmoš sabbaha várás. 28Danin Olbmobárdni lea maiddái sabbaha hearrá.”