Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
14

Abram vuoitá njeallje gonagasa

141Daid áiggiid go Amrafel lei Sineara gonagas, Arjok lei Ellasara gonagas ja Kedorlaomer lei Elama gonagas ja Tidal lei Gojima gonagas, 2de sii soahttájedje Sodoma gonagasain Berain, Gomorra gonagasain Biršain, Adma gonagasain Šinabain, Sebojima gonagasain Šemeberain ja Bela dahjege Soara gonagasain. 314,3 Sáltemearra lea seammá go Jápmamearra.Sii buohkat čoahkkanedje Siddimleahkái, gos dál lea Sáltemearra. 4Sii ledje bálvalan Kedorlaomera guoktenuppelohkái jagi, muhto golbmanuppelogát jagi sii stuimmáskedje. 5Njealljenuppelogát jagi Kedorlaomer bođii ovttas daid gonagasaiguin geat ledje dahkan suinna lihtu, ja sii vuite refalaččaid Ašterot Karnajimis, suslaččaid Hamis, emlaččaid Šave Kirjatajimis 6ja horilaččaid Seirváriin ja doarrádalle sin gitta El-Paranii, mii lea meahci ravddas. 7

14,7
2 Muit 20,2
De sii jorggihedje ja bohte En Mišpatii dahjege Kadešii, ja sii válde oppa amaleklaččaid eatnama. Sii vuite maiddái amorlaččaid geat ásse Haseson Tamaris.

8Dalle Sodoma, Gomorra, Adma ja Sebojima gonagasat ja Bela dahjege Soara gonagas johttájedje ja divvo joavkkuideaset soahtan ládje Siddimleahkái 9Elama gonagasa Kedorlaomera, Gojima gonagasa Tidala, Sineara gonagasa Amrafela ja Ellasara gonagasa Arjoka vuostá, vihtta gonagasa njealljása vuostá. 10Muhto Siddimleagi dievva ledje eananbihkkarokkit, ja go Sodoma ja Gomorra gonagasat báhtaredje, de sii gahčče daidda. Earát báhtaredje váriide. 11Sin vašálaččat válde Sodomas ja Gomorras buot opmodaga ja borramuša ja de manne.

12Go sii vulge, de sii válde mielde maiddái Abrama vielja bártni Lota ja oppa su opmodaga. Lot ásai dalle Sodomas. 13Muhtun báhtareaddji bođii muitalit dan hebrealaš Abramii, gii ásai amorlaš Mamre áikkaid luhtte. Mamre lei Eškola ja Anera viellja, ja sii ledje dahkan lihtu Abramiin. 14

14,14
Jos 19,47
Go Abram gulai ahte su vielja bárdni lei váldojuvvon fáŋgan, de son čohkkii vearjoolbmáidis geat ledje riegádan su viesus, buohkanassii golbmačuođi gávccinuppelohkái olbmá, doarridii gonagasaid gitta Dana rádjái. 15Doppe son jugii veagas sierra joavkun, fallehii vašálaččaid ihkku, vuittii sin ja doarridii sin gitta Hoba rádjái Damaskusa davvelii. 16Abram válddii ruoktot buot opmodaga ja fuolkkis Lota, su opmodaga, nissoniid ja eará veaga.

Melkisedek buressivdnida Abrama

1714,17 Gonagasleahki leahki mii jáhkkimis lea Jerusalema lahka. Gč. 2 Sam 18,18.Go Abram lei máhccamin ruoktot maŋŋil go lei časkán Kedorlaomera ja gonagasaid geat ledje dahkan suinna lihtu, de Sodoma gonagas bođii su ovddal Šaveleahkái, mii gohčoduvvo maid Gonagasleahkin.

18

14,18
Sál 110,4
Hebr 7,11eč
14,18 Melkisedek Salema dahjege Jerusalema gonagas ja báhppa. Gč. Sál 76,3. Namma mearkkaša “vanhurskkisvuođa gonagas”. Alimus Ipmil hebreagillii El eljon, lea kanaanlaš ipmilnamma. Dán oktavuođas adnojuvvo dan ipmila birra man sii bálvaledje Jerusalemis, ja v. 22 čájeha ahte dat lea Hearrá, Israela Ipmil.Melkisedek, Salema gonagas, buvttii dohko láibbi ja viinni. Son lei Alimus Ipmila báhppa, 19ja son buressivdnidii Abrama:

“Alimus Ipmil,

almmi ja eatnama sivdnideaddji,

son buressivdnidehkos Abrama.

20

14,20
3 Mos 27,30eč
5 Mos 32,8
Sál 9,3
57,3
78,56
Dan 4,2
Máidnojuvvon lehkos Alimus Ipmil,

guhte attii vašálaččaidat du gihtii.”

Ja Abram attii sutnje logádasaid buot sállašis.

21Sodoma gonagas dajai Abramii: “Atte munnje olbmuid, váldde don sállaša!” 22Dalle Abram vástidii Sodoma gonagassii: “Mun bajidan gieđa ja vuortnun Hearrá, Alimus Ipmila, almmi ja eatnama sivdnideaddji, bokte: 23Mun in váldde maidege mii lea du, in ovttage árppu inge vuoddaga. Dalle don it beasa dadjat: Mun lean dahkan Abrama rikkisin. 24Mun in siđa eará go maid mu olbmát leat golahan. Dat olbmát geat ledje mu mielde, Aner, Eškol ja Mamre, galget oažžut iežaset oasi.”

15

Hearrá dahká lihtu Abramiin

151

15,1
5 Mos 33,29
Sál 3,4
5,13
18,3
84,12
Jes 41,10
Dáid dáhpáhusaid maŋŋil Abramii bođii oainnáhusas dát Hearrá sátni: “Ale bala, Abram! Mun lean du galba, ja du bálká šaddá sakka stuorisin.” 215,2 árbe Teavstta hebreagiel sáni mearkkašupmi ii leat čielggas.Abram dajai: “Hearrá, mu Ipmil, maid don attášit munnje? Munhan jámán mánáheapmin, ja damaskuslaš Elieser árbe mu.” 3Abram dajai vel: “Munnje don it leat addán máná,, ja danne mu bálvaleaddji árbe mu.” 4Muhto sutnje bođii dát Hearrá sátni: “Ii son árbe du, muhto du árbe du iežat bárdni.” 5
15,5
13,16+
Ja Hearrá doalvvui su olggos ja celkkii: “Geahča albmái ja loga násttiid, jos máhtežat daid lohkat. Ná eatnagin šaddá du nálli.” 6
15,6
Rom 4,3
Gal 3,6
Abram oskkui Hearrá lohpádussii, ja Hearrá anii su vanhurskkisin.

7

15,7
11,31
Hearrá celkkii Abramii: “Mun lean Hearrá, guhte bukten du Uras Kaldeas vai beasan addit dutnje dán eatnama opmodahkan.” 8Muhto Abram jearai: “Hearrá, mu Ipmil, mas mun dieđán ahte oaččun dan iežan opmodahkan?” 915,9–21 Dás dahkkojuvvo boares lihttorituála. Go vázzet biergobihtáid gaskkas, de goappašat bealit váldet badjelasaset geatnegasvuođaid mat gusket lihttui, gč. Jer 34,18. Dás dušše Ipmil geatnegahttá iežas, gč. v. 17. ▶ lihttu.Dalle Hearrá celkkii sutnje: “Viečča golmmajahkásaš guiggu, golmmajahkásaš gáicca, golmmajahkásaš viercca, turtelduvvá ja duvváčivgga.” 10Abram vieččai elliid, čuohpai daid guovtti sadjái ja bijai bihtáid buohtalagaid, muhto lottiid son ii čuohppan gaskat. 11Gazzalottit seivo gorudiid ala, muhto Abram ájii daid eret. 12Go beaivváš lei luoitádeamen, de losses nahkárat bohte Abramii, ja hirbma ja stuorra seavdnjadas bođii su badjelii.

13

15,13
2 Mos 12,40
Apd 7,6
Hearrá celkkii Abramii: “Don fertet diehtit dán: Du nálli šaddá ássat vierisin eatnamis mii ii leat sin. Doppe sii šaddet šlávvan ja sordojuvvojit njeallječuođi jagi. 14
15,14
2 Mos 3,21č
11,2
12,35č
Muhto mun dubmen dan álbmoga man šlávvan sii šaddet, ja sii besset vuolgit doppe stuorra opmodat mielddiset. 15
15,15
25,7č
Don ieš goit oaččut mannat ráfis áhčiidat lusa ja beasat hávdái buori boarisvuođa maŋŋil. 16
15,16
5 Mos 9,4
Easka du náli njealját buolva máhccá deike, dasgo amorlaččaid suddovealgi ii leat velá dievvan.”

1715,17 suovasteaddji … dollanjuovčča Ipmila lagasvuođa mearka. Vrd. 2 Mos 19,16.18.Beaivváš luoitádii, ja šattai seavdnjat, de oidnui suovasteaddji omman ja buolli spáiddar mii jođii biergobihtáid gaskkas. 18

15,18
12,7+
15,18 dagai … lihtu Masorehtalaš teavsttas lea “čuohpai lihtu”. Vrd. v. 9č. Egyptajogaža … Eufrateanu rádjái Nu guhkás Israela riika olii dalle go dat lei stuorimus. Vrd. Jos 1,4; 2 Sam 8,3.Dan beaivvi Hearrá dagai lihtu Abramiin ja celkkii: “Du nállái mun attán dán eatnama Egyptajoga rájes gitta stuorra Eufrateanu rádjái, 19dán eatnama mas ásset kenlaččat, kenisselaččat ja kadmonlaččat, 2015,20 hetlaččat, ▶ refalaččat.hetlaččat, perisselaččat ja refalaččat, 2115,21 amorlaččat, ▶ kanaanlaččat.amorlaččat, kanaanlaččat, girgašlaččat ja jebuslaččat.”

16

Hagar ja Ismael

161Sarai, Abrama áhkká, ii lean riegádahttán boadnjásis máná. Muhto Sarajis lei egyptalaš šlávvanieida gean namma lei Hagar. 2

16,2
30,39
Sarai dajai Abramii: “Hearrá lea buđđon mu nu ahte in riegádahte. Mana mu šlávvanieidda lusa; vai son riegádahtášii munnje máná.” Abram jeagadii Saraja. 3Go Abram lei ássan logi jagi Kanaanis, de su áhkká Sarai attii egyptalaš šlávvanieiddas Hagara sutnje áhkkán. 4
16,4
1 Sam 1,6
Abram manai Hagara lusa, ja Hagar šattai áhpeheapmin. Go Hagar oinnii ahte son lea áhpeheapmin, de son badjelgeahččagođii eamidis. 5
16,5
1 Sam 24,1316
De Sarai dajai Abramii: “Dát vearrivuohta maid mun gillán, lea du sivva. Mun adden iežan šlávvanieidda du fátmái, muhto son lea badjelgeahččagoahtán mu dan rájes go oinnii ahte lea áhpeheapmin. Vare Hearrá dubmešii munno gaskka!” 6Abram dajai Sarajii: “Son lea du šlávvanieida. Daga sutnje maid dáhtut.” Ja Sarai ráŋggui Hagara nu ahte son báhtarii eret su luhtte.

7

16,7
22,1115
2 Mos 3,2
4 Mos 22,22eč
Duop 2,14
16,7 Hearrá eŋgel sárdnu Hearrá sajis ja lea seammá dásis go Hearrá v. 13. Vrd. 22,11.15; 2 Mos 3; Duop 6; 13. Šur meahcceguovlu mii lea Sinainjárgga davágeahčen. Vrd. 25,18; 1 Sam 15,7.Hearrá eŋgel deaivvai Hagara meahcis ájagáttis Šura geainnu guoras. 8Son jearai: “Hagar, Saraja šlávvanieida, gos don leat boahtimin ja gosa mannamin?” Hagar vástidii: “Mun lean báhtaran eret eamidan Saraja luhtte.” 9Dalle Hearrá eŋgel celkkii sutnje: “Máhca eamidat lusa ja vuollán su gieđa vuollái.” 10
16,10
17,20
21,1318
25,12eč
Hearrá eŋgel celkkii vel sutnje: “Mun dagan du náli nu eatnagin ahte dat ii leat lohkamis.” 1116,11 Ismael Namma mearkkaša “Ipmil gullá”. Gč. 21,17.De Hearrá eŋgel celkkii sutnje:

“Don leat máná vuostá,

ja go riegádahtát bártni,

de gohčo su Ismaelin,

dasgo Hearrá lea gullan

go váidalit vártnuhisvuođat.

12Du bárdni lea dego meahciásen,

son lea gazzalagaid buohkaiguin,

ja buohkat leat gazzalagaid suinna.

Son ássá buot vieljaidis

nuorttabealde.”

13

16,13
22,14
Hagar attii Hearrái, guhte lei sárdnon suinna, nama “Don leat Ipmil guhte oaidná mu”. Dasgo son jurddašii: “Leango mun duođaid oaidnán su gii oaidná mu?” 14
16,14
24,62
25,11
16,14 Beer Lahai Roi Hebreagiela mielde “su gáivo, gii eallá ja oaidná mu”, gč. v. 13.Dan dihte dat gáivo gohčoduvvo namain Beer Lahai Roi; dat lea Kadeša ja Bereda gaskkas.

15Hagar riegádahtii Abramii bártni, ja Abram bijai bárdnásis, gean Hagar lei riegádahttán, namman Ismael. 16Abram lei gávccilogiguđajahkásaš go Hagar riegádahtii sutnje Ismaela.