Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
8

Vuoigŋa duddjo ođđa eallima

81De ii leat šat mihkkege dubmehusaid sidjiide geat leat Kristus Jesusis. 2

8,2
Joh 8,36
Rom 7,23č
8,2 čoavdán du Máŋgga giehtačállosis lea “čoavdán mu”.Vuoiŋŋa láhka mii addá eallima Kristus Jesusis, lea čoavdán du suttu ja jápmima lágas. 3
8,3
2 Kor 5,21
Gal 3,13
Hebr 2,14eč
8,3 oačči greikkagillii sarks. Sátni adnojuvvo 13 geardde v. 1–13. ▶ biergu, oažži ja varra. soabahit suttu Vrd. 3 Mos 4; 7; Sál 40,7; Hebr 5,3; 10,3č.12. ▶ oaffar ja soabahus.Ipmil dagai dan mii lei veadjemeahttun láhkii, danne go dat lei fámuheapme oačči geažil. Son vuolggahii Bártnis suttolaš olbmo hámis soabahit suttuid ja dubmii suttu mii lea oaččis, 4vai lága gáibádus ollašuvvá min siste geat eat eale oačči mielde, muhto Vuoiŋŋa mielde. 5Sis geat ellet oačči mielde, lea oačči miellaláhki, ja sis geat ellet Vuoiŋŋa mielde, lea Vuoiŋŋa miellaláhki. 6
8,6
Gal 6,8
Oačči hállu lea jápmin, muhto Vuoiŋŋa hállu lea eallin ja ráfi. 7
8,7
Kol 1,21
Jak 4,4
Dan dihte oačči hállu lea vašálašvuohta Ipmilii, dasgo dat ii leat Ipmila láhkii vuolibuš, iige oppa sáhtege leat. 88,8 oačči mielde >v. 3.Dat geat ellet oačči mielde, eai dohkke Ipmilii.

9

8,9
1 Kor 2,12
3,16
12,3
1 Joh 3,24
4,13
Dii ehpet eale oačči mielde, muhto Vuoiŋŋa mielde, jos fal Ipmila Vuoigŋa ássá din siste. Dat geas ii leat Kristusa Vuoigŋa, ii gula Kristusii. 10
8,10
Gal 2,20
Muhto jos Kristus lea din siste, de rumaš lea gal jápmán suttu dihte, muhto Vuoigŋa addá eallima danin go dii lehpet dahkkojuvvon vanhurskkisin. 11
8,11
Apd 2,241 Kor 6,14
2 Kor 4,14
Jos su Vuoigŋa guhte bajásčuoččáldahtii Jesusa jábmiid luhtte, ássá din siste, de son guhte bajásčuoččáldahtii Kristusa jábmiid luhtte, maiddái dahká eallin din jámolaš rupmaša Vuoiŋŋas bokte mii ássá din siste.

12

8,12
6,6č
8,12 oažžái >v. 3.Vieljažiiddán, mii eat leat oažžái velggolaččat, nu ahte galggašeimmet eallit oačči mielde. 13
8,13
Gal 6,8
Kol 3,5č
Dasgo jos dii eallibehtet oačči mielde, de dii jápmibehtet. Muhto jos dii Vuoiŋŋa bokte jámihehpet rupmaša daguid, de oažžubehtet eallit. 14
8,14
Gal 5,18
Buohkat geaid Ipmila Vuoigŋa láide, leat Ipmila mánát. 15
8,15
Gal 4,6
2 Tim 1,7
1 Joh 4,18
8,15 Abba arameagiela mielde “áhčči”. Dán láhkái ii lean dábálaš rohkadallat Ipmila juvddálaččaid rohkosgielas. Gč. Mark 14,36.Dii ehpet leat ožžon šlávvavuođa vuoiŋŋa nu ahte šattašeiddet fas eallit balus, muhto dii lehpet ožžon Vuoiŋŋa guhte addá midjiide máná vuoigatvuođa, nu ahte mii sáhttit čuorvut: “Abba! Áhčči!” 16
8,16
2 Kor 1,22Gal 3,26eč
Vuoigŋa ieš duođašta min vuoiŋŋain ahte mii leat Ipmila mánát. 17
8,17
Apd 14,22Gal 4,7
1 Pet 4,13
Alm 21,7
Muhto jos mii leat mánát, de mii leat maiddái árbbolaččat, Ipmila árbbolaččat ja Kristusa mielárbbolaččat. Jos mii gillát oktan Kristusiin, de mii maiddái oktan suinna leat oasálaččat hearvásvuhtii.

Hearvásvuođa doaivu

18

8,18
Matt 5,11č
2 Kor 4,1č
Mun oaivvildan ahte dálá áiggi gillámušat eai leat mahkkege dan hearvásvuođa ektui mii oktii almmustuvvá ja šaddá min. 19Oppa sivdnádus vuordá áibbašemiin Ipmila mánáid almmustuvvama. 20Buot mii lea sivdniduvvon lea biddjojuvvon nohkavašvuođa vuollái, ii iežas dáhtus, muhto su dáhtus guhte lea vuolidan dan. 21
8,21
2 Pet 3,13
Alm 21,5
Nu sivdnádus čovdojuvvo nohkavašvuođa šlávvavuođas dan friddjavuhtii maid Ipmila mánát ožžot hearvásvuođas.

22Mii diehtit ahte oppa sivdnádus ovttas šuohkká ja gillá dego riegádahttinávttain. 23

8,23
Luk 21,28
2 Kor 5,2eč
Ef 1,5
8,23 álgošattu Boares testamentta oaffargielas álgošaddu ovddasta vuosttaš šattu mii láttai ja mii galggai oaffaruššojuvvot Ipmilii, gč. 2 Mos 23,19. Paulusa gielas dat lea juoga maid Ipmil addá olbmuide: Vuoiŋŋa attáldat mii lea vuosttaš bestojumi attáldat ja mas lea boahttevaš ja loahpalaš bestojumi lohpádus. Gč. 2 Kor 1,22.Iige duššefal sivdnádus, muhto maiddái mii geat leat ožžon Vuoiŋŋa álgošattu, šuohkkit ja áibbašit dasa ahte šattašeimmet Ipmila mánnán ja son lonistivččii min rupmaša friddjan. 24
8,24
2 Kor 4,18
5,7
Mii leat juo bestojuvvon, dat lea min nana doaivu. Muhto doaivu maid olmmoš juo oaidná ollašuvvan, ii leat šat doaivu. Mo sáhttá oktage doaivut dan maid juo oaidná! 25
8,25
Hebr 11,1
Muhto jos mii doaivut juoidá maid eat oainne, de mii vuordit dan gierdavaččat.

26Maiddái Vuoigŋa veahkeha min min headjuvuođas. Dasgo mii eat dieđe maid galggašeimmet rohkadallat, muhto Vuoigŋa ieš rohkadallá min ovddas šuohkáhusaiguin sániid haga. 27Ja son guhte suokkarda váimmu, diehtá maid Vuoigŋa hálida, dasgo Vuoigŋa rohkadallá bassi olbmuid ovddas Ipmila dáhtu mielde. 28Mii diehtit ahte buot šaddá sidjiide buorrin geat ráhkistit Ipmila, sidjiide geaid son lea rávkan áigumušas mielde. 29

8,29
2 Kor 3,18
Ef 1,4eč
Kol 1,18
Dasgo sin geaid son juo ovdal lea dovdan, son lea maid ovddalgihtii mearridan hábmet Bártnis gova mielde, vai su Bárdni livččii vuosttašriegádeaddji eatnat vieljaid gaskkas. 30Sin geaid son ovdal lea válljen, son lea maid rávkan, ja daid geaid son lea rávkan, son lea maid dahkan vanhurskkisin; sidjiide geaid son lea dahkan vanhurskkisin, son lea maid addán iežas hearvásvuođa.

31

8,31
Sál 118,6
Maid mii dása dadjat? Jos Ipmil lea min beale, gii dalle sáhttá leat min vuostá? 32
8,32
Joh 3,16
Rom 4,25+
Son guhte ii seastán iežas Bártni, muhto attii su min buohkaid ovddas, iigo son dalle attáše midjiide buot earáge oktan suinna? 33
8,33
Jes 50,8
Gii sáhttá váidalit sin geaid Ipmil lea válljen? Ipmil lea dat guhte dahká vanhurskkisin. 34
8,34
Sál 110,1
Apd 2,32čHebr 7,25+
Gii sáhttá dubmet? Kristus Jesus lea dat guhte jámii ja velá bajásčuoččáldahttojuvvui, ja čohkká Ipmila olgeš gieđa bealde ja rohkadallá min ovddas. 35Gii sáhttá earuhit min Kristusa ráhkisvuođas? Sáhttágo áŧestus, ballu, doarrádallojupmi, nealgi, álásvuohta, heahti dahje miehkki? 36
8,36
Sál 44,23
2 Kor 4,11+
Nugo lea čállojuvvon: Du dihte mii goddojuvvot geažos beaivvi, mii adnojuvvot njuovvansávzan. 37
8,37
Joh 16,33
1 Joh 5,4č
Muhto buot dáid badjel mii oažžut vuoittu su bokte guhte ráhkistii min. 38
8,38
Ef 6,12
Kol 2,15
Dasgo mun lean vissis ahte ii jápmin iige eallin, eai eŋgelat eaige oaivámuččat, eai dálážat eaige boahttevaččat, eaige mahkkege fámuid, 39ii mihkkege allagasas iige mihkkege čiekŋalasas iige mihkkege eará sivdnádusaid sáhte earuhit min Ipmila ráhkisvuođas Kristus Jesusis, min Hearrás.

9

Israel ja Ipmila lohpádusat

91Mun sártnun duođa Kristusis, mun in gielis. Mu oamedovdu duođašta dan Bassi Vuoiŋŋas, 2dasgo mu váimmus lea stuorra moraš ja nohkameahttun bávččas. 3

9,3
2 Mos 32,32
Rom 10,1č
9,3 garuhuvvon Paulus atná dás hui garra dadjanvuogi. Sullasaš garuhancealkámušat leat eará juvddálaš, kristtalaš ja greikka-romalaš teavsttain, ja dat adnojuvvojit čujuhit olbmuide dahje áššiide mat leat Ipmila garuhusa dahje moari čuozáhahkan. Vrd. Rom 1,18eč; 1 Kor 12,3; 16,22; Gal 1,8.Mun sávašin ahte mun ieš livččen garuhuvvon ja earuhuvvon Kristusis, jos dat fal livččii ávkin mu vieljaide, iežan álbmoga olbmuide. 4
9,4
2 Mos 4,22
5 Mos 7,6
Apd 2,39Rom 3,2
Sii leat israellaččat, ja sidjiide gullá mánáid vuoigatvuohta, hearvásvuohta, lihtut, láhka, ipmilbálvalus ja lohpádusat. 5
9,5
Matt 1
Joh 1,1
Kol 2,9
9,5 áhčit áhčči.sidjiide gullet áhčit, geain Kristus bođii olmmožin, son guhte lea Ipmil buot badjel, máidnojuvvon agálašvuhtii. Amen.

6

9,6
4 Mos 23,19
Rom 2,28
Ii dattetge nu ahte Ipmila sátni livččii meaddán, dasgo eai buot israellaččat duođaid gula Israelii, 7
9,7
1 Mos 21,12
Joh 8,37eč
Gal 4,22eč
eaige Abrahama nális buohkat leat Abrahama mánát. Lea čállojuvvon: Dušše Isaka mánát gohčoduvvojit du nállin. 8Dat mearkkaša ahte eai su lunddolaš mánát leat Ipmila mánát. Muhto dat mánát geat riegádit Ipmila lohpádusa mielde, adnojuvvojit su nállin. 9
9,9
1 Mos 18,10
Dasgo dát lei lohpádus: Boahtte jagi dán muttus mun máhcan, ja dalle Saras lea bárdni. 10
9,10
1 Mos 25,21
Iige duššefal dat. Maiddái Rebekka bártniguoktás lei okta áhčči, min áhčči Isak. 11-12
9,11–12
1 Mos 25,23
Juo ovdal go soai riegádeigga, ovdal go soai leigga dahkan maidege buriid dahje baháid, de Ipmil celkkii Rebekkai: Boarráset šaddá bálvalit nuorabu. Nu galggai Ipmila áigumuš ja válljejupmi bissut nanusin, ii olbmuid daguid dihte, muhto su dihte guhte rávká. 13
9,13
Mal 1,2č
Lea maiddái čállojuvvon: Jakoba mun ráhkistin, muhto Esau mun vašuhin.

14

9,14
5 Mos 32,4
Rom 3,5
Maid mii dása dadjat? Leago Ipmil vuoigatmeahttun? Ii eisege! 15
9,15
2 Mos 33,19
Son cealká Mosesii: Mun árpmihan su gean árpmihan ja lean váibmoláđis sutnje geasa lean váibmoláđis. 16Ii leat nappo dehálaš dat maid olmmoš dáhttu dahje viggá, muhto dat ahte Ipmil árpmiha. 17
9,17
2 Mos 9,16
Dasgo čála cealká faraoi: Danne mun lean čuoččáldahttán du vai čájehivččen iežan fámu, ja mu namma sárdniduvvošii miehtá máilmmi. 18Ipmil nappo árpmiha gean dáhttu ja buoššuda gean dáhttu.

Ipmila moarri ja árbmu

19Muhtin dis sáhttá jearrat: “Manne Ipmil dalle láitá olbmuid? Iihan oktage sáhte vuostálastit su dáhtu.” 20

9,20
Jes 29,16
45,9
Gii don leat, olmmošriehpu, gii nágget Ipmiliin? Sáhttágo dat mii lea ráhkaduvvon, dadjat ráhkadeaddjái: “Manne don dahket mu dákkárin?” 21
9,21
Jer 18,6
Iigo láirálihttedahkki sáhte hábmet láirrá nugo ieš dáhttu, nu ahte son seammá láirrás ráhkada guokte lihti, nuppi divrras ja nuppi hálbbes lihti? 22
9,22
2,4
Nu maiddái Ipmil lea dahkan, vai beassá čájehit iežas moari ja fámu. Stuorra gierdavašvuođastis son gal sesttii vel daid moari lihtiidge mat ledje ráhkaduvvon duššadeami várás. 23Son divttii iežas nohkameahttun hearvásvuođa boahtit oidnosii dain lihtiin maidda son čájeha váibmoláđisvuođa ja maid son lea gárvvistan hearvásvuhtii. 24Dákkár lihttin son lea rávkan maiddái min, leažžat dal juvddálaččat dahje báhkinat. 25
9,25
Hos 2,23
1 Pet 2,10
Hosea girjjis son cealká: Dán álbmoga mii ii lean mu, gohčodan iežan álbmogin, ja su gean in ráhkis, gohčodan iežan ráhkisin. 26
9,26
Hos 1,10
Ja dan báikkis gos sidjiide celkojuvvui: Dii ehpet leat mu álbmot, sii vel gohčoduvvojit ealli Ipmila mánnán. 27
9,27
Jes 10,22č
Jesaja čuorvu Israela birra: Vaikko Israela mánát livčče eatnagat dego meara sáttočalmmit, de dušše bázahas sis bestojuvvo. 28Hoahpus Hearrá ollašuhttá sánis eatnama alde. 29
9,29
1 Mos 19,24č
Jes 1,9
9,29 Hearrá, Almmiveagaid Ipmil namma govvida Ipmila fámu ja allatvuođa. ▶ Hearrá, Almmiveagaid Ipmil. Jesaja lea maid cealkán: Jos Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, ii livčče guođđán midjiide náli, de midjiide livččii geavvan nugo Sodomai, mii livččiimet šaddan Gomorra láhkásažžan.

Israel ja evangelium

30

9,30
10,20
Maid mii dása dadjat? Dan ahte báhkinat mat eai bivdán vanhurskkisvuođa, leat ožžon dan, dan vanhurskkisvuođa mii boahtá oskku bokte. 31
9,31
10,3
11,7
Muhto Israel mii háhpohalai lága vanhurskkisvuođa, ii juksan dan. 32
9,32
Matt 21,4244
Manne ii? Danne go israellaččat eai luohttán oskui, muhto daguide. Sii leat jorralan dan geađgái 33
9,33
Jes 8,14
28,16
Luk 2,34Rom 10,11
man birra lea čállojuvvon: Geahča, mun bijan Sionii norddastusgeađggi ja jorralusa bávtti. Muhto dat gii sutnje osku, ii šatta heahpadii.

10

101

10,1
9,1č
Vieljat, mun sávan olles váimmus ja rohkadalan Ipmila ahte sii bestojuvvošedje. 2
10,2
Apd 22,3
Mun sáhtán duođaštit ahte sii áŋgiruššet Ipmila beale, muhto sis váilu áddejupmi. 3
10,3
9,31č
Sii eai dovdda Ipmila vanhurskkisvuođa, ja go sii vigget ráhkadit iežaset vanhurskkisvuođa, de sii eai vuollán Ipmila vanhurskkisvuhtii. 4
10,4
Joh 3,18
Apd 13,39
Gal 3,23č
Kristus lea lága loahppa, nu ahte juohkehaš gii osku šaddá vanhurskkisin.

5

10,5
3 Mos 18,5
Gal 3,12
Moses čállá dan vanhurskkisvuođa birra maid láhka addá: Dat gii dahká daguid maid láhka gáibida, oažžu dain eallima. 6
10,6
5 Mos 9,4
30,12–14
Muhto oskku vanhurskkisvuohta cealká ná: Ale jurddaš váimmustat: Gii sáhttá mannat bajás albmái? – namalassii viežžat Kristusa vuolás – 7dahje: Gii njiedjá čiekŋalassii? – namalassii viežžat Kristusa jábmiid luhtte. 8Muhto maid dat cealká? Sátni lea du lahka, du njálmmis ja du váimmus. Dat lea dat oskku sátni maid mii sárdnidit. 9
10,9
Matt 10,32
Fil 2,11
Jos don dovddastat njálmmiin ahte Jesus lea Hearrá ja oskkut váimmus ahte Ipmil lea bajásčuoččáldahttán su jábmiid luhtte, de don bestojuvvot. 10
10,10
1 Pet 3,15
Váimmu oskkuin olmmoš šaddá vanhurskkisin ja njálmmi dovddastusain son bestojuvvo. 11
10,11
Jes 28,16
Rom 9,33
Čála cealká: Ii oktage gii osku sutnje, šatta heahpadii. 12
10,12
Apd 10,34č
Rom 3,22eč
Gal 3,28+
Dasgo ii leat erohus juvddálačča ja greikalačča gaskkas. Buohkain lea seammá Hearrá, ja son addá valjistis buohkaide geat čurvot su. 13
10,13
Joel 3,5
Dasgo juohkehaš gii čuorvu Hearrá nama, bestojuvvo.

14Muhto mo sii sáhttet čuorvut su geasa eai oskko? Mo sii sáhttet oskut sutnje gean birra eai leat gullan? Mo sii sáhttet gullat, jos ii oktage sárdnit? 15

10,15
Jes 52,7
Mo oktage sáhttá sárdnidit, jos son ii leat vuolggahuvvon? Nugo lea čállojuvvon: Man čábbát leat daid lávkkit geat buktet buriid ságaid. 16
10,16
Jes 53,1
Joh 12,37č
Muhto eai buohkat leat leamaš gulolaččat evangeliumii. dasgo Jesaja cealká: Hearrá, gii oskkui min sárdnái? 17Osku boahtá gullamis ja gullan boahtá Kristusa sánis. 18
10,18
Sál 19,5
Mun jearan: Eaigo sii leat gullan? De leat: Sin jietna lea ollán miehtá máilmmi, sin sánit gitta eatnama ravddaide. 19
10,19
5 Mos 32,21
Mun jearan: Iigo Israel leat ádden dan? Moses juo cealká: Mun dagahan din gáđaštit álbmoga mii ii leat álbmot. Mun moaráhuhtán din jierpmehis álbmoga vuostá. 20
10,20
Jes 65,1
Ja Jesaja cealká vel roahkkadeappot: Dat geat eai ohcan mu, gávdne mu. Mun almmustuvven daidda geat eai jearran mu. 21
10,21
Jes 65,2
Muhto Israela birra son cealká: Geažos beaivvi mun lean geaigguhan gieđaid jeagohis ja nággáris álbmogii.