Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
1

Dearvvuođat

11

1,1
Apd 9,15
Gal 1,15
1,1 apostal áirras gii sártnui iežas hearrá sajis. Dábálaččat Jesusa 12 ▶ máhttájeaddji, muhto maiddái soames earrásiid namahus. evangelium “illusáhka, buorit ođđasat”. Paulus gohčoda dávjá iežas sárdnideami sisdoalu evangeliumin. Sátni soaitá čujuhit sihke sáni sárdnideapmái ja dan sisdollui.Paulus, Jesus Kristusa bálvaleaddji, rávkojuvvon apostalin ja válljejuvvon sárdnidit Ipmila evangeliuma, dearvvaha buot Ipmila ráhkkásiid Romas, daid geaid son lea rávkan bassi olmmožin. 2
1,2
16,25č
Evangelium maid mun sárdnidan ja maid Ipmil ovdal juo lea lohpidan profehtaidis bokte bassi čállagiin, 3
1,3
2 Sam 7,12č
Jes 11,1
2 Tim 2,8
lea sáhka su Bártni birra. Oačči beales son lei riegádan Davida nális, 4
1,4
Apd 13,32č
muhto bassivuođa Vuoiŋŋain son lea duođaštuvvon Ipmila fámolaš Bárdnin go son bajásčuožžilii jábmiid luhtte: Son lea Jesus Kristus, min Hearrá. 5
1,5
Apd 9,15
Rom 15,18
Gal 2,79
Su bokte mun lean ožžon árpmu ja apostala doaimma, vai mun láidešin buot báhkiniid oskku gulolašvuhtii su nama gudnin. 6Sin gaskkas lehpet diige geaid Jesus Kristus lea rávkan.

7

1,7
1 Kor 1,2č
2 Kor 1,1č
1,7 Roma Roma riikka oaivegávpot; sullii miljovdna ássi. ▶ Roma. Mun cealkkán dearvvuođaid didjiide, buot Ipmila ráhkkásiidda Romas, didjiide geat lehpet rávkojuvvon bassi olmmožin. Árbmu lehkos dinguin ja ráfi Ipmilis, min Áhčis, ja Hearrá Jesus Kristusis.

Paulus ja Roma searvegoddi

8

1,8
16,19
Vuosttažettiin mun giittán Ipmilan Jesus Kristusa bokte din buohkaid ovddas, dasgo din osku beakkuhuvvo miehtá máilmmi. 9
1,9
15,16
Ef 1,15
Fil 1,8
Ipmil, gean mun olles váimmus bálvalan go sárdnidan evangeliuma su Bártni birra, duođašta ahte mun álohii muittán din rohkadusainan. 10
1,10
1 Tess 3,10
Mun rohkadalan álo ahte mun almmatge ovtta geardde beasašin boahtit din lusa, jos Ipmil dáhttu. 11
1,11
15,29
Mun áibbašan oaidnit din, vai beasan addit didjiide oasi Vuoiŋŋa attáldagas ja nu nannet din, 12dahje baicca nu ahte mii ovttas, dii ja mun, arvvosmahttojuvvot oktasaš oskkus. 13
1,13
Apd 19,21
Rom 15,23
Vieljat, mun dáhtun din diehtit ahte lean dávjá áigon boahtit din lusa, muhto dássážii lea álo leamaš muhtun hehttehus. Mun dáhtošin oažžut juoga šaddosiid maiddái din luhtte, nugo lean ožžon eará báhkiniid gaskkas. 141,14 greikalaččaide ja barbáraide Oppa ii-juvddálaš máilbmi. Greikkagiel sátni barbaros čujuha daidda geat eai gullan greikalaš-romalaš kulturbirii, ee. danne go sii hálle áddemeahttun gielaid. Vrd. Kol 3,11; 1 Kor 14,11. ▶ greikalaččat, ▶ barbárat.Mun lean velggolaš sihke greikalaččaide ja barbáraide, sihke oahppan ja oahppameahttun olbmuide, 15ja dan dihte mun hálidivččen sárdnidit evangeliuma maiddái didjiide geat ássabehtet Romas.

Evangeliuma fápmu

16

1,16
Apd 13,46
1 Kor 1,18eč
15,1č
2 Tim 1,8+
Mun in heahpanatta evangeliumis. Dat lea Ipmila fápmu bestojupmin buohkaide geat oskot, ovddemustá juvddálaččaide ja dasto maiddái greikalaččaide. 17
1,17
Hab 2,4
Joh 3,36
Rom 3,21č
Gal 3,11
1,17 Ipmila vanhurskkisvuohta Váldodoaba girjjis romalaččaide. Dat mearkkaša ahte Ipmil ieš lea vanhurskkis, dahje ahte son addá vanhurskkisvuođa. Geahča erenoamážit 3,21–26.Evangeliumis Ipmila vanhurskkisvuohta almmustuvvá oskkus oskui, nugo lea čállojuvvon: Vanhurskkis galgá eallit oskku bokte.

Olbmo sivalašvuohta

18Ipmila moarri almmustuvvá almmis buot ipmilmeahttunvuođa ja vearrivuođa vuostá maid olbmot dahket, go čihket duohtavuođa vearrivuođa duohkái. 19

1,19
Apd 14,15eč
17,24eč
Dat maid olbmot sáhttet diehtit Ipmila birra lea sidjiide čalmmus, dasgo Ipmil lea almmustahttán dan sidjiide. 20
1,20
Job 12,7eč
Sál 19,2
Su oaidnemeahttun luondu, su agálaš fápmu ja ipmilvuohta leat oidnon gitta máilmmi sivdnideami rájes, ja olbmot leat dovdan dan su daguin. Danne sis ii leat mihkkege bealuštusaid. 21
1,21
Ef 4,17č
Vaikko sii dovde Ipmila, de sii eai gudnejahttán su Ipmilin eaige giitán su, muhto sin jurdagat šadde duššálažžan ja sin jierpmehis váibmu sevnnjodii. 22
1,22
1 Kor 1,19č
Sii atne iežaset viissisin, muhto šadde jallan, 23
1,23
5 Mos 4,15eč
Sál 106,20
ja sii molso Ipmila nohkameahttun hearvásvuođa ja bidje dan sadjái nohkavaš olbmuid, lottiid, njealjejuolggat elliid ja njoammuid govaid.

24

1,24
Sál 81,13
Apd 14,16
Dan dihte Ipmil divttii sin čuovvut iežaset váimmu anistumiid ja attii sin nuoskivuhtii, nu ahte sii heahppášuhttet rupmašiiddiset guhtet guimmiideasetguin. 25
1,25
Jer 10,10eč
16,19eč
1,25 Amen hebreagiela mielde “dat lea vissis ja duohta”. ▶ amen.Sii lonuhedje Ipmila duohtavuođa giellásiin ja gudnejahtte ja bálvaledje sivdnádusa eambbo go sivdnideaddji, gii lea buressivdniduvvon agálašvuhtii, amen.

26Dan dihte Ipmil attii sin heahpatlaš himuid háldui. Nissonat molso lunddolaš sohkabealoktavuođa eahpelunddolažžan, 27

1,27
3 Mos 18,22
20,13
1 Kor 6,9
ja olbmát maid heite ovttastallamis nissoniiguin lunddolaččat, ja sis buollájedje himut guhtet guoibmáseaset. Olbmát leat nuskošan olbmáiguin ja ožžo dan ráŋggáštusa maid ánssášedje čádjádusaset dihte.

281,28–31 dahkat dakkára mii ii heive Vearssaid sisdoallu lea bahás dábiid logahallan, miellaguottut ja dagut mat eai heive kristtalaš oskui ja eallimii. ▶ katalogat.Go sii eai beroštan dovdat Ipmila, de son attii sin iežaset árvvohis jurdagiid váldái dahkat dakkára mii ii heive. 29

1,29
Matt 15,19
Rom 13,13
1 Kor 5,10č
6,9č
2 Kor 12,20
Gal 5,19eč
Ef 5,3eč
Kol 3,5eč
1 Tim 1,9č
2 Tim 3,2eč
Sin dievva lea buotlágan vearrivuohta, bahávuohta, ruhtaváibmilvuohta, gávvilvuohta, gáđašvuohta, goddinmiella, riidu, behtolašvuohta ja baháneahkkánvuohta. 30Sii šláttardit, sárdnot sealggebealde, vašuhit Ipmila, dahket veahkaválddi, čeavllástallet, rámppastallet, leat bahájuonalaččat, eai jeagat vánhemiid, 31leat jierpmeheamit, oskkáldasmeahttumat, ráhkismeahttumat ja árpmuheamit. 32Vaikko sii dihtet Ipmila mearrádusa ahte dat geat dahket nu, ánssášit jápmit, de sii eai dušše daga daid ieža, muhto velá rámidit daid geat dahket seammá ládje.

2

Ipmila duopmu lea vuoiggalaš

21

2,1
Matt 7,1eč
Danne dus ii leat mihkkege bealuštusaid, don olmmoš gii dubmet, gii ihkinassii don leaččat. Go don dubmet nuppi, de don dubmet maiddái iežat, danin go don ieš dagat seammá daguid. 2Mii diehtit ahte Ipmil lea vuoiggalaš go son dubme daid geat dahket dakkáriid. 3Gáttátgo don ahte sáhtát vealtat Ipmila duomus, go ieš dagat dakkára man dihte dubmet earáid? 4
2,4
2 Pet 3,915
Dahje badjelgeahčatgo don su geahčemeahttun buorrevuođa, gierdavašvuođa ja guhkesmielalašvuođa? Itgo don ádde ahte Ipmila buorrevuohta doalvu du jorgalussii? 5Muhto du garra váibmu mii ii dáhto jorgalit, čohkke moari mii deaivida du moari beaivvi go Ipmila vanhurskkis duopmu almmustuvvá. 6
2,6
Matt 16,272 Kor 5,10
Son máksá juohkehažžii su daguid mielde. 7Son addá agálaš eallima sidjiide geat gierdavaččat dahket buriid ja ohcet hearvásvuođa, gudni ja nohkameahttunvuođa,. 8
2,8
2 Tess 1,5eč
Muhto sii geat iešbuorrevuođas hilgot duohtavuođa ja jeagadit vearrivuođa, ožžot moari ja ráŋggáštusa. 9Áŧestus ja giksi boahtá juohke olbmui gii dahká bahá, vuos juvddálažžii ja dasto greikalažžii, 10muhto hearvásvuohta, gudni ja ráfi boahtá juohkehažžii gii dahká buriid, vuos juvddálažžii ja dasto greikalažžii. 11
2,11
5 Mos 10,17
2 Muit 19,7
Apd 10,34
Gal 2,6
Ef 6,9
Kol 3,25
1 Pet 1,17
Dasgo Ipmil ii geahča olbmo hápmái.

12Sii geat leat suddudan lága haga, maiddái duššet lága haga, ja dat geat suddudit vaikko sii dovdet lága, dubmejuvvojit lága mielde. 13

2,13
Matt 7,21eč
Joh 12,48
Jak 1,22
Ipmil ii ane vanhurskkisin daid geat gullet lága sániid, muhto atná vanhurskkisin sin geat dahket maid láhka cealká. 14
2,14
Apd 10,35
Go báhkinat geain ii leat láhka, luonddusteaset dahket dan maid láhka gáibida, de sii leat ieža alcceseaset láhkan, vaikko sis ii leatge láhka. 15Nu sii čájehit ahte lága gáibádus lea čállojuvvon sin váibmui. Maiddái sin oamedovdu duođašta dan, go sin jurdagat jogo váidalit dahje bealuštit sin. 16
2,16
14,101 Kor 4,5
Nu lea dan beaivvi go Ipmil dubme váimmuid čiegusvuođaid dan evangeliuma mielde maid mun lean ožžon Jesus Kristusis.

Juvddálaččat ja láhka

17

2,17
Luk 18,11
Rom 9,4
Don gohčodat iežat juvddálažžan ja luohtát láhkii ja Ipmil lea du rápmi, 18don dovddat su dáhtu ja máhtát dubmet mii lea mávssolaš, danne go don leat oahppan lága. 19
2,19
Matt 15,14
23,1624
Luk 6,39
Don anát iežat čalmmehemiid oahpisteaddjin ja čuovgan sidjiide geat ellet seavdnjadasas, 20jierpmehemiid bagadeaddjin ja mánáid oahpaheaddjin, danne go dus lea lágas diehtu ja duohtavuohta. 21
2,21
Matt 23,3č
Don gii oahpahat earáid, itgo iežatge oahpat? Don gii sárdnidat ahte ii galgga suoládit, suoládatgo ieš? 22Don gii dajat ahte ii galgga rihkkut náittosdili, rihkutgo ieš náittosdili? Don gii fasttášat eahpeipmiliid, rievidatgo ieš sin tempeliid? 23Don gii čevllohalat lágain, heahppášuhtátgo Ipmila go ieš rihkut lága? 24
2,24
Jes 52,5
Esek 36,20eč
Nu han lea čállojuvvon: Din dihte Ipmila namma bilkiduvvo báhkiniid gaskkas.

25

2,25
Jer 4,4
9,25
Birračuohpahus lea gal dutnje ávkin jos don doalat lága. Muhto jos rihkut lága, de don leat dego birračuohpakeahtes olmmoš. 26Jos birračuohpakeahtes olmmoš doallá lága njuolggadusaid, iigo son dalle galgga adnojuvvot birračuhppojuvvon olmmožin? 27Birračuohpakeahtes olmmoš gii doallá lága gohččumiid, dubme du, danin go don rihkut lága, vaikko leat birračuhppojuvvon. 28
2,28
Joh 8,39
Rivttes juvddálaš ii leat dat gii olgguldasat lea juvddálaš, iige birračuohpahus leat dat mii oidno rupmašis olgguldasat. 29
2,29
5 Mos 10,16
30,6
Gal 5,3eč
6,15
Fil 3,3
Kol 2,11
Rivttes juvddálaš lea dat gii lea juvddálaš siskkildasat, ja rivttes birračuohpahus lea váimmu birračuohpahus maid dagaha Vuoigŋa iige bustávva. Son ii oaččo rámi olbmuin, muhto Ipmilis.

3

Olbmo sivalašvuohta Ipmila ovddas

31Mii ovdamuniid dasto lea juvddálaččas, dahje mii ávkkiid lea birračuohpahusas? 2

3,2
5 Mos 4,7č
Sál 147,19č
Rom 9,4
Ollu, juohke láhkái. Vuosttažettiin dat ahte Ipmil lea oskkildan sánis sidjiide. 3
3,3
2 Tim 2,13
Muhto jos muhtumat leat leamaš oskkáldasmeahttumat, dahkágo dalle sin oskkáldasmeahttunvuohta Ipmila oskkáldasvuođa duššin? 4
3,4
Sál 51,6
116,11
Ii eisege! Vaikko juohke olmmoš livččii gielástalli, de Ipmil sárdnu duođa. Nugo lea čállojuvvon: Vai don gávnnahuvvošit vuoiggalažžan go sártnut ja vuoittášit go leat dikkis.

5

3,5
Job 34,10eč
Muhto jos min vearrivuohta čájeha Ipmila vanhurskkisvuođa, de maid mii dalle dadjat? Mun dajan nugo olbmot dadjet: Leago Ipmil vuoigatmeahttun go son diktá iežas moari deaivat min? 6Ii eisege! Mo Ipmil dalle sáhtášii dubmet máilmmi? 7Muhto jos Ipmila duohtavuohta boahtá čielgaseappot oidnosii mu gielisvuođa bokte ja šaddá sutnje gudnin, de manne mun liikká dubmejuvvon suttolažžan? 8
3,8
6,1
Manne mii eat daga bahá vai das šattašii buorre, nugo muhtun bilkideaddjit lohket min oahpahit? Sii gal ožžot dan duomu maid ánssášit.

Ii oktage leat vanhurskkis

9Mo lea dalle? Leatgo mii juvddálaččat buoret dilis? Eat eisege! Miihan leat juo čájehan ahte buot olbmot, sihke juvddálaččat ja greikalaččat, leat suttu vuložat. 10

3,10
Sál 14,1eč
Nugo lea čállojuvvon:

Ii leat oktage vanhurskkis, ii fal ii oktage.

11Ii leat oktage jierpmálaš,

ii leat oktage guhte ohcá Ipmila.

12Buohkat leat gáidan Ipmilis,

buohkat leat billašuvvan,

ii leat oktage guhte dahká buriid, ii fal ii oktage.

13

3,13
Sál 5,10
140,4
Sin čotta lea rabas hávdi,

sin njuovčča sárdnu behtolaččat,

sis lea gearbmašmirko baksamiin,

14

3,14
Sál 10,7
sin njálmmi dievva lea garuhus ja bahčavuohta,

15

3,15
Jes 59,7č
Sin juolggit leat johtilat golggahit vara,

16duššadeapmi ja vártnuhisvuohta lea sin luottain.

17Ráfi geainnu sii eai dovdda,

18

3,18
Sál 36,2
Ipmilis sii eai bala.

19
3,19
Gal 3,21č
Mii diehtit ahte lága sánit gusket sidjiide geat čuvvot lága, vai juohke njálbmi buđđojuvvo ja oppa máilbmi šaddá sivalažžan Ipmila ovddas. 20
3,20
Sál 143,2
Rom 7,7
Gal 2,16
Ii oktage olmmoš šatta Ipmila ovddas vanhurskkisin lága daguiguin. Lága bokte mii oahppat dovdat mii suddu lea.

Vanhurskkisvuohta oskku bokte

21

3,21
1,17
Fil 3,9
3,21 láhka ja profehtat doaba gokčá olles Boares Testamentta. Vrd. Matt 5,17; 7,12.Muhto dál Ipmil lea almmustahttán vanhurskkisvuođa mii ii boađe lágas, muhto man birra láhka ja profehtat duođaštit. 22
3,22
10,12
Gal 2,16
Dát Ipmila vanhurskkisvuohta boahtá oskkus Jesus Kristusii, ja dan ožžot buohkat geat oskot. Dás ii leat mihkkege erohusaid. 23
3,23
3,9
Buohkat leat suddudan ja sis váilu Ipmila hearvásvuohta, 24
3,24
Matt 20,28Ef 1,7
2,8
Tit 3,5eč
3,24 lonistan Sátni adnui dávjá šlávaid birra geat ostejuvvojedje luovus lotnunruđaiguin. ▶ lonistanruhta.ja ánssáškeahttá ja Ipmila árpmus sii ožžot vanhurskkisvuođa, go Kristus Jesus lea lonistan sin. 25
3,25
2 Mos 25,17
3 Mos 16,14eč
Apd 13,38č
1 Joh 2,2
4,10
3,25 soabahusoaffarin seammá greikkagiel sátni mii Hebr 9,5 jorgaluvvo “soabahussadji”. >2 Mos 25,17.Ipmil lea diktán su vara šaddat soabahusoaffarin daidda geat oskot. Nu Ipmil lea čájehan iežas vanhurskkisvuođa, go son gierdavašvuođastis lei guođđán vássán áiggiid suttuid ráŋggáškeahttá, 26muhto dál dán áiggis son čájeha iežas vanhurskkisvuođa: Son lea ieš vanhurskkis ja dahká vanhurskkisin dan gii osku Jesusii.

27Gos lea dalle min rápmi? Ii gostege. Mii lágaid cealká dan? Leago dat daguid láhka? Ii leat, muhto oskku láhka. 28

3,28
4,5
Gal 2,16
Ef 2,8č
Dasgo mii oaivvildit ahte olmmoš šaddá vanhurskkisin oskku bokte, lága daguid haga. 29Vai leago Ipmil dušše juvddálaččaid Ipmil? Iigo son leat maiddái báhkiniid Ipmil? De lea, son lea maiddái báhkiniid Ipmil. 30
3,30
Apd 15,911
3,30 Ipmil lea áidna ja okta juvddálaččaid oskkudovddastus, šemá (hebreagiela mielde “Gula!”). Gč. 5 Mos 6,4.Go juo Ipmil lea áidna ja okta, de son dahká vanhurskkisin birračuhppojuvvon olbmuid oskku bokte ja birračuohpakeahtes olbmuid oskku bokte. 31
3,31
8,4
Dahkatgo mii dalle lága duššin oskku bokte? Eat eisege! Mii nannet lága.