Uuši Šana vienankarjalakši (KAR11)
10

Iisussa työntäy opaššettavat rahvahan luo

10

Kakšitoista apostolie

(Mark. 3:13-19; Luk. 6:12-16)

101Iisussa kučču kakšitoista opaššettavua luokšeh ta anto heilä vallan ajua ihmisistä piessoja ta piäštyä heitä kaikista tautiloista ta vaivoista.

2Nämä ollah niijen kahentoista apostolin nimet: enšiksi Simoni, kumpaista kučutah Petriksi, ta hänen velli Ontrei, Savvatein Juakko ta hänen velli Iivana, 3Hilippä, Varfolomei, Homa, veronkeryäjä Matvei, Alfein Juakko, Levvei, toiselta nimeltäh Faddei, 4Simoni Kananiitti ta Juuta Iskariot, kumpani jälešti petti Iisussan.

Iisussa työntäy opaššettavat matkah

(Mark. 6:7-13; Luk. 9:1-6)

5Nämä kakšitoista apostolie Iisussa toimitti matkah ta neuvo heitä näin:

«Elkyä mänkyä vierašheimosien luo elkyäkä mihkänä Samarijan linnah. 6A parempi mänkyä Israelin rahvahan ekšynehien lampahien luo 7ta šanelkua heilä, jotta Taivahien Valtakunta on lähellä. 8Parentakkua läsijie, noššattakkua kuollehie, puhistakkua prokasatautisie ta ajakkua pois piessoja. Ilmasiksi šaita, ilmasiksi antakkua.

9Elkyä pankua vyöh matkua varoin kultua, hopieta tahi vaškie. 10Elkyä ottakkua matkah sumččua, toista paitua, jalaččie tahi matkakeppie. Ruataja on ruokah tienannun.

11Konša tuletta mih linnah tahi kyläh, tiijuštakkua, ken šielä on kunnon eläjä, ta jiäkyä hänen luo elämäh, kuni että lähe šieltä pois. 12Konša tuletta taloh, tervehtikkyä talon väkie šanoilla: ‘Rauha tällä talolla’. 13Kun talo ollou šen arvoni, niin jiäkäh šinne tiän toivottama rauha. Kun talo ei olle šen arvoni, niin myöštykkäh tiän toivottama rauha teilä. 14Kun teitä ei missä talošša tahi linnašša otettane vaštah eikä kuunneltane tiän šanoja, puistakkua pölyt jaloista ta lähtekkyä šieltä. 15Šanon teilä toven: suutupäivänä Sodomin ta Gomorran mua piäšöy vähemmällä mitä še linna.»

Iisussa pakajau opaššettavien ahissukšista

(Mark. 13:9-13; Luk. 21:12-17; 12:2-7)

16«Mie työnnän tiät kuin lampahat hukkien keškeh. Šentäh olkua viisahie kuin kiärmehet ta vijattomie kuin kyyhkyset.

17Olkua varoillana, šentäh kun ihmiset viijäh tiät suutuh ta ruoškitah teitä sinagogoissa. 18Teitä viijäh muaherrojen ta čuarien eteh Miun takie, jotta kertosija Miušta heilä ta toisenvierosilla. 19Kun tiät annetah herrojen käsih, elkyä huolehtikkua, mitein tahi mitä paissa, šentäh kun šiinä šamašša teilä annetah ne šanat, mit on šanottava. 20Että še työ iče pakaja, teissä pakajau tiän Tuaton Henki.

21Velli antau oman vellen kuolomah, tuatto lapšen, ta lapšet nouššah omie vanhempie vaštah ta tapetah hiät. 22Kaikin ruvetah vihuamah teitä Miun nimen tähen, ka še, ken keštäy loppuh šuate, pelaštuu.

23Konša teitä yheššä linnašša ajellah, puakkua toiseh. Šanon teilä toven: työ että kerkie kiertyä Israelin kaikkie linnoja, kun Ihmisen Poika jo tulou jälelläh muan piällä.

24Ei opaššettava ole omua opaštajua ylempi eikä paššari ole ylempi omua isäntyä. 25Riittäy, kun opaššettava piäšöy opaštajan moisekši ta paššari isännän moisekši. Kun talon isäntyä nimitettäneh velsevuliksi10:25 Velsevuli on hananilaini jumala (kačo 4. Čuarien kirja 1:2-8). Uuvvešša Šanašša velsevulie piettih piessojen piämiehenä., niin šitä helpommin näin ruvetah nimittämäh hänen talovehta.

26Niin jotta elkyä varakkua ihmisie. Ei ole mitänä peitettyö, mi ei tulis näkyvih, eikä mitänä peitošša piettyö as's'ua, mi ei tulis tietoh. 27Mitä Mie šanon teilä pimieššä, še šanokkua valkien aikana, ta mitä kuuletta korvah čuhutettuna, še karjukkua kattoloilta kaikkien kuullen. 28Elkyä varakkua niitä, ket tapetah runko, ka henkie ei voija tappua. Vain varakkua Häntä, ken voit henken ta runkon luuvva uatuh. 29Yhellä hienolla rahalla šuau kakši varpuista, kuitenki yksikänä niistä ei tipaha muah tiän Tuaton tietämättä. 30Tiän joka tukkaki on luvettu. 31Šentäh elkyä varakkua. Olettahan työ kallehemmat kuin kaikki varpuset.»

Ken kelpuau Hristossalla?

(Luk. 12:8-9, 51-53; 14:26-27; Mark. 9:41)

32«Ken šanou ihmisien ieššä, jotta on Miun oma, šitä Mieki šanon omakši Tuattoni ieššä taivahissa. 33Vain ken ihmisien ieššä kieltäytyy Miušta, šiitä Mieki kieltäyvyn Tuattoni ieššä taivahissa.

34Elkyä smiettikkyä, jotta Mie tulin tuomah muan piällä rauhua. En Mie tullun tuomah rauhua, vain miekan. 35Mie tulin noštamah pojan tuattuo vaštah, tyttären muamuo vaštah, min'n'an anoppie vaštah. 36Ihmisen vihollisekši tulou hänen oma taloveh.

37Ken tykkyäy tuattuoh tahi muamuoh enämmän kuin Milma, še ei kelpua Miula. Ken tykkyäy poikuah tahi tytärtäh enämmän kuin Milma, še ei kelpua Miula. 38Eikä še kelpua Miula, ken ei ota omua ristie ta aššu Miun peräššä. 39Ken tahtou šäilyttyä oman elämän, še mänettäy šen. No ken Miun tähen mänettäy oman elämän, še šäilyttäy šen.

40Ken ottau vaštah tiät, ottau vaštah Miut. Ken ottau Miut vaštah, ottau vaštah Hänet, ken Miut työnsi. 41Ken ottau Jumalan viessintuojan vaštah šentäh, kun še on viessintuoja, šuau viessintuojan palkan. Ken ottau oikiemielisen vaštah šentäh, kun še on oikiemielini, šuau oikiemielisen palkan. 42Ta ken yhellä näistä Miun pienistä antau kauhallisen viluo vettä vain šentäh, kun še on Miun opaššettava, šanon teilä toven: hiän ei jiä ilmain palkkua.»

11

Ken Iisussa on?

11–12

Iivana Kaštajan kyšymyš Iisussalla

(Luk. 7:18-23)

111Kun Iisussa oli antan kahellatoista opaššettavallah nämä neuvot, Hiän läksi šieltä opaštamah ta šanelomah Hyvyä Viestie muissa šen šeuvun linnoissa.

2Kun Iivana Kaštaja kuuli tyrmäššä Hristossan ruatoloista, hiän työnsi kakši omua opaššettavua 3kyšymäh Häneltä: «Oletko Šie še, ketä vuotetah tulovakši, vain pitäykö miän vuottua toista?» 4Iisussa vaštasi heilä: «Mänkyä ta šanokkua Iivanalla, mitä kuuletta ta niättä:

5Šokiet ruvetah näkömäh ta rammat kävelömäh,

prokasatautiset puhissutah ta kuurnehet ruvetah kuulomah,

kuollehet noššatetah ta köyhillä šanellah Hyvyä Viestie.

6Ošakaš on še, ken ei kieltäyvy Miušta.»

Iisussa pakajau Iivana Kaštajašta

(Luk. 7:24-35)

7Konša Iivana Kaštajan opaššettavat mäntih, Iisussa alko paissa rahvahalla Iivanašta. Hiän šano:

«Mitä työ läksijä kaččomah tyhjäššä muašša? Ruokoheinyäkö, mitä tuuli heiluttau? 8Vain mitäpä työ mänijä kaččomah? Mieštäkö vorssissa vuatteissa? Ne, ket vorssuijah šomissa vuatteissa, eletäh čuarien horomissa. 9Ka niin mitäpä työ eččijä šieltä? Jumalan viessintuojuako? Oikein, ta Mie šanon teilä, jotta Iivana on enämmän kuin viessintuoja. 10Hiän on še, keštä on šanottu Pyhissä Kirjutukšissa näin:

– Mie työnnän viessintuojani Šiun iellä,

hiän raivuau Šiula tien.

11Šanon teilä toven: ei ole šyntyn yhtäkänä ihmistä, ken ois ollun Iivana Kaštajua šuurempi. Kuitenki kaikkein pieninki Taivahien Valtakunnašša on häntä šuurempi. 12Iivana Kaštajan päivistä alkuan täh šuate Taivahien Valtakunta on ollun murtautumašša ihmisien keškeh, ta muutomat tahotah väkeh temmata še ičelläh. 13Kaikki viessintuojat ta Moissein Sakona Iivanan aikah šuate einuššettih täštä Valtakunnašta, ta šiitä tuli Iivana. 14Ta uškokkua tahi elkyä, Iivana onki Il'l'a, kumpasen piti tulla. 15Kellä on korvat, millä kuulla, še kuulkah!

16Mih Mie vertuasin tämän ajan ihmisie? Hyö ollah kuin lapšet, kumpaset issutah pihalla. Yhet karjutah toisilla: 17‘Myö šoittima teilä pillillä, vain työ että tanššin’. A toiset vaššatah: ‘Myö iänelläitkimä, vain työ että itken miän kera’. 18Iivana tuli, hiän ei šyö eikä juo, ta rahvaš šanou: ‘Häneššä on piessa’. 19Ihmisen Poika tuli, Hiän šyöy ta juou, ta rahvaš šanou: ‘Mimmoni šyömäri ta juomari, veronkeryäjien ta muijen riähkähisien tovarissa!’ No Viisahan ruatoloista näkyy tosi Viisahuš!»

Iisussa moittiu Galileijan linnoja

(Luk. 10:13-15)

20Šiitä Iisussa rupesi moittimah niitä linnoja, kuissa Hiän oli luatin ušeimmat omista šuurista töistä, šentäh kun ne linnat ei jätetty riähäššä elämistä eikä kiännytty Jumalan puoleh. Hiän šano:

21«Voi šilma, Horasini! Voi šilma, Vifsaida! Kun Tiirašša ta Sidonissa ois luajittu ne šuuret ruavot, kuita tiän pihoilla luajittih, niin niijen eläjät ois jo ammuin šuoriuvuttu värččivuatteih. Hyö ois issuttu tuhkašša, jätetty riähäššä elämini ta kiännytty Jumalan puoleh. 22Mie šanon teilä: Tiira ta Sidoni piäššäh suutupäivänä vähemmällä mitä työ, Horasini ta Vifsaida.

23Ta šie, Kapernaumi, šiutko muka taivahah ylennetäh? Alaš šiut luuvvah, alaš tuonelah šuate! Kun Sodomissa ois luajittu ne šuuret ruavot, mit šiun pihoilla luajittih, še ois pissyššä vielä tänäpiänä. 24Mie šanon: Sodomin mua piäšöy suutupäivänä vähemmällä mitä šie, Kapernaumi.»

«Miun luona šuatta levähtyä»

(Luk. 10:21-22)

25Tuoh aikah Iisussa rupesi tuaš pakajamah. Hiän šano:

«Tuatto, taivahan ta muan Hospoti! Mie kiitän Šilma šiitä, jotta Šie peitit nämä as's'at viisahilta ta tolkukkahilta ta näytit ne lapšen moisilla. 26Tämän Šie, Tuatto, kačoit hyväkši.

27Tuattoni on antan kaiken Miun valtah. Poikua ei tiijä kenkänä muu kuin Tuatto, eikä Tuattuo tiijä kenkänä muu kuin Poika ta še, kellä Poika tahtou Hänet ilmottua.

28Tulkua Miun luokši kaikki ruavon ta jykien takan vaivuttamat. Miun luona šuatta levähtyä. 29Ottakkua Miun kantamuš harteillana ta opaštukkua Miušta: Mie olen hyväluontoni ta nöyrä. Näin työ šuatta levähtyä. 30Miun kantamušta on helppo kantua ta Miun kuorma on kepie.»

12

Šuovatan Isäntä

(Mark. 2:23-28; Luk. 6:1-5)

121Niih aikoih Iisussa käveli šuovattana vil'l'apellon poikki. Hänen opaššettavilla tuli nälkä, ta hyö alettih katkuo tähkie ta šyyvvä jyvie. 2Farisseit nähtih še ta šanottih Iisussalla: «Kačo nyt! Šiun opaššettavat ruatah šemmoista, mitä šuovattana ei šua ruatua.» 3A Iisussa vaštasi heilä: «Ettäkö ole luken, mitä Tuavitta ruato, konša hiän ta hänen miehet oltih näläššä? 4Hiän mäni jumalankotih ta šöi uhrileivät, kumpasie hiän ei šuanun šyyvvä eikä hänen miehet, vain papit. 5Tahi ettäkö ole Moissein Sakonašta luken, jotta papit ruatah jumalankojissa šuovattanaki? Näin hyö rikotah šuovattakäškyö, ta kuitenki ei olla viäräpäitä. 6Mie šanon teilä: täššä on Še, ken on jumalankotie šuurempi. 7Työ että suutis šyyttömie, kun malttasija, mitä merkitäh nämä šanat: ‘En Mie uhrilahjoja taho, kun tahon, jotta työ armahtaisija toini toista’. 8Ihmisen Poika on šuovatanki Isäntä.»

Šuauko šuovattana parentua?

(Mark. 3:1-6; Luk. 6:6-11)

9Iisussa läksi šieltä ta mäni šen šeuvun sinagogah. 10Šielä oli mieš, kumpasen käsi oli kuivan. Farisseit ečittih mitänih, mistä viärittyä Iisussua, ta kyšyttih Häneltä: «Šuauko šuovattana parentua?» 11Iisussa vaštasi heilä: «Kun kellä teistä ollou lammaš ta še kirvonnou hautah šuovattana, niin eikö hiän tartu šiih lampahah ta vejä šitä ylöš? 12Onhan ihmini äijyä kallehempi kuin lammaš. Niin jotta šuovattana on valta luatie hyvyä.» 13Šiitä Hiän šano miehellä: «Ojenna käteš». Mieš ojenti kiän ta še tuli entisekšeh, yhtä tervehekši kuin toiniki käsi. 14No farisseit lähettih pihalla ta ruvettih aprikoimah, mitein šuatais Iisussa tappua. Konša Iisussa šai tietyä täštä, Hiän läksi šieltä pois.

Taivahaisen Hospotin Käškyläini

15Iisussan peräššä matkasi hyvin äijän rahvašta, ta Hiän parenti hiät kaikki. 16Iisussa kielti, jotta hyö ei paistais Häneštä kaikkien kuullen. 17Näin tuli tovekši tämä, mitä Jumala šano oman viessintuojan Isaijan kautti:

18– Täššä on Miun Käškyläini, kumpasen Mie valičin,

Miun Armaš, kumpaseh olen mieltyn.

Mie lašen Henkeni Hänen piällä,

ta Hiän pitäy muailman kanšoilla oikien suutun.

19Hiän ei riitele eikä karju,

ei kuulla Hänen iäntä pihalla.

20Murtunutta ruokoheinyä Hiän ei katkua,

šavuojua lampunšyväintä Hiän ei šammuta,

kuni ei šuata oikieta suutuo voittoh.

21Hänen nimeh kaikki rahvahat pannah omat toivot.

Iisussa ta velsevuli

(Mark. 3:20-30; Luk. 11:14-23; 12:10)

22Šiitä Iisussan luo tuotih piessan muokkuama mieš, kumpani oli šokie ta mykkä. Iisussa parenti hänet, niin jotta mieš rupesi pakajamah ta näkömäh. 23Kaikki ihmiset kummekšittih ta kyšeltih: «Oisko še tämä Hristossa, Tuavitan Poika?» 24Kun farisseit kuultih še, hyö šanottih: «Velsevulin, piäpiessan, voimalla Hiän ajau pois piessoja».

25Iisussa tiesi hiän mielet ta šano heilä:

«Kun valtakunta jakautunou keškenäh toruajih joukkoloih, niin še häviey. Eikä yksikänä linna tahi pereh keššä, kun niijen eläjät riijeltäneh keškenäh. 26Kun šaatana ajanou pois šaatanan, šilloin še on riitautun iččeh kera. Miteinpä hänen valtakunta vois šilloin pisyö tukušša? 27Työ šanotta, jotta Mie ajan pois piessoja velsevulin voimalla. Ka kenenpäš voimalla teikäläiset niitä ajetah? Eiköš Jumalan voimalla? Heistä työ niättä, mitein viäräššä oletta. 28A kun Mie Jumalan Henken voimalla ajanen piessoja ihmisistä, šilloinhan Jumalan Valtakunta on jo tullun tiän luo.

29Mitein kenkänä vois purkautuo voimakkahan miehen taloh ryöštämäh hänen hyvysie, kuni ei šitone enšin šitä mieštä? Šiitä vašta hiän voit ryöštyä talon. 30Ken ei ole Miun puolella, še on Milma vaštah; ta ken ei keryä Miun kera, še hajottau.

31Šentäh šanon teilä: joka riähkä ta pahat šanat prostitah ihmisillä, vain Pyhäštä Henkeštä šanottuja pahoja šanoja ei prostita. 32Ken pakajau Ihmisen Poikua vaštah, häntä prostitah. A ken pakajau Pyhyä Henkie vaštah, häntä ei prostita, ei täššä muailmašša eikä tulijašša.»

Mimmoni puu, šemmoset antimet

(Luk. 6:43-44)

33«Kun puu ollou hyvä, šen antimet niise ollah hyvät. Vain kun puu ollou paha, šen antimet niise ollah pahat. Antimista puu tunnetah. 34Työ kiärmehen šikiet, mitein voisija paissa hyvyä, kun iče oletta pahoja! Ihmisen šuu pakajau šitä, mi täyttäy hänen šytämen. 35Hyvä ihmini tuou šytämen aitašta hyvyä, paha ihmini tuou pahua. 36Mie šanon teilä: jokahisešta tyhjäh šanotušta šanašta ihmiset jouvutah vaštuamah suutupäivänä. 37Niätšen šiun šanojen mukah šiut luvetah šyyttömäkši ta šiun šanojen mukah šiut suutitah viäräpiäkši.»

Joonan merkki

(Mark. 8:11-12; Luk. 11:29-32)

38Šiitä eryähät sakonanopaštajat ta farisseit šanottih Iisussalla: «Opaštaja, myö tahtosima, jotta Šie näyttäsit meilä minnih merkin!»

39No Iisussa vaštasi heilä: «Tämä paha ta jumalatoin ihmispolvi vuatiu merkkie, vain šillä ei anneta muuta merkkie kuin Jumalan viessintuoja Joonan merkki. 40Niin kuin Joona oli meričuuton vačašša kolme päivyä ta kolme yötä, šamoin Ihmisen Poika on muan šiämeššä kolme päivyä ta kolme yötä. 41Suutupäivänä Ninevin eläjät nouššah kuollehista yheššä tämän ihmispolven kera ta suutitah še viäräpiäkši. Hyö niätšen jätettih riähäššä elämini ta kiännyttih Jumalan puoleh, kun Joona šaneli heilä Jumalan šanua. A täššä teilä on Joonua šuurempi! 42Suutupäivänä šuven čarovna noušou kuollehista yheššä tämän ihmispolven kera ta suutiu šen viäräpiäkši. Hiän niätšen tuli muailman rannoilta šuate kuuntelomah Solomonin viisahutta, a täššä teilä on šuurempi kuin Solomoni!»

Piessa myöštyy ihmiseh

(Luk. 11:24-26)

43«Konša piessa lähtöy pois ihmiseštä, niin še kävelöy vejettömissä paikoissa ta eččiy levähyššijua, vain ei löyvä. 44Šilloin še šanou: ‘Miepä myöššyn omah kotih, mistä läksin’. Kun še tulou jälelläh, niin näköy, jotta koti on tyhjä, pyyhitty ta šiivottu. 45Šiitä še mänöy ta ottau matkahah šeiččemen muuta piessua, vielä pahempua kuin še iče. Ne männäh šiih ihmiseh ta eletäh häneššä. Näin šen ihmisen elämä tulou pahemmakši, mitä še ennein oli. Šamoin käyt tällä pahalla ihmispolvella.»

Iisussan oikiet omahiset

(Mark. 3:31-35; Luk. 8:19-21)

46Konša Iisussa vielä pakasi rahvahalla, Hänen Muamo ta vellet tultih šinne. Hyö šeisottih pihalla ta tahottih paissa Hänen kera. 47Eryäš mieš šano Iisussalla: «Muamoš ta velleš šeisotah pihašša ta tahotah paissa Šiun kera». 48Iisussa šano hänellä: «Ken on Miun muamo? Ket ollah Miun vellet?» 49Šiitä Hiän juohatti kiälläh opaššettavih ta šano: «Kačo, täššä ollah Miun muamo ta vellet. 50Jokahini, ken eläy Miun Taivahaisen Tuaton tahtuo myöte, on Miun velleni ta čikkoni ta muamoni.»