Uuši Šana vienankarjalakši (KAR11)
17

Puavila ta Sila Fessalonikašša

171Puavila ta Sila matattih Amfipolin ta Apollonijan kautti ta tultih Fessalonikkah, missä oli jevreijen sinagoga. 2Puavila, niin kuin aina, mäni šinne ta kolmena šuovattana pakasi hiän kera Pyhien Kirjutukšien pohjalta. 3Hiän šelitti heilä Kirjutukšie ta tovisti, jotta Hristossan piti käršie ta noušša kuollehista. Hiän šano: «Tämä Iisussa, kumpasešta mie teilä šanelen, on Hristossa».

4Muutomat jevreit ušottih ta liityttih Puavilah ta Silah, šamoin šuuri joukko jumalanvarasijie kreikkalaisie ta monet korkierotuset naiset. 5Tämä šai jevreit, kumpaset ei ušottu, kajehukšen ta vihan valtah. Hyö otettih matkah torilla veteliytyjie pahatapasie miehie, kerättih rahvašjoukko ta noššettih linnašša mellakka. Šiitä hyö rynnättih Jasonin talon luo ta reistattih šuaha käsih Puavila ta Sila, jotta viijä hiät rahvahan eteh. 6Kun hyö ei löyvetty heitä, niin väkisin vejettih Jasoni ta eryähie uškovellijä linnan piälikköjen luo ta karjuttih: «Nuo koko muailman kuihuttajat on tultu jo tänne, 7a tämä Jasoni otti hiät omah kotih. Kaikin hyö rikotah keisarin käškyjä ta šanotah čuariksi toista, eräštä Iisussua.» 8Näillä šanoilla hyö šuatih rahvaš ta linnan piäliköt hämminkih. 9Piäliköt otettih Jasonilta ta toisilta salokarahat ta piäššettih hiät pois.

Puavila ta Sila Verijašša

10Yön tultuo uškovellet työnnettih Puavila ta Sila Verijah. Šinne piäštyö hyö mäntih jevreijen sinagogah. 11Tiälä jevreit oltih fessalonikkalaisie tolkukkahammat. Hyö otettih šana mielelläh vaštah ta joka päivä tutkittih Pyhie Kirjutukšie, jotta onko šielä tosiehki niin šanottu. 12Monet heistä kiännyttih uškoh, šamoin monet korkiearvoset kreikkalaiset naiset ta miehet. 13Ka kun Fessalonikan jevreit šuatih tietyä, jotta Puavila nyt jo Verijašša šaneli Jumalan šanua, niin šinneki hyö tultih ta ruvettih kuihuttamah ta ussuttamah rahvašta. 14Šilloin uškovellet šamašša työnnettih Puavila matkah meren rannalla. A Sila ta Timofei jiätih Verijah. 15Puavilan šuattajat kaimattih häntä Afiinah šuate ta šiitä lähettih jälelläh. Heijän matašša Puavila työnsi Silalla ta Timofeilla šanan, jotta hyö rutompah tultais hänen luo.

Puavila Afiinašša

16Kuni Puavila vuotteli Afiinašša omie matkalaisie, hiän näki, jotta linna on täyši valehjumalien paččahie, ta šiänty. 17Hiän pakasi sinagogašša jevreijen ta jumalanvarasijien ihmisien kera ta joka päivä torilla pakautti kaikkie, ketä šielä šattu olomah. 18Muutomat epikurilaiset ta stojikilaiset filosofit ruvettih pakinoilla hänen kera. Yhet heistä šanottih: «Mitä ollou šanovinah tuo avošuu?» «Onnakko hiän pakajau meilä vierahista jumalista», arveltih toiset, šentäh kun Puavila šaneli Hyvyä Viestie Iisussašta ta kuollehista noušomisešta. 19Hyö otettih Puavila kerallah, vietih hänet Areopagih17:19 Areopagilla, Afiinašša olijalla kukkulalla, keräyty arvovaltani suutu. ta šanottih: «Miän himottais tietyä, mi on še uuši opaššuš, kumpasešta šie pakajat? 20Myö kuulima šiulta outoja as's'oja. Tahomma tietyä, mitä ne oikein ollah?» 21Niätšen afiinalaiset ta šielä eläjät vierahat mitänä ei ruattu niin mielelläh, kun paistih ta kuunneltih kaikkie uutta.

22Puavila aštu kešellä Areopagie ta alotti pakinan: «Afiinan miehet! Mie kaikešta niän, jotta työ piettä kunnivošša jumalie. 23Konša kävelin ta kaččelin tiän pyhie paikkoja, niin löysin šemmosenki alttarin, kumpaseh oli kirjutettu: ‘Tuntomattomalla jumalalla’. Juštih täštä tuntomattomašta Jumalašta, kellä työ kumarratta, mie nyt šanelen teilä.

24Tämä Jumala luati muailman ta kaiken, mitä šiinä on. Hiän on taivahan ta muan Hospoti eikä Hiän elä käsin luajituissa pyhäkotiloissa. 25Hiän ei tarviče ihmiskäsien apuo, niin kuin Hiän ois mitänih vailla. Ičehän Hiän antau kaikilla elämän, henken ta kaiken muun. 26Hiän on luatin koko ihmisšuvun yheštä ihmiseštä ta ašettan kaikki kanšat elämäh muan joka puoleh. Hiän on ašettan niillä eloajat ta elo-alovehien rajat. 27Hiän ruato tämän, jotta hyö ečittäis Jumalua ta mänetiijä löyvettäis Hänet, vaikka haparoijen. Kuitenki Jumala ei ole loittuona yheštäkänä meistä. 28Häneššä myö elämmä, liikumma ta olemma olomašša. Onhan eryähät tiän runoniekatki šanottu: ‘Myö olemma Hänen šukuo’.

29Ka kun kerran myö olemma Jumalan šukuo, miän ei šua smiettie, jotta jumaluš on minnih kuvan moini, kumpasen ihmini näki omašša mieleššä ta luati šemmosen kullašta, hopiešta tahi kiveštä. 30Jumala pitälti šieti niitä aikoja, konša Häneštä ei tiijetty mitänä, vain nyt Hiän käšköy kaikkien ihmisien joka paikašša kiäntyö pahoilta teiltä. 31Hiän niätšen on jo valinnun päivän, kumpasena Hiän suutiu koko muailman oikiella suutulla. Sut'jana on Mieš, kumpasen Jumala šiih ruatoh ašetti. Tämän Hiän tovisti kaikilla, kun noššatti šen Miehen kuollehista.»

32Kuultuo Puavilan pakinoja kuollehien noušomisešta yhet nakrettih, a toiset šanottih: «Tahomma kuulla šiulta täštä vielä toičči». 33Ta niin Puavila läksi heijän luota. 34Eryähät miehistä kuitenki ušottih Puavilan šanomah ta kiännyttih uškoh. Heijän joukošša oli Areopagin mieš Dionisi, Damari-nimini naini ta vielä muita.

18

Puavila Korinfissa

181Šen jälkeh Puavila läksi Afiinašta ta mäni Korinfih. 2Šielä hiän näkeyty Akila-nimisen jevrein kera, kumpani oli kotosin Pontašta, ta hänen naisen Priskillan kera. Hyö oli tultu vašta Italijašta, šentäh kun keisari Klauti oli käšken kaikkien jevreijen männä pois Riimašta. Puavila läksi heijän luo 3ta jäi ruatamah hiän kera, šentäh kun heilä oli šama työ. Hyö oltih šatrojen ompelijat. 4Joka šuovatta Puavila pakasi sinagogašša ta reistasi kiäntyä uškoh jevreitä ta kreikkalaisie.

5Konša Sila ta Timofei tultih Makedonijašta, Puavila oli jo henken pakottamana tovistamašša jevreilöillä, jotta Iisussa on Hristossa. 6Kun jevreit kuitenki ruvettih kiistämäh ta nakramah, niin Puavila puissalti pölyt omista vuatteista heijän ieššä ta šano heilä: «Kun työ kuolletta riähkähisinä, še on tiän oma vika! Mie en ole viäräpiä. Nyt lähen toisenvierosien rahvahien luo.» 7Puavila läksi pois sinagogašta ta mäni Justan luo, kumpani oli jumalanvarasija mieš. Hänen talo oli aivan sinagogan viereššä. 8Kuitenki sinagogan piälikkö Krisp ta koko hänen pätinäkunta rupesi uškomah Hospotih. Šamoin monet korinfilaiset, ket kuunneltih Puavilua, niise tultih uškoh ta hiät kaššettih.

9Eryähänä yönä Hospoti näyttäyty Puavilalla ta šano: «Elä varaja, vain pakaja ielläh, elä piety. 10Mie olen šiun kera. Kenkänä ei nošša kättä šilma vaštah eikä rua šiula pahua. Miula on äijän rahvašta täššä linnašša.» 11Niin Puavila oli korinfilaisien luona vuuvven ta kuuši kuukautta ta opašti heilä Jumalan šanua.

12Konša Gallion oli Ahaijan muakunnan isäntänä, jevreit nouštih yksissä tuumin Puavilua vaštah. Hyö vietih hänet suutuh 13ta šanottih: «Tämä mieš noštau rahvašta sluušimah Jumalalla Sakonan vaštaseh tapah». 14Puavila ei vielä kerinnyn vaššata, kun Gallion šano: «Jevreit! Kun täššä ois ruattu pahua ta meinattu ilkevyttä, niin miun pitäis käršivällisešti kuunnella teitä. 15A kun työ kiissättä šanoista, nimistä ta tiän Sakonašta, niin šelvitelkyä niitä iče. Niissä mie en rupie tiän suutijakši.» 16Ta Gallion ajo hiät pois suutupaikašta. 17Šiitä rahvašjoukko otti kiini sinagogan piälikön Sosfenin ta rupesi lyömäh häntä suutupaikan ieššä, vain Gallion yhtänä ei välittän šiitä.

Puavila Jerusalimissa ta Siirijan Antiohijašša

18Puavila jäi Korinfih vielä kotvasekši aikua. Šiitä hiän hyväštijätti uškovellet ta läksi purjehtimah Siirijah yheššä Priskillan ta Akilan kera. Tätä ennein hiän leikkautti tukat Kenherijašša, šentäh kun oli antan Jumalalla pyhän lupaukšen18:18 Kyšymyš on Vanhan Šanan lupauštavašta. Kačo 4. Moiss. 6:1-21.. 19Konša hyö piäštih Efessah, Puavila erosi matkalaisista ta mäni sinagogah pakajamah jevreijen kera. 20Jevreit pyritettih Puavilua, jotta hiän jäis šinne pitemmälti, vain hiän ei jiänyn. 21Hiän prostiutu heijän kera ta šano: «Miun pitäy viettyä tulija pruasniekka Jerusalimissa. Onnakko mie vielä myöššyn tiän luo, kun Jumala antanou.» Šiitä hiän läksi meričči Efessašta. 22Hiän nousi maih Kesarijašša ta matkasi Jerusalimih. Šielä hiän kävi tervehtimäššä uškojakuntua ta šiitä läksi Antiohijah. 23Kotvan aikua Antiohijašša oltuo hiän läksi matkah ta mäni Galatijan ta Frigijan šeutujen läpi ta rohkisti kaikkie opaššettavie.

Puavilan kolmaš ušonlevityšmatka

18:24–21:26

Apollos opaštau Efessašša

24Efessah tuli Apollos-nimini jevrei, kumpani oli šyntyn Aleksandrijašša. Hiän oli hyvä pakasija ta tiesi Pyhät Kirjutukšet hyvin tarkkah. 25Hänellä oli opaššettu Hospotin Tie. Hiän pakasi šuurella innolla ta tarkkah opašti Iisussašta, vaikka iče tiesi vain Iivanan kaššannan. 26Apollos rupesi rohkiešti pakajamah sinagogašša. Akila ta Priskilla oltih kuuntelomašša. Hyö otettih hänet luokšeh ta šelitettih hänellä tarkemmin Hospotin Tie. 27Konša Apollos tahto lähtie Ahaijah, niin Efessan uškovellet kannatettih tätä ta työnnettih šikäläisillä opaššettavilla kirjani, jotta hyö otettais hänet vaštah. Ahaijah tultuo hiän Jumalan armošta äijälti autto uškoh kiäntynehie. 28Kaikkien kuullen hiän voimakkahašti kumosi jevreijen pakinat ta Pyhien Kirjutukšien avulla tovisti, jotta Iisussa on Hristossa.

19

Puavila Efessašša

191Kuni Apollos oli Korinfissa, Puavila kulki vuarašeutujen halki ta tuli Efessah. Šielä hiän näki eryähie opaššettavie 2ta kyšy heiltä: «Šaitako työ Pyhän Henken, konša kiäntyjä uškoh?» Hyö vaššattih: «Emmä ole ni kuullun mistänä Pyhäštä Henkeštä». 3Puavila kyšy: «Milläpä kaššannalla tiät ka niin on kaššettu?» Hyö vaššattih: «Iivanan kaššannalla». 4Šilloin Puavila šano: «Iivana kašto ihmisie, jotta hyö jätettäis riähäššä elämini, ta kučču heitä uškomah Toiseh, kumpani tulou hänen jälkeh, Hristossah Iisussah». 5Tämän kuultuo hyö otettih kaššanta Hospotin Iisussan nimeh. 6Ta kun Puavila pani kiät hiän piällä, Pyhä Henki laškeutu heih ta hyö ruvettih pakajamah kielillä ta šanomah Jumalan antamie viestijä. 7Heitä oli šiinä kakšitoista mieštä.

8Puavila kävi sinagogah kolme kuukautta, pakasi rohkiešti rahvahan kera ta tovisti ušottavašti Jumalan Valtakunnašta. 9Kun eryähät kuitenki kovennettih omat šytämet eikä ušottu, vain haukuttih Hospotin Tietä rahvahan ieššä, niin Puavila jätti hiät ta vei opaššettavat männeššäh. Šen jälkeh hiän joka päivä pakasi rahvahan kera Tirannan koulušša. 10Tätä jatku kakši vuotta. Näin kaikki Aasijan muakunnan eläjät, jevreit ta kreikkalaiset, šuatih kuulla Hospotista Iisussašta.

Skevan pojat tietovuijah

11Jumala luati Puavilan käsien kautti šemmosie šuurie ruatoja, mimmosie ennein ei oltu nähty. 12Kun hikipaikkoja ta muita Puavilan pitämie vuatteita pantih läsijien piällä, niin heijän tauvit lähettih ta piessat puattih heistä.

13Eryähät kulkijat jevreit, kumpaset ajettih ihmisistä piessoja, ruvettih omissa manaukšissa niise käyttämäh Hospotin Iisussan nimie. Piessoja pois ajuas's'a hyö šanottih: «Myö manuamma teitä šen Iisussan nimellä, kumpasešta Puavila pakajau». 14Näin ruattih niise jevreijen ylipapin Skevan šeiččemen poikua. 15Vain piessa šano heilä: «Iisussan mie tiijän ta Puavilaki on miula tuttu, ka ketäpä työ oletta?» 16Ta mieš, kumpasešša piessa oli, hyppäsi Skevan poikien piällä, voitti hiät kaikki ta šikäli piekši, jotta hyö alaččomina ta verissä päin juoštih pakoh hänen talošta.

17Täštä šuatih tietyä kaikki Efessašša eläjät, niin kreikkalaiset kuin jevreit. Kaikin pöläššyttih ta Hospotin Iisussan nimie ylennettih šuurešti. 18Monet uškoh kiäntynyöt tultih ta peittämättä šaneltih omat riähät. 19Ta monet, ket tietovuitih, kerättih omat kirjat ta poltettih ne kaikkien nähen. Kirjojen hinta lašettih yhteh, še oli viisikymmentätuhatta hopierahua. 20Näin Hospotin šana näytti oman voiman ta levisi aina vain loitommakši.

21Näijen tapahtumien jälkeh Puavila Pyhän Henken juohattamana piätti männä Makedonijan ta Ahaijan kautti Jerusalimih. Hiän šano: «Käyn šielä, a šiitä miun pitäy nähä Riima». 22Hiän toimitti Makedonijah kakši omua apulaista, Timofein ta Erastin, vain iče jäi vielä kotvasekši Aasijan muakuntah.

Kahakka Efessašša

23Noih aikoih šattu Efessašša melkoni kahakka Hospotin Tien tähen. 24Linnašša eli eryäš Dimitri-nimini hopiemuasteri, kumpani luajitti hopiešta pikkaraisie Artemidan pyhäkköjä ta näin hankki käsityöläisillä melkosie tuloja. 25Hiän keräsi omat ta muut šaman työn ruatajat ta šano: «Miehet, työ tiijättä, jotta myö tienuamma hyvin tällä työllä. 26No nyt niättä ta kuuletta, mitein tuo Puavila omilla pakinoilla muanitti ta kiänti puolellah šuuren joukon ihmisie, ei yksistäh tiälä Efessašša, vain melkein koko Aasijan muakunnašša. Hiän šanou, jotta ihmiskäsien luajokšet ei olla mitänä jumalie. 27Täštä voit koituo še, jotta miän ruato joutuu pahah mainivoh, ta vieläi šuuren Artemida-jumalattaren pyhäkkyö ei enämpi pietä arvošša. Šilloin Artemida kavottau oman mainivon, hiän, kumpasella kumartelou koko Aasija ta koko muailma.»

28Näistä šanoista käsityöläiset äijälti šiännyttih ta alettih karjuo: «Šuuri on Efessan Artemida!» 29Koko linna joutu kuohukših. Kaikin lähettih juokšomah teatterih ta temmattih matkah Puavilan matkalaiset, makedonijalaiset Gaija ta Aristarh. 30Puavila halusi männä rahvašjoukon eteh, vain opaššettavat ei lašettu häntä. 31Šamoin eryähät Aasijan muakunnan korkiet valtamiehet, Puavilan tovarissat, työnnettih hänellä viesti ta varotettih, jotta hiän ei mänis teatterih.

32Teatterissa oli kaikki šekasin: yhet karjuttih yhtä, toiset toista. Šuurin oša keräytynehistä ei tiijetty, mitä vaššen tultih. 33Šiitä rahvašjoukko huomasi Aleksanterin, kumpaista jevreit työnnettih eteh. Aleksanteri nošti kiän, šentäh kun hiän tahto puolistautuo. 34Kun ihmiset huomattih, jotta hiän on jevrei, niin hyö karjuttih kaikin yhteh iäneh: «Šuuri on Efessan Artemida!» Šitä karjehta kešti melkein kakši tuntie. 35Viimein linnan eryäš virkamieš šai rahvahan rauhottumah. Hiän šano: «Efessan miehet! Kenpäš ei tietäis, jotta Efessan linna on pantu kaččomah šuuren Artemida-jumalattaren pyhäkotie ta hänen taivahašta kirvonnutta pačašta? 36Tätä kenkänä ei voi kiistyä. Šentäh tiän pitäy pisyö rauhašša eikä ruatua mitänä hätäpäissä. 37Nämä miehet, kumpaset työ kulettija tänne, ei ryöššetty Artemidan pyhäkotie eikä haukuttu tiän jumalatarta. 38Kun Dimitrillä ta hänen kera ruatajilla käsityöläisillä ollou valituš ketänih vaštah, niin šitä vaššen on suutu ta valtamiehet. Anna hyö šielä sualiuvutah toini toisen piällä. 39A kun teilä ollou muita as's'oja, niin niistä piättäy sakonanmukani rahvahankerähmö. 40No tämänpäiväsen takie meitä voijah viärittyä, jotta nousima vallanpitäjie vaštah. Emmäkä myö voi millänä šelittyä tätä kahakkua.» Tämän šanottuo hiän šai rahvašjoukon hajuomah.