Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
19

Dorvogávpogat

191Go Hearrá, din Ipmil, duššada daid álbmogiid maid eatnamiid son addá didjiide, ja dii ádjibehtet sin eret ja ássabehtet sin gávpogiidda ja viesuide, 219,2 golbma gávpoga Jordana oarjjabealde, ja daidda lassin nuorttabeale gávpogat mat namuhuvvojit 4,41–43, oktiibuot guhtta dorvogávpoga. Vrd. Jos 20.de earuhehket golbma gávpoga dan eatnamis maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide oapmin. 3Go dii lehpet ožžon čielgasa máđijain, de galgabehtet juohkit golmma oassái dan eatnama maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide opmodahkan. Daidda gávpogiidda sáhttá báhtarit juohkehaš gii lea goddán olbmo.

4

19,4
2 Mos 21,13
Dát lea eaktun dasa ahte olmmošgoddi beassá eallit go son báhtara dohko: Jos son lea goddán nuppi olbmo vahágis, almmá vašutkeahttá su ovdal – 5nugo dalle go muhtun manná nuppiin vuovdái čuohppat muoraid, ja ákšu čalgá nađas čuolastettiin ja deaivá nubbái ja goddá su – de son oažžu eallit jos son báhtara dakkár gávpogii. 6Mátki dohko ii oaččo leat nu guhkki ahte varramávssaheaddji gii moaris doarrida olmmošgoddi, sáhttá joksat su ja časkit su jámas, vaikko son ii ánssáš jápmima, danin go son ii lean vašuhan nuppi ovdal. 7Dan dihte mun gohčun din válljet alcceseattet golbma dorvogávpoga.

8Hearrá, din Ipmil, viiddida din eatnama, nugo son vuordnumiin lohpidii din áhčiide, ja addá didjiide oppa dan eatnama maid lohpidii sidjiide, 9jos dii doallabehtet oskkáldasat oppa dán lága maid mun odne attán didjiide, ja ráhkistehpet Hearrá, Ipmileattet, ja álo vádjolehpet su geainnuid. Go din eanan viidána, de dii galgabehtet earuhit dán golmma gávpoga lassin velá golbma eará dorvogávpoga, 10vai vigihis varra ii golgga dan eatnamis maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide opmodahkan, ja vai dii ehpet šatta sivalažžan vigihis varrii.

11

19,11
4 Mos 35,20č
Muhto jos muhtun vašuha nuppi, vuođgŋá su ja falleha ja časká su jámas ja de báhtara muhtun dorvogávpogii, 12
19,12
1 Mos 9,6
2 Mos 21,1214
de su ruovttugávpoga vuorrasat galget vieččahit su doppe ja addit su varramávssaheaddjái. Son galgá jápmit. 13Allet árkkálmastte su, muhto jávkadehket vigihis vara vealggi Israelis. Dalle didjiide geavvá bures.

Rádjegeađggit

14

19,14
27,17
Sát 22,28
23,10
Ale sirdde ránnját rádjegeđggiid, maid máttut leat ceggen du árbeoassái dan eatnamii maid Hearrá, du Ipmil, addá dutnje oapmin.

Láhka duođaštusaid birra

15

19,15
4 Mos 35,30
Joh 8,17
Okta áidna duođašteaddji ii leat doarvái dubmet geange sivalažžan vearredahkui dahje rihkkosii, mii suttuid dat velá leažžá. Ášši galgá nannet guovtti dahje golmma duođašteaddji sániin.

16Jos bahádáhtolaš duođašteaddji sivahallá nuppi vearrečuoččuhusaiguin, 17

19,17
17,9
de galget goappašagat geaid gaskkas riidu lei, loaiddastit Hearrá muođuid ovddas dan áiggi báhpaid ja duopmáriid ovdii. 18Duopmárat galget dutkat ášši dárkilit, ja jos sii gávnnahit ahte duođašteaddji lea gielis ja lea addán vearreduođaštusa vieljas vuostá, 19
19,19
Sát 19,5
de sutnje galgá dahkat seammá ládje go son áiggui dahkat vielljasis. Duššadehket bahá álbmoga gaskkas. 20Go earát gullet dan, de sii ballet eaige šat daga dakkár bahá du gaskkas. 21
19,21
2 Mos 21,23–27
3 Mos 24,19–21
Allet árkkálmastte: Heagga heakkas, čalbmi čalmmis, bátni bánis, giehta gieđas, juolgi juolggis.

20

Soahtelágat

201Go dii vuolgibehtet soahtat vašálaččaideattetguin ja oaidnibehtet soahteveaga mii lea stuorit go din soahteveahka, buot dan heasttaid vovnnaid, de allet bala. Dinguin lea Hearrá, din Ipmil, gii buvttii din Egyptas. 2Ovdal go soahti álgá, de báhppa galgá loaiddastit ovdan ja sárdnut soahtevehkii. 3

20,3
4 Mos 14,9
Son galgá dadjat: “Gullet, israellaččat! Dii soahttábehtet odne vašálaččaideattetguin. Allet suorgan alletge bala, allet báhtar sis alletge gáfestuva sis. 4
20,4
2 Mos 14,13č
15,1–3
5 Mos 9,1–3
31,3–68
Hearrá, din Ipmil, lea dinguin ja soahtá din ovddas din vašálaččaiguin, son addá didjiide vuoittu.”

5Maiddái soahteveaga hoavddat galget sárdnut soahtevehkii. Sii galget dadjat: “Jos muhtun lea huksen ođđa viesu muhto ii leat velá ássan dasa, de máhccos ruoktot, vai ii gahča soađis ja nu eará olmmái ássá su vissui. 6

20,6
3 Mos 19,23–25
Jos muhtun lea gilván viidnegárddi iige leat velá rádjagoahtán dan, de máhccos ruoktot, vai son ii gahča soađis ja nu eará olmmái čoaggá su šaddosiid. 7
20,7
24,5
Jos muhtun lea lohpádaddan nissoniin muhto ii leat velá váldán su áhkkán, de máhccos ruoktot, vai son ii gahča soađis ja nu eará olmmái váldá áhkkán nissona geainna son lea lohpádaddan.” 8
20,8
Duop 7,3
Hoavddat galget maid dadjat soahtevehkii: “Jos muhtun lea árgi ja baleš, de máhccos ruoktot, vai maiddái su vieljat eai dorvvuhuva.” 9Go hoavddat leat sárdnon soahtevehkii, de oaivámuččat galget gohččugoahtit soahteveaga.

10Go dii lahkonehpet muhtun gávpogii ja áigubehtet fallehit dan, de fállet dasa vuos ráfi. 11Jos gávpot dalle dáhttu ráfi ja rahpá didjiide poarttaidis, de oppa dan álbmot gártá bálvalit din bargogeatnegassan. 12Jos gávpot ii dáhto dahkat ráfi muhto soahttá dinguin, de birastahttet dan, 13ja go Hearrá, din Ipmil, addá dan din gihtii, de goddet buot dan gávpoga dievdduid. 14Muhto dii oažžubehtet váldit alcceseattet nissoniid ja mánáid, omiid ja buot eará mii lea gávpogis, buot sállaša mii doppe lea. Dii oažžubehtet oamastit vašálaččain sállaša maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide.

15Dahket nie buot gávpogiidda mat leat guhkkin eaige gula daidda álbmogiidda mat ásset das lahkosiin. 16

20,16
Jos 10,40
11,1114
Muhto daid álbmogiid gávpogiin maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide opmodahkan, dii ehpet oaččo diktit báhcit maidege, ehpet ovttage mii vuoigŋá. 17
20,17
7,1č
20,17 vihahehket … duššadeapmái vihahit duššadeapmái.Vihahehket daid gávpogiid duššadeapmái ja duššadehket daid áššiid, hetlaččaid, amorlaččaid, kanaanlaččaid, perisselaččaid, hivvelaččaid ja jebuslaččaid, nugo Hearrá, din Ipmil, lea gohččon din, 18vai sii eai oahpat didjiide fastivuođaideaset maid sii dahket iežaset ipmiliid gudnin, ja nu dii suddudivččiidet Hearrá, Ipmileattet, vuostá.

19Go dii lehpet soahtamin muhtun gávpogiin ja birastahttibehtet dan guhká ovdal go veadjibehtet váldit dan, de allet billis dan muoraid ákšuin alletge njeaidde daid. Daid šaddosiid dii oažžubehtet borrat ieža, allet njeaidde daid. Eaihan eatnama muorat leat olbmot, ehpet dii dárbbaš fallehit daid. 20Muhto jos diehtibehtet ahte muorat eai atte šaddosiid maid sáhttá borrat, de oažžubehtet njeaidit daid ja hukset dain birastahttinráhkkanusaid dan gávpoga vuostá mii lea soahtamin dinguin, dassážii go dat gahččá.

21

Čielggatmeahttun olmmošgoddin

211Jos muhtin gávdná goddojuvvon olbmo njaŋgámin olgun dan eatnamis maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide oapmin, iige oktage dieđe gii lea časkán su jámas, 2de vuorrasat ja duopmárat galget mannat mihtidit guhkkodaga daidda gávpogiidda mat leat goddojuvvon olbmo birra. 3Lagamus gávpoga vuorrasat galget váldit guiggu mii ii leat barggahuvvon ja man niskkis ii leat leamaš geasis. 421,4 doadjit guiggus niskki goddinvuohki dalle go ealli ii oaffaruššojuvvo. Vrd. 2 Mos 13,13; 34,20. Jus ealli addojuvvo oaffarin, de ferte čuohppat dan čoddaga.Sii galget doalvut guiggu dakkár johkaroggái gos johka ii goikka goassege ja gos eanan ii bargojuvvo iige gilvojuvvo, ja doppe sii galget doadjit guiggus niskki. 5

21,5
17,8–13
De levilaš báhpat galget loaiddastit ovdan, danne go Hearrá, din Ipmil, lea válljen sin bálvalit iežas ja buressivdnidit álbmoga Hearrá nammii, ja sii galget dahkat mearrádusa buot riidoáššiin ja ráŋggáštusáššiin. 6Buot dan gávpoga vuorrasat mii lea lagamussan dan goddojuvvon olbmo, galget bassat gieđaid dan guiggu alde man niski doddjojuvvui johkarokkis, 7ja cealkit: “Min gieđat eai leat golggahan dán vara eaige min čalmmit leat oaidnán dan dagu. 8Hearrá, atte ándagassii dán rihkkosa álbmogasat Israelii maid leat lonistan, alege divtte vigihis vara vealggi deaddit dan.” Dalle israellaččaid varravealgi soabahuvvo. 9Nu dii jávkadehpet vigihis vara vealggi, go dahkabehtet dan mii lea riekta Hearrá čalmmiin.

Bearašláhka ja ráŋggáštusláhka

10Go dii vuolgibehtet soahtat vašálaččaideattetguin, ja Hearrá, din Ipmil, addá sin din gihtii ja dii váldibehtet fáŋggaid, 11de muhtin dis sáhttá oaidnit fáŋggaid gaskkas čáppa nissona, liikostit sutnje ja dáhttut váldit su áhkkán. 12Dalle son galgá doalvut nissona vissosis, gohččut su ráhket vuovttaidis ja čuohppat gaccaidis. 13Dasto nisson oažžu molsut eará biktasiid go dat maid son anii dalle go váldojuvvui fáŋgan, ja son oažžu ássat olbmá vissui ja moraštit áhčis ja eatnis ovtta mánotbaji. De olmmái oažžu veallát suinna ja oamastit su; ná nisson šaddá su áhkkán. 14

21,14
2 Mos 21,7č
Muhto jos olmmái ii šat liiko nissonii, de su galgá diktit mannat gosa dáhttu. Olmmái ii oaččo vuovdit su šlávvan iige atnit su gávpegálvun, danin go son lea veallán suinna.

15Jos olbmás leat guokte áhká, nubbi gean son ráhkista ja nubbi gean ii ráhkis, ja guktot riegádahttiba sutnje bártni, sihke dat gean son ráhkista ja dat gean son ii ráhkis, ja vuosttašriegádan bárdni lea dan áhká gean son ii ráhkis, 16de árbejuohkimis olmmái ii oaččo addit vuosttašriegádeami vuoigatvuođa ráhkis áhkás bárdnái dan áhká bártni vahágin gean son ii ráhkis. 1721,17 guovttegeardásaš oasi Eananopmodat juhkkojuvvui dássálagaid bártniid gaskkas. Muhto eará opmodaga áhčči sáhtii juogadit nu ahte vuosttašriegádeaddji oaččui stuorit oasi. vuosttašriegádeami vuoigatvuohta Vrd. 1 Mos 25,29–34.Olmmái galgá dohkkehit vuosttamužžan riegádan bártni iežas vuosttašriegádeaddjin ja addit sutnje guovttegeardásaš oasi buot das mii sus lea, danin go dat bárdni lea su olmmáivuođa álgošaddu, ja vuosttašriegádeami vuoigatvuohta gullá sutnje.

18Jos muhtun bárdni lea vuostehágolaš ja gážžár iige jeagat áhčis ja eatnis, ii dallege go soai leaba bagadan su, 19de soai galgaba doalvut su gávpoga vuorrasiid lusa gávpotportii. 20Soai galgaba dadjat gávpoga vuorrasiidda: “Dát munno bárdni lea vuostehágolaš ja gážžár. Son ii jeagat munno, muhto dušše feste ja juhká.” 21Dalle buot gávpoga olbmát galget geađgádit su jámas. Duššat bahá álbmoga gaskkas. Oppa Israel gullá dan ja ballá.

22Jos muhtun dubmejuvvo jápmit rihkkosa dihte ja son heakkahuhttojuvvo ja heaŋggastuvvo murrii, 23

21,23
Joh 19,31
Gal 3,13
de su jápma gorut ii oaččo báhcit heaŋgát murrii idjii, muhto galgá hávdáduvvot dan seammá beaivvi, danne go Ipmil lea garuhan dan gii lea heŋgejuvvon murrii. Allet daga buhtismeahttumin eatnama maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide oapmin.