Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
15

Absaloma suollemas lihtodeamit

151

15,1
1 Sam 8,11
1 Gon 1,5
Das maŋŋil Absalom hágai vovnnaid ja heasttaid ja vihttalogi olbmá geat vihke su ovddabeale. 2Árrat iđedis Absalom lávii mannat dan luotta gurrii gokko beasai gávpoga portii. Go de muhtin bođii gonagasa lusa vai oažžu vuoigatvuođa riidoáššis, de Absalom rávkkai su lusas ja jearai: “Guđe gávpogis don boađát?” Go olmmái muitalii guđe Israela čerdii son gulai, 3de Absalom dajai: “Du ášši lea gal buorre ja vuoigat, muhto gonagasa luhtte ii oktage guldal du.” 4Ja Absalom dajai vel: “Vare mun biddjojuvvošin duopmárin dán eatnamii! Dalle juohkehaš geas lea riidoášši, sáhttá boahtit mu lusa, ja mun doaimmahan sutnje vuoigatvuođa.” 5Ja nu dávjá go soamis lahkanii sutnje ja áiggui luoitádit su ovdii, de son doamai geiget gieđa, dollii su ja cummistii su. 6Nu Absalom dagai buot israellaččaide geat bohte gonagasa lusa oažžut vuoigatvuođa, ja dainna lágiin son čádjidahtii israellaččaid.

7Njealji jagi maŋŋil Absalom dajai gonagassii: “Divtte mu mannat Hebronii deavdit lohpádusa maid lean dahkan Hearrái. 8

15,8
1 Mos 28,20eč
Go mun ássen Gešuris Aramis, de mun lohpidin oaffaruššat Hearrái, jos son diktá mu máhccat Jerusalemii.” 9Gonagas dajai: “Mana ráfis.” De Absalom vulggii Hebronii. 10
15,10
1 Gon 1,39
Son lei suoli vuolggahan áirasiid buot Israela čearddaid gaskii cealkit: “Go dii gullabehtet dorvečuodjama, de galgabehtet čuorvut: ‘Absalom lea šaddan gonagassan Hebronis!’” 11Absalom lei bovden Jerusalemis guoktečuođi olbmá, ja sii vulge su mielde ávaškeahttá mii lei dáhpáhuvvamin. 12
15,12
1 Muit 27,33
15,12 Gilo gávpot Judas, Jerusalema ja Betlehema gaskkas.Go Absalom lei oaffaruššamin njuovvanoaffariid, de son vieččahii vel Davida ráđđeaddi Ahitofela su ruovttugávpogis Gilos. Nu suollemas lihttu nanosmuvai, ja ain eambbo olbmot čoagganedje Absaloma lusa.

David báhtara Jerusalemis

13Davida lusa bođii áirras gii muitalii ahte Israela olbmáid váibmu lea jorgalan Absaloma beallái. 14

15,14
Sál 3,1eč
Dalle David dajai buot olbmáidasas geat ledje su luhtte Jerusalemis: “Báhtarehkot, muđui mii eat gáddjojuvvo Absaloma gieđas. Gáhččet vuolgit, muđui son doarrida min ja dagaha midjiide lihkuhisvuođa, ja son časká mihkiin oppa gávpoga.” 15Gonagasa olbmát vástidedje sutnje: “Du bálvaleaddjit leat gárvásat dahkat maid min hearrá ja gonagas atná buorrin.” 16
15,16
16,21č
Gonagas vulggii gávpogis vácci oppa veagainis; dušše logi liigeáhká son guđii gáhttet šloahta. 17Gonagas nappo vulggii gávpogis oppa veagainis. Sii bisánedje doppimuš viesu buohta. 1815,18 keretlaččat ja peletlaččat >8,18.Doppe buot gonagasa olbmát manne su meattá, maiddái buot keretlaččat ja peletlaččat ja vel guhttačuođi olbmá geat ledje vuolgán su fárrui Gatis.

19Gonagas dajai gatlaš Ittajii: “Manne donnai leat vuolgán minguin? Máhca ruoktot ja oro ođđa gonagasa luhtte. Dasgo don leat vierroolmmoš ja leat velá guođđán iežat eatnama. 20Eske don leat boahtán; válddášingo mun du dál juo čádjádallat min mielde, go mun iešge in dieđe gosa lean mannamin? Máhca ruoktot ja doalvvo mielddát vieljaidatge. Vare Hearrá livččii dutnje buorre ja oskkáldas!” 21

15,21
Rut 1,16č
Muhto Ittai vástidii gonagassii: “Nu duohta go Hearrá eallá ja nu duohta go don ealát: Mun dáhtun leat doppe gos mu hearrá ja gonagas lea, lei dal ovddas eallin dahje jápmin.” 22Dalle David divttii su boahtit mielde, ja gatlaš Ittai searvvai suinna buot olbmáidisguin ja eará veagainis.

23Juohke bealde buohkat čirro jitnosii. Gonagas rasttildii Kedronleagi, ja dasto oppa álbmot vádjolišgođii su meattá ja de geainnu mii manai meahci guvlui. 24Mielde lei maiddái Sadok ja suinna buot levilaččat geat gudde Ipmila lihtuárkka. Sii luite Ipmila árkka eatnamii, ja Abjatar oaffarušai oaffariid dassážii go oppa álbmot lei vádjolan olggos gávpogis. 25De gonagas dajai Sadokii: “Doalvvo Ipmila árkka ruoktot gávpogii. Jos Hearrá árpmiha mu, de son doalvu munai ruoktot ja diktá mu vel oaidnit árkka dan iežas sajis. 26

15,26
1 Sam 3,18
2 Sam 10,12
Muhto jos son hilgu mu, de son oažžu dahkat munnje maid atná buorrin.” 27Ja son dajai vel: “Donhan áddet ahte lea buoret go don máhcat gávpogii ja válddát mielddát guktuid bártniid, du iežat bártni Ahimaasa ja Abjatara bártni Jonatana. 2815,28 gálabáikkiid Jordaneanus, Jeriko lahka.Mun ieš ájáhalan meahcis gálabáikkiid lahka, dassážii go dis boahtá sátni.” 29De Sadok ja Abjatar doalvvuiga Ipmila árkka ruoktot Jerusalemii ja oruiga doppe. 30
15,30
Est 6,12
Jer 14,3č
Mi 1,8
Muhto David govččai oaivvi ja vulggii čieru ja rabas julggiid goargŋut Oljovárrái. Buohkat geat ledje su mielde, gokče oaivvi ja gorgŋo várrefieltti čieru.

31

15,31
17,14
Job 5,12
Go Davidii muitaluvvui ahte maiddái Ahitofel lei daid joavkkus geat ledje dahkan lihtu Absalomiin, de son dajai: “Hearrá, daga duššin Ahitofela rávvagiid!” 32Go David lei joavdan várrečohkkii dan báikái gokko lávejedje rohkadallat Ipmila, de ereklaš Hušai bođii su ovddal. Son lei gaikkodan biktasiid ja botkkuhan muoldda oaivvi ala. 33David dajai sutnje: “Jos don boađát muinna, de don šattat munnje dušše noađđin. 34Máhca gávpogii ja daja Absalomii: ‘Gonagas, mun dáhtun bálvalit du. Ovdal mun ledjen áhčát bálvaleaddji, muhto dál mun dáhtun leat du bálvaleaddji.’ Dalle don sáhtát veahkehit mu ja dahkat duššin Ahitofela rávvagiid. 35Báhpaguovttos Sadok ja Abjatar leaba doppe du veahkkin. Go don gulažat juoidá gonagasa šloahtas, de muital sudnuide. 36Doppe leaba maid sudno bártnit, Sadoka bárdni Ahimaas ja Abjatara bárdni Jonatan. Bidjet sudno mielde dieđu munnje buot das maid gullabehtet.” 37Seammá áigge go Davida ustit Hušai joavddai Jerusalemii, de dohko bođii maiddái Absalom.

16

David ja Siba

161

16,1
9,212
Go David lei aiddo mannan várrečohka meattá, de su ovddal bođii Siba, Mefibošeta bálvaleaddji, ja sus ledje mielde guokte noađđeásena. Daid sealgái ledje noađuhuvvon guoktečuođi láibbi, čuođi rusingáhku, čuođi šattošgihpu ja viidneseahkka. 2Gonagas jearai Sibas: “Maid don áiggut daiguin?” Siba vástidii: “Ásenat leat gonagasa bearraša várás, vai sii besset riidet, láibbit ja šaddosat bálvaleddjiide borramuššan ja viidni juhkamuššan daidda geat váibet meahcis.” 3
16,3
9,4eč
16,3 du hearrá Saula bárdni Mefibošet, Jonatana bárdni ja Saula áddjut. >4,4.Gonagas jearai: “Gos lea du hearrá Saula bárdni?” Siba vástidii: “Son bázii Jerusalemii. Son oainnat jurddaša ahte dál Israela čearddat addet sutnje fas su áhči gonagasvuođa.” 4Dalle gonagas dajai Sibai: “Buot mii gullá Mefibošetii, šaddá dál du oapmin.” Siba vástidii: “Mun gopmirdan du ovdii. Vare du árbmugasvuohta livččii álo mu oassin, mu hearrá ja gonagas!”

5

16,5
1 Gon 2,8
16,5 Bahurim >3,16.Go gonagas David joavddai Bahurima buohta, de gávpogis bođii su ovddal muhtun Saula fuolki. Son lei Šimi, Gera bárdni. Go son váccii, de son garrudalai 6ja bállahastalii geđggiid Davida ja su lagamus olbmáid njeaiga, vaikko oppa soahteveahka ja oaivámuččat ledje gonagasa goappáge bealde. 7
16,7
2 Mos 22,28
Šimi garuhii su ja čuorvvui: “Eret dás, eret, don varragiehtarievvár! 8Hearrá mávssaha dutnje buot Saula soga varaid maid golggahit, go álget gonagassan su sadjái. Hearrá lea addán dál gonagasvuođa du bárdnái Absalomii. Aiddo du iežat varradagut leat dagahan dutnje oasehisvuođa.” 9Abišai, Seruja bárdni, dajai gonagassii: “Manne duot jápma beana oažžu garuhit mu hearrá ja gonagasa? Divtte mu mannat ja čuolastit sus oaivvi.” 10Muhto gonagas dajai: “Mii dahkamušaid dudnos lea dáinna, Seruja bártnit? Anne dal garuha! Jos Hearrá lea gohččon su garuhit Davida, de gii sáhttá láitit su?” 11David dajai Abišajii ja olbmáidasas: “Jos mu bárdni, mu iežan oažži ja varra, bivdá mu heakka, manne dalle ii dát benjaminlašge? Diktet su orrut ja garuhit mu, dasgo Hearrá lea gohččon su. 12Hearrá sáhttá oaidnit mu vártnuhisvuođa ja jorahit su garuhusaid juoga buorrin.” 13David ja su olbmát manne luotta ovddos, ja Šimi váccii várrevieltti sin buohta. Oppa áigge son garuhii Davida ja bállahastalii geđggiid ja čievrra. 14Gonagas ja oppa su veahka jovde maŋimuš Ajefimii, ja doppe sii vuoiŋŋastedje.

Absalom Jerusalemis

15Absalom lei boahtán Jerusalemii oktan Israela olbmáiguin, ja Ahitofel lei maiddái suinna. 16

16,16
1 Sam 10,24+
Davida ustit ereklaš Hušai bođii Absaloma lusa ja čuorvvui: “Ellos gonagas! Ellos gonagas!” 17Absalom dajai Hušajii: “Dákkárgo lea du oskkáldasvuohta? Manin it mannan ustibiinnát?” 18Hušai vástidii: “In de mannan, dasgo mun lean dan bealde gean Hearrá ja dát álbmot ja buot Israela olbmát leat válljen. Su lusa mun bázán. 19Ja nuppádassii: Gean mun bálvalivččen, jos in su bártni? Nugo mun lean bálvalan du áhči, nu mun áiggun bálvalit dunai.”

20Absalom dajai Ahitofelii: “Neavvomat dál, maid mun galggašin dahkat.” 21

16,21
12,11
15,16
Ahitofel dajai sutnje: “Mana áhčát liigeáhkáid lusa geaid son guđii gáhttet šloahta. Go dalle oppa Israel gullá ahte don leat šaddan áhčát vašálažžan, de dat geat leat duinna, roahkasmuvvet.” 22Absalomii ceggejuvvui goahti dáhki ala, ja son manai áhčis liigeáhkáid lusa oppa Israela oaidnut. 23Daid áiggiid Ahitofela neavvagat ledje dego Ipmila sátni; dakkárin su neavvagiid aniiga maid David ja Absalom.

17

Absalom hilgu Ahitofela ráđi

171Ahitofel dajai Absalomii: “Divtte mu válljet guoktenuppelohkáiduhát olbmá ja vuolgit vel otná ija doarridit Davida. 2Dalle mun beasan fallehit su, go son lea váiban ja vuoimmehuvvan. Mun suorggahan su, ja go oppa su veahka báhtara, de mun gottán su, dušše su. 317,3 dego moarsi … olbmá heakka Masorehtalaš teaksta ii leat čielggas. Jorgalus čuovvu ▶ Septuaginta.De mun anán fuola das ahte oppa álbmot ohcala du lusa, dego moarsi ohcala irggis lusa. Donhan leat bivdimin dušše ovtta olbmá heakka; buot earáid don divttát leat ráfis.” 4Dán neavvaga Absalom ja Israela vuorrasat atne buorrin, 5

17,5
16,16
muhto Absalom rávkkai lusas maiddái ereklaš Hušaja, vai beassá gullat su oaivila.

6Hušai bođii Absaloma lusa, ja Absalom muitalii sutnje maid Ahitofel lei nevvon. Son jearai: “Dahkatgo mii nugo son dadjá vai eat? Maid don neavvut?” 7Hušai dajai Absalomii: “Dán háve Ahitofela neavva ii leat buorre. 8

17,8
Sát 17,12
Hos 13,8
Donhan dovddat áhčát ja su olbmáid ja dieđát ahte sii leat jálus soahteolbmát, ja go sii hárdojuvvojit, de sii leat dego guovžaeadni mas leat váldojuvvon čivggat. Du áhčči lea hárjánan soahteolmmái, ii son idjat olbmáidis luhtte. 9Dál son lea vissásit čiehkádan muhtun bákteráigái dahje eará báikái. Jos muhtumat du olbmáin gahččet juo vuosttaš falleheames ja dat beaggá, de olbmot dadjet: Heavvu lea deaividan Absaloma veaga. 10Ja dalle dorvvohuvvá jálumus olmmáige gean váibmu lea nugo ledjona váibmu. Oppa Israelhan diehtá ahte du áhčči lea sáŋgár ja ahte su olbmát leat jálut. 11Dan dihte mu neavva lea dát: Čohkke lusat buot israellaččaid Dana rájes gitta Beer Šeba rádjái, seamma eatnagin go sáddot mearragáttis, ja vuolgge donnai soahtat. 12Go mii dasto fáhtet su, gos ihkinassii son leažžáge, de mii gokčat su nugo suoldni gahččá eatnamii; ii son iige oktage su olbmáin báze heggii. 13Ja jos son geassáda muhtun gávpogii, de oppa Israel boahtá dan birra oarat gieđas ja gaikkiha dan gávpoga vulos leahkái, nu ahte dasa ii báze ii geađgige.” 14
17,14
15,31
Job 5,12č
Absalom ja buot Israela olbmát dadje: “Ereklaš Hušaja ráđđi lea buoret go Ahitofela ráđđi.” Hearrá lei oainnat mearridan dahkat duššin Ahitofela buori ráđi ja dagahit Absalomii oasehisvuođa.

David beassá báhtarit Absalomis

15Hušai muitalii báhpaguoktái Sadokii ja Abjatarii man láhkai Ahitofel lei nevvon Absaloma ja Israela vuorrasiid ja makkár neavvaga son ieš lei addán. 16De son dajai: “Biddji hoahpus Davidii dákkár sáni: ‘Ale idjat gálabáikkiin meahcis, muhto rasttil Jordana dállánaga, muđui don ja oppa du veahka gottáhallabehtet.’”

1717,17 Rogelája dan báikki lulábealde gos Hinnomleahki ja Kedronleahki bohtet oktii.Jonatan ja Ahimaas leigga orron Rogeládjaga gurrii. Muhtin bálvaleaddjinieida finai buktimin sudnuide sáni, ja soai dasto galggaiga doalvut dan gonagas Davidii. Soai ieža eaba duostan diktit iežaska oidnojuvvot gávpogis. 18Muhto muhtun bártnáš oinnii sudno ja muitalii dan Absalomii. Dalle soai vulggiiga das hoahpus ja manaiga muhtun olbmá vissui Bahurimii. Šiljus lei gáivo, ja soai njiejaiga dan sisa.

19

17,19
Jos 2,4eč
Olbmá áhkká lebbii gokčasa gáivoráiggi ala ja botkkuhii gokčasa ala gordnečalmmiid, nu ahte gáivvo ii sáhttán oaidnit. 20Absaloma olbmát bohte vissui áhká lusa ja jerre: “Gos leaba Ahimaas ja Jonatan?” Áhkká vástidii: “Soai manaiga jogaža rastá.” Olbmát ohce sudno, muhto go eai gávdnan, de sii máhcce Jerusalemii. 21Go sii ledje mannan, de Jonatan ja Ahimaas goarkŋuiga gáivvos ja doalvvuiga sáni gonagas Davidii. Soai dajaiga: “Mannet hoahpus joga rastá!” De soai muitaleigga, makkár neavvaga Ahitofel lei addán. 22David ja oppa su veahka vulge ja rasttildedje Jordana. Go iđit čuvggodii, de ledje buohkat, velá maŋimuš olmmáige, mannan Jordana rastá.

23Go Ahitofel oinnii ahte su neavva ii adnojuvvon, de son sádelasttii ásena ja máhcai iežas gávpogii. Go son lei lágidan viesus, de son harccastii iežas. Nu son jámii, ja son hávdáduvvui áhčis hávdái.

24David lei boahtán Mahanajimii, go Absalom ja israellaččat manne suinna Jordana rastá. 25Absalom lei bidjan Joaba sadjái soahteveagaoaivámužžan Amasa gean áhčči lei ismaellaš Jitra ja eadni Abigajil, Nahaša nieida, Joaba eatni Seruja oabbá. 26Israel ja Absalom luoitaledje Gileadii. 27

17,27
9,4
19,31eč
1 Gon 2,7
17,27 Lo-Debar >9,4.Go David bođii Mahanajimii, de bohte su ovddal Nahaša bárdni Šobi gii lei ammonlaččaid Rabba olmmoš, Ammiela bárdni Makir gii lei Lo-Debara olmmoš, ja gileadlaš Barsillai gii lei Rogelima olmmoš. 28Sii bukte sutnje ja su vehkii gávnniid, gáriid, láirálihtiid ja borramuššan nisu, bivggi, jáffu ja gordojuvvon gortni, linssaid ja earttaid, 29honnega, vuoja, sávzzaid ja vuosttáid. Dasgo sii jurddašedje ahte olbmát ledje váiban ja goikan ja nelgon meahcis.