Uuši Šana vienankarjalakši (KAR11)
4

Peittopakinat Jumalan Valtakunnašta

4:1-34

Peittopakina kylväjäštä

(Matv. 13:1-9; Luk. 8:4-8)

41Iisussa rupesi tuaš opaštamah järven rannalla. Hänen ympärillä keräyty niin äijän rahvašta, jotta Hänen piti aštuo veneheh. Hiän istu järvellä veneheššä, a rahvašjoukko oli rannalla. 2Hiän opašti heilä monenmoisie as's'oja peittopakinoilla.

Hiän pakasi heilä näin: 3«Kuulkua! Mieš läksi kylvämäh. 4Konša hiän kylvi, niin šattu niin, jotta eryähät šiemenet tipahettih tien varteh, ta linnut tultih ta šyötih jyvät. 5Toiset šiemenet kirvottih kiviseh muah, missä oli vain vähän multua. Ruttoseh ne nouštih orahalla, šentäh kun šiinä ei ollun pakšuh multua. 6Ka konša päiväni nousi, še puahto orahat ta ne kuivettih, kun niillä ei ollun kunnon juurie. 7Eryähät šiemenistä kirvottih ohtajaisikkoh. Ohtajaiset kašvettih ta tupehutettih orahat, eikä ne annettu eluo. 8Ka oša šiemenistä kirposi hyväh muah. Ne nouštih orahalla, kašvettih ta annettih eluo, mi kolmekymmentä, mi kuušikymmentä, mi šata jyvyä.» 9Šiitä Iisussa šano heilä: «Kellä on korvat, millä kuulla, še kuulkah!»

Mintäh Iisussa pakajau peittopakinoilla?

(Matv. 13:10-17; Luk. 8:9-10)

10Konša Iisussa jäi yksin, niin kakšitoista opaššettavua ta muut Hänen kera olijat ruvettih kyšelömäh Häneltä täštä peittopakinašta. 11Hiän šano heilä: «Teilä on annettu tietyä Jumalan Valtakunnan peitošša pietyt as's'at. A noilla ulkopuolisilla kaikešta paissah vain peittopakinoilla.

12Šentäh hyö kačotah šilmilläh eikä nähä,

kuunnellah korvillah, vain ei kuulla eikä malteta.

Muitein hyö kiännyttäis Jumalan puoleh,

ta heijän riähät prostittais heilä.»

Iisussa šelittäy pakinan kylväjäštä

(Matv. 13:18-23; Luk. 8:11-15)

13Šiitä Iisussa šano heilä: «Ettäkö työ malta tätä peittopakinua? Miteinpä työ ka niin voitta malttua muita peittopakinoja? 14Kylväjä kylväy Jumalan šanan. 15Tien viereh kylvetty šiemen tarkottau niitä ihmisie, ket kuullah šana, vain šamašša kačo šaatana tulou ta tempuau pois heijän šytämeh kylvetyn šanan. 16Kylvö kiviseh muah tarkottau niitä ihmisie, ket šanan kuultuo otetah še heti ilomielin vaštah. 17No kun heissä ei ole juurta, heijän uško keštäy vain rupieman. Konša heitä ruvetah ajelomah tahi ahistamah šanan tähen, niin hyö šillä kertua jätetäh še. 18Toiset tuaš ollah niin kuin ohtajaisikkoh kylvetty šiemen. Hyö kuullah Jumalan šana, 19ka tämän muailman huolet, pohasvuon muanitukšet ta muut himot piäššäh valtah hiän šytämissä ta tupehutetah šana, ta še ei anna eluo. 20Kylvö hyväh muah tarkottau niitä ihmisie, ket kuullah Jumalan šana ta otetah še vaštah. Nämä ihmiset annetah eluo: ken kolmekymmentä, ken kuušikymmentä, ken šata jyvyä.»

Pannahko lamppu vakan alla?

(Luk. 8:16-18)

21Iisussa šano: «Šitä varoinko lamppu tuuvvah pirttih, jotta panna še vakan tahi šijan alla? Omalla paikallah še pannah. 22Ei ole mitänä peitettyö, mi ei tulis näkyvih, eikä mitänä peitošša piettyö as's'ua, mi ei tulis päivänvaloh. 23Kun kellä ollou korvat, millä kuulla, še kuulkah.» 24Šiitä Hiän lisäsi: «Pankua mieleh, mitä kuuletta. Millä miärällä työ miäryättä, šillä šamalla miärällä teiläki miärätäh. No teilä, ket kuuletta, vieläi lisän kera annetah. 25Niätšen kellä on, šillä annetah. A kellä ei ole, šiltä otetah pois šeki, mi hänellä on.»

Ičeštäh kašvaja vil'l'a

26Iisussa šano: «Jumalan Valtakunta on tämmöni. Mieš kylväy šiemenen muah. 27Hiän makuau yöt ta valvou päivät, ka šiemen noušou orahalla ta kašvau, a hiän ei tiijä mitein. 28Mua ičeštäh kašvattau vil'l'an: enšin korren, šiitä tähkän, viimesekši täyven jyvän tähkäh. 29Konša vil'l'a on kypšyn, mieš šamašša työntäy leikkuajat, šentäh kun leikkuun aika on tullun.»

Peittopakina gorčitsanšiemeneštä

(Matv. 13:31-32, 34; Luk. 13:18-19)

30Ta vielä Iisussa šano: «Mihpä myö voisima verrata Jumalan Valtakuntua? Mi peittopakina paššuais šitä šelittämäh? 31Še on niin kuin gorčitsanšiemen, kumpani on pienin kaikista kylvöšiemenistä muan piällä. 32No še kašvau, ta šiitä tulou šuurempi kuin kaikki muut kotipellon kašvit. Šen okšat ollah niin šuuret, jotta taivahan linnut voijah luatie pešät niijen pilvekšeššä.»

33Monilla tämmösillä peittopakinoilla Iisussa pakasi rahvahalla Jumalan šanua šen verran, min verran hyö voitih ottua vaštah. 34Ilmain peittopakinoja Hiän ei paissun heilä mitänä. Ka šiitä, konša ei ollun muita ihmisie, Hiän šelitti opaššettavillah kaiken.

Šuurie kummie

4:35–5:43

Iisussa vakauttau myrškyn

(Matv. 8:23-27; Luk. 8:22-25)

35Šamana päivänä illan tultuo Iisussa šano opaššettavilla: «Läkkä järven toisella puolella». 36Opaššettavat toimitettih ihmiset pois ta iče aššuttih veneheh, kumpasešša Iisussa jo istu. Muitaki venehie läksi Hänen kera. 37Äkkie nousi šuuri myršky. Uallot lyötih veneheh, niin jotta še rupesi jo täyttymäh. 38No Iisussa vain makasi venehen peräššä, piä pielukšella. Opaššettavat noššatettih Hänet ta šanottih: «Opaštaja, etkö Šie välitä šiitä, jotta myö uppuomma?» 39Iisussa nousi, kielti tuulta ta käški järvie: «Laivene, ole hil'l'ua!» Tuuli ašettu ta tuli ihan rašvatyyni. 40Iisussa kyšy opaššettavilta: «Mintäh työ noin varajatta? Kuin še teilä ei ole uškuo?» 41Šiitä hyö vašta äijälti vareuvuttih ta kyšeltih toini toiselta: «Kenpä tämä Mieš on? Tuuli ta järviki totellah Häntä?»

5

Iisussa gadarilaisien muašša

(Matv. 8:28-34; Luk. 8:26-39)

51Hyö tultih järven toisella puolella gadarilaisien alovehella. 2Kun Iisussa nousi veneheštä rannalla, niin Hänellä vaštah tuli kallivokalmoista mieš, kumpasešša oli piessa. 3Hiän eli kallivokololoissa olijissa kalmoissa, eikä ni riimuloilla kenkänä voinun enämpi šituo häntä. 4Moničči häntä oli pantu jalkarautoih ta käsiriimuloih, vain hiän kačo katko riimut ta rikko rauvat, eikä kellänä ollun väkie vakauttua häntä. 5Yötä päivyä hiän olekšenteli vuaroissa ta kalmakololoissa, karju ta viilekši iččieh kivilöillä. 6Kun hiän nyt loittuota näki Iisussan, niin tuli juokšujalkua, heittäyty muah Hänen eteh 7ta karju lujašti: «Mitä Šie miušta tahot, Iisussa, Ylimmäisen Jumalan Poika? Jumalan nimeššä molin, elä muokkua milma!» 8Iisussa kun niät oli juštih käškömäššä, jotta piessa läksis pois mieheštä. 9Iisussa kyšy: «Mi šiun nimi on?» Hiän vaštasi: «Lekioni5:9 Lekioni kačo šelityštä Matv. 26:53. on miun nimi, šentäh kun meitä on äijän». 10Piessat molittih Iisussua, jotta Hiän ei ajais heitä šiltä šeuvulta.

11Ei kovuan loittuona vuaran rintiellä oli šuuri šikakarja šyömäššä. 12Piessat molittih Iisussua: «Laše miät šikakarjah, anna miän männä noih šikoih». 13Iisussa anto niillä luvan. Šilloin piessat lähettih mieheštä ta mäntih šikoih. Karja läksi juokšulla jyrkkyä termyä alaš järveh. Šikoja oli šiinä kakšituhatta, ta ne kaikki upottih.

14Šikojen paimenet juoštih pakoh ta šuatettih tieto täštä linnah ta kylih. Ihmiset lähettih kaččomah, mitä šielä on šattun. 15Hyö tultih Iisussan luo ta nähtih mieš, kumpasešša oli ollun lekioni piessoja. Hiän istu vuattiet piällä ta täyveššä järeššäh. Hyö pöläššyttih. 16Ket nähtih kaiken, ne kerrottih heilä, mitä piessojen muokkuamalla tuli, ta minne jouvuttih šijat. 17Šiitä hyö kaikin ruvettih molimah Iisussua, jotta Hiän mänis pois heijän alovehelta. 18Kun Iisussa aštu veneheh, niin mieš, kumpani piäsi eris piessoista, pyrki Hänellä matkah. 19No Iisussa ei ottan häntä, vain šano hänellä: «Mäne kotihis, omieš luo ta šano heilä kaikki, mitä Hospoti šiula ruato ta mitein Hiän armahti šilma». 20Mieš läksi ta rupesi Dekapolin šeuvulla šanelomah, mitä Iisussa oli ruatan hänellä. Kaikin kummekšittih šitä.

Iisussa elävyttäy tytön ta parentau naisen

(Matv. 9:18-26; Luk. 8:40-56)

21Kun Iisussa myöšty venehellä järven toisella puolella, Hänen luo keräyty äijän rahvašta. Konša Hiän oli vielä rannalla, 22šinne tuli yksi sinagogan vanhimmista, Jairi nimeltäh. Iisussan nähtyö Jairi heittäyty Hänen jalkoih 23ta pyrittämällä pyritti Häntä: «Miun tytär on kuolomaisillah. Lähe ta pane käteš hänen piällä, niin hiän parenou ta jiäy eloh.» 24Iisussa läksi miehen kera. Hänellä jäleššä matkasi šuuri rahvašjoukko ta tunkeutu Hänen ympärillä.

25Šielä oli yksi naini, kumpaista jo kakšitoista vuotta vaivasi verenvuoto. 26Hiän oli äijän käršin monien liäkärien käsissä ta pannun niih kaikki omat elot. Mitänä apuo hiän ei kuitenki šuanun, vaiva vain entiseštäh paheni. 27Hiän oli kuullun Iisussašta ta tuli rahvašjoukošša Iisussan tuakši ta košetti Hänen sviitkah. 28Naini niätšen ajatteli: «Kun vain šaisin košettua hoti Hänen sviitkah, mie parenisin». 29Šamašša verenvuoto loppu ta naini kuuli runkoššah, jotta nyt hiän piäsi vaivašta.

30Iisussa heti kuuli, jotta Häneštä läksi voimua. Hiän kiänty rahvašjoukkoh päin ta kyšy: «Ken košetti Miun vuatteih?» 31Opaššettavat šanottih Hänellä: «Niäthän Šie Iče mimmoni rahvašjoukko tunkiu šiun ympärillä, ta kyšyt: ken Milma košetti?» 32No Iisussa kaččeli ympärilläh, jotta näkis, ken šen ruato. 33Naini vapisi pöläššykšeštä, šentäh kun tiesi, mitä hänellä kävi. Hiän tuli Iisussan eteh, heittäyty muah ta šano Hänellä kaiken. 34Iisussa šano naisella: «Tyttäreni, šiun uško parenti šiut. Mäne rauhašša, šie piäsit vaivaštaš.»

35Iisussa ei vielä kerinnyn lopettua pakinuah, kun sinagogan vanhimmalla tuotih koista viesti: «Tyttäreš jo kuoli, elä enämpi vaivua Opaštajua». 36Kun Iisussa kuuli tämän, Hiän šano Jairilla: «Elä varaja, vain ušo». 37Hiän ei ottan ketänä muuta kerallah kuin Petrin, Juakon ta hänen vellen Iivanan. 38Hyö tultih sinagogan vanhimman kotih, ta Iisussa näki šielä šuuren hälinehen. Šielä oli ihmisie valittamašša ta iänelläitkömäššä. 39Pirttih mäntyö Hiän šano: «Mitäpä tiälä hälissäh ta itetäh? Lapši ei ole kuollun, hiän makuau». 40Iisussua ruvettih nakramah. A Hiän ajo kaikki ihmiset pihalla, otti kerallah lapšen tuaton ta muamon ta omat matkalaiset ta mäni kamarih, missä lapši oli. 41Hiän otti lašta kiäštä ta šano hänellä: «Talifa kumi!» mi merkiččöy «Tyttö, šanon šiula: nouše!» 42Šillä šanalla tyttö nousi jaloillah ta rupesi kävelömäh. Hiän oli kakšitoistavuotini. Kaikin, ket nähtih tämä, äijälti kummekšittih. 43Iisussa kielti heitä lujašti šanomašta täštä kellänä ta käški antua tytöllä šyyvvä.

6

Iisussa kävelöy Galileijašša ta šen lähišeutuloilla

6:1–8:26

Iisussa käypi kotilinnašša

(Matv. 13:53-58; Luk. 4:16-30)

61Iisussa läksi šieltä ta tuli kotilinnah. Opaššettavat matattih Hänen kera. 2Kun tuli šuovatta, Hiän rupesi opaštamah sinagogašša. Monet kuulijista ihmeteltih ta kyšyttih: «Mistä Tuo ollou šuanun kaiken tämän? Mi ollou tuo Hänellä annettu viisahuš? Ta mitä ollah nuo šuuret ruavot, kumpasie Hiän ruatau käsilläh? 3Eikö Hiän ole še kirvešmieš, Muarien poika, Juakon, Josijan, Juutan ta Simonin velli? Tiälä Hänen čikotki eletäh miän joukošša.» Ta niin hyö kieltäyvyttih Häneštä.

4Iisussa šano heilä: «Missänä muuvvalla Jumalan viessintuojua ei niin pahekšita kuin omašša kotilinnašša, heimolaisien luona ta omašša koissa». 5Ta Hiän ei voinun ruatua šielä yhtänä šuurta ruatuo, vain muutomie voimattomie Hiän parenti panomalla kiät heijän piällä. 6Iisussa kummekši šitä, jotta ihmiset ei ušottu Häneh. Šiitä Hiän kulki kyläštä toiseh ta opašti.

Iisussa toimittau opaššettavat ruatoh

(Matv. 10:5-15; Luk. 9:1-6)

7Iisussa kučču luokšeh kakšitoista opaššettavuah. Hiän toimitti heitä matkah kakšin miehin ta anto heilä vallan ajua ihmisistä piessoja. 8Hiän kielti heitä ottamašta matkah muuta kuin matkakepin: hyö ei šuatu ottua leipyä, ei sumččua eikä rahua vyöh. 9Jalačit hyö šuatih panna jalkah, no ei šuatu panna piällä kahta paitua. 10Iisussa šano heilä: «Mih taloh mänettä yökši, šiinä eläkkyä šini, kuni ei tule aika lähtie pois. 11Missä paikašša teitä ei otettane vaštah eikä kuunneltane, lähtekkyä šieltä ta puistakkua pölyt jaloista. Še on tovissukšena šen paikan eläjie vaštah. Toven šanon teilä: suutupäivänä Sodomin ta Gomorran eläjillä on helpompi kuin šen linnan eläjillä.»

12Šiitä opaššettavat lähettih ta šaneltih, jotta kaikkien pitäis jättyä riähäššä elämini ta kiäntyö Jumalan puoleh. 13Hyö ajettih pois monta piessua ihmisistä ta voijettih pyhävoilla monie läsijie ta niin parennettih hiät.

Iivana Kaštajan kuoloma

(Matv. 14:1-12; Luk. 9:7-9)

14Čuari Iiroti6:14 Iiroti kačo šelityštä Matv. 14:1. niise kuuli Iisussašta, Hänen nimi niätšen tunnettih jo joka puolella. Iiroti šano: «Iivana Kaštaja on nouššun kuollehista, šentäh Hänellä ollah nämä voimat». 15Eryähät šanottih: «Hiän on Il'l'a», a toiset: «Hiän on Jumalan viessintuoja, yhenmoini kuin ammuset viessintuojat». 16Kun Iiroti kuuli šen, hiän šano: «Iivana, še mieš, keltä mie käsin leikata piän, on nouššun kuollehista».

17Iiroti niät oli käšken ottua Iivanan kiini, panna hänet rautoih ta viijä tyrmäh. Tämän Iiroti oli ruatan Hilippä-velleh naisen Irodiadan vuokši, kumpasen oli nainun. 18No a še Iivana oli šanon Iirotilla: «Šiun ei šua elyä velleš naisen kera». 19Šentäh Irodiada ei voinun šietyä Iivanua ta ois tahton tappua hänet, ka eipä voinun. 20Iiroti niät varasi Iivanua, šentäh kun tiesi hänet oikiemielisekši ta pyhäkši miehekši. Iiroti šuojeli Iivanua ta mielelläh kuunteli häntä, vaikka hänen pakinat moničči vaivattih Iirotie.

21Irodiada piäsi ruatamah, mitä tahto, kun Iiroti omana šyntymäpäivänä luati pruasniekan omilla korkiearvosilla virkamiehillä ta šotapiäliköillä ta Galileijan mahtimiehillä. 22Irodiadan tytär tuli pruasniekkah ta alko tanššie. Še miellytti Iirotie ta hänen vierahie. Čuari šano tytöllä: «Kyšy miulta mitä vain tahot, niin mie annan šen šiula». 23Hiän pošiutu ta lupasi tytöllä: «Mitä šuinki kyšynet miulta, šen mie šiula annan, vaikka puoli valtakuntua». 24Tyttö läksi šieltä ta kyšy muamoltah: «Mitä miun ois kyšyö?» Muamo šano: «Kyšy Iivana Kaštajan piätä». 25Tyttö kiirehešti mäni jälelläh čuarin luo ta šano: «Mie tahon, jotta šie nyt ta šillä kertua toisit miula luuvvalla Iivana Kaštajan piän».

26Čuari apeutu šiitä, ka kun hiän oli vierahien kuullen pošiutun, hiän ei voinun kieltäytyö omašta šanašta. 27Ta niin čuari šamašša toimitti saltatan ta käški tuuvva Iivanan piän. 28Saltatta mäni tyrmäh ta leikkasi Iivanalta piän. Šiitä hiän toi šen luuvvalla tytöllä, a tyttö anto šen muamollah. 29Kun Iivanan opaššettavat kuultih tämä, hyö tultih ta otettih hänen ruumis ta hauvattih še.

Iisussa ruokkiu viisituhatta mieštä

(Matv. 14:13-21; Luk. 9:10-17; Iiv. 6:1-14)

30Apostolit keräyvyttih Iisussan luo ta šanottih Hänellä kaikki, mitä hyö oli ruattu ta mitä opaššettu. 31Iisussa šano heilä: «Läkkä nyt rahvahattomah paikkah, šielä työ šuatta levähellä vähäsen». Ihmisie niät tuli ta mäni, jotta opaššettavilla ei ollun aikua ni šyyvvä. 32Šiitä hyö lähettih rahvahattomah paikkah venehellä, jotta olla omistah. 33No rahvaš näki heijän lähön, ta monet tunnettih hiät. Ihmisie juoksi maičči kaikista linnoista. Hyö kerittih perillä ennein heitä ta keräyvyttih yhteh Häntä vuottamah.

34Konša Iisussa piäsi rantoih ta nousi veneheštä, Hiän näki kaikki nämä ihmiset. Hänellä tuli heitä suali, šentäh kun hyö oltih niin kuin lampahat paimenta vailla. Hiän rupesi opaštamah heitä ta pakasi heilä pitälti. 35Kun päivä jo kallistu iltah, opaššettavat tultih Iisussan luo ta šanottih: «Tämä paikka on tyhjä ta on jo myöhäni aika. 36Toimita ihmiset pois, jotta hyö mäntäis lähisih taloloih ta kylih oštamah ičelläh leipyä. Heilähän ei ole mitänä šyötävyä.» 37Iisussa vaštasi opaššettavilla: «Antakkua työ heilä ruokua». Hyö šanottih Hänellä: «Meinuatko, jotta miän pitäy lähtie oštamah kahellašualla dinarilla leipyä ta antua ne heilä šyötäväkši?» 38Iisussa kyšy heiltä: «Kuin monta leipyä teilä on? Käykyä kaččomašša.» Hyö käytih kaččomašša ta šanottih: «Viisi leipyä ta kakši kalua».

39Iisussa käški opaššettavien issuttua kaikki ihmiset joukkoloih vihannalla nurmikolla. 40Rahvaš istuuvuttih joukkoloih, šavoin ta viisinkymmenin henkin. 41Šiitä Iisussa otti ne viisi leipyä ta kakši kalua, kaččo ylähyäkši taivahah ta šano niistä passipot Jumalalla. Hiän katkuali leivät ta anto palat opaššettavilla, ta hyö juattih ne rahvahalla. Šamoin Hiän jako kaikilla ne kakši kalua. 42Kaikin šyötih kyllitellein. 43Šyömättä jiänehie leivänpalasie kerättih kakšitoista täyttä vakallista ta kaluaki jäi. 44A šyöjie oli viisituhatta mieštä.

Iisussa aštuu vettä myöte

(Matv. 14:22-33; Iiv. 6:15-21)

45Ruttoh šen jälkeh Iisussa käški opaššettavien aštuo veneheh ta lähtie iellä Häntä järven poikki Vifsaidah, kuni Hiän toimittau rahvašjoukon pois. 46Hiän prostiutu rahvahan kera ta läksi vuaralla moliutumah.

47Konša tuli ilta, niin veneh oli keškijärvellä, a Iisussa oli yksin mualla. 48Hiän näki, jotta opaššettavilla oli jykie šoutua vaštatuuleh. Yön nellännen vahin6:48 Kačo šelityštä Matv. 14:25. paikoilla Hiän tuli vettä myöte aštumalla heitä kohen ta meinasi männä heistä kyličči. 49Kun opaššettavat nähtih Hänet vettä myöte aštumašša, hyö smietittih šitä kuutessiutujakši ta karjeuvuttih. 50Kaikin hyö nähtih Hänet ta pöläššyttih. No šamašša Iisussa rupesi heitä pakauttamah ta šano heilä: «Olkua rauhašša. Mie še täššä olen. Elkyä varakkua.»

51Šiitä Hiän aštu heijän luo veneheh ta tuuli vakautu. Opaššettavat oltih oikeista oikein kummissah. 52Šeki, jotta leivät oli lisäyvytty, ei avannun heijän šilmie, šentäh kun heijän šytämet oltih šokiet.

Läsijät paretah

(Matv. 14:34-36)

53Järven poikki piäštyö hyö tultih rantoih Gennisaretissa. 54Kun vain hyö nouštih veneheštä, ihmiset tunnettih Iisussa. 55Hyö juoštih ympäri koko šeuvun ta šuatettih šana Iisussan tulošta. Läsijie alettih kantua šijoilla šinne, missä kuultih Hänen olovan. 56Kunne vain Hiän mäni, kyläh, linnah tahi taloh, šinne kannettih läsijie aukeilla paikoilla ta molittih, jotta ne šuatais košettua hoti Hänen sviitkan helmua. Ta kaikin, ket košetettih Häntä, parettih.