Uuši Šana vienankarjalakši (KAR11)
6

Iisussa kävelöy Galileijašša ta šen lähišeutuloilla

6:1–8:26

Iisussa käypi kotilinnašša

(Matv. 13:53-58; Luk. 4:16-30)

61Iisussa läksi šieltä ta tuli kotilinnah. Opaššettavat matattih Hänen kera. 2Kun tuli šuovatta, Hiän rupesi opaštamah sinagogašša. Monet kuulijista ihmeteltih ta kyšyttih: «Mistä Tuo ollou šuanun kaiken tämän? Mi ollou tuo Hänellä annettu viisahuš? Ta mitä ollah nuo šuuret ruavot, kumpasie Hiän ruatau käsilläh? 3Eikö Hiän ole še kirvešmieš, Muarien poika, Juakon, Josijan, Juutan ta Simonin velli? Tiälä Hänen čikotki eletäh miän joukošša.» Ta niin hyö kieltäyvyttih Häneštä.

4Iisussa šano heilä: «Missänä muuvvalla Jumalan viessintuojua ei niin pahekšita kuin omašša kotilinnašša, heimolaisien luona ta omašša koissa». 5Ta Hiän ei voinun ruatua šielä yhtänä šuurta ruatuo, vain muutomie voimattomie Hiän parenti panomalla kiät heijän piällä. 6Iisussa kummekši šitä, jotta ihmiset ei ušottu Häneh. Šiitä Hiän kulki kyläštä toiseh ta opašti.

Iisussa toimittau opaššettavat ruatoh

(Matv. 10:5-15; Luk. 9:1-6)

7Iisussa kučču luokšeh kakšitoista opaššettavuah. Hiän toimitti heitä matkah kakšin miehin ta anto heilä vallan ajua ihmisistä piessoja. 8Hiän kielti heitä ottamašta matkah muuta kuin matkakepin: hyö ei šuatu ottua leipyä, ei sumččua eikä rahua vyöh. 9Jalačit hyö šuatih panna jalkah, no ei šuatu panna piällä kahta paitua. 10Iisussa šano heilä: «Mih taloh mänettä yökši, šiinä eläkkyä šini, kuni ei tule aika lähtie pois. 11Missä paikašša teitä ei otettane vaštah eikä kuunneltane, lähtekkyä šieltä ta puistakkua pölyt jaloista. Še on tovissukšena šen paikan eläjie vaštah. Toven šanon teilä: suutupäivänä Sodomin ta Gomorran eläjillä on helpompi kuin šen linnan eläjillä.»

12Šiitä opaššettavat lähettih ta šaneltih, jotta kaikkien pitäis jättyä riähäššä elämini ta kiäntyö Jumalan puoleh. 13Hyö ajettih pois monta piessua ihmisistä ta voijettih pyhävoilla monie läsijie ta niin parennettih hiät.

Iivana Kaštajan kuoloma

(Matv. 14:1-12; Luk. 9:7-9)

14Čuari Iiroti6:14 Iiroti kačo šelityštä Matv. 14:1. niise kuuli Iisussašta, Hänen nimi niätšen tunnettih jo joka puolella. Iiroti šano: «Iivana Kaštaja on nouššun kuollehista, šentäh Hänellä ollah nämä voimat». 15Eryähät šanottih: «Hiän on Il'l'a», a toiset: «Hiän on Jumalan viessintuoja, yhenmoini kuin ammuset viessintuojat». 16Kun Iiroti kuuli šen, hiän šano: «Iivana, še mieš, keltä mie käsin leikata piän, on nouššun kuollehista».

17Iiroti niät oli käšken ottua Iivanan kiini, panna hänet rautoih ta viijä tyrmäh. Tämän Iiroti oli ruatan Hilippä-velleh naisen Irodiadan vuokši, kumpasen oli nainun. 18No a še Iivana oli šanon Iirotilla: «Šiun ei šua elyä velleš naisen kera». 19Šentäh Irodiada ei voinun šietyä Iivanua ta ois tahton tappua hänet, ka eipä voinun. 20Iiroti niät varasi Iivanua, šentäh kun tiesi hänet oikiemielisekši ta pyhäkši miehekši. Iiroti šuojeli Iivanua ta mielelläh kuunteli häntä, vaikka hänen pakinat moničči vaivattih Iirotie.

21Irodiada piäsi ruatamah, mitä tahto, kun Iiroti omana šyntymäpäivänä luati pruasniekan omilla korkiearvosilla virkamiehillä ta šotapiäliköillä ta Galileijan mahtimiehillä. 22Irodiadan tytär tuli pruasniekkah ta alko tanššie. Še miellytti Iirotie ta hänen vierahie. Čuari šano tytöllä: «Kyšy miulta mitä vain tahot, niin mie annan šen šiula». 23Hiän pošiutu ta lupasi tytöllä: «Mitä šuinki kyšynet miulta, šen mie šiula annan, vaikka puoli valtakuntua». 24Tyttö läksi šieltä ta kyšy muamoltah: «Mitä miun ois kyšyö?» Muamo šano: «Kyšy Iivana Kaštajan piätä». 25Tyttö kiirehešti mäni jälelläh čuarin luo ta šano: «Mie tahon, jotta šie nyt ta šillä kertua toisit miula luuvvalla Iivana Kaštajan piän».

26Čuari apeutu šiitä, ka kun hiän oli vierahien kuullen pošiutun, hiän ei voinun kieltäytyö omašta šanašta. 27Ta niin čuari šamašša toimitti saltatan ta käški tuuvva Iivanan piän. 28Saltatta mäni tyrmäh ta leikkasi Iivanalta piän. Šiitä hiän toi šen luuvvalla tytöllä, a tyttö anto šen muamollah. 29Kun Iivanan opaššettavat kuultih tämä, hyö tultih ta otettih hänen ruumis ta hauvattih še.

Iisussa ruokkiu viisituhatta mieštä

(Matv. 14:13-21; Luk. 9:10-17; Iiv. 6:1-14)

30Apostolit keräyvyttih Iisussan luo ta šanottih Hänellä kaikki, mitä hyö oli ruattu ta mitä opaššettu. 31Iisussa šano heilä: «Läkkä nyt rahvahattomah paikkah, šielä työ šuatta levähellä vähäsen». Ihmisie niät tuli ta mäni, jotta opaššettavilla ei ollun aikua ni šyyvvä. 32Šiitä hyö lähettih rahvahattomah paikkah venehellä, jotta olla omistah. 33No rahvaš näki heijän lähön, ta monet tunnettih hiät. Ihmisie juoksi maičči kaikista linnoista. Hyö kerittih perillä ennein heitä ta keräyvyttih yhteh Häntä vuottamah.

34Konša Iisussa piäsi rantoih ta nousi veneheštä, Hiän näki kaikki nämä ihmiset. Hänellä tuli heitä suali, šentäh kun hyö oltih niin kuin lampahat paimenta vailla. Hiän rupesi opaštamah heitä ta pakasi heilä pitälti. 35Kun päivä jo kallistu iltah, opaššettavat tultih Iisussan luo ta šanottih: «Tämä paikka on tyhjä ta on jo myöhäni aika. 36Toimita ihmiset pois, jotta hyö mäntäis lähisih taloloih ta kylih oštamah ičelläh leipyä. Heilähän ei ole mitänä šyötävyä.» 37Iisussa vaštasi opaššettavilla: «Antakkua työ heilä ruokua». Hyö šanottih Hänellä: «Meinuatko, jotta miän pitäy lähtie oštamah kahellašualla dinarilla leipyä ta antua ne heilä šyötäväkši?» 38Iisussa kyšy heiltä: «Kuin monta leipyä teilä on? Käykyä kaččomašša.» Hyö käytih kaččomašša ta šanottih: «Viisi leipyä ta kakši kalua».

39Iisussa käški opaššettavien issuttua kaikki ihmiset joukkoloih vihannalla nurmikolla. 40Rahvaš istuuvuttih joukkoloih, šavoin ta viisinkymmenin henkin. 41Šiitä Iisussa otti ne viisi leipyä ta kakši kalua, kaččo ylähyäkši taivahah ta šano niistä passipot Jumalalla. Hiän katkuali leivät ta anto palat opaššettavilla, ta hyö juattih ne rahvahalla. Šamoin Hiän jako kaikilla ne kakši kalua. 42Kaikin šyötih kyllitellein. 43Šyömättä jiänehie leivänpalasie kerättih kakšitoista täyttä vakallista ta kaluaki jäi. 44A šyöjie oli viisituhatta mieštä.

Iisussa aštuu vettä myöte

(Matv. 14:22-33; Iiv. 6:15-21)

45Ruttoh šen jälkeh Iisussa käški opaššettavien aštuo veneheh ta lähtie iellä Häntä järven poikki Vifsaidah, kuni Hiän toimittau rahvašjoukon pois. 46Hiän prostiutu rahvahan kera ta läksi vuaralla moliutumah.

47Konša tuli ilta, niin veneh oli keškijärvellä, a Iisussa oli yksin mualla. 48Hiän näki, jotta opaššettavilla oli jykie šoutua vaštatuuleh. Yön nellännen vahin6:48 Kačo šelityštä Matv. 14:25. paikoilla Hiän tuli vettä myöte aštumalla heitä kohen ta meinasi männä heistä kyličči. 49Kun opaššettavat nähtih Hänet vettä myöte aštumašša, hyö smietittih šitä kuutessiutujakši ta karjeuvuttih. 50Kaikin hyö nähtih Hänet ta pöläššyttih. No šamašša Iisussa rupesi heitä pakauttamah ta šano heilä: «Olkua rauhašša. Mie še täššä olen. Elkyä varakkua.»

51Šiitä Hiän aštu heijän luo veneheh ta tuuli vakautu. Opaššettavat oltih oikeista oikein kummissah. 52Šeki, jotta leivät oli lisäyvytty, ei avannun heijän šilmie, šentäh kun heijän šytämet oltih šokiet.

Läsijät paretah

(Matv. 14:34-36)

53Järven poikki piäštyö hyö tultih rantoih Gennisaretissa. 54Kun vain hyö nouštih veneheštä, ihmiset tunnettih Iisussa. 55Hyö juoštih ympäri koko šeuvun ta šuatettih šana Iisussan tulošta. Läsijie alettih kantua šijoilla šinne, missä kuultih Hänen olovan. 56Kunne vain Hiän mäni, kyläh, linnah tahi taloh, šinne kannettih läsijie aukeilla paikoilla ta molittih, jotta ne šuatais košettua hoti Hänen sviitkan helmua. Ta kaikin, ket košetettih Häntä, parettih.

7

Jumalan käšyt ta tuattojen tavat

(Matv. 15:1-9)

71Muutomie sakonanopaštajie tuli Jerusalimista, ta yheššä farisseijen kera hyö mäntih Iisussan luo. 2Hyö nähtih, jotta eryähät Hänen opaššettavista šyötih leipyä pakanoilla käsillä, še tarkottau, jotta ei pešty käsieh. Ta hyö moitittih heitä. 3Niätšen farisseit, šamoin kuin muutki jevreit, eletäh tuattojen perintötapojen mukah: hyö ei ruveta šyömäh, kuni ei peššä käsieh, juštih niin kuin käšköy heijän viero. 4Pasarilta tultuo hyö ei ruveta šyömäh, kuni ei pešeyvytä. Äijän muutaki hyö on vielä otettu tavakšeh luatie, niin kuin stauččojen, šaviašteijen, vaškipatojen ta skammien pešömiset.

5Šiitä farisseit ta sakonanopaštajat kyšyttih Iisussalta: «Mintäh Šiun opaššettavat ei eletä tuattojen perintötapoja myöte, vain ruvetah kačo šyömäh pešömättömin käsin?» 6Šiih Iisussa vaštasi heilä: «Työ pyhiksi luatiutujat! Oikein Jumalan viessintuoja Isaija einušti teistä, kun hiän kirjutti nämä Jumalan šanat:

– Tämä rahvaš kunnivoittau Milma vain šanoillah,

ka šen šytän on loittuona Miušta.

7Tyhjäh hyö Miula kumarrellah,

kun opaššetah omie opaššukšie,

ihmisien kekšimie käškyjä.

8Työ oletta hylännyn Jumalan käšyn ta ruvennun elämäh ihmisien perintötapojen mukah: työ pešettä kannuja ta kuppija ta ruatta äijän muuta šemmoista.»

9Ta vielä Iisussa šano: «Hyvinpä työ šuatatta rikkuo Jumalan käšyn, jotta voisija elyä omien perintötapojen mukah! 10Onhan Moissei šanon: ‘Kunnivoita tuattuoš ta muamuoš’ ta ‘Ken kironnou tuattuoh tahi muamuoh, še šuakah kuritukšekši kuoloman’. 11A työ opaššatta, jotta ihmini voit šanuo omalla tuatollah tahi muamollah: ‘En voi antua šiula mitänä, šentäh kun še, mitä voisit miušta šuaha, on «korvan» – še merkiččöy: uhrilahja Jumalalla’. 12Näin työ annatta hänellä vallan olla ruatamatta mitänä tuaton tahi muamon hyväkši. 13Kun työ tällä keinoin opaššatta tiän omie perintötapoja, työ šuatta Jumalan šanan tyhjäkši. Ta äijän muutaki työ ruatta, šamanmoista.»

Mi šuau ihmisen pakanakši?

(Matv. 15:10-20)

14Iisussa kučču tuaš rahvašjoukon luokšeh ta šano: «Kuunnelkua Milma kaikin ta malttakkua. 15Ei ihmistä voi šuaha pakanakši mikänä, mi tulou häneh ulkuota päin. Še ihmisen šuau pakanakši, mi lähtöy hänen šiämeštä. 16Kellä on korvat, millä kuulla, še kuulkah.»

17Konša Iisussa läksi rahvahan luota ta mäni pirttih, opaššettavat kyšyttih Häneltä, mitä Hiän tarkotti näillä šanoilla. 18Iisussa šano heilä: «Noin tolkuttomieko työki oletta? Ettäkö malta, jottei mikänä, mi ulkuota päin tulou ihmiseh, voi häntä pakanoittua? 19Eihän še mäne hänen šytämeh, vain mänöy vaččah ta šieltä še uloštuu.» Näillä šanoilla Iisussa näytti, jotta kaikki ruuvvat ollah puhtahie. 20Ta Hiän jatko: «Še, mi ihmisen šiämeštä lähtöy, še šuau hänet pakanakši. 21Šentäh kun juuri ihmisen šiämeštä, hänen šytämeštä, lähetäh pahat ajatukšet, parikuntapettämini ta muu huoruinta, tapannat, 22varaššannat, ahnehuš, pahuš, valehtelomini, vällällini elämä, kajehuš, Jumalan nakramini, ylpevyš ta mielettömyš. 23Kaikki tämä paha lähtöy ihmisen šiämeštä ta šuau hänet pakanakši.»

Finikiläisen naisen uško

(Matv. 15:21-28)

24Iisussa läksi šieltä Tiiran ta Sidonin šeutuloilla. Šielä Hiän mäni eryähäh taloh eikä tahton, jotta kenkänä šais šiitä tietyä, no kumminki Hiän ei voinun pisyö peitošša. 25Yksi naini, kumpasen tyttäreššä oli piessa, šai kuulla Iisussašta. Naini šamašša tuli Hänen luo ta heittäyty Hänen jalkoih. 26A še naini ei ollun jevrei, kun oli finikiläini Siirijašta. Hiän rupesi molimah Iisussua, jotta Iisussa ajais piessan hänen tyttäreštä. 27Iisussa šano hänellä: «Anna lapšien enšin šyyvvä kyllälti. Ei ole oikein ottua lapšilta leipä ta luuvva še koiranpentuloilla.» 28Naini vaštasi Hänellä: «Hospoti, ka šuahah ne koiratki stolan alla šyyvvä murusie, kut tiputah lapšilta». 29Šiih Iisussa šano: «Kun noin šanoit, mäne. Piessa on lähten šiun tyttäreštä.» 30Kotih tultuo naini näki lapšen venymäššä makuušijalla. Piessa oli lähten häneštä.

Iisussa parentau kuurnehen

31Šiitä Iisussa läksi tuaš Tiiran ta Sidonin šeutuloilta. Hiän matkasi Dekapolin alovehen kautti ta tuli Galileijanjärven rannalla. 32Šielä Hänen luo kuletettih kuurnis, kumpani oli melkein mykkä, ta molittih Häntä panomah käteh miehen piällä. 33Iisussa vei miehen erikseh rahvašjoukošta, pisti šormet hänellä korvih, šylkäsi ta košetti hänen kieltä. 34Šiitä Hiän kačahti ylähyäkši taivahah, henkähti šyväšti ta šano miehellä: «Effata», še merkiččöy «avauvu». 35Šamašša miehen korvat avauvuttih, ta hänen kieli piäsi liikkumah, niin jotta hiän rupesi pakajamah šelväšti.

36Iisussa kielti ihmisie šanomašta täštä kellänä. Ka mitä enämmän Hiän kielti heitä, šitä enämmän hyö paistih. 37Rahvaš äijälti kummekšittih ta šanottih: «Hyvin Hiän on kaikki ruatan. Kuurnehet Hiän šai kuulomah ta mykät pakajamah.»

8

Iisussa ruokkiu nellätuhatta mieštä

(Matv. 15:32-39)

81Noina päivinä keräyty hyvin äijän rahvašta Iiussan luo. Kun heilä ei ollun mitänä šyötävyä, Iisussa kučču opaššettavat luokšeh ta šano: 2«Miula on suali näitä ihmisie. Hyö on oltu Miun luona jo kolme päivyä eikä heilä ole mitänä šyötävyä. 3Mie kun työntänen hiät kotih nälkähisinä, hyö vaivutah matalla. Monet heistä on tultu loittuota.» 4Opaššettavat šanottih Hänellä: «Mistäpä tiälä tyhjäššä muašša vois ken löytyä leipyä, jotta ruokkie näitä kaikkie?» 5«Montako leipyä teilä on?» kyšy Iisussa. Hyö vaššattih: «Šeiččemen».

6Iisussa käški rahvahan istuutuo muah. Šiitä Hiän otti ne šeiččemen leipyä, passipoitti Jumalua, katko leivät ta anto palat opaššettavilla. Opaššettavat juattih ne rahvahalla. 7Heilä oli vielä monieš kalanmotti. Iisussa passipoitti kaloista ta käški jakua neki. 8Ihmiset šyötih kyllikšeh, ta šyömättä jiänehie paloja kerättih šeiččemen vakallista. 9Rahvašta oli nelisentuhatta.

Iisussa toimitti hiät luotah 10ta kohta šen jälkeh aštu opaššettavien kera veneheh ta läksi Dalmanutan alovehella.

Iisussalta vuajitah merkkie

(Matv. 16:1-4)

11Eryähät farisseit tultih ta ruvettih kiistelömäh Iisussan kera. Kiušatakšeh Häntä hyö vuajittih, jotta Hiän näyttäis heilä merkin taivahašta. 12Iisussa henkähti šyväh ta šano: «Mintäh tämä ihmispolvi vuatiu merkkie? Šanon teilä toven: tällä polvella ei merkkie anneta.» 13Ta Iisussa jätti hiät, aštu veneheh ta läksi järven toisella puolella.

Farisseijen ta Iirotin hapatuš

(Matv. 16:5-12)

14Opaššettavat unohettih ottua matkah leipyä. Heilä oli veneheššä vain yksi leipä. 15Iisussa rupesi varottamah heitä: «Kaččokkua, jotta varotta farisseijen ta Iirotin hapatušta». 16No opaššettavat vain paistih keškenäh šiitä, jotta heilä ei ole leipyä. 17Iisussa huomasi šen ta šano heilä: «Mintäh työ pakajatta šiitä, jotta teilä ei ole leipyä? Ettäkö työ vieläkänä malta, ettäkö hokšua? Onko tiän šytämet niin šokiet? 18Onhan teilä šilmät, ettäkö niä? Onhan teilä korvat, ettäkö kuule? Ta ettäkö muissa, mitein kävi? 19Konša Mie javoin viisi leipyä viijellätuhannella henkellä, montako täyttä vakallista palasie työ keräsijä?» Hyö vaššattih: «Kakšitoista». 20«A konša javoin šeiččemen leipyä nellällätuhannella, montako täyttä vakallista palasie työ šilloin keräsijä?» Hyö šanottih: «Šeiččemen». 21Iisussa šano heilä: «Ettäkö työ vieläkänä malta?»

Iisussa parentau šokien Vifsaidašša

22Hyö tultih Vifsaidah. Šielä Iisussan luo tuotih šokie mieš ta pyritettih košettamah šitä. 23Iisussa otti šokien kiäštä ta vei hänet kylän ulkopuolella. Šiitä Hiän šylkäsi miehen šilmih, pani käteh hänen piällä ta kyšy: «Niätkö mitä?» 24Mieš kaččo ta šano: «Mie niän ihmisie. Ne ollah niin kuin kävelijät puut.» 25Iisussa pani uuvveštah käteh miehen šilmillä ta käški hänen kaččuo. Mieš pareni kokonah ta näki kaikki tarkkah. 26Iisussa toimitti miehen kotih ta varotti: «Elä vain mäne kyläh, jotta et šielä šanois täštä kellänä».

Matka Jerusalimih

8:27–10:52

Petri šanou Iisussua Hristossakši

(Matv. 16:13-20; Luk. 9:18-21)

27Iisussa ta Hänen opaššettavat lähettih kylih, kumpaset oltih Hilipän Kesarijan ympärillä. Matalla Iisussa kyšy opaššettavilta: «Ken Mie ihmisien mieleštä olen?» 28Hyö vaššattih: «Yksien mieleštä Šie olet Iivana Kaštaja, toisien mieleštä Il'l'a, eryähien mieleštä kennih Jumalan viessintuojista». 29Šiitä Iisussa kyšy: «A työ? Ken Mie tiän mieleštä olen?» Petri vaštasi: «Šie olet Hristossa». 30Iisussa varottamalla varotti heitä šanomašta Häneštä kellänä.

Iisussa pakajau omašta kuolomašta

(Matv. 16:21-23; Luk. 9:22)

31Šiitä Iisussa rupesi pakajamah opaššettavilla, jotta Ihmisen Poika8:31 Ihmisen Poika kačo šelityštä Matv. 8:20. joutuu äijän käršimäh. Rahvahan vanhimmat, ylipapit ta sakonanopaštajat kiännytäh Häntä vaštah. Hänet tapetah, ta kolmantena päivänä Hiän noušou kuollehista. 32Hiän pakasi täštä peittelömättä. Šilloin Petri alko moittie Häntä kahen kešen. 33Iisussa kiänty, kaččo opaššettavih ta komenti Petrie: «Mäne šiitä, šaatana. Šiun mielet ei olla Jumalašta, vain ollah ihmiseštä.»

Iisussan kera kulkomisešta

(Matv. 16:24-28; Luk. 9:23-27)

34Šiitä Iisussa kučču luokšeh rahvašjoukon ta omat opaššettavat ta šano heilä: «Kun ken tahtonou kulkie Miun kera, niin hiän unohtakkah iččeh, ottakkah oman rissin ta aštukkah Miun kera. 35Ken tahtou pelaštua oman elämän, še mänettäy šen. Ka ken Miun tähen ta Hyvän Viessin tähen mänettäy oman elämän, še pelaštau šen. 36Mitäpä hyötyö šiitä on ihmisellä, kun hiän šuanou omakši koko muailman, a mänettänöy oman elämän? 37Mitä ihmini vois antua, jotta šais elämän jälelläh? 38Kun ken hävennöy Milma ta Miun šanoja tämän jumalattoman ta riähkähisen ihmispolven kešeššä, niin šitä Ihmisen Poikaki häpiey, konša Hiän tulou Tuattoh jumalallisešša valošša pyhien anhelien kera.»