Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
2

Rut gávnnada Boasiin

21Noomis lei boatnjis Elimeleka bealde fuolki, jábálaš ja fámolaš olmmái gean namma lei Boas. 2

2,2
3 Mos 19,9č
23,22
Muhtin beaivvi Rut dajai Noomii: “Mun dáhtošin mannat beldui čoaggit gordneoivviid, juos muhtin suovvá dan munnje.” Noomi vástidii: “Mana fal, nieiddažan.” 3Rut manai ja čoaggigođii gordneoivviid ládjoolbmuid maŋis. Bealdu deaivvai gullat Boasii, Elimeleka fuolkái. 4
2,4
Sál 129,7č
Maiddái Boas bođii Betlehemis ja dajai ládjoolbmuide: “Hearrá lehkos dinguin!” Sii vástidedje: “Hearrá buressivdnidehkos du!” 5Boas jearai ládjoolbmuid njunušolbmás: “Gii lea duot nieida?” 6Njunušolmmái vástidii: “Dat lea dat moablaš nisson gii bođii deike Noomiin Moaba eatnamis. 7Son jearai lobi beassat čoaggit gordneoivviid ládjoolbmuid maŋis, ja son lea bargan iđida rájes gitta dássážii. Dušše oanehis bottoža son lea vuoiŋŋastan viesus.”

8Dalle Boas dajai Rutii: “Gula, nieiddažan! Ale mana eará beldui čoaggit gordneoivviid, oro baicca dás ja biso mu bálvaleaddjinissoniid mielde. 9Geahča gokko mu olbmát láddjejit, ja mana sin maŋis. Mun lean gieldán iežan olbmuid duohtadeames du, ja jos don goikagoađát, de mana lihtiid lusa ja juga dain maid nuorra olbmát goivot.” 10Dalle Rut čippostii, gopmirdii eatnamii muođuid ja dajai: “Mo don sáhtát leat munnje nu buorre ja atnit mus fuola, vaikko mun lean vierroeatnama olmmoš?” 11Boas vástidii sutnje: “Munnje lea muitaluvvon man buorre don leat leamaš vuotnámasat das maŋŋil go du boadnji jámii, ja mo don guđđet áhčát ja eatnát ja iežat eatnama ja vulget dakkár álbmoga lusa maid it dovdan ovdal. 12

2,12
Sál 36,8č
91,4
Vare Hearrá bálkkašivččii dutnje dan maid leat dahkan, vare Hearrá, Israela Ipmil, mávssášii dutnje dievas bálkká, go leat boahtán ohcat suoji su soajáid vuolde.” 13Rut vástidii: “Don leat munnje hui buorre, hearrán. Don leat jeđđen ja arvvosmahttán mu, vaikko mun in leat ovttage du bálvaleaddjinissona veardásaš.”

142,14 ettetviinnis suvrra viidni seaguhuvvon čáziin; adnojuvvui juhkamuššan bargiide.Go šattai borranáigi, de Boas dajai Rutii: “Boađe deike boradit ja buonjos láibebihtát ettetviinnis.” Rut čohkánii ládjoolbmuid báldii, ja Boas attii sutnje gordojuvvon gortniid. Rut gallánii, ja gortnit ledje liiggásge. 15Go son fas lei vuolgaleamen čoaggit, de Boas dajai olbmuidasas: “Diktet su čoaggit maiddái gordnegihpuid gaskkas. Ehpet oaččo vuorjat su. 16Guođestehket vel gihpuin muhtun gordneoivviid, vai son beassá čoaggit daid, alletge bealkke su.”

172,17 efa su. 36 l.Rut čokkii gordneoivviid gitta eahkeda rádjái. Go son lei cápmán daid gordneoivviid maid lei čoaggán, de son fidnii efa veardde bivggi. 18Daid son de guttii gávpogii. Son čájehii vuotnámasas man ollu lei čoaggán, ja attii sutnje vel daid gortniid mat ledje báhcán liiggás. 19Vuoni jearai sus: “Gos don leat čoaggán odne, gos leat bargan? Buressivdniduvvon dat gii lea atnán dus fuola!” Rut muitalii vuotnámasas gos lei leamaš, ja dajai: “Dan olbmá namma gean luhtte mun odne bargen, lea Boas.” 202,20 lonisteddjiin Jos olmmái jámii mánáheapmin, de muhtun su lagamus fulkkiin fertii šaddat lonisteaddjin ja náitalit leaskkain, vai beassá addit jápmán olbmái náli. Vrd. 5 Mos 25,5eč. ▶ lonisteaddji.Noomi dajai mannjásis: “Vare su buressivdnidivččii Hearrá, guhte oskkáldasvuođastis ii leat hilgon ii elliid iige jábmiid.” Son dajai vel: “Dát olmmái lea munno lagas fuolki, son lea okta munno lonisteddjiin.” 21Rut muitalii: “Boas dajai vel munnje ahte mun galggan bissut su olbmuid mielde, dassážii go lájut leat nohkan.” 22Noomi dajai mannjásis Rutii: “Lea buorre, nieiddažan, ahte don beasat leat su bálvaleaddjinissoniid mielde, go eará bealddus sáhttet muhtimat meannudit fasttit du vuostá.” 23Rut bisui Boasa bálvaleaddjinissoniid mielde ja čokkii gordneoivviid oppa bivgerádjama ja nisorádjama áigge, ja son ásai vuotnámis geahčen.

3

Rut ja Boas gordneráidnensajis

31Noomi, Ruta vuoni, dajai mannjásis: “Nieiddažan, mun dáhtošin du beassat oadjebas ja buori dillái. 23,2 suohppu bivggiid ráidnet gortniid dainna lágiin ahte dat bálkestuvvojit áibmui vai sáđut mannet biekka fárrui.Munnoshan lea fuolkáme Boas gean bálvaleaddjinissoniid mielde don leat leamaš. Otná eahkeda son suohppu bivggiid gordneráidnensajis. 3Basat dál ja vuoidda iežat oljjuin, čiŋat ja mana gordneráidnensadjái, muhto ale oainnáhala dan olbmái, ovdal go son lea geargan borramis ja juhkamis. 4Geahča gosa son velleda, mana su lusa, leahkas gokčasa su julggiid geahčen ja vellet dasa. Son dadjá dasto maid galggat dahkat.” 5Rut dajai: “Mun dagan nugo don gohčut.”

6Son manai gordneráidnensadjái ja dagai aiddo nu go su vuoni lei gohččon. 7Go Boas lei borran ja juhkan, de son velledii buori mielas gordnegubá geahčái. Rut bođii dohko suolggaid, leahkastii Boasa gokčasa julggiid geahčen ja velledii dasa. 8Gaskaija áigge Boas healkkehii, ráivvui ja de áicái ahte su julggiid geahčen veallái nisson. 9

3,9
Esek 16,8
3,9 Lebbe … ala suodjalusa ja náitosa mearka. Dajaldat mearkkaša seammá go “náital muinna”. lonisteaddji >2,20.Son jearai: “Gii don leat?” Rut vástidii: “Mun lean Rut, du bálvaleaddjinisson. Lebbe iežat gokčasa bálvaleaddjinissonat ala, donhan leat mu lonisteaddji.” 10Boas celkkii: “Hearrá buressivdnidehkos du, nieiddažan! Don čájehat dál velá stuorit oskkáldasvuođa go ovdal, go it leat ozadan nuorra olbmáid, it gefiid itge riggáid. 11Ale bala, nieiddažan. Mun dagan dutnje buot maid don siđat. Buohkat dán gávpogis dihtet ahte don leat gutnálaš nisson. 12
3,12
2,20
Lea duohta ahte mun lean du lonisteaddji, muhto dattetge lea velá okta lagat lonisteaddji go mun. 13Oro dás ija. Jos dat nubbi olmmái lonista du ihttin, de lonistehkos, muhto jos son ii dáhto lonistit du, de mun lonistan du, nu duohta go Hearrá eallá! Veallá dies iđida rádjái!” 14Rut veallái Boasa julggiid geahčen iđida rádjái, muhto son lihkai ovdal go geange sáhtii čuovggahit. Boas ii dáhtton ovttage diehtit ahte nisson lei fitnan gordneráidnensajis. 153,15 guhtta mihtu Dán oktavuođas ▶ masorehtalaš teaksta ii namut makkár mihttu lea adnojuvvon. Jáhkkimis dat lea omer. Guhtta omera lea sullii 21,6 lihttera.Son gohčui Ruta váldit liinnis ja doallat dan leabbut. Rut dagai nu, ja Boas mihtidii dasa guhtta mihtu bivggiid ja bijai daid sutnje gurpin. Dasto Boas vulggii gávpogii.

16Go Rut bođii ruoktot, de su vuoni jearai: “Mo de geavai, nieiddažan?” Rut muitalii buot maid olmmái lei lohkan sutnje, 17ja dajai vel: “Dán guhtta mihtu bivggiid son attii munnje, danin go son ii dáhtton mu boahtit guoros gieđaid vuotnáman lusa.” 18Dalle Noomi dajai: “Vuordde dal mášus, nieiddažan, dassážii go oainnát mo geavvá. Dát olmmái ii vuoiŋŋas ovdal go son otnánaga lea ordnen visot.”

4

Boas váldá Ruta áhkkán

414,1 gávpoga portii Gávpotpoarta lei sadji gos sii dolle ráđđádallamiid ja čovde diggeáššiid. lonisteaddji >2,20.Boas manai gávpoga portii ja čohkánii dohko. Go son oinnii lonisteaddji gean son lei namahan, mannamin dakko meattá, de son dajai: “Boađe deike, ustiban, čohkán dása”, ja olmmái čohkánii. 2Dasto Boas vieččai dasa lohkása gávpoga vuorrasiin ja bivddii singe čohkánit. Go sii ledje čohkánan, 3de Boas dajai lonisteaddjái: “Noomi gii lea máhccan Moabis, áigu vuovdit dan eananbihtá mii gulai fuolkáseame Elimelekii. 4Mun dáhtton muitalit dán dutnje dáid olbmuid ja gávpoga vuorrasiid gullut. Lonis dan eananbihtá jos dáhtut, muhto jos it dáhto, de muital munnje, danin go lonistanvuoigatvuohta gullá ovddimustá dutnje, muhto du maŋis dat gullá munnje.” Olmmái vástidii: “Mun lonistan dan.” 5

4,5
5 Mos 25,5č
De Boas dajai: “Dan beaivvi go don oamastat eatnama Noomis, de don oamastat maiddái moablaš Ruta, Noomi bártni leaskka, vai oamehasa namma bisuhuvvo su opmodagas.” 6De lonisteaddji dajai: “Dalle mun in sáhte lonistit dan alccesan, danin go dat livččii vahágin mu iežan opmodahkii. Lonis don mu lonistepmoša, danin go mun in sáhte dan dahkat.”

7

4,7
5 Mos 25,9č
Israelis lei dovle vierrun lonistettiin dahje lonuhettiin nannet ášši nu ahte nubbi nuolai gápmagis ja attii dan nubbái duođaštussan. 8Go lonisteaddji dajai Boasii: “Lonis don mu linistepmoša,” de son nuolai gápmagis.

9Dalle Boas dajai vuorrasiidda ja buot earáide geat ledje das: “Dii lehpet odne dan duođašteaddjin ahte mun oamastan Noomis buot mii gulai Elimelekii, Kiljonii ja Mahlonii. 10Mun oamastan maiddái moablaš Ruta, Mahlona áhká, vai oamehasa namma bisuhuvvo su opmodagas iige sihkkojuvvo su sogas iige su gávpogis. Dii lehpet odne dan duođašteaddjin.” 11Ja vuorrasat ja buot earát geat ledje das, dadje: “Mii leat duođašteaddjin. Vare Hearrá dagašii dán nissona gii boahtá du vissui, Rakela ja Lea láhkásažžan, dan guoktá geat ráhkadeigga Israela viesu. Leage fámolaš Efratas, divtte namat beaggit Betlehemis! 124,12 Peres Juda ja Tamara bárdni (1 Mos 38,29); adnojuvvo Boasa máttaráddján, v. 18eč.Vare Hearrá attášii dutnje dán nissona bokte seammá stuorra náli go son atti Peresii, gean Tamar riegádahtii Judai.”

Rut šaddá Davida máttaráhkkun

13

4,13
Sál 127,3
Boas válddii Ruta áhkkán ja veallái suinna. Hearrá divttii Ruta šaddat áhpeheapmin, ja son riegádahtii bártni. 14Nissonat celke Noomii: “Máidnojuvvon lehkos Hearrá guhte lea addán dutnje lonisteaddji. Son šaddá beakkálmassan Israelis. 15Son arvvosmahttá du ja atná dus fuola go šattat boarisin. Su lea riegádahttán du mannji gii ráhkista du ja lea dutnje buoret go čieža bártni.” 16Noomi válddii máná askásis, ja son dat divššui su. 174,17 Obed Namma mearkkaša “bálvaleaddji”. Soaitá leat oanehis hápmi namas Obadja, “Hearrá bálvaleaddji”.Ránnjánissonat adde mánnái nama ja dadje: “Noomi lea ožžon bártni!” Sii gohčodedje su Obedin, ja Obed lei Isaja áhčči, ja Isai Davida áhčči.

18

4,18
1 Muit 2,5–15
Matt 1,3–5
Luk 3,31–33
Dát lea Peresa sohkalogahallan: Peresii riegádii Hesron, 19Hesronii riegádii Ram, Ramii riegádii Amminadab, 20Amminadabii riegádii Nahšon, Nahšonii riegádii Salma, 21Salmai riegádii Boas, Boasii riegádii Obed, 22Obedii riegádii Isai, ja Isajii riegádii David.