Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
1

Rut ja Noomi

11

1,1
Mi 5,1
1,1 Betlehem mearkkaša “Láibeviessu”.Dan áigge go duopmárat ráđđejedje Israela, de šattai oktii nealgi eatnamii. Muhtin olmmái vulggii dalle Betlehemis Judas áhkáinis ja guvttiin bártniinis ja manai ássat vierisin Moaba eatnamii. 21,2 Mahlon ja Kiljon Namat gávdnojit dušše dás olles Boares Testamenttas. Mahlon mearkkaša “buozalmas” ja Kiljon “suohtta”. efratlaččat >1 Mos 35,16.Olbmá namma lei Elimelek, su áhká namma Noomi ja sudno bártni guoktá namat Mahlon ja Kiljon, ja sii ledje efratlaččat Betlehemis Judas eret. Sii bohte Moabii ja ásse dohko vierisin. 3De jámii Elimelek, Noomi boadnji, ja Noomi bázii okto bártnis guoktáin. 4Bártnit válddiiga moablaš áhkáid; nuppi namma lei Orpa ja nuppigis Rut. Go sii ledje ássan doppe logenáre jagi, 5de jámiiga maiddái Mahlon ja Kiljon, ja nu Noomi bázii áibbas okto boatnjis ja bártnis guoktá maŋŋelii.

6Noomi mearridii vuolgit oktan manjis guoktáin ruoktot Moaba eatnamis, son oainnat lei gullan ahte Hearrá lei atnán fuola iežas álbmogis ja addán dasa láibbi. 7Go son vulggii dan báikkis gos lei ássan, de su manji guovttos vulggiiga suinna. Muhto go sii ledje mátkkis Juda eatnamii, 8

1,8
2 Sam 2,6
de Noomi dajai manjis guoktái: “Máhcci ruoktot, iešgoabbáge eatnis vissui. Vare Hearrá árkkálmasttášii dudno, nugo doaige leahppi árkkálmastán jábmiideamet ja mu. 9Vare Hearrá attášii dudnuide goabbáige boatnji ja ruovttu oadjebasvuođa.” Son cummistii sudno, muhto soai čirruiga 10ja dajaiga: “Ii nu, moai dáhtto mannat duinna du álbmoga lusa.” 111,11 riegádahttit bártniid geat sáhtte ollašuhttit sivjjotnáitosa gáibádusa. Gč. 5 Mos 25,5. ▶ sivjjotnáittus.Muhto Noomi dajai: “Máhcci ruoktot, nieiddažiiddán! Manne doai boađášeidde muinna? Inhan mun šat sáhte riegádahttit bártniid dudnuide boadnjin. 12Vuolgi, máhcci ruoktot, nieiddažiiddán! Mun lean ilá boaris šaddat guđege olbmá áhkkán. Ja vaikko jurddašivččenge ahte mus lea doaivu, ja vaikko mus velá otná ija livččii boadnji ja riegádahtášin bártniid, 13de vuorddášeiddego doai dassážii go dat šaddet stuorisin? Sáhtášeidde go eallit nu guhká náitalkeahttá? Eahppi, nieiddažiiddán! Mu oassi lea sakka bahččageabbo go dudno, dasgo Hearrá giehta lea časkán mu.” 14Dalle soai čieruiga vel bahččageappot. Viimmat Orpa dagai earrodearvvuođaid ja cummistii vuotnámis, muhto Rut ii dáhtton earránit Noomis. 15Dalle Noomi dajai: “Nugo don oainnát, de du gálojeatni máhccá iežas álbmoga ja iežas ipmila lusa. Máhca donnai gálojeniinat ruoktot!” 16
1,16
2 Sam 15,21
Muhto Rut dajai: “Ale bágge mu earránit dus ja máhccat ruoktot. Gosa don manat, de dohko manan munge, ja gosa don ásat, de dohko ásan munge. Du álbmot lea mu álbmot, ja du Ipmil lea mu Ipmil. 17Gosa don jámát, de dohko munge dáhtun jápmit, ja dohko mun dáhtun hávdáduvvot. Hearrá ráŋggáštehkos mu dál ja álo, juos mihkkege eará go jápmin earuha mu dus.”

18Go Noomi ipmirdii ahte Rut lei nannosit mearridan vuolgit suinna, de son ii šat hállan das. 19Soai jođiiga fárrolaga dassážii go bođiiga Betlehemii. Go soai leigga joavdan dohko, de šattai gávpogis eallin, ja gávpoga nissonat dadje: “Dathan lea Noomi!” 201,20 Noomi, Mara Noomi mearkkaša “hávski” ja Mara “rihča”. Buotveagalaš ipmilnamma. >1 Mos 17,1. ▶ Buotveagalaš.Muhto Noomi dajai sidjiide: “Allet gohčo mu Noomin, muhto baicce Maran, dasgo Buotveagalaš lea dahkan mu eallima bahčan. 21Mun vulgen dáppe rikkisin, muhto Hearrá diktá mu máhccat guoros gieđaid. Manne dii gohčodehpet mu Noomin, go Hearrá lea duođaštan mu vuostá, go Buotveagalaš lea diktán geavvat munnje bahás?”

221,22 bivgerádjan >Jos 3,15.Nu Noomi máhcai Moabis, ja suinna su mannji, moablaš Rut. Soai bođiiga Betlehemii aiddo go bivgerádjan lei álgimin.

2

Rut gávnnada Boasiin

21Noomis lei boatnjis Elimeleka bealde fuolki, jábálaš ja fámolaš olmmái gean namma lei Boas. 2

2,2
3 Mos 19,9č
23,22
Muhtin beaivvi Rut dajai Noomii: “Mun dáhtošin mannat beldui čoaggit gordneoivviid, juos muhtin suovvá dan munnje.” Noomi vástidii: “Mana fal, nieiddažan.” 3Rut manai ja čoaggigođii gordneoivviid ládjoolbmuid maŋis. Bealdu deaivvai gullat Boasii, Elimeleka fuolkái. 4
2,4
Sál 129,7č
Maiddái Boas bođii Betlehemis ja dajai ládjoolbmuide: “Hearrá lehkos dinguin!” Sii vástidedje: “Hearrá buressivdnidehkos du!” 5Boas jearai ládjoolbmuid njunušolbmás: “Gii lea duot nieida?” 6Njunušolmmái vástidii: “Dat lea dat moablaš nisson gii bođii deike Noomiin Moaba eatnamis. 7Son jearai lobi beassat čoaggit gordneoivviid ládjoolbmuid maŋis, ja son lea bargan iđida rájes gitta dássážii. Dušše oanehis bottoža son lea vuoiŋŋastan viesus.”

8Dalle Boas dajai Rutii: “Gula, nieiddažan! Ale mana eará beldui čoaggit gordneoivviid, oro baicca dás ja biso mu bálvaleaddjinissoniid mielde. 9Geahča gokko mu olbmát láddjejit, ja mana sin maŋis. Mun lean gieldán iežan olbmuid duohtadeames du, ja jos don goikagoađát, de mana lihtiid lusa ja juga dain maid nuorra olbmát goivot.” 10Dalle Rut čippostii, gopmirdii eatnamii muođuid ja dajai: “Mo don sáhtát leat munnje nu buorre ja atnit mus fuola, vaikko mun lean vierroeatnama olmmoš?” 11Boas vástidii sutnje: “Munnje lea muitaluvvon man buorre don leat leamaš vuotnámasat das maŋŋil go du boadnji jámii, ja mo don guđđet áhčát ja eatnát ja iežat eatnama ja vulget dakkár álbmoga lusa maid it dovdan ovdal. 12

2,12
Sál 36,8č
91,4
Vare Hearrá bálkkašivččii dutnje dan maid leat dahkan, vare Hearrá, Israela Ipmil, mávssášii dutnje dievas bálkká, go leat boahtán ohcat suoji su soajáid vuolde.” 13Rut vástidii: “Don leat munnje hui buorre, hearrán. Don leat jeđđen ja arvvosmahttán mu, vaikko mun in leat ovttage du bálvaleaddjinissona veardásaš.”

142,14 ettetviinnis suvrra viidni seaguhuvvon čáziin; adnojuvvui juhkamuššan bargiide.Go šattai borranáigi, de Boas dajai Rutii: “Boađe deike boradit ja buonjos láibebihtát ettetviinnis.” Rut čohkánii ládjoolbmuid báldii, ja Boas attii sutnje gordojuvvon gortniid. Rut gallánii, ja gortnit ledje liiggásge. 15Go son fas lei vuolgaleamen čoaggit, de Boas dajai olbmuidasas: “Diktet su čoaggit maiddái gordnegihpuid gaskkas. Ehpet oaččo vuorjat su. 16Guođestehket vel gihpuin muhtun gordneoivviid, vai son beassá čoaggit daid, alletge bealkke su.”

172,17 efa su. 36 l.Rut čokkii gordneoivviid gitta eahkeda rádjái. Go son lei cápmán daid gordneoivviid maid lei čoaggán, de son fidnii efa veardde bivggi. 18Daid son de guttii gávpogii. Son čájehii vuotnámasas man ollu lei čoaggán, ja attii sutnje vel daid gortniid mat ledje báhcán liiggás. 19Vuoni jearai sus: “Gos don leat čoaggán odne, gos leat bargan? Buressivdniduvvon dat gii lea atnán dus fuola!” Rut muitalii vuotnámasas gos lei leamaš, ja dajai: “Dan olbmá namma gean luhtte mun odne bargen, lea Boas.” 202,20 lonisteddjiin Jos olmmái jámii mánáheapmin, de muhtun su lagamus fulkkiin fertii šaddat lonisteaddjin ja náitalit leaskkain, vai beassá addit jápmán olbmái náli. Vrd. 5 Mos 25,5eč. ▶ lonisteaddji.Noomi dajai mannjásis: “Vare su buressivdnidivččii Hearrá, guhte oskkáldasvuođastis ii leat hilgon ii elliid iige jábmiid.” Son dajai vel: “Dát olmmái lea munno lagas fuolki, son lea okta munno lonisteddjiin.” 21Rut muitalii: “Boas dajai vel munnje ahte mun galggan bissut su olbmuid mielde, dassážii go lájut leat nohkan.” 22Noomi dajai mannjásis Rutii: “Lea buorre, nieiddažan, ahte don beasat leat su bálvaleaddjinissoniid mielde, go eará bealddus sáhttet muhtimat meannudit fasttit du vuostá.” 23Rut bisui Boasa bálvaleaddjinissoniid mielde ja čokkii gordneoivviid oppa bivgerádjama ja nisorádjama áigge, ja son ásai vuotnámis geahčen.