Uuši Šana vienankarjalakši (KAR11)
13

Peittopakinat Taivahien Valtakunnašta

13:1-52

Peittopakina kylväjäštä

(Mark. 4:1-9; Luk. 8:4-8)

131Šamana päivänä Iisussa läksi uloš, mäni järven rannalla ta istuutu. 2Hänen ympärillä keräyty niin šuuri joukko rahvašta, jotta Hiän aštu veneheh. Hiän istu veneheššä, a rahvašjoukko šeiso rannalla. 3Hiän pakasi heilä monista as's'oista peittopakinoilla.

Hiän šano: «Mieš läksi kylvämäh. 4Konša hiän kylvi, eryähät šiemenet tipahettih tien viereh, ta linnut tultih ta n'okittih jyvät. 5Toiset šiemenet kirvottih kiviseh muah, missä oli vain vähän multua. Ruttoseh ne nouštih orahalla, šentäh kun šiinä ei ollun multua pakšuh. 6Vain kun päiväni nousi, še puahto orahat ta ne kuivettih, kun niillä ei ollun kunnon juurie. 7Eryähät šiemenistä kirvottih ohtajaisikkoh, ohtajaiset kašvettih ta tupehutettih orahat. 8No oša jyvistä kirposi hyväh muah ta anto eluo, mi šata, mi kuušikymmentä, mi kolmekymmentä jyvyä. 9Kellä on korvat, millä kuulla, še kuulkah!»

Peittopakinojen merkityš

(Mark. 4:10-12; Luk. 8:9-10)

10Opaššettavat tultih Iisussan luokši ta kyšyttih: «Mintäh Šie pakajat heilä peittopakinoilla?» 11Iisussa vaštasi: «Šentäh, kun teilä on annettu tietyä Taivahien Valtakunnan peittoas's'at, vain heilä ei ole. 12Kellä on, šillä annetah, ta hänellä on kyllitellein. A kellä ei ole, šiltä otetah pois vieläi še, mitä hänellä on. 13Mie pakajan heilä peittopakinoilla, šentäh kun hyö kačotah, ta kuitenki ei nähä; kuunnellah, ta kuitenki ei kuulla eikä malteta. 14Heissä täyttyy tämä Isaijan einuššuš:

– Vaikka kuin kuunteletta, että kuitenki malta.

Vaikka kuin kačotta, että kuitenki niä.

15Vet tämän rahvahan šytän on kovettun,

korvillah hyö pahoin kuullah

ta šilmät hyö ummissettih,

jotta ei šilmilläh nähtäis,

ei korvillah kuultais

eikä šytämelläh maltettais,

jotta ei kiännyttäis Jumalan puoleh

enkä Mie parentais heitä.

16Tiän šilmät ollah ošakkahat, kun ne nähäh, ta korvat ollah ošakkahat, kun ne kuullah! 17Šanon teilä toven: monien Jumalan viessintuojien ta oikiemielisien ihmisien himotti nähä šitä, mitä työ niättä, vain ei nähty, ta kuulla šitä, mitä työ kuuletta, vain ei kuultu.»

Iisussa šelittäy pakinan kylväjäštä

(Mark. 4:13-20; Luk. 8:11-15)

18«Niin jotta kuunnelkua, mitä peittopakina kylväjäštä merkiččöy. 19Konša ken kuulou šanan Taivahien Valtakunnašta eikä malta šitä, tulou juaveli ta šieppuau hänen šiämeh kylvetyn šanan. Tämä tarkottau tien viereh kylvettyö šiementä. 20Kylvö kivisih paikkoih on kuin še, ken šanan kuultuo hyvällä mielin ottau šen šamašša vaštah. 21No kun häneššä ei ole juurta, šentäh hänen uško keštäy vain pienen rupieman. Konša häntä ruvetah ahistamah tahi ajelomah šanan tähen, hiän šamašša lopettau uškomisen. 22Kylvö ohtajaisikkoh tarkottau ihmistä, kumpani kuulou šanan, vain tämän muailman huolet ta pohasvuon muanituš tupehutetah šana ta še ei anna eluo. 23Kylvö hyväh muah tarkottau ihmistä, ken kuulou šanan ta malttau šen. Nämä ihmiset annetah eluo: ken šata, ken kuušikymmentä, ken kolmekymmentä jyvyä.»

Vehnä ta rikkavehnä

24Iisussa pakasi heilä vielä toisen peittopakinan Taivahien Valtakunnašta. Hiän šano: «Mieš kylvi peltoh hyvyä šiementä. 25Kun kaikin muattih, tuli hänen vihamieš ta kylvi vehnän šekah rikkavehnyä ta mäni pois. 26Kun vil'l'a nousi orahalla ta alko jo tulla tähkällä, šiitäi rikkavehnä tuli näkyvih. 27Ruatajat mäntih isännän luokši ta šanottih hänellä: ‘Isäntä, šiehän kylvit peltoh hyvyä šiementä. Mistä šiih on tullun rikkavehnyä?’ 28Isäntä šano heilä: ‘Še on vihamiehen hommie’. Miehet kyšyttih häneltä: ‘Tahotko, jotta myö lähemmä ta kitemmä ne?’ 29Isäntä vaštasi: ‘Ei pie. Rikkavehnie kitkiessä työ nyhittä niijen kera vehnätki. 30Kašvakkah ne yheššä elonkorjuuh šuate. Konša korjuu-aika tulou, mie šanon leikkuajilla: Keräkkyä enšin rikkavehnät ta šitokkua ne kupuloih poltettavakši. A vehnä korjakkua miun aittah.’»

Gorčitsan šiemen ta taikinan hapatuš

(Mark. 4:30-34; Luk. 13:18-21)

31Iisussa pakasi heilä vielä tämmösen peittopakinan. «Taivahien Valtakunta on niin kuin gorčitsan šiemen, kumpasen mieš kylvi peltoh. 32Še on kaikista šiemenistä pienin, no konša kašvau, še tulou kaikkie pellon kašvija šuuremmakši. Viimein šiitä tulou puu, niin jotta taivahan linnut tullah ta luajitah pešät šen okšilla.»

33Vielä Hiän šano heilä peittopakinan: «Taivahien Valtakunta on kuin taikinan hapatuš. Konša naini ševotti šen kolmeh vakkah jauhoja, koko taikina muikosi.»

34Kaiken tämän Iisussa pakasi rahvahalla peittopakinoilla. Ilmain peittopakinoja Hiän ei paissun heilä mitänä, 35jotta täyttyis tämä Jumalan viessintuojan šana:

– Mie avuan šuun ta pakajan peittopakinoilla,

šanelen šiitä, mi on ollun peitošša

muailman luatimisešta šuate.

Iisussa šelittäy pakinan rikkavehnäštä

36Šiitä Iisussa toimitti ihmiset pois ta mäni taloh. Opaššettavat tultih Hänen luo ta šanottih: «Šelitä meilä peittopakina pellon rikkavehnäštä». 37Hiän vaštasi heilä:

«Hyvän šiemenen kylväjä on Ihmisen Poika. 38Pelto on muailma. Hyvä šiemen tarkottau Taivahien Valtakunnan lapšie, rikkavehnä tarkottau niitä, ket ollah juavelin vallašša. 39Vihamieš, kumpani rikkavehnyä kylvi, on juaveli. Vil'l'ankorjuu on muailman loppu, ta leikkuajat ollah anhelit. 40Niin kuin rikkavehnä kerätäh ta tulešša poltetah, šamoin käyt muailman lopušša. 41Ihmisen Poika työntäy omie anhelija, ta hyö kerätäh Hänen Valtakunnašta kaikki ne, ket muanitetah rahvašta riähkäh ta luajitah pahua, 42ta lykätäh hiät tuliseh kiukuah. Šielä on itku ta hampahien kriičkeh. 43A oikiemieliset loissetah Tuattoh Valtakunnašša niin kuin päiväni. Kellä on korvat, millä kuulla, še kuulkah!»

Uarreh, simčukka ta nuotta

44«Taivahien Valtakunta on niin kuin peltoh peitetty uarreh. Konša mieš löysi šen, hiän peitti šen uuvveštah. Šiitä hiän hyvillä mielin möi kaiken, mitä hänellä oli, ta ošti šen pellon.

45Taivahien Valtakunta on vielä tämmöni. Kupča ečči kaunehie simčukkoja. 46Konša hiän löysi yhen hyvin kallehen simčukan, hiän möi kaiken, mitä hänellä oli, ta ošti šen.

47Taivahien Valtakunta on vielä niin kuin nuotta, kumpasen kalamiehet lašettih mereh ta kumpaseh puuttu kaikenmoista kalua. 48Konša nuotta oli täyši, hyö vejettih še rantah, istuuvuttih ta pantih hyvät kalat vakkoih, a pahat luotih pois. 49Šamoin käyt muailman lopušša: anhelit tullah, erotetah pahat oikiemielisistä 50ta lykätäh hiät tuliseh kiukuah. Šielä on itku ta hampahien kriičkeh.»

51Iisussa kyšy opaššettaviltah: «Maltattako työ nyt kaiken tämän?» «Maltamma, Hospoti», hyö vaššattih. 52Šilloin Hiän šano heilä: «Šentäh joka sakonanopaštaja, kumpasešta on tullun Taivahien Valtakunnan opaštuja, on niin kuin isäntä, kumpani tuou omašta aitaštah uutta ta vanhua tavarua».

Iisussa kävelöy Galileijašša ta lähišeutuloilla

13:53–17:27

Iisussa käypi kotilinnašša

(Mark. 6:1-6; Luk. 4:16-30)

53Nämä peittopakinat šaneltuo Iisussa läksi šieltä 54ta mäni kotilinnah. Hiän opašti ihmisie heijän sinagogašša. Ihmiset oltih hämmäššykšissäh ta kyšyttih: «Mistä Hänellä on tämä viisahuš? Mistä Hänellä on voima luatie kummie? 55Eikö Hiän ole še kirvešmiehen poika? Eikö Hänen Muamon nimi ole Muarie, ta eikö Juakko, Josija, Simoni ta Juuta olla Hänen vellijä? 56Kaikki Hänen čikot niise eletäh tiälä miän joukošša. Mistä Hiän on šuanun tämän kaiken?» 57Ta niin hyö kieltäyvyttih Häneštä.

Iisussa šano heilä: «Missänä muuvvalla Jumalan viessintuojua ei niin pahekšita kuin hänen kotilinnašša ta omašša koissa». 58Ta Hiän ei ruatan šielä montakana šuurta ruatuo, šentäh kun hyö ei ušottu Häneh.

14

Iivana Kaštajan kuoloma

(Mark. 6:14-29; Luk. 9:7-9)

141Noih aikoih muan nellännekšen herra Iiroti14:1 Tämä oli Iiroti Antipas. kuuli pakinoja Iisussašta. 2Hiän šano omilla käškyläisillä: «Še on Iivana Kaštaja. Hiän on nouššun kuollehista, šentäh Hänellä ollah nämä voimat.»

3Iiroti niät oli käšken ottua Iivanan kiini, panna hänet rautoih ta viijä tyrmäh. Tämän hiän oli ruatan Hilippä-velleh naisen Irodiadan tähen. 4Iivana niätšen oli šanon Iirotilla: «Šiun ei šua elyä velleš naisen kera». 5Iiroti ois tahton tappua Iivanan, ka varasi rahvašta, kumpani piti Iivanua Jumalan viessintuojana.

6Šiitä Iiroti luati omana šyntymäpäivänä pruasniekan, ta Irodiadan tytär tanšši vierahilla. Še niin miellytti Iirotie, 7jotta hiän lupasi tytöllä: «Mie pošiuvun, jotta mitä vain šie tahtonet, šen šuat». 8Muamon neuvon mukah tyttö šano: «Anna miula ta šillä kertua luuvvalla Iivana Kaštajan piä». 9Čuari apeutu, ka kun hiän oli vierahien kuullen pošiutun, hiän käški ruatua, mitä tyttö tahto.

10Hiän työnsi tyrmäh šanan ta käški leikata Iivanalta piän. 11Piä tuotih luuvvalla ta annettih tytöllä, ta tyttö vei šen muamollah.

12Iivanan opaššettavat tultih ta otettih ruumis ta hauvattih še. Šiitä hyö mäntih ta šuatettih šana Iisussalla.

Iisussa ruokkiu viisituhatta mieštä

(Mark. 6:30-44; Luk. 9:10-17; Iiv. 6:1-14)

13Tämän kuultuo Iisussa läksi šieltä venehellä elämättömäh paikkah, jotta vois olla yksinäh. Rahvaš šai tietyä šiitä, ta linnoista liikkeyty ihmisie maičči Hänellä jälkeh. 14Konša Iisussa tuli rantah ta nousi veneheštä, Hiän näki kaikki nämä ihmiset. Hänellä tuli suali heitä ta Hiän parenti kaikki läsijät.

15Iltapuoleh opaššettavat tultih Iisussan luokši ta šanottih: «Tämä on elämätöin paikka, ta on jo myöhäni aika. Toimita ihmiset pois, jotta hyö mäntäis kylih ta oššettais ičelläh ruokua.» 16Iisussa šano heilä: «Ei heijän tarviče männä. Antakkua työ heilä ruokua.» 17«Meilä ei ole keralla muuta kuin viisi leipyä ta kakši kalua», hyö vaššattih. 18«Tuokua ne tänne Miula», šano Iisussa. 19Hiän käški rahvahan ašettuo nurmella. Šiitä Hiän otti ne viisi leipyä ta kakši kalua, kaččo ylähyäkši taivahah ta šano passipot Jumalalla. Hiän katkuali leivät ta anto palat opaššettavilla, ta opaššettavat juattih ne rahvahalla. 20Kaikin šyötih kyllitellein, ta šyömättä jiänehie paloja kerättih kakšitoista täyttä vakkua. 21Šyömäššä oli viitisentuhatta mieštä ta lisäkši naisie ta lapšie.

Iisussa aštuu vettä myöte

(Mark. 6:45-52; Iiv. 6:15-21)

22Rutto šen jälkeh Iisussa käški opaššettavien aštuo veneheh ta lähtie toisella rannalla, kuni Hiän toimittau rahvašjoukon pois. 23Rahvahan lähettyö Hiän nousi vuaralla, jotta vois moliutuo yksinäh. Konša tuli ilta, Hiän oli šielä yksin. 24Veneh oli jo kešellä järvie ta uallot lyötih šitä lujašti, šentäh kun oli vaštatuuli.

25Yön nellännen vahin14:25 Riimalaisen tavan mukah yö juattih nelläh kolmen tunnin vahti-aikah. Yön nelläš vahti oli huomenešyöštä kolmešta kuuteh. aikah Iisussa tuli opaššettavie kohti aštumalla vettä myöte. 26Konša opaššettavat nähtih Hänet järvie pitin aštumašša, hyö pöläššyttih ta karjeuvuttih: «Tuo on kuutessiutuja!» 27No šamašša Iisussa rupesi pakajamah heilä ta šano: «Olkua rauhašša. Mie še täššä olen. Elkyä varakkua.» 28Šiitä Petri šano hänellä: «Hospoti, kun še ollet Šie, niin käše miun tulla Šiun luo vettä myöte». 29«Tule!» šano Iisussa. Petri šolahti veneheštä ta läksi vettä myöte Iisussah päin. 30Vain kun hiän näki, mitein lujašti tuuli, hiän pöläšty ta alko upota. Šiitä hiän karjeutu: «Hospoti, pelašša miut!» 31Iisussa šamašša ojenti kiän, tarttu häneh ta šano: «Vähäuškoni! Mintäh šie rupesit epyälömäh?»

32Konša hyö nouštih veneheh, tuuli vakautu. 33Kaikin, ket oltih veneheššä, kumarrettih Hänellä ta šanottih: «Šie tosieh olet Jumalan Poika».

Läsijät paretah

(Mark. 6:53-56)

34Järven poikki piäštyö hyö tultih Gennisaretin muah. 35Kun šen šeuvun ihmiset tunnettih Iisussa, hyö työnnettih šana joka šuunnalla, ta Hänen luo tuotih kaikki läsijät. 36Hyö kyšyttih, jotta šaisko košettua hoti Hänen sviitkan helmah. Ta kaikki ne, ket košetettih šiih, parettih.

15

Jumalan käšyt ta tuattojen tavat

(Mark. 7:1-13)

151Šiitä Iisussan luo tuli Jerusalimista farisseita ta sakonanopaštajie. 2Hyö kyšyttih: «Mintäh Šiun opaššettavat rikotah tuattoloilta perittyjä tapoja? Hyöhän ei šyömäh ruvetešša peššä käsieh15:2 Farisseiloilla ta sakonanopaštajilla oli Iisussan aikah äijän uškonnollisie pešuja, ta toisie hyö niise pakotettih niitä täyttämäh. Ne ei kuitenki oltu Jumalan käškyjä.

3Iisussa vaštasi heilä: «Mintähpä työ iče omilla perintötavoilla rikotta Jumalan käškyö? 4Onhan Jumala käšken: ‘Kunnivoita tuattuoš ta muamuoš’ ta ‘Ken kironnou tuattuoh tahi muamuoh, še šuakah kuritukšekši kuoloman’. 5A työ opaššatta, jotta kun ken šanonou omalla tuatolla tahi muamolla: ‘Mitä šiun piti miušta šuaha, šen olen luvannun uhrilahjakši’, 6šilloin hänen ei tarviče enämpi auttua tuattuoh tahi muamuoh. Tällä keinoin työ omalla perintötavalla šaita tyhjäkši Jumalan käšyn. 7Työ pyhiksi luatiutujat! Oikein še Jumalan viessintuoja Isaija einušti teistä. Šiinä einuššukšešša ollah nämä Jumalan šanat:

8– Tämä kanša kunnivoittau Milma huulillah

ta kiittäy Milma kielelläh,

no šen šytän on loittuona Miušta.

9Tyhjäh hyö Miula kumarrellah,

kun opaššetah omie opaššukšie,

ihmisien kekšimie käškyjä.»

Mi šuau ihmisen pakanakši?

(Mark. 7:14-23)

10Iisussa kučču ihmisjoukon luokšeh ta šano: «Kuunnelkua ta malttakkua. 11Ei ihmistä šua pakanakši še, mi mänöy šuušta šiämeh. Še ihmisen šuau pakanakši, mi tulou hänen šuušta uloš.»

12Šilloin opaššettavat tultih Iisussan luo ta šanottih: «Tiijätkö, jotta farisseit šiännyttih Šiun piällä, kun pakasit noin?» 13Hiän vaštasi: «Joka taimi, mi ei ole Miun Taivahaisen Tuaton issuttama, kisotah juurineh pois. 14Elkyä välittäkkyä farisseiloista, hyö ollah šokeita šokeijen kulettajie. Kun šokie kulettau šokieta, niin molommat lanketah hautah.»

15Petri šano Hänellä: «Šelitä meilä, mitä merkitäh ne šanat, mistä farisseit šiännyttih». 16Iisussa vaštasi: «Noin tolkuttomieko työki vielä oletta? 17Ettäkö malta, jotta mi mänöy šuušta šiämeh, še šolahtau vaččah, ta šieltä še uloštuu? 18Ka mi šuušta tulou, še on lähten šytämeštä ta še šuau ihmisen pakanakši. 19Juštih šytämeštä lähetäh pahat ajatukšet, tappamiset, parikuntapettämini ta muu huoruinta, varaššukšet, viärät tovissukšet ta pahat pakinat toisista. 20Tämä kaikki šuau ihmisen pakanakši, vain ei pešömättömillä käsillä šyömini.»

Hananilaisen naisen uško

(Mark. 7:24-30)

21Iisussa läksi šieltä ta mäni Tiiran ta Sidonin šeutuloilla. 22Šielä tuli eryäš hananilaini naini, šen šeuvun eläjä, ta karju: «Hospoti, Tuavitan Poika, armaha milma! Piessa muokkuau lujašti miun tytärtä.» 23Iisussa ei vaššannun naisella mitänä.

Opaššettavat tultih Iisussan luo ta šanottih: «Toimita hänet pois. Hiän aštuu miän jäleššä ta karjuu.» 24Iisussa vaštasi: «Ei Milma työnnetty muijen kuin Israelin rahvahan katonehien lampahien luo». 25Kuitenki naini tuli lähemmäkši, heittäyty muah Iisussan eteh ta šano: «Hospoti, auta milma!» 26Vain Iisussa šano hänellä: «Ei ole oikein ottua lapšilta leipä ta luuvva še koiranpentuloilla». 27Naini vaštasi: «Oikiešša olet Hospoti, no ka šuahah še koiratki šyyvvä murusie, mit kirvotah isännän stolalta». 28Šilloin Iisussa šano hänellä: «Šuuri on šiun uško, naini! Käykäh šiula niin kuin tahot.» Šiitä šuate tytär oli terveh.

Iisussa parentau kipiehisie vuaralla

29Iisussa läksi šieltä, aštu Galileijanjärven rantua ta nousi vuaralla. Konša Hiän istu šielä, 30Hänen luo tuli rahvašta šuurin joukkoloin. Heilä oli matašša rampoja, šokeita, vaivasie, mykkie ta äijän muita kipiehisie. Heitä pantih Hänen eteh, ta Hiän parenti hiät. 31Ihmiset kummekšittih, kun nähtih, jotta mykät paissah, vaivaset tullah tervehiksi, rammat kävelläh ta šokiet nähäh, ta hyö ylennettih Israelin Jumalua.

Iisussa ruokkiu nellätuhatta mieštä

(Mark. 8:1-10)

32Iisussa kučču opaššettavat luokšeh ta šano: «Miula on suali näitä ihmisie. Hyö on oltu Miun luona jo kolme päivyä eikä heilä ole mitänä šyötävyä. En taho työntyä heitä tiältä näläššä, jotta hyö ei vaivuttais matalla.» 33Opaššettavat šanottih Hänellä: «Mistä myö tiälä elämättömäššä muašša šuamma niin äijän leipyä, jotta voisima ruokkie tämmösen rahvašjoukon?» 34«Montako leipyä teilä on?» Iisussa kyšy. «Šeiččemen ta monieš kalanmotti», hyö vaššattih.

35Iisussa käški rahvahan istuutuo muah. 36Šiitä Hiän otti ne šeiččemen leipyä ta kalat, passipoitti Jumalua, katkuali leivät ta anto palat opaššettavilla. Opaššettavat juattih ne ihmisillä. 37Kaikin šyötih kyllitellein, ta loppusie paloja kerättih šeiččemen täyttä vakkua. 38Šyömäššä oli nellätuhatta mieštä, ta vielä naisie ta lapšie.

39Šiitä Iisussa toimitti rahvašjoukon matkah, aštu veneheh ta tuli Magdalan šeuvulla.