Uuši Šana vienankarjalakši (KAR11)
7

Jumalan käšyt ta tuattojen tavat

(Matv. 15:1-9)

71Muutomie sakonanopaštajie tuli Jerusalimista, ta yheššä farisseijen kera hyö mäntih Iisussan luo. 2Hyö nähtih, jotta eryähät Hänen opaššettavista šyötih leipyä pakanoilla käsillä, še tarkottau, jotta ei pešty käsieh. Ta hyö moitittih heitä. 3Niätšen farisseit, šamoin kuin muutki jevreit, eletäh tuattojen perintötapojen mukah: hyö ei ruveta šyömäh, kuni ei peššä käsieh, juštih niin kuin käšköy heijän viero. 4Pasarilta tultuo hyö ei ruveta šyömäh, kuni ei pešeyvytä. Äijän muutaki hyö on vielä otettu tavakšeh luatie, niin kuin stauččojen, šaviašteijen, vaškipatojen ta skammien pešömiset.

5Šiitä farisseit ta sakonanopaštajat kyšyttih Iisussalta: «Mintäh Šiun opaššettavat ei eletä tuattojen perintötapoja myöte, vain ruvetah kačo šyömäh pešömättömin käsin?» 6Šiih Iisussa vaštasi heilä: «Työ pyhiksi luatiutujat! Oikein Jumalan viessintuoja Isaija einušti teistä, kun hiän kirjutti nämä Jumalan šanat:

– Tämä rahvaš kunnivoittau Milma vain šanoillah,

ka šen šytän on loittuona Miušta.

7Tyhjäh hyö Miula kumarrellah,

kun opaššetah omie opaššukšie,

ihmisien kekšimie käškyjä.

8Työ oletta hylännyn Jumalan käšyn ta ruvennun elämäh ihmisien perintötapojen mukah: työ pešettä kannuja ta kuppija ta ruatta äijän muuta šemmoista.»

9Ta vielä Iisussa šano: «Hyvinpä työ šuatatta rikkuo Jumalan käšyn, jotta voisija elyä omien perintötapojen mukah! 10Onhan Moissei šanon: ‘Kunnivoita tuattuoš ta muamuoš’ ta ‘Ken kironnou tuattuoh tahi muamuoh, še šuakah kuritukšekši kuoloman’. 11A työ opaššatta, jotta ihmini voit šanuo omalla tuatollah tahi muamollah: ‘En voi antua šiula mitänä, šentäh kun še, mitä voisit miušta šuaha, on «korvan» – še merkiččöy: uhrilahja Jumalalla’. 12Näin työ annatta hänellä vallan olla ruatamatta mitänä tuaton tahi muamon hyväkši. 13Kun työ tällä keinoin opaššatta tiän omie perintötapoja, työ šuatta Jumalan šanan tyhjäkši. Ta äijän muutaki työ ruatta, šamanmoista.»

Mi šuau ihmisen pakanakši?

(Matv. 15:10-20)

14Iisussa kučču tuaš rahvašjoukon luokšeh ta šano: «Kuunnelkua Milma kaikin ta malttakkua. 15Ei ihmistä voi šuaha pakanakši mikänä, mi tulou häneh ulkuota päin. Še ihmisen šuau pakanakši, mi lähtöy hänen šiämeštä. 16Kellä on korvat, millä kuulla, še kuulkah.»

17Konša Iisussa läksi rahvahan luota ta mäni pirttih, opaššettavat kyšyttih Häneltä, mitä Hiän tarkotti näillä šanoilla. 18Iisussa šano heilä: «Noin tolkuttomieko työki oletta? Ettäkö malta, jottei mikänä, mi ulkuota päin tulou ihmiseh, voi häntä pakanoittua? 19Eihän še mäne hänen šytämeh, vain mänöy vaččah ta šieltä še uloštuu.» Näillä šanoilla Iisussa näytti, jotta kaikki ruuvvat ollah puhtahie. 20Ta Hiän jatko: «Še, mi ihmisen šiämeštä lähtöy, še šuau hänet pakanakši. 21Šentäh kun juuri ihmisen šiämeštä, hänen šytämeštä, lähetäh pahat ajatukšet, parikuntapettämini ta muu huoruinta, tapannat, 22varaššannat, ahnehuš, pahuš, valehtelomini, vällällini elämä, kajehuš, Jumalan nakramini, ylpevyš ta mielettömyš. 23Kaikki tämä paha lähtöy ihmisen šiämeštä ta šuau hänet pakanakši.»

Finikiläisen naisen uško

(Matv. 15:21-28)

24Iisussa läksi šieltä Tiiran ta Sidonin šeutuloilla. Šielä Hiän mäni eryähäh taloh eikä tahton, jotta kenkänä šais šiitä tietyä, no kumminki Hiän ei voinun pisyö peitošša. 25Yksi naini, kumpasen tyttäreššä oli piessa, šai kuulla Iisussašta. Naini šamašša tuli Hänen luo ta heittäyty Hänen jalkoih. 26A še naini ei ollun jevrei, kun oli finikiläini Siirijašta. Hiän rupesi molimah Iisussua, jotta Iisussa ajais piessan hänen tyttäreštä. 27Iisussa šano hänellä: «Anna lapšien enšin šyyvvä kyllälti. Ei ole oikein ottua lapšilta leipä ta luuvva še koiranpentuloilla.» 28Naini vaštasi Hänellä: «Hospoti, ka šuahah ne koiratki stolan alla šyyvvä murusie, kut tiputah lapšilta». 29Šiih Iisussa šano: «Kun noin šanoit, mäne. Piessa on lähten šiun tyttäreštä.» 30Kotih tultuo naini näki lapšen venymäššä makuušijalla. Piessa oli lähten häneštä.

Iisussa parentau kuurnehen

31Šiitä Iisussa läksi tuaš Tiiran ta Sidonin šeutuloilta. Hiän matkasi Dekapolin alovehen kautti ta tuli Galileijanjärven rannalla. 32Šielä Hänen luo kuletettih kuurnis, kumpani oli melkein mykkä, ta molittih Häntä panomah käteh miehen piällä. 33Iisussa vei miehen erikseh rahvašjoukošta, pisti šormet hänellä korvih, šylkäsi ta košetti hänen kieltä. 34Šiitä Hiän kačahti ylähyäkši taivahah, henkähti šyväšti ta šano miehellä: «Effata», še merkiččöy «avauvu». 35Šamašša miehen korvat avauvuttih, ta hänen kieli piäsi liikkumah, niin jotta hiän rupesi pakajamah šelväšti.

36Iisussa kielti ihmisie šanomašta täštä kellänä. Ka mitä enämmän Hiän kielti heitä, šitä enämmän hyö paistih. 37Rahvaš äijälti kummekšittih ta šanottih: «Hyvin Hiän on kaikki ruatan. Kuurnehet Hiän šai kuulomah ta mykät pakajamah.»

8

Iisussa ruokkiu nellätuhatta mieštä

(Matv. 15:32-39)

81Noina päivinä keräyty hyvin äijän rahvašta Iiussan luo. Kun heilä ei ollun mitänä šyötävyä, Iisussa kučču opaššettavat luokšeh ta šano: 2«Miula on suali näitä ihmisie. Hyö on oltu Miun luona jo kolme päivyä eikä heilä ole mitänä šyötävyä. 3Mie kun työntänen hiät kotih nälkähisinä, hyö vaivutah matalla. Monet heistä on tultu loittuota.» 4Opaššettavat šanottih Hänellä: «Mistäpä tiälä tyhjäššä muašša vois ken löytyä leipyä, jotta ruokkie näitä kaikkie?» 5«Montako leipyä teilä on?» kyšy Iisussa. Hyö vaššattih: «Šeiččemen».

6Iisussa käški rahvahan istuutuo muah. Šiitä Hiän otti ne šeiččemen leipyä, passipoitti Jumalua, katko leivät ta anto palat opaššettavilla. Opaššettavat juattih ne rahvahalla. 7Heilä oli vielä monieš kalanmotti. Iisussa passipoitti kaloista ta käški jakua neki. 8Ihmiset šyötih kyllikšeh, ta šyömättä jiänehie paloja kerättih šeiččemen vakallista. 9Rahvašta oli nelisentuhatta.

Iisussa toimitti hiät luotah 10ta kohta šen jälkeh aštu opaššettavien kera veneheh ta läksi Dalmanutan alovehella.

Iisussalta vuajitah merkkie

(Matv. 16:1-4)

11Eryähät farisseit tultih ta ruvettih kiistelömäh Iisussan kera. Kiušatakšeh Häntä hyö vuajittih, jotta Hiän näyttäis heilä merkin taivahašta. 12Iisussa henkähti šyväh ta šano: «Mintäh tämä ihmispolvi vuatiu merkkie? Šanon teilä toven: tällä polvella ei merkkie anneta.» 13Ta Iisussa jätti hiät, aštu veneheh ta läksi järven toisella puolella.

Farisseijen ta Iirotin hapatuš

(Matv. 16:5-12)

14Opaššettavat unohettih ottua matkah leipyä. Heilä oli veneheššä vain yksi leipä. 15Iisussa rupesi varottamah heitä: «Kaččokkua, jotta varotta farisseijen ta Iirotin hapatušta». 16No opaššettavat vain paistih keškenäh šiitä, jotta heilä ei ole leipyä. 17Iisussa huomasi šen ta šano heilä: «Mintäh työ pakajatta šiitä, jotta teilä ei ole leipyä? Ettäkö työ vieläkänä malta, ettäkö hokšua? Onko tiän šytämet niin šokiet? 18Onhan teilä šilmät, ettäkö niä? Onhan teilä korvat, ettäkö kuule? Ta ettäkö muissa, mitein kävi? 19Konša Mie javoin viisi leipyä viijellätuhannella henkellä, montako täyttä vakallista palasie työ keräsijä?» Hyö vaššattih: «Kakšitoista». 20«A konša javoin šeiččemen leipyä nellällätuhannella, montako täyttä vakallista palasie työ šilloin keräsijä?» Hyö šanottih: «Šeiččemen». 21Iisussa šano heilä: «Ettäkö työ vieläkänä malta?»

Iisussa parentau šokien Vifsaidašša

22Hyö tultih Vifsaidah. Šielä Iisussan luo tuotih šokie mieš ta pyritettih košettamah šitä. 23Iisussa otti šokien kiäštä ta vei hänet kylän ulkopuolella. Šiitä Hiän šylkäsi miehen šilmih, pani käteh hänen piällä ta kyšy: «Niätkö mitä?» 24Mieš kaččo ta šano: «Mie niän ihmisie. Ne ollah niin kuin kävelijät puut.» 25Iisussa pani uuvveštah käteh miehen šilmillä ta käški hänen kaččuo. Mieš pareni kokonah ta näki kaikki tarkkah. 26Iisussa toimitti miehen kotih ta varotti: «Elä vain mäne kyläh, jotta et šielä šanois täštä kellänä».

Matka Jerusalimih

8:27–10:52

Petri šanou Iisussua Hristossakši

(Matv. 16:13-20; Luk. 9:18-21)

27Iisussa ta Hänen opaššettavat lähettih kylih, kumpaset oltih Hilipän Kesarijan ympärillä. Matalla Iisussa kyšy opaššettavilta: «Ken Mie ihmisien mieleštä olen?» 28Hyö vaššattih: «Yksien mieleštä Šie olet Iivana Kaštaja, toisien mieleštä Il'l'a, eryähien mieleštä kennih Jumalan viessintuojista». 29Šiitä Iisussa kyšy: «A työ? Ken Mie tiän mieleštä olen?» Petri vaštasi: «Šie olet Hristossa». 30Iisussa varottamalla varotti heitä šanomašta Häneštä kellänä.

Iisussa pakajau omašta kuolomašta

(Matv. 16:21-23; Luk. 9:22)

31Šiitä Iisussa rupesi pakajamah opaššettavilla, jotta Ihmisen Poika8:31 Ihmisen Poika kačo šelityštä Matv. 8:20. joutuu äijän käršimäh. Rahvahan vanhimmat, ylipapit ta sakonanopaštajat kiännytäh Häntä vaštah. Hänet tapetah, ta kolmantena päivänä Hiän noušou kuollehista. 32Hiän pakasi täštä peittelömättä. Šilloin Petri alko moittie Häntä kahen kešen. 33Iisussa kiänty, kaččo opaššettavih ta komenti Petrie: «Mäne šiitä, šaatana. Šiun mielet ei olla Jumalašta, vain ollah ihmiseštä.»

Iisussan kera kulkomisešta

(Matv. 16:24-28; Luk. 9:23-27)

34Šiitä Iisussa kučču luokšeh rahvašjoukon ta omat opaššettavat ta šano heilä: «Kun ken tahtonou kulkie Miun kera, niin hiän unohtakkah iččeh, ottakkah oman rissin ta aštukkah Miun kera. 35Ken tahtou pelaštua oman elämän, še mänettäy šen. Ka ken Miun tähen ta Hyvän Viessin tähen mänettäy oman elämän, še pelaštau šen. 36Mitäpä hyötyö šiitä on ihmisellä, kun hiän šuanou omakši koko muailman, a mänettänöy oman elämän? 37Mitä ihmini vois antua, jotta šais elämän jälelläh? 38Kun ken hävennöy Milma ta Miun šanoja tämän jumalattoman ta riähkähisen ihmispolven kešeššä, niin šitä Ihmisen Poikaki häpiey, konša Hiän tulou Tuattoh jumalallisešša valošša pyhien anhelien kera.»

9

91Iisussa vielä lisäsi: «Šanon teilä toven: täššä šeisojien joukošša on eryähie, ket ei kuolla kuni ei nähä, jotta Jumalan Valtakunta on tullun täyveššä voimaššah».

Iisussa muuttuu toisenmoisekši

(Matv. 17:1-13; Luk. 9:28-36)

2Kuuvven päivän piäštä Iisussa otti matkah Petrin, Juakon ta Iivanan ta vei hiät korkiella vuaralla erikseh toisista. Šielä Hiän muuttu heijän šilmissä toisenmoisekši. 3Hänen vuattiet tultih valkiekši kuin lumi, niin valkiekši, jotta yksikänä vuattienvalkuaja muan piällä ei vois šemmosekši valottua.

4Šiitä heilä näyttäyty Il'l'a ta hänen kera Moissei, ta hyö paistih Iisussan kera. 5Šilloin Petri šano Iisussalla: «Opaštaja, hyvä on miän tiälä olla. Myö luajimma täh kolme šuojua: yhen Šiula, yhen Moisseilla ta yhen Il'l'alla.» 6Petri niät ei tietän, mitä šanuo, šentäh kun hyö äijälti pöläššyttih.

7Šamašša tuli pilvi ta katto hiät. Pilveštä kuulu iäni: «Tämä on Miun armaš Poikani. Häntä kuunnelkua!» 8Yhtäkkie, kun hyö kačahettih ympärilläh, niin ei nähty šielä enämpi ketänä muita kuin Iisussan.

9Konša hyö šolahettih vuaranrinnettä alaš, Iisussa kielti heitä: «Elkyä paiskua kellänä täštä, mitä näkijä, kuni Ihmisen Poika ei nouše kuollehista.» 10Hyö piettih Iisussan šanat mieleššäh ta keškenäh paistih, jotta mitähän še merkiččöy tuo «kuollehista noušomini». 11Šiitä hyö kyšyttih Iisussalta: «Eiköš sakonanopaštajat šanota, jotta Il'l'an pitäy tulla enšin?» 12Iisussa vaštasi heilä: «Il'l'a tosiehki tulou enšin ta luatiu kaikki entisen moisekši. A mintähpäš on kirjutettu, jotta Ihmisen Poika joutuu äijän käršimäh ta ihmiset pahekšitah Häntä? 13Ka šen šanon teilä: Il'l'a jo on tullun! Ihmiset vain ruattih hänellä, mitä heilä himotti, ihan niin kuin Pyhissä Kirjutukšissa on häneštä šanottu.»

Iisussa ajau piessan pojašta

(Matv. 17:14-21; Luk. 9:37-43)

14Muijen opaššettavien luo tultuo Iisussa näki šuuren rahvašjoukon heijän ympärillä ta sakonanopaštajie, kumpaset kiissettih opaššettavien kera. 15Heti kun ihmiset nähtih Hänet, hyö hämmäššyttih, juoštih Hänellä vaštah ta tervehittih Häntä. 16Iisussa kyšy heiltä: «Mitä tiälä kiissetäh?» 17Yksi mieš rahvašjoukošta vaštasi Hänellä: «Opaštaja, mie toin poikani Šiun luo. Häneššä on piessa, še šuau hänet mykäkši. 18Konša missäki še rupieu piekšämäh poikua. Še pačkuau hänet muah, ta hänen šuušta rupieu valumah vuahtie. Hiän purou hampahat yhteh ta stönkistyy. Mie molin Šiun opaššettavie, jotta hyö ajettais piessa pois, vain hyö ei voitu.»

19Šilloin Iisussa šano heilä: «Oi tätä uškomatointa ihmispolvie! Pitältikö Miun pitäy olla tiän joukošša? Pitältikö Mie jouvun teitä keštämäh? Tuokua poika Miun luo.» 20Hyö tuotih poika Iisussan luo. Kun piessa näki Iisussan, še šamašša veti pojan koukkuh. Poika kuatu muah, alko piekšäytyö ta hänen šuušta läksi vuahtie. 21Iisussa kyšy pojan tuatolta: «Pitältikö tämä on ollun pojašša?» Tuatto šano: «Pieneštä šuate. 22Moničči piessa kuatau pojan, konša tuleh ta konša veteh, jotta šais hänet henkiltä. Kun Šie voinet mitä ruatua, niin šaleiče meitä ta auta meitä.» 23Iisussa vaštasi hänellä: «Mintäh šanot: ‘Kun Šie voinet?’ Ken uškou, še voit kaiken.» 24Pojan tuatto šamašša karjahti itkien: «Mie ušon, Hospoti! Auta milma, lujita miun uškuo!»

25Kun Iisussa näki, jotta šiih keräytyy lisyä rahvašta, Hiän šano piessalla: «Mykkä ta kuurnis henki, Mie käšen šilma: lähe pois pojašta eläkä konšana myöššy häneh!» 26Šiitä še piessa karjahti, puissalti poikua lujašti ta läksi häneštä. Poika näytti kuollehelta, ta šentäh monet šanottihki, jotta hiän kuoli. 27No Iisussa otti häntä kiäštä ta autto noušša pistyh, ta poika nousi.

28Šiitä, konša Iisussa mäni pirttih, ta Hänen kera oltih vain opaššettavat, hyö kyšyttih Häneltä: «Mintäh myö emmä voinun ajua piessua pojašta?» 29Iisussa vaštasi heilä: «Tämän sortin piessa ei lähe muulla kuin vain moliutumalla ta pyhittämällä».

Iisussa tuaš pakajau omašta kuolomašta

(Matv. 17:22-23; Luk. 9:44-45)

30Hyö lähettih šieltä ta matattih Galileijan poikki. Iisussa ei tahton, jotta kenkänä tietäis šiitä, 31šentäh kun Hiän opašti omie opaššettavieh. Hiän pakasi heilä näin: «Ihmisen Poika annetah rahvahan käsih, ta hyö tapetah Hänet. Ta kolmantena päivänä Hiän noušou kuollehista.» 32Opaššettavat ei maltettu näitä šanoja, vain ei ruohittu kyšyö Häneltä.

Ken on šuurin?

(Matv. 18:1-5; Luk. 9:46-48)

33Iisussa tuli Kapernaumin linnah. Kotih piäštyö Hiän kyšy opaššettavilta: «Mistä työ matatešša pakasija?» 34Hyö ei virketty mitänä, šentäh kun hyö matateššah kiissettih šiitä, ken heistä on šuurin. 35Iisussa istuutu, kučču lähemmäkši kakšitoista opaššettavuah ta šano heilä: «Kun ken tahtonou olla enšimmäisenä, šen pitäy olla kaikkein viimesimpänä ta kaikkien paššuajana». 36Šiitä Iisussa pani opaššettavien kešellä lapšen, šepäsi šitä ta šano: 37«Ken Miun nimeššä ottau luokšeh yhenki tämmösen lapšen, še ottau luokšeh Miut. Ta ken ottau luokšeh Miut, niin še ei ota luokšeh Milma, vain ottau Miun Työntäjän.»

Ken ei ole meitä vaštah, še on miän puolella

(Luk. 9:49-50; Matv. 10:42)

38Iivana šano Iisussalla: «Opaštaja, myö näkimä miehen, kumpani Šiun nimellä ajau pois ihmisistä piessoja, vaikka hiän ei ole miän joukošta. Myö kieltimä häntä, šentäh kun hiän ei matkua miän kera.»

39No Iisussa vaštasi: «Elkyä kieltäkkyä häntä. Eihän še, ken ruatau šuuren ruavon Miun nimellä, voi šamašša šen jälkeh paissa Miušta pahua. 40Ken ei ole teitä vaštah, še on tiän puolella. 41Šanon teilä toven: ken antanou teilä staučallisen vettä juotavakši šentäh, kun työ oletta Hristossan omie, hiän ei jiä ilmain palkkua.»

Muanitukšet

(Matv. 18:6-9; Luk. 17:1-2; 14:34)

42Iisussa jatko: «Kun ken muanitellou pahah yhenki näistä pienistä, ken uškou Miuh, niin šillä ois parempi, kun hänet melličänkivi kaklašša lykättäis mereh. 43Kun käteš muanittanou šilma riähkäh, leikkua še pois. Parempi šiun on yksikätisenä piäššä ilmasenikuseh elämäh kuin kakšikätisenä joutuo uatuh, šammumattomah tuleh, 44missä mato ei kuole ta tuli ei šammu. 45Tahi kun jalkaš muanittanou šilma riähkäh, leikkua še pois. Parempi šiun on yksijalkasena piäššä ilmasenikuseh elämäh kuin kakšijalkasena joutuo uatuh, šammumattomah tuleh, 46missä mato ei kuole ta tuli ei šammu. 47Ta kun šiun šilmäš muanittanou šilma riähkäh, niin kiso še pois. Parempi šiun on yksišilmäsenä piäššä Jumalan Valtakuntah kuin kakšišilmäsenä joutuo uatun tuleh, 48missä mato ei kuole ta tuli ei šammu.

49Jokahini šuolatah tulella ta joka uhri šuolatah šuolalla.

50Šuolua tarvitah. Vain kun še mänettänöy šuolan mavun, milläpä šuat šen jälelläh šuolasekši?

Olkah teissä ičeššänä šuolua ta eläkkyä keškenäh šovušša.»