Uuši Šana vienankarjalakši (KAR11)
13

Riähäššä eläjät kuollah

131Šiih šamah aikah Iisussan luo tuli ihmisie. Hyö kerrottih Galileijan eläjistä, kumpaset Pilatti käški tappua, kun hyö tuotih uhriksi elukkoja Jumalalla. Näin tuojien veri šekoutu uhri-elukkojen veren kera. 2Iisussa vaštasi heilä: «Smietittäkö työ, jotta nämä miehet oltih riähkähisemmät kuin kaikki muut galileijalaiset, šentäh kun šuatih tuommoni loppu? 3Mie šanon teilä: ei hyö oltu. Vain kun että kiäntyne riähistä Jumalan puoleh, šamalla keinoin työ kaikki häviettä. 4Tahi ne kahekšantoista, kumpaset kuoltih, konša Siloaman torni kuatu heijän piällä? Smietittäkö työ, jotta hyö oltih šuurempie pahanruatajie kuin muut jerusalimilaiset? 5Mie šanon teilä: eipä oltu. Vain kun että kiäntyne riähistä Jumalan puoleh, työ kaikki kuoletta niin kuin hyöki.»

Pakina virattomašta puušta

6Iisussa šano tämän peittopakinan: «Yhellä ihmisellä kašvo viinasatušša fiikapuu. Hiän mäni šinne ta rupesi eččimäh fiikoja, vain ei löytän. 7Šiitä Hiän šano satunhoitajalla: ‘Mie jo kolme vuotta käyn eččimäh täštä puušta fiikoja, vain en ole löytän. Kua še pois! Tyhjäh vain muata imöy.’ 8Satunhoitaja vaštasi: ‘Isäntä, anna še on vielä vuuvven. Mie kiännän muan šen ympäriltä ta panen tuahta. 9Jošpa šiih enši vuotena tulou antimie. A kun ei, niin šiitä šen voipi hakata pois.’»

Iisussa parentau naisen šuovattana

10Iisussa opašti rahvašta šuovattana eryähäššä sinagogašša. 11Šielä oli naini, kumpasešša oli kahekšantoista vuotta voimattomuon henki. Hiän oli kykräššä eikä voinun šuoristua šelkyäh. 12Naisen nähtyö Iisussa kučču hänet luokšeh ta šano: «Naini, šie olet piäššyn vaivaštaš». 13Hiän pani kiät naisen piällä, ta naini šamašša šuoristi šelkäh ta rupesi kiittämäh Jumalua.

14Sinagogan piämieš šiänty, kun Iisussa parenti šuovattana. Hiän šano rahvašjoukolla: «Netälissä on kuuši ruatopäivyä. Tulkua šilloin parentautumah, elkyä šuovattapäivänä.» 15Hospoti vaštasi hänellä: «Oho šie pyhäkši luatiutuja! Eikö jokahini teistä piäššä šuovattana härkyä tahi oslua parrešta ta vie juomah? 16Tätä Aprahamin tytärtä šaatana on pitän šivottuna jo kahekšantoista vuotta. Eikö häntä ois šuanun piäštyä näistä šiteistä šuovattana?»

17Iisussan vaššuštajilla tuli huikie, konša hyö kuultih nämä šanat. A ihmiset oltih mielissäh kaikista niistä šuurista ruatoloista, kumpasie Iisussa luati.

Gorčitsan šiemen ta taikinan hapatuš

(Matv. 13:31-33; Mark. 4:30-32)

18Šiitä Iisussa šano: «Mimmoni on Jumalan Valtakunta? Mih voisin šitä verrata? 19Še on kuin gorčitsan šiemen, kumpasen mieš kylvi kotipeltoh. Še kašvo ta šiitä tuli šuuri puu, ta taivahan linnut luajittih pešie šen okšilla.»

20Iisussa vielä lisäsi: «Mih voisin verrata Jumalan Valtakuntua? 21Še on kuin taikinan hapatuš. Konša naini ševotti šen hapatukšen kolmeh vakkah jauhuo, koko taikina muikosi.»

Ovi Jumalan Valtakuntah on kaitani

(Matv. 7:13-14, 21-23)

22Matateššah Jerusalimih Iisussa käveli linnašta linnah ta kyläštä kyläh ta opašti rahvašta. 23Ken lienöy kyšy Häneltä: «Hospoti, onko niin, jotta vain muutomat pelaššutah?»

Iisussa vaštasi: 24«Staraikua piäššä šiämeh kaitasešta ovešta. Šen šanon teilä, monet kuotellah piäššä šiämeh, ka ei voija. 25Kun talon Isäntä noušou ta panou ovet umpeh, työ jiättä pihalla šeisomah. Šiitä alatta oveh kopistua ta karjutta: ‘Isäntä, Isäntä, avua meilä ovi!’ A Hiän šanou teilä: ‘Mie en tunne teitä, en tiijä, mistä työ oletta’. 26Šiitä työ rupietta šelittämäh: ‘Myö šöimä ta joima Šiun kera, ta Šie opaššit miän pihoilla’. 27Hiän vaštuau teilä: ‘Mie en tiijä, ketä työ oletta ta mistä päin tuletta. Mänkyä pois Miun luota, kaikki työ pahanruatajat.’

28Šiitä työ itettä ta puretta hammašta, kun niättä Aprahamin, Issakan, Juakon ta kaikki Jumalan viessintuojat Jumalan Valtakunnašša, ka hokšuatta, jotta tiät on jätetty pihalla. 29Itäštä ta länneštä, pohjosešta ta šuvešta tulou ihmisie, kumpaset istuuvutah stolah Jumalan Valtakunnašša. 30Monet viimeset ollah šilloin enšimmäisie, monet enšimmäiset viimesie.»

Iisussa itköy Jerusalimie

(Matv. 23:37-39)

31Šinä päivänä tuli eryähie farisseita, ne šanottih Iisussalla: «Lähe pois tiältä, Iiroti tahtou tappua Šiut». 32Iisussa šano heilä: «Mänkyä ta šanokkua šillä revolla: ‘Tänäpiänä ta huomena Mie ajan piessoja ihmisistä ta parennan läsijie, ta kolmantena päivänä šuan työni loppuh’. 33Kuitenki tänäpiänä, huomena ta kolmantena päivänä Miun pitäy matata ielläh. Eihän niin voi olla, jotta Jumalan viessintuoja tapettais muuvvalla kuin Jerusalimissa.

34Jerusalimi, Jerusalimi! Šie tapat Jumalan viessintuojat ta kivität ne, kenet on toimitettu šiun luo. Kuin moničči Miun on himottan kerätä šiun lapšet, niin kuin kana keryäy poikaset šiipieh alla! Vain työ että tahton tulla. 35Šentäh tietäkkyä, jotta tiän talo jiäy tyhjäkši. Ta Mie šanon teilä, jotta työ että niä Milma, kuni ei tule še aika, konša šanotta: ‘Plahoslovittu olkah Hiän, ken tulou Hospotin nimeššä!’»

14

Šuauko šuovattana parentua läsijie?

141Šuovattana Iisussa mäni verolla eryähän farisseijen piämiehen taloh. Kaikin kačottih, mitä Hiän rupieu ruatamah. 2Šilloin Hänen eteh tuli mieš, kumpani läsi vesimarua. 3Iisussa kyšy sakonanopaštajilta ta farisseiloilta: «Onko šuovattana luvallista parentua, vain ei?» 4Hyö ei virketty šiih mitänä. Iisussa košetti mieštä, parenti hänet ta toimitti kotih. 5Šiitä Hiän tuaš kyšy heiltä: «Kun keltä osla tahi härkä kirvonnou kaivoh, niin eikö hiän heti nošša šitä šieltä, vaikka oiski šuovatta?» 6Täh hyö ei voitu vaššata mitänä.

Elä ašeta iččieš toisie korkiemmalla

7Iisussa kaččo, mitein vierahat valitah ičelläh parahie paikkoja stolan takuana, ta šano heilä tämän peittopakinan: 8«Kun šiut on kučuttu häih, elä istuuvu parahalla paikalla. Voipi olla, jotta šinne on kučuttu šilma arvokkahampi vieraš. 9Šiitä isäntä, kumpani kučču tiät molommat, tulou ta šanou šiula: ‘Anna hänellä tämä paikka’. Šilloin šie häpien kera jouvut šiirtymäh pahimmalla paikalla. 10Kun šiut kučutah, rua näin: ota stolan takuana alimpaini paikka. Šiitä hiän, ken kučču šiut, tulou ta šanou: ‘Velli, šiirry tänne ylemmäkši’. Näin šie šuat kunnivon toisien vierahien ieššä. 11Jokahini, ken iččieh ylentäy, še alennetah, a ken iččieh alentau, še ylennetäh.»

12Šiitä Iisussa šano farisseilla, kumpani oli kuččun Hänet: «Konša valmissat päivällisen tahi illallisen, elä kuču tovarissoja eläkä vellijä, elä heimokuntua, elä pohattoja nuapurija. Hyöhän iče voijah vuoroštah kuččuo šiut, ta velat tullah makšetukši. 13Šie konša rupiet hommuamah pruasniekkua, kuču šinne köyhie, vaivasie, rampoja ta šokeita. 14Olet ošakaš, šentäh kun hyö ei voija makšua šiula. Šie šuat palkan, konša oikiemieliset nouššah kuollehista.»

Peittopakina šuurešta pruasniekašta

(Matv. 22:1-10)

15Tämän kuultuo yksi vierahista šano Iisussalla: «Ošakaš on še, ken piäšöy šyömäh Jumalan Valtakunnašša».

16Iisussa vaštasi hänellä näin:

«Eryäš mieš luati šuuren pruasniekan ta kučču äijän vierašta. 17Konša pruasniekan aika tuli, hiän toimitti paššarin šanomah kučutuilla: ‘Tulkua, kaikki on nyt valmista’. 18Vain ne ruvettih yksi toisen jälkeh kieltäytymäh. Enšimmäini šano hänellä: ‘Mie oššin pellon, ta miun pitäy lähtie kaččomah šitä. Prosti milma, kun en piäše.’ 19Toini šano: ‘Mie oššin viisi parie härkie. Miun pitäy männä kaččomah, jotta onko ne kelvolliset. Prosti milma, kun en piäše.’ 20Kolmaš šano: ‘Mie akotuin juštih, šentäh en voi tulla’.

21Paššari tuli jälelläh ta šano tämän isännällä. Šiitä isäntä šiänty ta käški paššarie: ‘Mäne kiirehešti linnan teillä ta pihoilla ta tuo tänne köyhie, vaivasie, šokeita ta rampoja’. 22Myöššyttyö paššari šano: ‘Isäntä, ruavoin niin kuin šie käsit, ka paikkoja vielä jäi’. 23Šiitä isäntä šano paššarilla: ‘Mäne muanteillä ta kylien kujilla ta pakota ihmisie tulomah, jotta miun talo täyttyis. 24Šen šanon, jotta yksikänä niistä, ketä mie kučuin, ei šyö miun stolašša! Kučuttuja on äijän, vain valittuja on vähän.’»

Mitä makšau olla Iisussan opaššettavana?

(Matv. 10:37-38; 5:13; Mark. 9:50)

25Iisussan kera matkasi äijän rahvašta. Hiän kiänty ta šano heilä: 26«Kun ken tullou Miun luo, no ei tykänne Milma enämmän kuin omua tuattuo, muamuo, naista, lapšie, čikkoja ta vieläi omua elämyä, še ei voi olla Miun opaššettavana. 27Ken ei kanna omua ristie ta ei matkua Miun kera, še ei voi olla Miun opaššettavana. 28Kun ken teistä tahtonou rakentua tornin, eikö hiän istuuvu enšin laškomah kuluja, jotta riittäykö hänellä varoja šuaha rakennuš valmehekši? 29Muitein voit käyvä niin, jotta hiän laškou kivijalan, a ei šua työtä loppuh. Šiitä kaikki, ket nähäh tämä, ruvetah häntä nakramah: 30‘Kaččokkua työ tuota mieštä! Alotti rakennukšen, ka kešenpä še jäi.’

31Tahi kun čuari šuorinnou šotimah toista čuarie vaštah, niin tottaš hiän enšin smiettiy, voitko hiän kymmenentuhannen saltatan kera voittua toisen čuarin, kumpasella on kakšikymmentätuhatta saltattua. 32Kun ei voine, hiän työntäy neuvottelijie šopimah rauhašta, kuni toini on vielä loittuona.

33Šamoin ei niken teistä voi olla Miun opaššettavana, kuni ei jättäne kaikkie, mitä hänellä on.»

Mavutoin šuola

34«Šuola on hyvä olomašša. No kun še mänettänöy šuolan mavun, milläpä šuamma šen šuolasekši? 35Še ei kelpua minnenä, ei peltoh eikä tunkivoh. Še luuvvah pois. Kellä on korvat, millä kuulla, še kuulkah!»

15

Peittopakina ekšyneheštä lampahašta ta katonehešta rahašta

(Matv. 18:12-14)

151Iisussua kuuntelomah tuli äijän veronkeryäjie ta muita riähkähisie. 2Farisseit ta sakonanopaštajat moitittih Häntä, šanottih: «Tuo Mieš ottau vaštah riähkähisie ta šyöy hiän kera».

3Šiitä Iisussa šano heilä tämän peittopakinan: 4«Kun kellä teistä ollou šata lammašta ta yksi niistä ekšynöy, niin mitä hiän ruatau? Tietyšti hiän jättäy ne yhekšänkymmentä yhekšän paimennušpaikalla ta lähtöy eččimäh ekšynyttä ta eččiy šini, kuni ei löyvä šitä. 5Konša hiän löytäy lampahan, hiän ihaštuu ta noštau šen harteillah. 6Kotih tultuo hiän kuččuu tovarissoja ta nuapurija ta šanou heilä: ‘Iloilkua yheššä miun kera! Mie löysin ekšynehen lampahan.’ 7Šanon teilä: niin on taivahaššaki. Šielä iluol'l'ah enämmän yheštä riähkähiseštä, kumpani kiäntyy Jumalan puoleh, mitä yhekšäštäkymmeneštä yhekšäštä hyväštä ihmiseštä, kumpasien ei tarviče kiäntyö.

8Tahi otamma naisen, kumpasella on kymmenen hopierahua ta hiän kavottau niistä yhen. Eikö hiän viritä lamppuo, pyyhi pirttie ta eči tarkkaseh, kuni ei löyvä rahua? 9Šiitä hiän kuččuu tovarissoja ta nuapurin naisie ta šanou: ‘Iloilkua miun kera! Mie löysin rahan, kumpasen kavotin.’ 10Uškokkua pois, jotta šamalla keinoin iluol'l'ah Jumalan anhelit yhenki riähkähisen tähen, kumpani kiäntyy Jumalan puoleh.»

Armollini tuatto ta hänen kakši poikua

11Iisussa jatko pakinua: «Yhellä miehellä oli kakši poikua. 12Nuorempi šano tuatollah: ‘Tuattoni, anna miula še oša hyvysistä, mi miula kuuluu’. Tuatto jako hyvyset poikien kešen. 13Moniehan päivän piäštä nuorempi poika otti oman ošan ta läksi loitoš vierahilla mailla. Šielä hiän eli huolettomašti ta mänetti kaikki hyvyset. 14Kun hiän oli hävittän kaiken, šiinä muašša alko šuuri nälkä, ta hiän rupesi käršimäh puutetta. 15Šiitä hiän pyrki kasakakši eryähällä paikallisella miehellä, ta še mieš toimitti hänet omilla mailla paimentamah šikoja. 16Nälissäh hiän oli jo valmis šyömäh šikojen ruokua, ka šitäki hänellä ei annettu.

17Šiitä poika rupesi ajattelomah ta piätti: ‘Kuin äijä ruatajie on miun tuatolla, ta kaikilla heilä on leipyä kyllitellein, a mie tiälä nälkäh kuolen. 18Lähen tiältä, mänen tuaton luo ta šanon hänellä: Tuattosen, mie olen riähkäytyn taivahan ta šiun ieššä. 19En ole enämpi šen arvoni, jotta milma kučuttais šiun pojakši. Ota miut ruatajien joukkoh.’ 20Niin hiän läksi tuaton luo.

Poika oli vielä loittuona, kun tuatto näki hänet. Tuatolla tuli suali häntä. Hiän läksi juokšomah vaštah, rupesi šepyämäh poikua ta anto hänellä šuuta. 21Poika šano hänellä: ‘Tuattosen, mie olen riähkäytyn taivahan ta šiun ieššä. En ole enämpi šen arvoni, jotta milma kučuttais šiun pojakši.’ 22A tuatto šano ruatajilla: ‘Rutompah tuokua parahat vuattiet ta šuorittakkua poika niih. Pankua hänellä šormuš šormeh ta jalačit jalkah. 23Käykyä lihotettu vasikka ta tappakkua še. Rupiemma šyömäh ta pruasnuimah. 24Tämä miun poikani oli kuollun ta nyt eleyty, hiän oli kateissa ta nyt löyty.’ Ta niin alko vesselä pruasniekka.

25Vanhempi poika oli pellolla. Kun hiän tuli šieltä ta lähešty kotie, niin kuuli šoiton ta tanššin iänet. 26Hiän kučču yhen paššarin ta kyšy, jotta mitä šielä on. 27Paššari vaštasi: ‘Šiun veikko tuli kotih, ta tuattoš käški tappua lihotetun vasikan, šentäh kun šai pojan jälelläh elävänä-tervehenä’. 28Šiitä vanhempi velli niin šiänty, jotta ei tahton männä pirttih. Tuatto tuli pihalla ta pyritti häntä šiämeh, 29ka hiän šano tuatolla: ‘Kaikki nämä vuuvvet mie olen ruatan šiun hyväkši, yhtäkänä kertua en ole jättän šiun käškyö täyttämättä. Kuitenki šie et konšana ole antan miula ni yhtä kosanpoikua, jotta mie oisin voinun pruasnuija tovarissojen kera. 30Vain kun tuli tämä šiun poika, tämä, kumpani šöi kaikki šiun hyvyöt huorien kera, hänellä šie tapoit lihotetun vasikan.’ 31Tuatto vaštasi hänellä: ‘Poikasen, šie olet aina miun luona, ta kaikki, mi on miun, on šiunki. 32Eikö nyt šais iluol'l'a ta pruasnuija? Šiun velli oli kuollun ta eleyty, hiän oli kavokšissa ta löyty.’»