Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
5

Hearrá dubme iežas álbmoga

51

5,1
1 Mos 18,23eč
Jer 6,10
Mi 7,2
Vázzet Jerusalema gáhtaid,

gehččet ja jearahehket,

dárkojehket olbmuid dan márkanšiljuin.

Jos gávdnabehtet ovttage gii dahká riekta

ja ohcá duohtavuođa,

de mun attán ándagassii dán gávpogii.

2Sii dadjet: “Nu duohta go Hearrá eallá”,

ja dattetge sii vurdnot vearrut.

3

5,3
Jes 9,13
Jer 2,30
Hearrá, du čalmmit

dáhttot oaidnit vuoiggalašvuođa.

Don leat cábmán sin,

muhto sii eai dovdan bákčasa.

Don leat measta duššadan sin,

muhto sii eai dáhtton

váldit vuostá bagadusa.

Sii leat biehttalan jorgaleames

ja leat dahkan iežaset bávtti garraseabbon.

4Mun jurddašin:

Sii leat oktageardánis olbmot,

sii leat meannudan jierpmeheamit,

sii eai dovdda Hearrá geainnu,

eai dovdda Ipmileaset dáhtu.

5

5,5
Sál 2,3
Jer 2,20
Mun manan stuorráid lusa

ja sártnun singuin,

sii dovdet Hearrá geainnu,

Ipmileaset dáhtu.

Muhto sii buohkat leat doadján geassáideaset

ja botken čanastagaideaset.

6

5,6
4,7
Hos 13,7
Dan dihte vuovddi ledjon falleha sin,

dan dihte ávdin eatnama gumpe speadjá sin;

leopárda vuođgŋá sin gávpogiid guorain.

Juohkehaš gii manná poarttas, gaikkoduvvo.

Eatnagat leat sin rihkkosat,

eatnat gerddiid sii leat jorralan.

7

5,7
5 Mos 32,15
Hos 13,6
Manne mun attášin dutnje ándagassii?

Du bártnit leat hilgon mu

ja vurdnon ipmiliid bokte

mat eai leat ipmilat.

Mun gallehin sin,

muhto sii ledje oskkáldasmeahttumat,

čoagganedje fuorrávissui.

8Sii leat dego bures bibmojuvvon

rahkki oret,

juohkehaš šnjirggáhallá

siidaguoimmis eamidii.

9

5,9
5,29
9,9
Ingo mun ráŋggáštivčče dákkár daguid,

cealká Hearrá,

ingo mun mávssahivčče

dákkár álbmogii?

10

5,10
2,21
4,27
Esek 6,8
Gorgŋot viidnegárdelovttaide

ja duššadehket daid,

muhto allet loahpat daid áibbas!

Gaikot viidnemuoraid ovssiid,

dasgo dat eai gula Hearrái.

11Israel ja Juda leat beahttán mu,

cealká Hearrá.

12

5,12
Sál 10,4
Jer 14,13č
Dat leat biehttalan Hearrá ja dadjan:

“Son ii daga maidege,

lihkuhisvuohta ii deaivit min,

ii min áitte miehkki iige nealgi.

13Profehtat leat dušše biegga,

ii sis leat Hearrá sátni.”

14

5,14
23,29
Dan dihte cealká Hearrá,

Almmiveagaid Ipmil:

Danne go dii sárdnubehtet diekkáriid,

de mu sánit maid mun adden du njálbmái

rivdet dollan.

Ja dán álbmoga mun dagan muorran,

ja dolla loaktá dan.

15

5,15
5 Mos 28,49eč
Jes 28,11
33,19
Jer 6,22eč
Israellaččat, mun buvttán din vuostá

guhkilmas álbmoga,

cealká Hearrá.

Dat lea fámolaš álbmot

mii lea leamaš dološ áiggiid rájes,

álbmot man giela don it dovdda,

man ságaid don it ádde.

16Sin njuollaskuohput leat

dego rabas hávddit,

veagalaš soahteolbmát sii leat buohkat.

17Sii borret du šattu ja láibbi,

sii borret du bártniid ja nieiddaid,

sii borret du smávvaomiid ja stuorraomiid,

sii borret du viidnemuoraid

ja fiikonmuoraid.

Mihkiin sii duššadit du ladnegávpogiid

maidda don luohtát.

18

5,18
4,27
30,11
Muhto daid beivviidge mun in duššat din áibbas, cealká Hearrá. 19
5,19
16,10eč
17,4
22,8č
Ja go olbmot jerret dus: “Manne Hearrá, min Ipmil, lea dahkan buot dán midjiide?” de vástit: “Nugo dii hilgguidet Hearrá ja bálvaleiddet vieris ipmiliid din iežadet eatnamis, nu dii dál šaddabehtet bálvalit vieris álbmoga eatnamis mii ii leat din.”

20Almmuhehket dán Jakoba sohkii,

gulahehket ná Judas:

21

5,21
Jes 6,9č
Jer 4,22
6,10
Gula dán, don jierpmehis

ja dáidemeahttun álbmot!

Dis leat čalmmit, muhto ehpet dii oainne,

dis leat bealjit, muhto ehpet dii gula.

22

5,22
Job 38,811
Sál 104,6eč
Ehpetgo dii bala mus,

cealká Hearrá,

ehpetgo dii doarggis mu muođuid ovddas?

Mun lean bidjan sáttogátti rádján merrii,

agálaš caggin man badjel dat ii beasa.

Vaikko bárut boršot,

de dat eai veaje maidege,

vaikko dat márret,

de dat eai ole badjel rájá.

23

5,23
Jes 1,4
Muhto dán álbmogis lea gážžáris

ja ceaggás váibmu.

Sii buohkat leat gáidan mus ja mannan eret.

24

5,24
3 Mos 26,4
5 Mos 11,14
Jes 30,23
Apd 14,17
Eai sii daja váimmusteaset:

“Ballot Hearrás, Ipmilisttámet!

Son addá arvvi rivttes áigái,

sihke čakčaarvvi ja giđđaarvvi,

ja diktá min ládjudit dihto vahkuid.”

25

5,25
3,3
Din vearredagut leat earáhuhttán

visot dán,

din suttut leat caggan dis buot buori.

26Dasgo mu álbmogis

leat ipmilmeahttun olbmot.

Sii njágadit dego loddebivdit,

bidjet gielaid ja darvehit olbmuid.

27

5,27
Sál 73,312
Nugo veaddelihtis leat dievva lottit,

nu lea sin viesuid dievva behtolašvuohta.

Dan dihte sii leat šaddan

stuorisin ja rikkisin,

28

5,28
2 Mos 22,22
Sál 73,7
Jes 1,23
Jer 7,6
buoidin ja šealgájeaddjin.

Sin bahás sániin ii leat mearri.

Sii eai dubme rievttuid áhčihemiid áššis

nu ahte dan ovddidivčče,

eaige sii hága váivvášiidda rievtti.

29

5,29
5,9
Ingo mun ráŋggáštivčče dákkár daguid,

cealká Hearrá,

ingo mun mávssahivčče dákkár álbmogii?

30

5,30
23,14
Hirbmatlaš ja gáfatlaš dagut

dáhpáhuvvet eatnamis.

31

5,31
Jes 10,3
Jer 20,6
Profehtat profehtastallet giellásiid,

báhpat ráđđejit sin rávvagiid mielde,

ja nu mu álbmot dáhttu dan leat.

Muhto maid dii dahkabehtet

go dan loahppa boahtá?

6

61

6,1
1,13eč
4,5eč
6,1 Bet-Hakkerem báiki Betlehema davvioarjjabealde.Benjaminlaččat, báhtarehket

Jerusalemis!

Bossot dorvve Tekoas,

cahkkehehket mearkadola Bet-Hakkeremii!

Davil áitá lihkuhisvuohta

ja stuorra heavahus.

26,2 nieida Sion >4,31.Mun duššadan nieida Siona,

fávrros ja jiellahallon nieidda.

3

6,3
4,17
Su vuostá bohtet báimmanat

ealuideasetguin.

Sii ceggejit gođiid dan birra,

ja iešguhtege váldá iežas guohtoneananbihtá.

4Gulahehket bassi soađi Siona vuostá!

Bohtet, fallehehkot guovdelaš beaivvi!

Ilá maŋŋit! Beaivi juo veaigána,

ja eahkedissuoivanat guhkkot.

5Bohtet, fallehehkot dalle ihkku

ja duššadehkot su ladniid!

6

6,6
5,1
Sef 3,1
Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil:

Njeidet muoraid ja huksejehket

fallehangorgŋehaga Jerusalema vuostá!

Vuoi dán giellásiid gávpoga!

Dan dievva lea soardin.

7

6,7
Sál 55,10eč
Nugo čázit golget gáivvos,

nu dát gávpot diktá iežas bahávuođa golgat.

Veahkaválddi ja stajideami jienat

gullojit das,

hávit ja časkkástagat leat álo mu ovddas.

8Jerusalem, váldde vára bagadusas,

aman jorgalit dutnje sealggi

ja dahkat du ávdin guovlun,

eanamin gos ii oktage ása.

9

6,9
Jes 5,1eč
Jer 5,1
Mi 7,1č
Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil:

Israela bázahas čoggojuvvo

dego viidnemuoras čoaggináigge maŋŋá!

Geige vel oktii gieđa viidnemuora guvlui

dego viidnemuorječoaggi!

10

6,10
4,4
5,21
Apd 7,51
6,10 dahppan beljiideaset hebreagiela mielde “sin bealjit leat birračuohpakeahttá”.“Geasa mun sártnošin,

gii gulašii go mun várren?

Sii leat dahppan beljiideaset,

sii eai dáhto gullat du jiena.

Hearrá sáni sii atnet bilkun,

eai sii beroš das.

11Muhto mu dievva lea Hearrá moarri,

mun in veaje dan caggat.”

Golggat dan mánáid badjelii

geat vázzet gáhtas,

nuoraid badjelii geat leat boahtán čoahkkái!

Olbmát ja nissonat váldojuvvojit gitta,

velá boarrásat ja vuorasmuvvan olbmotge.

12

6,12
8,10eč
Váid 5,2
Viesut ja bealddut gártet earrásiidda,

vašálaš váldá olbmáin áhkáid.

Mun geigen gieđa

dán eatnama ássiid vuostá,

cealká Hearrá.

13

6,13
Jes 56,11
Jer 23,11
Sii buohkat, smávvát ja stuorrát,

bivdet vearrivuoittu.

Profehtat ja báhpat meannudit behtolaččat.

14

6,14
4,10
8,11
14,13
Esek 13,1016
Mi 3,5
1 Tess 5,3
Geahppadit sii dálkkastit

mu álbmoga vigi.

Sii celket: “Ráfi, ráfi!”

vaikko ráfi ii leat.

15Sii leat dahkan

heahpatlaš ja fasttes daguid,

muhto sii eai dovdda heabu,

eai oppa máhtege heahpanaddat.

Dan dihte sii gahččet

gahččan olbmuid gaskii.

Sii guossalit go mun ozahalan sin,

cealká Hearrá.

16

6,16
Matt 11,29
23,37
Ná cealká Hearrá:

Orustehket ja gehččet gosa

lehpet mannamin,

váldet vára boares bálgáin!

Jerret mii lea buorre geaidnu

ja vádjolehket dan,

de dii gávdnabehtet vuoiŋŋadusa.

Muhto dii vástideiddet: “Eat vádjol!”

17

6,17
Esek 3,17eč
33,2eč
Hos 9,8
6,17 várdájeddjiid profehtat. Vrd. Esek 33,1eč.Mun bidjen didjiide várdájeddjiid

ja celken:

“Guldalehket dorvve jiena!”

Muhto dii vástideiddet: “Eat guldal!”

18Gullet dál, álbmogat! Dii buohkat

geat lehpet čoagganan,

fuomášehket mii dál dáhpáhuvvá.

19

6,19
Sát 1,31
Gula, eanan!

Mun buvttán lihkuhisvuođa dán álbmogii,

dat lea dan bahás áigumušaid šaddu.

Dat ii leat jeagadan mu sániid,

mu lága dat lea hilgon.

20

6,20
Jes 1,11
Jer 14,12
Am 5,22
Maid mun Saba suovvasiiguin,

gáiddus eatnama buoremus kalmusiin?

Din boaldinoaffarat eai dohkke munnje,

din njuovvanoaffarat eai leat

mu miela mielde.

21Dan dihte Hearrá cealká:

Geahča, mun bijan dán álbmoga ovdii

jorralusgeađggi!

Dasa guossalit sihke áhčit ja bártnit,

ja siidaguoibmi duššá

oktan siidaguimmiinis.

22

6,22
1,1450,41eč
6,22 Davvieatnamis boahtá álbmot >1,14.Ná cealká Hearrá:

Davvieatnamis boahtá álbmot,

veagalaš álbmot čuožžila

eatnama doppimuš ravddas.

23Sis lea gieđas dávgi ja soahteákšu,

sii leat goavvásat eaige árpmit ovttage.

Sin jietna lea dego máraideaddji mearra,

sii riidejit heasttaiguin

gergosat fallehit du, nieida Sion.

24

6,24
4,31
“Go mii gulaimet sága dan birra,

de min gieđat njurre.

Áŧestus dohppii min

dego ávttat riegádahtti nissona.

25

6,25
20,310
46,5
49,29
Allet mana gieddái,

allet vádjol bálgáid,

dasgo doppe lea vašálačča miehkki!

Suorggahus lea juohke báikkis!”

26

6,26
4,8
Am 8,10
Mu vártnuhis álbmot,

gárvot horstta,

fierat gunaid siste!

Moraš ja čiero bahččagit,

dego olmmoš morašta áidna bártni.

“Fáhkkestaga duššadeaddji falleha min!”

Profehta geahččala álbmoga

27

6,27
Jes 48,10
Jer 1,18
Sak 13,9
Mal 3,2eč
Mun lean bidjan du

geahččalit iežan álbmoga

nugo silba geahččaluvvo.

Don galggat guorahallat dan,

geahččalit dan vádjolusa.

28

6,28
5,23
Sii leat buohkat gážžáris verrošeaddjit,

sii golget sárdnumin sealggebealde,

duođaid, sii leat buohkat gealbboheamit,

dušše veaiki ja ruovdi.

29Vuossu bossu,

muhto dolas golgá dušše ladju.

Dušši dihte lea suddaduvvon,

skárta ii leat sirrejuvvon.

30

6,30
7,1529
Hilggohassilban sii gohčoduvvojit,

dasgo Hearrá lea hilgon sin.

7

Jeremia sárdnu tempelis

71Dát Hearrá sátni bođii Jeremiai: 2

7,2
26,2
Mana čuožžut Hearrá tempela portii ja gulat doppe ná:

Gullet Hearrá sáni, buot dii Juda ássit geat mannabehtet dáid poarttaid ráigge rohkadallat Hearrá! 3

7,3
18,11
26,13
Am 5,14
Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, Israela Ipmil: Hilgot vearregeainnuideattet ja dahket buriid, de mun divttán din ássat dán báikkis. 4
7,4
Mi 3,11
Allet dorvvas dákkár gielis sániide: “Dát lea Hearrá tempel, Hearrá tempel, Hearrá tempel!” 5
7,5
22,3
Muhto jos dii duođaid buoridehpet vádjolusadet ja daguideattet, jos dahkabehtet rievttuid guhtet guimmiidasadet, 6
7,6
2 Mos 22,21eč
jos ehpet soardde vierrásiid, oarbásiid ehpetge leaskkaid, ehpet golggat vigihis vara dán báikkis ehpetge vádjol eará ipmiliid maŋis alcceseattet vahágin, 77,7 áhčiide áhčči.de mun divttán din ássat dán báikkis, dán eatnamis maid mun dolin adden din áhčiide agálaš áigái. 8Muhto dii dorvvastehpet gielis sániide mat eai leat maninge ávkin. 9Dii suoládehpet, goddibehtet, rihkkubehtet náittosdili, vuordnubehtet vearrut, cahkkehehpet oaffardola Baalii ja vádjolehpet eará ipmiliid maŋis maid ehpet dovdda. 10Ja de dii loaiddastehpet mu ovdii dán vissui man badjel mu namma lea celkojuvvon, ja dadjabehtet: “Mii leat bestojuvvon!” muhto dahkabehtet ain buot hirbmatlaš daguideattet. 11
7,11
Jes 56,7
Matt 21,13
Rievvárbiedjungo dii atnibehtet dán viesu man badjel mu namma lea celkojuvvon? Dakkáražžan munge lean dan gávnnahan, cealká Hearrá.

12

7,12
Jos 18,1eč
1 Sam 1,3
4,311
7,12 Šilo deaŧalaš gávpot Efraimis, ovdal gonagasaid áiggi dat lei Israela čearddaid oskkoldatlaš ja politihkalaš guovddáš. Šilo bassibáiki jáhkkimis duššaduvvui go israellaččat sohte filistalaččaiguin.Mannet mu bassibáikái Šilos, gos mun ovdal dikten iežan nama ássat. Gehččet maid mun dahken dasa álbmogan Israela bahávuođa dihte! 13
7,13
Sát 1,24eč
Jes 65,12
Jer 25,4eč
35,17
Ja dál dii lehpet dahkan buot seammá daguid, cealká Hearrá. Dii ehpet gullan vaikko mun árrat ja oktilassii sárdnon didjiide, dii ehpet vástidan vaikko mun rávken din. 14Dán vissui man badjel mu namma lea celkojuvvon ja masa dii dorvvastehpet, ja dán báikái maid mun adden didjiide ja din áhčiide, mun dagan nugo dahken Šiloi. 15
7,15
2 Gon 17,23
21,13eč
24,20
7,15 Efraima náli Israela dehálaš čearda; dás dat mearkkaša oppa Davviriikka álbmoga, maid assyrialaččat dolvo fáŋgavuhtii jagi 722 o.Kr.Mun suhppen din eret muođuidan ovddas, seammá láhkái go mun suhppejin eret buot din vieljaid, oppa Efraima náli.

Álbmot ii leat dáhtton gullat Hearrá

16

7,16
11,14
14,11
Ale rohkadala dán álbmoga ovddas. Ale bajit dan ovddas váidalusa dahje rohkosa, ale vuorjja mu, dasgo mun in guldal du. 17Itgo don oainne maid sii dahket Juda gávpogiin ja Jerusalema gáhtain? 18
7,18
44,15eč
7,18 Almmi dronnegii nissonipmil Astarte. Vd 44,17eč. ▶ Astarte.Mánát čogget muoraid, áhčit cahkkehit dola ja nissonat duhppejit dáiggi vai besset láibut oaffargáhkuid Almmi dronnegii. Sii golggahit juhkamušoaffariid eará ipmiliidda ja nu rihkkot mu vuostá. 19Muhto mun, Hearrá, jearan: Mugo vuostá sii rihkkot? Eaigo sii baicce rihko iežaset vuostá? Iežaset sii heahppášuhttet! 20Dan dihte cealká Hearrá Ipmil: Mun golggahan suhtton ja moarrán dán báikki badjelii, olbmuid ja spiriid badjelii, meahci muoraid ja eatnama šattuid badjelii, ja dat buollá iige čáskka.

21

7,21
11,15–17
Hos 8,13
Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, Israela Ipmil: Lasihehket boaldinoaffariid iežadet njuovvanoaffariidda ja borret bierggu! 22
7,22
1 Sam 15,22
Jes 1,11eč
Am 5,21eč
Mi 6,7č
Go mun bukten din áhčiid Egyptas, de mun in addán sidjiide mearrádusaid boaldinoaffariid ja njuovvanoaffariid birra. 23
7,23
3 Mos 26,3eč
5 Mos 10,12č
28,1eč
Muhto mun gohččon sin ná: “Gullet mu jiena, de mun lean din Ipmil ja dii lehpet mu álbmot. Vádjolehket álo dan geainnu man mun gohčun din vádjolit, vai didjiide geavvá bures.” 24
7,24
Jes 65,2
Jer 11,8
17,23
Muhto sii eai gullan mu eaige bivdán bealjige, muhto vádjoledje iežaset jurdagiid mielde, iežaset bahás ja buššon váimmu mielde. Sii jorgaledje munnje sealggi eaige muođuid. 25Dan beaivvi rájes go sin áhčit vulge Egyptas gitta dán beaivvi rádjái, mun lean vuolggahan bálvaleddjiidan profehtaid sin lusa. 26
7,26
16,12
Muhto sii eai dáhtton guldalit mu, eai dáhtton dahkat oppa gullinge. Sii dušše buoššudedje iežaset ja dahke vearrábut go sin áhčit.

27Ja go don, Jeremia, sártnut sidjiide buot dán, de sii eai guldal du, ja go don rávkkat sin, de sii eai vástit dutnje. 28Cealkke dalle sidjiide: Dát lea álbmot mii ii dáhtton gullat Hearrá, Ipmilis, jiena iige váldit vuostá bagadusa. Duohtavuohta lea nohkan, dat ii gullo šat sin njálmmis.

29

7,29
Mi 1,16
7,29 Čuohpa vuovttaidat ávžžuhus čájehit morraša. ▶ moraštanvierut.Čuohpa vuovttaidat ja bálkes daid eret!

Rohttet morašlávlaga báljes alážiin!

Hearrá lea hilgon ja duvdilan eret

buolvva masa son lea moaris.

30

7,30
2 Gon 21,4č
Jer 32,34č
Juda álbmot lea dahkan dan mii lea bahá mu čalmmiin, cealká Hearrá. Sii leat ceggen fasttes ipmilgovaideaset dan vissui man badjel mu namma lea celkojuvvon, sii leat dahkan dan buhtismeahttumin. 31
7,31
3 Mos 18,21Jer 19,5eč
Esek 16,20
23,37
7,31 Tofet báiki Ben-Hinnomleagis, gos olbmot kanaanlaččaid árbevieru mielde oaffarušše mánáid. Gč. 2 Gon 23,10. ▶ Molok.Sii leat huksen Tofeta oaffarbáikki Ben-Hinnoma leahkái vai besset boaldit das bártniideaset ja nieiddaideaset. Dan mun in leat gohččon sin dahkat iige dat leat badjánan mu millii.

32Dan dihte bohtet beaivvit, cealká Hearrá, go dan namma ii šat leat Tofet iige Ben-Himmonleahki, muhto Sorbmenleahki. Dán álbmoga rupmašat hávdáduvvojit Tofetii dassážii go ii leat šat sadji. 33

7,33
Jes 34,3
Alm 19,21
Dat šaddet almmi lottiid ja eatnama elliid biebmun, iige oktage gavdnje daid eret. 34
7,34
Jes 24,8
Jer 16,9
25,10
33,11
Alm 18,23
Mun loahpahan Juda gávpogiin ja Jerusalema gáhtain ávvučuorvasiid ja illučuorvasiid, mun divttán irggi ja moarsi jiena jaskkodit. Dasgo eanan šaddá ávdimin.