Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
15

Jerusalem, gealbbohis viidnemuorra

151Munnje bođii dát Hearrá sátni: 2

15,2
Joh 15,6
15,2 viidnemuorra govvida Israela. >Sál 80,9+.Olmmoš, mii buoretvuođaid viidnemuoras lea eará muoraid ektui, leago viidnemuorrasuorgi buoret go eará muorat? 3Sáhttágo dan muoras ávnnastit juoidá, sáhttágo das duddjot návllige masa beassá heaŋggastit biergasiid? 4Ja jos dat lea biddjojuvvon dollii ja dolla lea boaldán das goappáge geaži ja guosmudan gaskabáikki, de dohkkego dat mange duoji ávnnasin? 5Iihan dat dohkken duodjeávnnasin dallege go dat lei ollis, vel uhcit dál, go dolla lea boaldán ja guosmudan dan. 6Dan dihte cealká Hearrá Ipmil: Nugo viidnemuorra biddjojuvvo dollii oktan meahci muoraiguin, nu maiddái Jerusalema ássit. 7Mun jorgalan muođuid sin vuostá, ja vaikko sii besset báhtarit dolas, de maŋimuš dolla loaktá sin. Go mun jorgalan muođuid sin vuostá, de dalle dii ipmirdehpet ahte mun lean Hearrá. 8Mun dagan eatnama ávdimin, danin go sii leat leamaš oskkáldasmeahttumat, cealká Hearrá Ipmil.

16

Jerusalem, oskkáldasmeahttun beallelaš

161Munnje bođii dát Hearrá sátni: 2

16,2
22,2
Olmmoš, dieđit Jerusalemii makkár fastivuođaid dat lea dahkan. 3Daja: Ná cealká Hearrá Ipmil Jerusalemii: Du surggiideapmi ja máddu lea kanaanlaččaid eatnamis, doppe don riegádit. Du áhčči lei amorlaš ja du eadni hetlaš. 4Du riegádeapmi lei ná: Go don riegádit, de ii oktage čuohppan du nábi, it don lávgojuvvon buhtisin čázis, it ruvvejuvvon sálttiin itge gissojuvvon giesaldagaide. 5Ii oktage árpmihan du iige dahkan dutnje diekkáriid, dutnje ii njuorranan ii oktage. Fasttášemiin don suhppejuvvojit báljes eatnamii, go riegádit.

6Mun mannen das meaddel ja oidnen go don čievččadit das varaidat siste, ja go don veallájit das varaidat siste, de mun dadjen dutnje: “Eale ja šatta stuorisin!” 7Mun dikten du šaddat gietti lieđi láhkái. Don čálget ja sturrot ja šaddet hui fávrun; du čiččit šadde čavgadin ja du vuovttat guhkko. Muhto don ledjet álás ja almmá biktasiid haga. 8

16,8
2 Mos 24,3eč
Rut 3,9
Jer 2,2
16,8 don šaddet mu oapmin Hearrá lihttu Israeliin govviduvvo dávjá náittusin profehtalaš girjjiin. Vrd. Jes 54,5č; Hos 2,14–20.Mun mannen du meaddel ja oidnen ahte lei boahtán du áigi, ráhkisvuođa áigi. De mun lebbejin du ala iežan oalgebiktasa ja gokčen du álásvuođa. Mun vurdnon dutnje oskkáldasvuođa ja dahken duinna lihtu, cealká Hearrá Ipmil. Nu don šaddet mu oapmin. 9Mun bassen du čáziin, doiden dus varaid ja vuiden du oljjuin. 10
16,10
Sál 45,15
De mun gárvvuhin dutnje hervejuvvon biktasiid ja gámahin dutnje fiinna náhkis duddjojuvvon gápmagiid, gissen du oaivái fiinna liinni ja lebbejin du hárduide silkki. 11Mun čiŋahin du čiŋaiguin, bidjen giehtarieggáid du gieđaide ja viđjjiid du čeabehii. 12Mun bidjen rieggá du njunnái, bealljerieggáid du beljiide ja gorges kruvnnu du oaivái. 13Don čiŋadit golliiguin ja silbbaiguin, du bivttasin lei fiinna beallemas, silki ja hervejuvvon láđđi. Du borramuššan ledje nisojáffut, honnet ja olju. Don šaddet hui fávrun, dronnegin don livččet dohkken. 14Du čábbodat beaggigođii álbmogiid gaskii, dasgo dat hearvásvuohta maid mun ledjen addán dutnje, dagai dan ollisin. Ná cealká Hearrá Ipmil.

1516,15 furrošišgohtet Furrošeapmi dávjá govvida eahpeipmilbálvaleami ja oskkáldasmeahttunvuođa Hearrá vuostái. Vrd. Hos 2,2eč.Muhto don luohttigohtet iežat čábbodahkii ja buori beaggimii ja furrošišgohtet. Don fállet iežat juohkehažžii gii manai meaddel. 16Girjás biktasiinnát don láhčet hearvás oaffarbáikkiid. Dain don furrošit nugo ii goassege oaččo dáhpáhuvvat. 17

16,17
2 Mos 32,2č
Esek 7,19č
Hos 2,8
Hearvás čiŋainat, dainna golliin ja silbbain maid mun ledjen dutnje addán, don dahket alccesat olbmágovaid ja furrošit daiguin. 18Hervejuvvon biktasiiddát don gárvvuhit daidda, ja mu oljju ja suovvasiid don bidjet daid ovdii. 19Dan borramuša maid mun adden dutnje – nisojáffuid, oljju ja honnega maid mun adden dutnje biebmun – don bidjet daid ovdii oaffarin mas lea soažžudeaddji hádja. Ná cealká Hearrá Ipmil. 20
16,20
2 Gon 16,3Jer 7,31+
Bártniidat ja nieiddaidat geaid don ledjet munnje riegádahttán, don oaffaruššet daidda borramuššan. Leigo furrošeapmi dutnje ilá uhccán? 2116,21 goddit … oaffarin čujuha oskkoldatlaš virrui go sii oaffarušše mánáid. >5 Mos 18,10.Galgetgo don vel goddit mu mánáid daidda oaffarin? 22
16,22
16,6č
23,19
Don dahket dáid fastivuođaid ja furrošemiid itge muitán nuorravuođat beivviid, go don čievččadit álásin ja biktasiid haga varaidat siste.

23Ja go don ledjet dahkan buot dáid baháid – vuoi du, cealká Hearrá Ipmil, vuoi du! – 24

16,24
2 Muit 28,24
de don ásahit alccesat oaffardievá ja ráhkadit čoma juohke šilljui, 25
16,25
Jer 11,13
Hos 10,1
juohke luoddaerrui don dahket alccesat bassi saji. Don heahppášuhttet iežat čábbodaga ja lebbejit julggiid juohkehažžii gii manai meaddel, don furrošit ovtto. 26Don furrošit egyptalaččaiguin, ránnjáidatguin geain lea stuorra buoža, don furrošit ovtto ja moaráhuhttet mu. 27Dalle mun loktejin gieđa du vuostá ja válden dus dan mii lei leamaš du oapmi. Mun dikten filistalaš nissoniid geat vašuhedje du ja atne du nuoskkes eallima heahpatlažžan, dahkat dutnje maid dáhtto. 28
16,28
23,512
De don furrošit assyrialaččaiguin, dainna go don it lean ožžon galle. Don furrošit daiguin, muhto it goit ožžon galle. 29
16,29
17,4
De don furrošit gávpeolbmáid eatnamiin Kaldeain, furrošit ovtto, muhto it vel dallege ožžon galle. 30Du hipmu lei garas, cealká Hearrá Ipmil, go don dahket buot dáid heabohis fuorránissona láhkái, 31go ásahit oaffardievá juohke luoddaerrui ja ráhkadit bassi saji juohke šilljui. Muhto das don ledjet earálágán go eará fuorát, ahte it dáhtton mávssu. 32Fuorránisson beahttá boatnjis vierrodievdduiguin. 33Buot fuorránissonat váldet mávssu, muhto don addet attáldagaid buot ráhkisteddjiidasat, don mákset sidjiide vai sii boađášedje juohke guovllus furrošit duinna. 34Go don furrošit, de don dahket nuppe láhkái go eará nissonat. Ii oktage viehkan du maŋŋái furrošit, iige oktage máksán dutnje, muhto don ieš mákset. Dies don barget nuppe láhkái go earát.

35Gula dan dihte Hearrá sáni, fuorránisson: 36Ná cealká Hearrá Ipmil: Don fállet álásvuođat, don rahpet iežat sala, furrošit buot ráhkisteddjiidatguin ja buot fasttes eahpeipmiliiddátguin. Don sorbmejit mánáidat ja oaffaruššet daid daidda. 37

16,37
23,102229
Alm 17,16
Dan dihte mun čohkken buot du ráhkisteddjiid geat leat leamaš duinna, sihke daid geaidda don liikojit ja daid geaid don vašuhit. Mun čohkken sin juohke guovllus ja raban sin ovdii du sala, ja sii besset oaidnit oppa du álásvuođa. 38
16,38
23,24č
Mun dubmen du nugo dubmejuvvojit dakkár nissonat geat rihkkot náittosdili ja sorbmejit olbmuid. Don šattat dovdat mu moari ja mu balahahkesvuođa. 39Mun attán du sin gihtii, ja sii bilidit du oaffardievá ja duššadit du bassi sajiid. Sii gaikot dus biktasiid ja váldet du gorges čiŋaid, dassá go don veallát álásin ja almmá biktasiid haga. 40
16,40
23,46
Sii čuoččáldahttet olmmošeatnatvuođa du vuostá, geađgádit du, čuohpadit du bihtážin mihkiideasetguin 41
16,41
2 Gon 25,9
ja boldet du viesuid. Sii ollašuhttet du duomu eatnat nissoniid oaidnut. Mun loahpahan du furrošeami, itge don šat atte attáldagaid. 42Go mun lean gurren iežan moari dutnje ja mu balahahkesvuohta soažžu, de mun loaŧihan inge leat šat moaris. 43
16,43
9,10
Don vajáldahttet iežat nuorravuođa áiggi ja moaráhuhttet mu buot daguidatguin. Danne mun mávssahan dutnje du daguid, cealká Hearrá Ipmil. Du furrošeapmi lea vearrámus du fasttes daguin.

Jerusalem lea dego Samaria ja Sodoma

4416,44 Makkár eadni, dakkár nieida Juda álbmot čuovvu daid álbmogiid (hetlaččaid, amorlaččaid jna.) vieruid mat ásse doppe ovdal sin. Gč. v. 3.Sátnevádjasiin daddjojuvvo du birra: “Makkár eadni, dakkár nieida.” 45Don leat eatnát nieida, eatnát gii fasttášii boatnjis ja mánáidis. Don leat oappáidat oabbá, oappáidat geat fasttášedje botnjiideaset ja mánáideaset. Din eadni lei hetlaš nisu ja din áhčči amorlaš. 46

16,46
23,4eč
Du boarráset oabbá lei Samaria gii ásai nieiddaidisguin du davábealde, du nuorat oabbá lei Sodoma gii ásai nieiddaidisguin du lulábealde. 47
16,47
23,11
Almma don vádjolit sudno geainnuid, almma don dahket seammalágán fastivuođaid go soai? Buot daguinat don ledjet velá vearrát go soai. 48Nu duohta go mun ealán, cealká Hearrá Ipmil, du oabbá Sodoma nieiddaidisguin ii bargan nu bahás go don nieiddaidatguin barget. 49
16,49
1 Mos 13,1013
18,20
5 Mos 8,12eč
Luk 17,28
Dát lea du oappá Sodoma suddu: Son elii nieiddaidisguin goargadit, valljivuođas ja muosis, muhto váivváša ja geafi son ii veahkehan. 50Sii goarggastalle ja dahke fastivuođaid mu ovddas. Ja nugo don leat oaidnán, de mun jávkadin sin. 51
16,51
Jer 3,11
Samaria ii suddudan bealige du suttuid ektui, don leat dahkan ollu eambbo fastivuođaid go son. Buot du fasttes daguid ektui du oappát čájehit vanhurskkisin. 52Dál don šattat guoddit heahpada das ahte čuoččáldahttet oappáidat. Go don leat suddudan fasttibut go soai, de soai čájehit vanhurskkisin du ektui. Dál don šattat heahpanit ja guoddit iežat heahpada, go ožžot oappáidat čájehit vanhurskkisin.

53

16,53
5 Mos 30,3
Jer 29,14+
Mun jorgalan sin vuorbbi, Sodoma ja su nieiddaid vuorbbi ja Samaria ja su nieiddaid vuorbbi. Seammá áiggi mun jorgalan dunai vuorbbi: 54Don oaččut guoddit heahpada ja hiddjádusa das maid leat dahkan, das mii šattai sidjiide jeđđehussan. 55Du oabbá Sodoma ja su nieiddat šaddet danin mat sii ledje ovdal, du oabbá Samaria ja su nieiddat šaddet danin mat sii ledje ovdal, ja don ja du nieiddat šaddabehtet danin mat dii leiddet ovdal. 56Donhan bahádallet oappát Sodoma iežat stuorisvuođa beivviid, 57ovdal go du iežat bahávuohta bođii albma. Dál hiddjidit du Edoma nieiddat ja buot su ránnját, ja juohke sajis maiddái filistalaččaid nieiddat bilkidit du. 58Don šattat ieš guoddit dan ahte leat furrošan ja dahkan heahpatlaš daguid. Ná cealká Hearrá.

Hearrá ođđa lihttu Jerusalemiin

59Ná cealká Hearrá Ipmil: Mun dagan dutnje nu go don ieš leat dahkan, go don badjelgehččet dan váli maid don ledjet vurdnon ja rihkkot lihtu. 60

16,60
Jer 31,31–34
Hos 2,1519
Goittotge mun muittán dan lihtu maid mun dahken duinna du nuorravuođas, ja mun dagan duinna agálaš lihtu. 61
16,61
20,43
36,31č
Ja don muittát mo don leat eallán ja heahpanat, go mun válddán du oappáid, sihke daid geat leat boarráseappot go don ja daid geat leat nuorabut go don, ja dagan sin du nieidan. Sii eai šatta leat lihtu olggobealde. 62Mun ásahan lihtton duinna. Dalle don ipmirdat ahte mun lean Hearrá. 63Go mun attán dutnje ándagassii buot maid don leat dahkan, de don muittát ja heahpanat, nu ahte it sáhte šat rabastit njálmmi heahpada dihte, cealká Hearrá Ipmil.

17

Goaskimat, seder ja viidnemuorra

171Munnje bođii dát Hearrá sátni: 2Olmmoš, divo ovdan árvádusa Israela álbmogii, muital dasa veardádusa. 317,3 sederis soaitá leat Juda gonagasviessu dahje riika ieš.Daja: Ná cealká Hearrá Ipmil:

Stuorra goaskin mas ledje stuorra soaját,

guhkes dolggit

ja suhkkes ja girjját dolgefárda,

bođii Libanonii.

Dat válddii sederis gierraga,

417,4 bajimus oavssi gonagas Jojakin. Vrd. 2 Gon 24,12eč. gávpeolbmáid eatnamii Babylon. Gč. 16,29. dojii das bajimus oavssi

ja doalvvui dan gávpeolbmáid eatnamii,

bijai dan gávppašeddjiid gávpogii.

517,5 vesá gonagas Sidkia. Gč. 2 Gon 24,17.Dasto dat válddii dan eatnamis vesá

ja ceggii dan šattolaš eatnamii

golgi čázi gáddái,

báikái mas sieđganai livččii šaddan,

6vai dat ruohtastuvašii ja stuorošii

vuollegisšattot viidnemuorran

man suorggit sojašedje goaskima guvlui

ja man ruohttasat šattašedje dan suojis.

Nu dat šattai viidnemuorran,

dagai surggiid

ja bohciidahtii lastás ovssiid.

717,7 nubbi stuorra goaskin Egypta farao. Gč. v. 15.Muhto de bođii nubbi stuorra goaskin,

stuorrasoajat ja suhkkesdolggat;

dan beallái viidnemuorra fatnalahtii

ruohttasiiddis

ja geaigguhii surggiidis dan guvlui,

vai oččošii das čázi

eambbo go iežas eatnamis.

8Dattetge dat lei ceggejuvvon

buori eatnamii, golgi čázi gáddái,

vai dat dagašii surggiid,

šaddadivččii šaddosiid

ja šattašii hearvás viidnemuorran.

9Daja: Ná cealká Hearrá Ipmil:

Ceavzágo dat?

Almma dan ruohttasat gaikojuvvojit

ja dan šaddosat čuhppojuvvojit?

Almma dan ruonas lasttat goldnet?

Ii adnojuvvo ollu vuoibmi

iige stuorra soahteveahka

gaikkihit dan bajás ruohttasiin.

10Dat lea ceggejuvvon,

muhto ceavzágo dat?

Almma dat goiká

go nuortabiegga guoská dasa,

almma dat goldná dan eatnamis

mas dat bohciidii?

11Munnje bođii dát Hearrá sátni: 12

17,12
2 Gon 24,1015
2 Muit 36,9č
Daja dán gážžáris álbmogii: Ehpetgo dii ipmir maid dát mearkkaša? Daja: Babylonia gonagas bođii Jerusalemii, válddii dan gonagasa ja oaivámuččaid ja doalvvui sin Babylonii. 13
17,13
2 Gon 24,17
2 Muit 36,10eč
17,13 olbmá gonagassogas >v. 5.De son válljii olbmá gonagassogas, dagai suinna lihtu ja bijai su vuordnut váli. Eatnama njunnošiid son doalvvui mielddis. 14Nu šattai vai riika livččii vuollegaš iige badjánivčče, ja dat bisošii go doallá lihtu suinna. 15
17,15
2 Gon 24,20
Jer 52,3
Muhto dat olmmái stuibmidišgođii su vuostá ja vuolggahii áirasiid Egyptii, vai sutnje addojuvvošedje heasttat ja stuorra soahteveahka. Ceavzágo son? Beasságo báhtui dat gii barggai ná? Oažžugo son rihkkut lihtu ráŋggáškeahttá? 16Nu duohta go mun ealán, cealká Hearrá Ipmil, son jápmá Babylonii, dan gonagasa lusa gii dagai su gonagassan, danin go son badjelgeahčai váli maid lei vurdnon, ja rihkui lihtu maid gonagas lei dahkan suinna. 17Go ráhkaduvvojit birastahttinčomat, huksejuvvojit fallehangorgŋehagat ja ollu olbmot goddojuvvojit, de farao stuorra soahteveagainis ja ollu joavkkuidisguin ii veahket su soađis. 18Ráđđejeaddji badjelgeahčai váli maid lei vurdnon, ja rihkui lihtu. Vaikko son lei nannen lihtu, de son goit dagai buot dan. Son ii beasa báhtui.

19Dan dihte cealká Hearrá Ipmil: Nu duohta go mun ealán, mun mávssahan sutnje dan ahte son badjelgeahčai dan váli maid lei vurdnon mu nammii, ja rihkui lihtu. 20

17,20
2 Gon 25,6eč
Esek 12,13
Mun lebben fierbmán su ala, ja son darvána mu bivdosii. De mun doalvvun su Babylonii, ja doppe mun bijan su vástidit das ahte son lei behtolaš munnje. 21Su soahteveaga buoremus soahteolbmát gahččet miehkkái, ja dat geat báhcet, biđgejuvvojit buot biekkaide. Dalle dii ipmirdehpet ahte mun, Hearrá, lean sárdnon.

22

17,22
Jes 11,1
53,2
17,22 oavssáža ođđa gonagas Davida nális (Messias) gii galgá hukset Israela ođđasis. Gč. Jes 11,1.Ná cealká Hearrá Ipmil: Mun doaján oavssi guhkes sedera gierragis, válddán njuoras oavssáža bajimus gierragis ja ceggen dan alla ja stuorra várrái. 23
17,23
Dan 4,12
Matt 13,32
Israela alla várrái mun ceggen dan. Dat bohciidahttá surggiid, šaddada šaddosiid ja šaddá hearvás sederin. Buotlágáš lottit bessejit dan suojis, soajálaččaid eatnatvuohta ássá dan ovssiid suoivanis. 24
17,24
1 Sam 2,8
Esek 21,31
Luk 1,52
Dalle buot meahci muorat ipmirdit ahte mun, Hearrá, dagan alla muora vuollegažžan ja vuollegis muora allagin. Mun ástadan ruonas muora ja dagan ástan muora ruonasin. Mun, Hearrá, lean sárdnon, ja mun dagan dan.