Uuši Šana vienankarjalakši (KAR11)
1

Alkutervehyš

11Mie, Juakko, Jumalan ta Hospotin Iisussan Hristossan käškyläini, työnnän tervehyisie Israelin kahellatoista hajallah eläjällä heimokunnalla.

Uško ta muanitukšet

2Vellet, olkua vain hyvillänä, konša jouvutta monenmoisih muanitukših. 3Työhän tiijättä, jotta konša tiän uško keštäy muanitukšet, še kašvattau teissä keštämistä. 4Šiitä työ šuatatta keštyä kaiken, ta niin teistä tulou kaikin puolin kypšie ihmisie, šemmosie, kumpasissa ei ole mitänä vikua. 5Kun kuitenki kellä teistä ei olle viisahutta, kyšykkäh šitä Jumalalta. Jumala antau šitä hänellä, Hiän kun niät täyvellä kiällä antau kaikilla eikä moiti, konša häneltä kyšytäh. 6No kyšyö pitäy uškuon, yhtänä epyälömättä. Ken epyälöy, on kuin meren ualto, kumpaista tuuli ajau šinne tänne. 7Elkäh šemmoni ihmini vuottakkah Hospotilta mitänä. 8Hiän on kakšimielini, kaikissa ruatoloissah häilyväini.

9Olkah alempaisilla okšilla olija velli ylpie šiitä, jotta Jumala noštau hänet korkiella. 10A pohatta olkah ylpie šiitä, jotta Jumala alentau hänet, šentäh kun pohattaki katou niin kuin kukka heiniköššä. 11Päiväni noušou, puahtau äkiešti ta kuivattau heinän. Kukka kirpuou ta šiih loppuu šen kaunehuš. Šamoin pohatta näivistyy omilla teilläh.

12Ošakaš on še, ken muanitukšet keštäy, šentäh kun muanitukšet keššettyö hiän šuau voitonvenčakši elämän. Šen Jumala toivotti niillä, ket Häntä tykätäh. 13Elkäh kenkänä muanitukših jouvuttuo šanokkah, jotta Jumala häntä muanittelou. Paha ei voi muanitella Jumalua, ta Iče Hiän ei muanittele ketänä. 14Ka jokahista muanittau hänen oma himo, mi häntä kuihuttelou ta viettäy pahah. 15Šiitä himo tulou kuin naini pakšukši ta šuau riähän, a kun riähkä on kašvan täyvekši, še tuou kuoloman.

16Elkyä valehelkua iččienä, miun kallehet vellet! 17Joka hyvä anti ta joka täyvellini lahja tulou ylähyätä, taivahan tähtien Tuatolta. Hänen luona ei mikänä muutu, valo ei vaihu pimiekši. 18Oman tahon mukah Hiän šynnytti miät uuvveštah toven šanalla, jotta oisima enšimmäiset Hänen luajittujen joukošša.

Šanan oikie kuulomini ta šen tottelomini

19No niin, miun armahat vellet, jokahisen pitäy olla aina valmis kuulomah, ka ei pie kiirehtie pakajamah eikä antua valtua vihalla. 20Vihan vallašša olija mieš ei rua šitä, mi on oikein Jumalan šilmissä. 21Niin jotta jättäkkyä kaikki pakanat mielet ta pahuon jiännökšetki. Olkua nöyrät ta ottakkua vaštah še šana, kumpani on teih issutettu ta kumpani voit tiät pelaštua.

22Ruatakkua, mitä šana käšköy, elkyä yksistäh kuunnelkua šitä – muitein valehteletta iččienä. 23Še, ken vain kuuntelou šanua eikä rua šen mukah, on kuin mieš, kumpani peilistä kaččelou omua muotuo. 24Hiän tarkkah kaččou iččieh, lähtöy pois ta šamašša unohtau, mimmoni hiän on. 25Jumalan sakona, mi piäštäy ihmisen riähän ta kuoloman vallašta, on täyvellini. Ken tarkkah tutkiu šitä sakonua ta pisyy šiinä, šitä Jumala plahosloviu kaikissa šen ruatoloissa. Tämmöni ihmini ei unoha šitä, mitä on kuullun, vain ruatau šen mukah. 26Kun ken teistä pitänöy iččieh uškojana eikä voine pijätellä kieltäh, hiän valehtelou iččieh ta hänen uško on tyhjä. 27Jumalan ta Tuaton šilmissä puhaš ta vijatoin uško on šitä, jotta myö huolehimma orpoloista ta leškilöistä, konša hyö ollah muokissa, ta varotamma iččienä, jotta muailma ei pakanoittais meitä.

2

Huolehtikkua köyhistä

21Vellet, kumpaset ušotta miän Hospotih Iisussah Hristossah, jumalallisen valon Hospotih, elkyä jakakkua ihmisie heijän arvon mukah. 2Kun tiän uškojakuntah tullou mieš kultasissa šormukšissa ta vorssissa vuatteissa, ta šamah aikah tullou köyhä pahoissa vuatteissa, 3niin ettäkö luo šilmienä tuoh vorssašti šuoriutunuoh ta šano hänellä: «Tule šie tänne, täššä on hyvä šija». A köyhällä työ šanotta: «Šie šeiso tuošša», tahi: «Issu šie täššä, miun jaloissa». 4Näin työ juatta ihmisie oman mielen mukah. Teistä on tullun suutijie, kumpasilla on viärät ajatukšet.

5Kuulkua, armahat vellet! Eikö Jumala valinnun muailman köyhie olomah ušošša pohattoina? Eikö juuri hyö peritä Valtakuntua, kumpasen Jumala lupasi Häntä tykkyäjillä. 6Ka työ häpäsijä köyhän. Eikö juuri pohatat ahisseta teitä ta vejetä teitä suutuh? 7Eikö juuri hyö hävätä šitä hyvyä nimie, kumpasella teitä nyt kučutah?

8Ruatta oikein, kun elänettä Sakonan korkeimman käšyn mukah, kumpani on Pyhissä Kirjutukšissa. Še käšky on tämmöni: «Tykkyä lähimmäistäš niin kuin iččieš». 9Ka kun työ ruvennetta jakamah ihmisie heijän arvon mukah, teilä tulou riähkä, ta Sakonan ieššä työ oletta viärät. 10Niät kun še, ken muitein eläy Sakonan mukah, ta kuitenki rikkou šen yheššä kohašša, še on kaikissa kohin viärä. 11Jumala, kumpani on šanon: «Elä makua vierahan naisen kera», šano niise: «Elä tapa». Vaikka et ni makuais vierahan naisen kera, ka kun tappanet, niin olet sakonanrikkoja. 12Niin jotta paiskua ta ruatakkua niin kuin ne, ketä Jumala suutiu šen sakonan mukah, mi piäštäy ihmisen riähän ta kuoloman vallašta. 13Ken ei toisie armaha, šen Jumalaki suutiu ilmain armuo. No ken armahtau, šen Jumalaki suutušša armahtau.

Uško ta ruavot

14Vellet, mitä hyötyö šiitä on, kun ken šanonou, jotta hiän uškou, a ičelläh ei ole ruatoja. Voisko šemmoni uško pelaštua hänet? 15Kun šiun vellellä tahi sisärellä ei olle vuatetta eikä jokapäiväistä ruokua, 16niin mitä virkua ois tiän šanuo: «Mänkyä rauhašša, šuoriutukkua lämpimäšti ta šyökyä hyvin»? Eikö tiän pitäis antua heilä šitä, mitä hyö elyäkšeh tarvitah? 17Šamoin voit ušoštaki šanuo. Kun työ vain uškonetta ettäkä ruatane mitänä, tiän uško on kuollut.

18Nyt kennih šuattau šanuo: «Šiula on uško, miula ruavot». Šiih mie šanon: «Näytä šie miula oma uškoš ilmain ruatoja, a mie näytän šiula ušon omilla ruatoloillani». 19Šie ušot, jotta on vain yksi Jumala. Oikein ruat! Piessat niise ušotah še ta niin varatah, jotta vapissah. 20Ka etkö šie, tyhjänpäiväni ihmini, taho tietyä, jotta ilmain ruatoja uško on kuollut. 21Eikö miän kantatuatto Aprahami kelvannun Jumalalla omien ruatojen takie, kun hiän vei poikah Issakan uhriksi alttarilla? 22Niäthän šie, jotta Aprahamin uško ta ruavot kuulutah yhteh: ruatojen kautti uško tuli täyvekši. 23Ta niin täytty Pyhien Kirjutukšien tämä šana: «Aprahami uško Jumalua, ta šentäh hiän kelpasi Jumalalla». Näin hiän šai nimekši Jumalan tovarissa. 24Niättäkö nyt, jotta ihmiseštä tulou Jumalalla kelpuaja ruatojen takie, ei yksistäh ušon takie. 25Eikö šamoin iččieh myöjä naini, Raava kelvannun Jumalalla omien ruatojen takie, šentäh kun otti tiijuštelijat luokšeh ta autto heijän puata toista tietä. 26Niin kuin runko ilmain henkie on kuollut, šamoin on uškoki kuollut ilmain ruatoja.

3

Pitäkkyä kielenä kurissa

31Vellet, monien teistä ei pie ruveta opaštajiksi. Työhän tiijättä, jotta meitä opaštajie suutitah muita kovemmin. 2Vet jokahini meistä moneh luatuh hairahtuu. Ken ei hairaha pakinoissa, hiän on täyvellini ta šuattau pityä koko runkon kurissa. 3Konša panemma šuičet heposen šuuh, niin šuamma šen tottelomah meitä ta voimma ohjata koko hepoista. 4Ta laivat niise, vaikka ne ollah šuuret ta rajut tuulet niitä ajellah, ka pieni huopari ohjuau laivan, kunne perämieš tahtou. 5Šamoin kieliki on pieni runkonoša, no še voit rehennellä šuurilla as's'oilla. Pieni tuli šytyttäy palamah šuuren mečän! 6Kieli niise on tuli, miän runkošša še on kaiken pahan pešä. Še pakanoittau koko runkon ta šytyttäy tuleh ihmisen elämänpyörän. A iče še on šyttyn uatun tulešta.

7Kaikkie elukkoja ihmini šuattau kešyttyä ta on kešyttänki nelläjalkasie, lintuja, ryömijie ta meren elukkoja, 8vain kieltä ei yksikänä ihmini voi kešyttyä. Še on pijättelömätöin ta paha, täytenäh tappajua myrkkyö. 9Kielellä myö kiitämmä Jumalua, miän Tuattuo, ta šillä šamalla kiruomma ihmisie, Jumalan kuvan mukah luajittuja. 10Kiittämini ta kiruomini lähetäh šamašta šuušta. Näin ei šua olla, vellet! 11Voitko šamašta hettieštä noušša makieta ta karkieta vettä? 12Vellet, smokvapuušša ei kašva voipuun marjoja eikä viinamarjan okšašša smokvua. Šamoin yheštä hettieštä ei voi juošša šuolaista ta makieta vettä.

Muailman ta taivahan viisahuš

13Onko tiän joukošša ketä viisašta ta tolkukašta? Kun ollou, niin näyttäkkäh hiän šen hyvällä elämälläh – ruatoloilla, kumpasie ruatau hyväsisti ta viisahašti. 14Ka kun tiän šiämeššä ollou mušta kajehuš ta riijanhimo, niin elkyä šuurenteliutukkua, jotta oletta viisahat. Šen kun luatinetta, niin kiännättä toven valehekši. 15Šemmoni viisahuš ei tule ylähyätä. Še on muailman viisahutta, še tulou ihmisen šiämeštä ta on piessojen viisahutta. 16Šielä, missä ihmiset kajehitah ta riijelläh, kaikki on šekasin ta on kaikenmoista pahutta. 17No ylähyätä tulova viisahuš on enšiksi puhaš ta pyhä. Še auttau elyä rauhašša, olla hyväšanasena, taipusana, täytenäh armuo ta hyvie ruatoja. Še pitäy kaikkie ihmisie yhenmoisina eikä še luajitteliuvu. 18Rauhanluatijat kylvetäh rauhan šiemen ta šuahah šiitä šualehekši Jumalalla kelpuaja elämä.