Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
12

Natan cuiggoda Davida

121Hearrá vuolggahii Natana Davida lusa. Go Natan lei boahtán gonagasa lusa, de son dajai: “Muhtun gávpogis ledje guokte olbmá, nubbi rikkis ja nubbigis geafi. 2Riggás ledje hui ollu sávzzat ja vuovssát, 3muhto geafes olbmás ii lean eará go okta áidna uhca lábbáš maid son lei oastán. Son biepmai lábbáža, ja dat stuorui su luhtte ovttas su mánáiguin. Dat borai su láibbi ja jugai su lihtis, veallái su askkis ja lei sutnje dego su iežas nieida. 4De oktii rikkis olbmái bođii guossi. Rikkis ii rásken váldit ovttage iežas sávzzain dahje omiin vai beassá málestit mátkkálažžii, muhto son válddii geafes olbmá lábbá ja ráhkadii dan olbmái gii lei boahtán su guossái.”

5David suhtai sakka dan olbmái ja dajai Natanii: “Nu duohta go Hearrá eallá, dat olmmái gii dan dagai, ánssáša jápmit. 6

12,6
2 Mos 22,1
Lábbá son galgá máksit njealjegeardásaččat, danin go son dagai duoinna lágiin ja lei nu garraváimmot.” 7
12,7
1 Sam 16,13
Dalle Natan dajai Davidii: “Don leat dat olmmái. Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil: Mun vuiden du Israela gonagassan ja gádjon du Saula gieđas. 8Mun adden dutnje du hearrá gonagasvuođa ja su áhkáid du fátmái ja adden dutnje Israela ja Juda čearddaid. Jos dat livččii leamaš uhccán, de mun livččen addán dutnje vel eambbo. 9
12,9
4 Mos 15,31
Manne don leat badjelgeahččan Hearrá sáni ja dahkan dan mii lea bahá mu čalmmiin? Hetlaš Uria don leat časkán ammonlaččaid mihkiin, ja su áhká don leat váldán alccesat áhkkán. 10De ii miehkki goassege gáidda du sogas, danne go don leat badjelgeahččagoahtán mu ja váldán áhkkán hetlaš Uria áhká. 11
12,11
16,22
Ná cealká Hearrá: Mun čuoččáldahtán lihkohisvuođa du iežat bearrašis, ja du čalmmiid ovddas mun válddán du iežat áhkáid ja attán sin nubbái, ja son veallá du áhkáiguin beaiveguovdil. 12Don leat dahkan iežat dagu čihkosis, muhto mun dagan dán oppa Israela oaidnut, beaivečuovggas.” 13
12,13
24,10
Sál 51,2eč
Dalle David dajai Natanii: “Mun lean suddudan Hearrá vuostá.” Natan vástidii: “Nu lea Hearráge sihkkon du suttu, itge don jáme. 14
12,14
11,27
Muhto go don dáinna daguin leat badjelgeahččan Hearrá sáni, de jápmá dat bárdni gii dutnje lea riegádan.”

Davida ja Batseba bárdni jápmá

15De Natan manai ruoktot. Ja Hearrá časkkii máná gean Uria áhkká lei riegádahttán Davidii, nu ahte mánná buohccái sakka. 16David rohkadalai Ipmila bártnáža ovddas, fástudii veallái ijaid báljes eatnamis. 17

12,17
3,35
Šloahta vuorrasat geahččaledje oažžut su lihkkat, muhto son biehttalii iige dáhtton oppa borratge singuin.

18Čihččet beaivvi bártnáš jámii. Davida bálvaleaddjit eai arvan muitalit dan Davidii, dasgo sii jurddašedje: “Ii son guldalan min go bártnáš lei eallimin, mo mii dalle sáhttit muitalit sutnje ahte bártnáš lea jápmán? Son sáhttá dahkat bahá alccesis.” 19Muhto go David oinnii bálvaleddjiidis savkkástallamin gaskaneaset, de son árvidii ahte bártnáš lei jápmán. Son jearai sis: “Leago bártnáš jápmán?” Sii vástidedje: “De lea.” 20Dalle David lihkai eatnamis, basadii, vuoiddai iežas ja molssui biktasiid. Dasto son manai Hearrá vissui rohkadallat. Go son máhcai ruoktot, de son siđai borramuša. Dat buktojuvvui sutnje, ja son borai. 21Su bálvaleaddjit jerre sus: “Manin don dagat nie? Go bártnáš lei ain eallimin, de don fástudit ja čirrot. Muhto dál go son lea jápmán, de don čuožžilat ja boradišgoađát!” 22Son vástidii: “Go bártnáš lei ain eallimin, de mun fástudin ja čirron, dasgo mun jurddašin: ‘Hearrá sáhttá árkkálmastit mu ja diktit bártnáža eallit.’ 23

12,23
Job 7,9
Muhto manne mun dál šat galggašin fástudit, go son lea jápmán? In mun goitge sáhte oažžut su ruovttoluotta? Mun manan oktii su lusa, muhto son ii gal máhca mu lusa.”

Salomo riegáda

24

12,24
1 Muit 3,5
12,24 Salomo Namas lea oktavuohta hebreagiel sátnái mii mearkkaša “ráfi”. Gč. 1 Muit 22,9.David jeđđii áhkás Batseba. Son manai su lusa ja veallái suinna. Áhkká riegádahtii bártni, ja David attii sutnje nama Salomo. Hearrá ráhkistii bártnáža 2512,25 Jedidja Namma mearkkaša “Hearrá ráhkis ustit” dahje “Hearrá jiellat”.ja vuolggahii profehta Natana buktit sáni ahte bártnážii galggai Hearrá dihte bidjat namman Jedidja.

David váldá Rabba

26

12,26
1 Muit 20,1–3
12,26 gonagasa gávpoga Rabba gávpotoassi. >10,3.Joab fallehii ammonlaččaid Rabba ja válddii gonagasa gávpoga. 2712,27 Čáhcegávpoga Rabba gávpotoassi.Son vuolggahii áirasiid Davida lusa ja cealkkihii: “Mun lean fallehan Rabba ja lean juo váldán Čáhcegávpoga. 28Čohkke dal soahteveaga bázahasa, divo dan gávpoga birra ja váldde dan, ovdal go mun válddán dan ja oaččun dan iežan nammii.” 29Dalle David čohkkii buot olbmáidis ja vulggii Rabbai, fallehii gávpoga ja válddii dan. 3012,30 ovtta taleantta sullii 34,2 kilo.Son válddii sin gonagasa oaivvis gollekruvnnu mii lei čiŋahuvvon divrras geđggiiguin ja dettii ovtta taleantta, ja dat biddjojuvvui su oaivái. Son válddii gávpogis hui stuorra sállaša. 31Son doalvvui eret gávpoga ássiid ja bággii muhtumiid sis bargat saháiguin, ruovdeguhkiiguin, veahčiriiguin ja ruovdeákšuiguin, earáidgis son bijai ráhkadit diillaid. Nu son dagai buot ammonlaččaid gávpogiidda. Dasto David ja oppa soahteveahka máhcce Jerusalemii.

13

Amnon ja Tamar

131

13,1
3,2č
Davida bártnis Absalomis lei čáppa oabbá gean namma lei Tamar, ja Davida bárdni Amnon ráhkásmuvai sutnje. 2Amnon beanta buohccái oappás Tamara dihte. Muhto go Tamar lei eadneviđá, de Amnona mielas orui veadjemeahttun dahkat sutnje maidege. 3
13,3
1 Muit 2,13
Amnonis lei Jonadab-nammasaš ustit, Davida vielja Šima bárdni, hui ráđđás olmmái. 4Jonadab dajai Amnonii: “Manne don nie skurtnját iđedis iđedassii, gonagasa bárdni? Itgo muital munnje?” Amnon vástidii: “Mun lean ráhkásmuvvan Tamarii, vielljan Absaloma oabbái.” 5Jonadab dajai: “Veallán seŋgii ja dahkalutta buohccin. Go du áhčči boahtá geahččat du, de daja sutnje: ‘Divtte mu oappá Tamara buktit munnje borramuša ja ráhkadit dan mu oaidnut, nu ahte mun beasan borrat dan su gieđas.’”

6Amnon veallánii ja dahkaluttai buohccin. Go gonagas bođii geahččat su, de Amnon dajai: “Divtte mu oappá Tamara boahtit ja gáhkket munnje moadde gáhku dás mu oaidnut, vai mun beasan borrat daid su gieđas.”

7Dalle David bijai sáni Tamarii šlohttii: “Mana vieljat Amnona vissui ja ráhkat sutnje borramuša.” 8Tamar manai vieljas Amnona vissui gos son lei veallámin. Son válddii dáiggi, duhppii dan ja láibbui gáhkuid vieljas oaidnut ja goikadii daid. 9Muhto go son válddii bánno ja fálai gáhkuid Amnonii, de son biehttaliige borramis ja gohčui: “Olggos dás, juohkehaš!” Go buohkat ledje mannan, 10de Amnon dajai Tamarii: “Buvtte borramuša deike oađđingámmárii, vai mun beasan borrat du gieđas.” Tamar válddii gáhkuid maid lei gáhkken, ja buvttii daid vielljasis oađđingámmárii. 11Muhto go Tamar geigii daid Amnonii vai son beassá borrat, de Amnon dohppiige su ja dajai: “Boađe ja veallá muinna, oabbán!” 12

13,12
1 Mos 34,7
3 Mos 18,9
20,17
5 Mos 27,22
Duop 19,23
Tamar dajai: “Vielljan, ale heahppášuhte mu! Dakkára ii oaččo dahkat Israelis. Ale daga dakkár fasttes dagu! 13Gosa mun dalle manašin heahpadiinnán? Ja buohkat Israelis anášedje du skealbman. Jeara baicce gonagasas, son ii vissásii gieldde mu dus.” 14Muhto Amnon ii dáhtton gullat su; son lei niidii ilá gievra, illastii su ja veallái suinna veagal.

15De Amnonis cahkiidii stuorra vuostemiella Tamara guovdu, stuorit go ráhkisvuohta mainna son lei ráhkistan su. Son dajai Tamarii: “Lihka ja čáhpot dás!” 16Dalle Tamar dajai sutnje: “Ii nu, vielljan! Jos don dál áját mu eret, de dagat vel stuorit vearredagu go maid juo leat dahkan.” Amnon ii goit dáhtton gullat su, 17muhto rávkkai bálvaleaddjis ja dajai: “Áje olggos dán nissona ja lohkkat uvssa su maŋis!” 18Tamar lei gárvodan guhkessoajat biktasa, dakkára maid gonagasa nieiddat atne olgguldasbivttasin nu guhká go elle ain nieidan. Go bálvaleaddji lei dolvon su olggos ja lohkkadan uvssa su maŋis, 19de Tamar botkkuhii muoldda oaivvi ala, gaikkodii iežas guhkessoajat olgguldasbiktasa, bijai gieđaid oaivvi ala ja manai doppe huikki. 20Su viellja Absalom dajai sutnje: “Leago du viellja Amnon leamaš duinna, oappážan? Sonhan lea du viellja, oro jávohaga dán áššis alege divtte dan čuohcit váibmosat.” Nu Tamar bázii vártnuheapmin ássat vieljas Absaloma vissui. 21Go gonagas David gulai dáid fearániid, de su moarri cahkiidii. 22Muhto Absalom ii dadjan Amnonii ii sánige; son vašuhii su, danin go Amnon lei heahppášuhttán su oappá Tamara.

Absalom mávssaha

2313,23 sávzabeaskideapmi >1 Sam 25,8.Guovtte jagi geažes go Absalomis lei sávzabeaskideapmi Baal Hasoris Efraima lahka, de son bovdii dohko buot gonagasa bártniid. 24Absalom manai gonagasa lusa ja dajai: “Du bálvaleaddjis lea dál sávzabeaskideapmi. Mun bivddán ahte gonagas bálvaleddjiidisguin vuolgá muinna dohko.” 25Muhto gonagas vástidii Absalomii: “Ii nu, bártnážan, eat mii buohkat vuolgge, amamet váivvidit du.” Ja vaikko son ánuhii, de gonagas ii dáhtton vuolgit, muhto buressivdnidii su. 26Dalle Absalom dajai: “Jos don it ieš vuolgge, de divtte goittotge mu vielja Amnona vuolgit.” Gonagas jearai sus: “Manne son galggašii vuolgit?” 27Muhto Absalom ii heaitán ánuheames, ja nu gonagas divttii Amnona ja eará bártniidisge vuolgit. Absalom lágidii gonagaslaš jugalmasaid 28ja gohčui bálvaleddjiidis: “Atnet čalmmis goas Amnon juhkaluvvá ja šaddá movttegis millii. Go mun dajan didjiide: ‘Goddet Amnona’, de časket su jámas. Allet bala, munhan lean gohččon din. Lehket gievrrat ja roahkkadat!” 29Bálvaleaddjit dahke Amnonii nugo Absalom lei gohččon. Dalle buot gonagasa bártnit čuožžiledje ja báhtaredje, iešguhtege mulainis.

30Go sii ledje ain mátkkis, de Davida juvssai sáhka ahte Absalom lei goddán buot gonagasa bártniid iige oktage lean báhcán heggii. 31

13,31
1 Mos 37,34
2 Sam 12,16
13,31 gaikkodii biktasiiddis >1,2.Dalle gonagas čuožžilii, gaikkodii biktasiiddis ja veallánii eatnamii, ja buot su bálvaleaddjit geat čužžo das, gaikkodedje maid biktasiid. 32Dalle Jonadab, Davida vielja Šima bárdni, dajai: “Hearrán, ale gátte ahte buot gonagasa bártnit leat gottáhallan. Dušše Amnon lea jápmán. Absalom lea smiehttan dán dan beaivvi rájes go Amnon heahppášuhtii su oappá Tamara. 33Allos gonagas jáhkko dan sáhkii ahte buot gonagasa bártnit livčče gottáhallan. Dušše Amnon lea jápmán.”

34Muhto Absalom báhtarii. Fargga várdájeaddji oinnii eatnat olbmuid njiedjamin váris Horonajima geainnu. 35Dalle Jonadab dajai gonagassii: “Geahča, do de bohtet gonagasa bártnit. Nugo du bálvaleaddji lea muitalan, nu lea geavvan.” 36Aiddo go son lei dadjan dan, de gonagasa bártnit ollejedje; sii čirrojedje jitnosit, ja maiddái gonagas ja su bálvaleaddjit čirro bahččagit. 3713,37 Talmaja Absaloma eadni lei Talmai, Gešura gonagasa nieida. Gč. 3,3.Absalom báhtarii Gešura gonagasa Talmaja, Ammihuda bártni, lusa. David moraštii guhká bártnis Amnona.

38Absalom lei nappo báhtaran Gešurii, ja doppe son orui golbma jagi. 39Áiggi guhkkodahkii gonagas Davida moraš Amnona jápmima dihte váiddui, ja son ohcalii Absaloma.

14

David árpmiha Absaloma

141Go Joab, Seruja bárdni, fuomášii mo gonagas ohcalii Absaloma, 2de son vieččahii Tekoas muhtun jierpmálaš nissona ja dajai sutnje: “Dahkalutta morašteaddjin, gárvot morašbiktasiid alege vuoidda iežat oljjuin, muhto leage nugo dakkár gii guhká juo lea moraštan jábmi. 3Mana dasto gonagasa lusa ja sártno sutnje ná.” Ja Joab bijai sániid su njálbmái.

4Tekoalaš nisson manai gonagasa ságaide, luoitádii su ovdii eatnamii muođuid ja dajai: “Veahket, gonagas!” 5Gonagas jearai: “Maid don dáhtut?” Son vástidii: “Vuoi hearrá, mun lean leaska, mu boadnjá lea jápmán. 6

14,6
1 Mos 4,8
Go mu boadnjá jámii, de mus, du bálvaleaddjinissonis, ledje guokte bártni. Go soai oktii leigga giettis, de soai riiddáskeigga, iige das lean oktage gii livččii earuhan sudno, muhto nubbi časkkii nuppi jámas. 7
14,7
4 Mos 35,19
Dál oppa sohka lea vuosttildišgoahtán mu ja dadjá: ‘Atte deike bártnát gii sorbmii vieljas, vai mii beassat goddit su ja nu duššadit maiddái árbbolačča.’ Nu sii áigot čáskadit maŋimuš čuotnamage mii velá lea báhcán, vai mu boatnjás ii bázáše ii namma iige nálli eatnama ala.”

8Gonagas dajai nissonii: “Mana ruoktot, mun bealuštan du du áššis.” 9Nisson dajai gonagassii: “Mu hearrá ja gonagas, dušše mun ja áhččán sohka leat sivalaččat, muhto lehkos gonagas ja su truvdnu siva haga.” 10Gonagas dajai: “Jos guhtege vel sárdnu dutnje maidege dán áššis, de buvtte su deike! De son ii šat vuorjja du.” 11

14,11
1 Sam 14,45
Nisson dajai: “Vare gonagas vurtnošii Hearrás ja Ipmilis nammii ahte varramávssaheaddji ii beasa duššadit eambbo iige sorbme mu bártni.” Dalle gonagas dajai: “Nu duohta go Hearrá eallá, ii vuoktačalbmige gahča bártnát oaivvis.” 12Dalle nisson dajai: “Divtte du bálvaleaddjinissona vel sárdnut juoidá hearrásis ja gonagassasis.” David dajai: “Sártno.” 13Nisson dajai: “Manin don dál áiggut dahkat aivve seammá láhkái Ipmila álbmoga vuostá? Daiguin sániiguin maid don, gonagas, leat sárdnon, de don dagat iežat sivalažžan, go it suova dan olbmá máhccat gii lea šaddan báhtarit du luhtte. 14
14,14
Job 14,10eč
Sál 89,49
Esek 18,23–32
Buohkat mii jápmit, ja mii leat dego eatnamii golggahuvvon čáhci mii ii leat fas čohkkemis. Muhto Ipmila dáhttu ja ulbmil ii leat dat ahte hilgojuvvon olmmoš lea áddjojuvvon su muođuid ovddas agálaš áigái. 15Aiddo dán áššis mun lean boahtán sárdnut hearrásan gonagassii. Olbmot leat suorggahan mu, ja mun jurddašin: Mun ferten sárdnut gonagassii, son sáhttá dahkat dan maid su bálvaleaddjinisson átnu, 16son sáhttá beastit mu dan olbmá gieđas gii dáhttu heavahit mu ja mu bártni Ipmila árbeeatnamis. 17
14,17
1 Sam 29,9
Du bálvaleaddjinisson jurddašii ahte gonagasa sátni buktá oadjebasvuođa, dasgo mu hearrá ja gonagas lea nugo Ipmila eŋgel ja máhttá earuhit mii lea buorre ja mii bahá. Vare Hearrá, du Ipmil, livččii duinna.” 18Gonagas dajai dalle nissonii: “Ale čiega mus maidege maid mun dus jearan.” Nisson dajai: “Sártno, mu hearrá ja gonagas!” 19Gonagas jearai: “Leago Joaba giehta buot dás?” Nisson vástidii: “Nu duohta go don ealát, mu hearrá ja gonagas: Olmmoš ii beasa gáidat ii olgeš iige gurut beallái das maid mu hearrá gonagas sárdnu. Du bálvaleaddji Joab vuolggahii mu ja bijai buot dáid sániid mu njálbmái, 20danin go son dáhtui jorgalit dán ášši nuppi guvlui. Muhto mu hearrá lea viissis dego Ipmila eŋgel ja ipmirda buot mii eatnama alde dáhpáhuvvá.”

21Gonagas dajai Joabii: “Mun dagan nugo don dáhtut. Mana viežžat Absaloma ruoktot.” 22Joab luoitádii eatnamii muođuid, buressivdnidii gonagasa ja dajai: “Mu hearrá ja gonagas, dál mun dieđán ahte lean ožžon árpmu du čalmmiin, go oainnán ahte don ollašuhtát mu sávaldaga.” 23De Joab manai Gešurii ja buvttii Absaloma Jerusalemii. 24Muhto gonagas dajai: “Son galgá mannat iežas vissui, mu čalmmiid ovdii son ii oaččo boahtit.” Nu Absalom manai iežas vissui iige beassan deaivvadit gonagasain.

25

14,25
1 Sam 9,2
Oppa Israelis ii lean olmmái gii livččii rámiduvvon nu fávrun go Absalom. Son lei dievaslaš juolgevuođus oaivečohkkii. 2614,26 guoktečuođi šekela sullii 2,3 kilo.Go son čuohpahii vuovttaidis – dan son dagai oktii jagis, go dat šadde ilá lossadin – de dat dedde guoktečuođi šekela gonagasa viehkagis. 27Absalomii riegádedje golbma bártni ja okta nieida gean namma lei Tamar. Son lei hui čáppa nisson.

28Absalom ásai Jerusalemis guokte jagi, muhto ii boahtán gonagasa čalmmiid ovdii. 29De son rávkkai Joaba, vai beassá bivdit su mannat gonagasa ságaide, muhto Joab ii dáhtton boahtit. Son rávkkai su vel nuppádassii, muhto Joab ii dallege dáhtton boahtit. 30

14,30
Duop 15,4č
Dalle Absalom dajai bálvaleddjiidasas: “Diihan diehtibehtet ahte Joabis lea mu eatnama bálddas bealdu mas son šaddada bivggi. Mannet cahkkehit dan!” Ja Absaloma bálvaleaddjit cahkkehedje bealddu. 31Dalle Joab bođii Absaloma vissui ja jearai: “Manne du bálvaleaddjit leat cahkkehan mu bealddu?” 32Absalom vástidii: “Munhan rávken du, vai beasan vuolggahit du jearrat gonagasas: ‘Manne mun galgen boahtit Gešuris? Munnje livččii leamaš buoret orrut doppe. Dál mun dáhtun beassat gonagasa ovdii. Jos mun lean sivalaš, de gonagas oažžu goddit mu.’” 33Dalle Joab manai gonagasa ságaide ja muitalii sutnje dán, ja gonagas rávkkai Absaloma lusas. Son bođii gonagasa lusa ja luoitádii su ovdii eatnamii muođuid, ja gonagas cummistii su.