Uuši Šana vienankarjalakši (KAR11)
12

Iisussa varottau pyhäkši luatiutumisešta

(Matv. 10:26-27)

121Šillä aikua keräyty tuhanšittain rahvašta, niin jotta ihmiset jo tallottih toisieh. Iisussa alko paissa opaššettavillah. Hiän šano: «Varokkua farisseijen hapatušta, Mie tarkotan pyhäkši luatiutumista. 2Ei ole mitänä peitettyö, mi ei tulis näkyvih, eikä mitänä peitošša piettyö as's'ua, mi ei tulis tietoh. 3Min työ šanotta pimieššä, še kuullah päivän valošša. Mitä työ čuhutatta nellän šeinän šiämeššä, še karjutah katolta kaikkien kuullen.»

Ketä pitäy varata?

(Matv. 10:28-31)

4Šiitä Iisussa šano: «Mie šanon teilä, vellet: elkyä varakkua niitä, ket tapetah ihmisen runko, a mitänä šen enämpyä ei voija ruatua. 5Kuulkua, ketä tiän pitäy varata: varakkua Jumalua, kumpasella ihmisen tapettuo on valta luuvva hänet uatuh. Šanon vieläki, jotta Häntä tiän pitäy varata.

6Kahella hienolla rahalla šuau viisi varpuista, niin vet? Kumminki yhtänä niistä Jumala ei unoha. 7Tiän joka tukkaki on luvettu. Niin jotta elkyä varakkua. Olettahan työ arvokkahampie kuin kaikki varpuset.»

Ei pie kieltäytyö Iisussašta ihmisien ieššä

(Matv. 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8Iisussa jatko: «Mie šanon teilä: ken šanou ihmisien ieššä, jotta on Miun oma, šitä Ihmisen Poikaki šanou omakšeh Jumalan anhelien ieššä. 9Vain ken kieltäytyy Miušta ihmisien ieššä, šiitä Mieki kieltäyvyn Jumalan anhelien ieššä. 10Jokahista, ken pakajau pahua Ihmisen Pojašta, prostitah. Vain ken pakajau pahua Pyhäštä Henkeštä, šitä ei prostita. 11Ta kun teitä viijäh sinagogoih ta rahvahan piämiehien ta muijen vallašša olijien eteh, niin elkyä huolehtikkua šiitä, mitein puolistautuo ta mitä paissa. 12Pyhä Henki neuvou teitä, mitä šilloin pitäy šanuo.»

Peittopakina mielettömäštä pohatašta

13Eryäš mieš rahvašjoukošta šano Iisussalla: «Opaštaja, šano miun vellellä, jotta hiän jakais miun kera tuaton jättämän perinnön». 14Iisussa šano miehellä: «Kuulehan šie, onko Miut pantu teitä suutimah tahi tiän perintöriitoja šelittämäh?» 15Šiitä Hiän šano kaikilla: «Kaččokkua, jotta varotta kaikennäköistä ahnehutta, šentäh kun ihmisen elämä ei riipu šiitä, kuin äijän hänellä on hyvyttä».

16Iisussa šano heilä peittopakinan: «Oli pohatta mieš, kumpasen pellot kašvettih hyvin. 17Mieš mietti ičekšeh: ‘Mitähän mie ruatasin? Ei ole minne korjata vuuvven tulo.’ 18Ta Hiän piätti: ‘Otan ta puran entiset aitat ta luajin šuuremmat. Niih vejän kaikki vil'l'at pellolta ta panen muut hyvyset. 19Šiitä šanon ičelläni: Nyt šiula on äijän eluo monekši vuuvvekši. Voit levähellä, šyyvvä, juuvva ta iloilla.’ 20Vain Jumala šano hänellä: ‘Hupakko! Tänä yönä šiun henkie tullah käymäh. Kellä jiäy kaikki, mitä šie olet kerännyn?’

21Näin käyt jokahisella, ken keryäy hyvysie ičelläh, a kellä ei ole taivahallista uarrehta Jumalalta.»

Jumala huolehtiu meistä

(Matv. 6:25-34, 19-21)

22Iisussa šano omilla opaššettavillah: «Šentäh šanon teilä, elkyä huolehtikkua omašta henkeštä, šiitä, mitä šöisijä. Elkyä huolehtikkua omašta runkošta, šiitä, mitä piällä panisija. 23Onhan henki enämmän kuin ruoka, ta onhan runko enämmän kuin vuattiet. 24Kaččokkua korppija: ei hyö kylvetä eikä leikata, ei heilä ole aittoja eikä varaštoja, ta kuitenki Jumala šyöttäy heitä. Olettahan työ äijyä kallehemmat kuin linnut! 25Kenpä teistä vois huolehtimalla pitentyä omua elämyä vaikka hoti kyynärän verran? 26Kun kerran näinki pieni as's'a ei ole tiän vallašša, niin mintäh huolehitta muušta?

27Kaččokkua kukkie, mitein ne kašvetah: ei ne ruata eikä kesrätä. Mie šanon teilä, kuitenki iče Solomoni kaikešša omašša loissoššah ei šuoriutun niin kuin tuommoni kukka. 28Kun kerran Jumala näin šuorittau nurmen heinän, mi tänäpiänä kašvau, a huomena lykätäh kiukuah, niin tottaš Hiän tiätki šuorittau, työ vähäuškoset!

29Niin jotta elkyä eččikkyä, mitä ois šyyvvä tahi juuvva. Elkyä šemmosista huolehtikkua. 30Tätä kaikkie šuahuššetah muailman rahvahat. Ka tiän Tuatto kyllä tietäy, jotta työ tarvičetta tätä kaikkie. 31Eččikkyä Hänen Valtakuntua, šiitä kaikki tämäki teilä annetah.

32Elkyä varakkua, vaikka teitä on vähän. Tiän Tuatto kaččo hyväkši antua teilä Valtakunnan.

33Myökyä, mitä teilä on, ta antakkua rahat köyhillä. Hommakkua ičellänä kukkarot, kumpaset ei tyhjetä. Keräkkyä taivahih uarreh, kumpani ei hävie. Šinne rosvo ei piäše šitä koškomah, eikä koi šitä šielä leikkua. 34Missä on tiän uarreh, šielä on tiän šytänki.»

Isäntyä vuottaja paššari

(Matv. 24:42-51)

35«Olkua aina valmehina: olkah teilä vuattiet vyöllä šivottuna ta lamput palamašša. 36Olkua niin kuin paššarit, kumpaset vuotetah isäntyä häistä. Hyö ollah valmehina avuamah ovi heti, kun hiän tulou ta kopistau. 37Ošakkahat ollah ne paššarit, kenet isäntä löytäy valvomašta, konša tulou. Šanon teilä toven: isäntä šitou vuattiet vyöllä, kuččuu hiät stolah ta rupieu paššuamah heitä. 38Ošakkahat ollah nuo paššarit, kun isäntä löytänöy hiät valvomašša, tulkah hiän keškiyöllä tahi lähempänä päivän noušuo.

39Tiettäväini, kun isäntä tietäis, mih aikah tulou rosvo, hiän valvois eikä antais šen murtautuo taloh. 40Olkua työki valmehina, šentäh kun Ihmisen Poika tulou šemmoseh aikah, konša työ että tiijä vuottua.»

41Šiitä Petri šano: «Hospoti, meitäkö tarkotat tällä peittopakinalla, vain kaikkie?»

42Iisussa vaštasi: «Olkua niin kuin varma ta viisaš konnunhoitaja, kumpasen isäntä panou paššarijoukon piämiehekši, jotta hiän ajallah antais heilä vil'l'a-annokšet. 43Ošakaš on še konnunhoitaja, kumpasen isäntä kotih tultuo löytäy näin ruatamašša! 44Šanon teilä toven: isäntä panou hänet kaikkien omien hyvysien kaččojakši.

45Konnunhoitaja voit kuitenki miettie ičekšeh: ‘Isäntä ei rutto tule’. Šiitä hiän rupieu lyömäh paššarija ta paššarityttöjä, ta iče šyöy, juou ta juopottelou. 46Ka isäntä tulouki šinä päivänä, kumpasena konnunhoitaja ei vuota, ta šillä tunnilla, kumpaista hiän ei tiijä, ta lyöy šen miehen kuolijakši. Ta niin šillä miehellä tulou šama oša kuin niillä, ket ei ušota.

47Paššari, kumpani tietäy, mitä isäntä tahtou, vain ei rua isännän mielen mukah, šitä äijälti lyyvväh. 48No še paššari, ken tietämättä ruatau šemmoista, mistä pitäis ruoškie, šitä vähemmän lyyvväh. Kellä on äijän annettu, šiltä äijän kyšytäh, ta kellä on äijän ušottu, šiltä äijän vuajitah.»

Ei rauha, vain riita

(Matv. 10:34-36)

49«Tulta Mie tulin tuomah muan piällä – ta kyllä Miun himottais, jotta še ois jo šyttyn palamah! 50Miun pitäy vielä keštyä käršimykšien kaššanta – ta mimmosešša ahissukšešša Mie olen šini, kuni en ole piäššyn šiitä läpi! 51Smietittäkö, jotta Mie tulin tuomah rauhua muan piällä? En šuinki rauhua, vain riitua! 52Täštä lähtien šaman perehen väki jakautuu: viiještä kolme on kahta vaštah, ta kakši kolmie vaštah. 53Tuatto on poikuah vaštah, poika tuattuoh vaštah; muamo on tytärtäh vaštah, tytär muamuoh vaštah; muamakka on min'n'ua vaštah, min'n'a muamakkua vaštah.»

Ajan merkit

(Matv. 16:2-3; 5:25-26)

54Šiitä Iisussa šano rahvašjoukolla: «Konša työ niättä, jotta länneštä noušou pilvi, niin työ šamašša šanotta: ‘Tulou vihma’, ta niin tulouki. 55Tahi konša tuulou šuvešta päin, työ šanotta: ‘Tulou kuuma šiä’, ta niin tulouki. 56Pyhiksi luatiutujat! Muan ta taivahan merkkijä työ kyllä maltatta lukie, vain miteinpä että tiijä, mityš aika nyt on?

57Mintäh työ että jo iče piätä, mi on oikein? 58Kun ken pannou šiut suutuh, ta työ oletta mänöššä šinne, niin jo matatešša kuottele kaikin keinoin luatie šovinto hänen kera. Muitein hiän viey šiut sut'jan luo, sut'ja antau šiut vahilla, a še šalpuau šiut tyrmäh. 59Šen šanon, jotta šieltä šie et piäše, kuni et makšane kaikkie viimeistä hienuo rahua myöte.»

13

Riähäššä eläjät kuollah

131Šiih šamah aikah Iisussan luo tuli ihmisie. Hyö kerrottih Galileijan eläjistä, kumpaset Pilatti käški tappua, kun hyö tuotih uhriksi elukkoja Jumalalla. Näin tuojien veri šekoutu uhri-elukkojen veren kera. 2Iisussa vaštasi heilä: «Smietittäkö työ, jotta nämä miehet oltih riähkähisemmät kuin kaikki muut galileijalaiset, šentäh kun šuatih tuommoni loppu? 3Mie šanon teilä: ei hyö oltu. Vain kun että kiäntyne riähistä Jumalan puoleh, šamalla keinoin työ kaikki häviettä. 4Tahi ne kahekšantoista, kumpaset kuoltih, konša Siloaman torni kuatu heijän piällä? Smietittäkö työ, jotta hyö oltih šuurempie pahanruatajie kuin muut jerusalimilaiset? 5Mie šanon teilä: eipä oltu. Vain kun että kiäntyne riähistä Jumalan puoleh, työ kaikki kuoletta niin kuin hyöki.»

Pakina virattomašta puušta

6Iisussa šano tämän peittopakinan: «Yhellä ihmisellä kašvo viinasatušša fiikapuu. Hiän mäni šinne ta rupesi eččimäh fiikoja, vain ei löytän. 7Šiitä Hiän šano satunhoitajalla: ‘Mie jo kolme vuotta käyn eččimäh täštä puušta fiikoja, vain en ole löytän. Kua še pois! Tyhjäh vain muata imöy.’ 8Satunhoitaja vaštasi: ‘Isäntä, anna še on vielä vuuvven. Mie kiännän muan šen ympäriltä ta panen tuahta. 9Jošpa šiih enši vuotena tulou antimie. A kun ei, niin šiitä šen voipi hakata pois.’»

Iisussa parentau naisen šuovattana

10Iisussa opašti rahvašta šuovattana eryähäššä sinagogašša. 11Šielä oli naini, kumpasešša oli kahekšantoista vuotta voimattomuon henki. Hiän oli kykräššä eikä voinun šuoristua šelkyäh. 12Naisen nähtyö Iisussa kučču hänet luokšeh ta šano: «Naini, šie olet piäššyn vaivaštaš». 13Hiän pani kiät naisen piällä, ta naini šamašša šuoristi šelkäh ta rupesi kiittämäh Jumalua.

14Sinagogan piämieš šiänty, kun Iisussa parenti šuovattana. Hiän šano rahvašjoukolla: «Netälissä on kuuši ruatopäivyä. Tulkua šilloin parentautumah, elkyä šuovattapäivänä.» 15Hospoti vaštasi hänellä: «Oho šie pyhäkši luatiutuja! Eikö jokahini teistä piäššä šuovattana härkyä tahi oslua parrešta ta vie juomah? 16Tätä Aprahamin tytärtä šaatana on pitän šivottuna jo kahekšantoista vuotta. Eikö häntä ois šuanun piäštyä näistä šiteistä šuovattana?»

17Iisussan vaššuštajilla tuli huikie, konša hyö kuultih nämä šanat. A ihmiset oltih mielissäh kaikista niistä šuurista ruatoloista, kumpasie Iisussa luati.

Gorčitsan šiemen ta taikinan hapatuš

(Matv. 13:31-33; Mark. 4:30-32)

18Šiitä Iisussa šano: «Mimmoni on Jumalan Valtakunta? Mih voisin šitä verrata? 19Še on kuin gorčitsan šiemen, kumpasen mieš kylvi kotipeltoh. Še kašvo ta šiitä tuli šuuri puu, ta taivahan linnut luajittih pešie šen okšilla.»

20Iisussa vielä lisäsi: «Mih voisin verrata Jumalan Valtakuntua? 21Še on kuin taikinan hapatuš. Konša naini ševotti šen hapatukšen kolmeh vakkah jauhuo, koko taikina muikosi.»

Ovi Jumalan Valtakuntah on kaitani

(Matv. 7:13-14, 21-23)

22Matateššah Jerusalimih Iisussa käveli linnašta linnah ta kyläštä kyläh ta opašti rahvašta. 23Ken lienöy kyšy Häneltä: «Hospoti, onko niin, jotta vain muutomat pelaššutah?»

Iisussa vaštasi: 24«Staraikua piäššä šiämeh kaitasešta ovešta. Šen šanon teilä, monet kuotellah piäššä šiämeh, ka ei voija. 25Kun talon Isäntä noušou ta panou ovet umpeh, työ jiättä pihalla šeisomah. Šiitä alatta oveh kopistua ta karjutta: ‘Isäntä, Isäntä, avua meilä ovi!’ A Hiän šanou teilä: ‘Mie en tunne teitä, en tiijä, mistä työ oletta’. 26Šiitä työ rupietta šelittämäh: ‘Myö šöimä ta joima Šiun kera, ta Šie opaššit miän pihoilla’. 27Hiän vaštuau teilä: ‘Mie en tiijä, ketä työ oletta ta mistä päin tuletta. Mänkyä pois Miun luota, kaikki työ pahanruatajat.’

28Šiitä työ itettä ta puretta hammašta, kun niättä Aprahamin, Issakan, Juakon ta kaikki Jumalan viessintuojat Jumalan Valtakunnašša, ka hokšuatta, jotta tiät on jätetty pihalla. 29Itäštä ta länneštä, pohjosešta ta šuvešta tulou ihmisie, kumpaset istuuvutah stolah Jumalan Valtakunnašša. 30Monet viimeset ollah šilloin enšimmäisie, monet enšimmäiset viimesie.»

Iisussa itköy Jerusalimie

(Matv. 23:37-39)

31Šinä päivänä tuli eryähie farisseita, ne šanottih Iisussalla: «Lähe pois tiältä, Iiroti tahtou tappua Šiut». 32Iisussa šano heilä: «Mänkyä ta šanokkua šillä revolla: ‘Tänäpiänä ta huomena Mie ajan piessoja ihmisistä ta parennan läsijie, ta kolmantena päivänä šuan työni loppuh’. 33Kuitenki tänäpiänä, huomena ta kolmantena päivänä Miun pitäy matata ielläh. Eihän niin voi olla, jotta Jumalan viessintuoja tapettais muuvvalla kuin Jerusalimissa.

34Jerusalimi, Jerusalimi! Šie tapat Jumalan viessintuojat ta kivität ne, kenet on toimitettu šiun luo. Kuin moničči Miun on himottan kerätä šiun lapšet, niin kuin kana keryäy poikaset šiipieh alla! Vain työ että tahton tulla. 35Šentäh tietäkkyä, jotta tiän talo jiäy tyhjäkši. Ta Mie šanon teilä, jotta työ että niä Milma, kuni ei tule še aika, konša šanotta: ‘Plahoslovittu olkah Hiän, ken tulou Hospotin nimeššä!’»

14

Šuauko šuovattana parentua läsijie?

141Šuovattana Iisussa mäni verolla eryähän farisseijen piämiehen taloh. Kaikin kačottih, mitä Hiän rupieu ruatamah. 2Šilloin Hänen eteh tuli mieš, kumpani läsi vesimarua. 3Iisussa kyšy sakonanopaštajilta ta farisseiloilta: «Onko šuovattana luvallista parentua, vain ei?» 4Hyö ei virketty šiih mitänä. Iisussa košetti mieštä, parenti hänet ta toimitti kotih. 5Šiitä Hiän tuaš kyšy heiltä: «Kun keltä osla tahi härkä kirvonnou kaivoh, niin eikö hiän heti nošša šitä šieltä, vaikka oiski šuovatta?» 6Täh hyö ei voitu vaššata mitänä.

Elä ašeta iččieš toisie korkiemmalla

7Iisussa kaččo, mitein vierahat valitah ičelläh parahie paikkoja stolan takuana, ta šano heilä tämän peittopakinan: 8«Kun šiut on kučuttu häih, elä istuuvu parahalla paikalla. Voipi olla, jotta šinne on kučuttu šilma arvokkahampi vieraš. 9Šiitä isäntä, kumpani kučču tiät molommat, tulou ta šanou šiula: ‘Anna hänellä tämä paikka’. Šilloin šie häpien kera jouvut šiirtymäh pahimmalla paikalla. 10Kun šiut kučutah, rua näin: ota stolan takuana alimpaini paikka. Šiitä hiän, ken kučču šiut, tulou ta šanou: ‘Velli, šiirry tänne ylemmäkši’. Näin šie šuat kunnivon toisien vierahien ieššä. 11Jokahini, ken iččieh ylentäy, še alennetah, a ken iččieh alentau, še ylennetäh.»

12Šiitä Iisussa šano farisseilla, kumpani oli kuččun Hänet: «Konša valmissat päivällisen tahi illallisen, elä kuču tovarissoja eläkä vellijä, elä heimokuntua, elä pohattoja nuapurija. Hyöhän iče voijah vuoroštah kuččuo šiut, ta velat tullah makšetukši. 13Šie konša rupiet hommuamah pruasniekkua, kuču šinne köyhie, vaivasie, rampoja ta šokeita. 14Olet ošakaš, šentäh kun hyö ei voija makšua šiula. Šie šuat palkan, konša oikiemieliset nouššah kuollehista.»

Peittopakina šuurešta pruasniekašta

(Matv. 22:1-10)

15Tämän kuultuo yksi vierahista šano Iisussalla: «Ošakaš on še, ken piäšöy šyömäh Jumalan Valtakunnašša».

16Iisussa vaštasi hänellä näin:

«Eryäš mieš luati šuuren pruasniekan ta kučču äijän vierašta. 17Konša pruasniekan aika tuli, hiän toimitti paššarin šanomah kučutuilla: ‘Tulkua, kaikki on nyt valmista’. 18Vain ne ruvettih yksi toisen jälkeh kieltäytymäh. Enšimmäini šano hänellä: ‘Mie oššin pellon, ta miun pitäy lähtie kaččomah šitä. Prosti milma, kun en piäše.’ 19Toini šano: ‘Mie oššin viisi parie härkie. Miun pitäy männä kaččomah, jotta onko ne kelvolliset. Prosti milma, kun en piäše.’ 20Kolmaš šano: ‘Mie akotuin juštih, šentäh en voi tulla’.

21Paššari tuli jälelläh ta šano tämän isännällä. Šiitä isäntä šiänty ta käški paššarie: ‘Mäne kiirehešti linnan teillä ta pihoilla ta tuo tänne köyhie, vaivasie, šokeita ta rampoja’. 22Myöššyttyö paššari šano: ‘Isäntä, ruavoin niin kuin šie käsit, ka paikkoja vielä jäi’. 23Šiitä isäntä šano paššarilla: ‘Mäne muanteillä ta kylien kujilla ta pakota ihmisie tulomah, jotta miun talo täyttyis. 24Šen šanon, jotta yksikänä niistä, ketä mie kučuin, ei šyö miun stolašša! Kučuttuja on äijän, vain valittuja on vähän.’»

Mitä makšau olla Iisussan opaššettavana?

(Matv. 10:37-38; 5:13; Mark. 9:50)

25Iisussan kera matkasi äijän rahvašta. Hiän kiänty ta šano heilä: 26«Kun ken tullou Miun luo, no ei tykänne Milma enämmän kuin omua tuattuo, muamuo, naista, lapšie, čikkoja ta vieläi omua elämyä, še ei voi olla Miun opaššettavana. 27Ken ei kanna omua ristie ta ei matkua Miun kera, še ei voi olla Miun opaššettavana. 28Kun ken teistä tahtonou rakentua tornin, eikö hiän istuuvu enšin laškomah kuluja, jotta riittäykö hänellä varoja šuaha rakennuš valmehekši? 29Muitein voit käyvä niin, jotta hiän laškou kivijalan, a ei šua työtä loppuh. Šiitä kaikki, ket nähäh tämä, ruvetah häntä nakramah: 30‘Kaččokkua työ tuota mieštä! Alotti rakennukšen, ka kešenpä še jäi.’

31Tahi kun čuari šuorinnou šotimah toista čuarie vaštah, niin tottaš hiän enšin smiettiy, voitko hiän kymmenentuhannen saltatan kera voittua toisen čuarin, kumpasella on kakšikymmentätuhatta saltattua. 32Kun ei voine, hiän työntäy neuvottelijie šopimah rauhašta, kuni toini on vielä loittuona.

33Šamoin ei niken teistä voi olla Miun opaššettavana, kuni ei jättäne kaikkie, mitä hänellä on.»

Mavutoin šuola

34«Šuola on hyvä olomašša. No kun še mänettänöy šuolan mavun, milläpä šuamma šen šuolasekši? 35Še ei kelpua minnenä, ei peltoh eikä tunkivoh. Še luuvvah pois. Kellä on korvat, millä kuulla, še kuulkah!»