Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
22

Balak bivdá veahki Bileamis

221Israellaččat vulge johtui ja luoitaledje Moaba duolbadasaide Jordana nuorttabeallái Jeriko buohta.

2Balak, Sippora bárdni, gulai buot maid israellaččat ledje dahkan amorlaččaide, 3ja go israellaččat ledje nu eatnagat, de moablaččat ballájedje dan álbmogis. 4Balus moablaččat cealkkihedje midjanlaččaid vuorrasiidda: “Dál duot joavku loaktá buot miehtá min eatnama, dego vuoksá loaktá giettis rudnes rási.”

Balak, Sippora bárdni, lei Moaba gonagas dan áigge. 5

22,5
Jos 24,9
Mi 6,5
22,5 Petor Bileama ruovttubáiki soaitá leat leamaš Eufrateatnogáttis Mesopotamias; gč. 5 Mos 23,4. 4 Mos 23,7 mielde son vižžojuvvui aramealaččaid várreeatnamis.Son vuolggahii áirasiid Bileama, Beora bártni, lusa Petorii mii lea amavlaččaid eatnamis Eufratgáttis. Balak gohčui dadjat sutnje: “Egyptas lea boahtán olles álbmot. Dat gokčá eatnama, ja dál duot álbmot orru mu buohta. 6Boađe garuhit dan álbmoga mu ovddas, danne go dat lea fámolaččat go mun. De mun sáhtášin časkit dan ja ádjit dan eret dan eatnamis. Mun dieđán ahte gean don buressivdnidat, dat lea buressivdniduvvon, ja gean don garuhat, dat lea garuhuvvon.”

7

22,7
2 Pet 2,15č
Jud 11
Moablaččaid ja midjanlaččaid vuorrasat manne dohko ja válde mielde einnosteaddji bálkká. Go sii bohte Bileama lusa, de sii muitaledje sutnje maid Balak lei dadjan. 8Bileam dajai sidjiide: “Orrot dáppe ija, de mun attán didjiide vástádusa dan mielde maid Hearrá munnje sárdnu.” Nu Moaba oaivámuččat orro Bileama luhtte.

9Ipmil bođii Bileama lusa ja jearai: “Geat leat duot olbmát geat leat du luhtte?” 10Bileam vástidii: “Moaba gonagas Balak, Sippora bárdni, lea vuolggahan sin dadjat munnje: 11‘Egyptas lea boahtán álbmot mii gokčá oppa eatnama. Boađe dal garuhit dan mu ovddas. De mun sáhtášin soahtat dainna ja ádjit dan eret.’” 12Ipmil celkkii Bileamii: “Ale mana singuin alege garut dan álbmoga, dasgo dat lea buressivdniduvvon.”

13Iđedis Bileam dajai Balaka oaivámuččaide: “Máhccet eatnamasadet, Hearrá ii suova mu vuolgit dinguin.” 14Moablaččaid oaivámuččat vulge Balaka lusa ja dadje: “Bileam biehttalii vuolgimis minguin.”

15Dalle Balak vuolggahii áirrasin vel eanebuid ja vel alibuid go dot. 16Sii bohte Bileama lusa ja dadje: “Ná dadjá Balak, Sippora bárdni: Ale divtte mange heađuštit iežat boahtimis mu lusa. 17Mun attán dutnje stuorra bálkká ja dagan buot maid don siđát. Boađe dal garuhit dan álbmoga mu ovddas!” 18Dalle Bileam vástidii Balaka olbmáide: “Vaikko Balak attášii munnje buot silbba ja golli mii su viesus lea, de mun in dattetge sáhte rihkkut Hearrá, mu Ipmila, gohččuma, in stuorra inge smávva áššis. 19Muhto orrot diige dás ija, vai beasan diehtit maid Hearrá vel sárdnu munnje.”

20Ihkku Ipmil bođii Bileama lusa ja celkkii: “Go dát olbmát juo leat boahtán rávkat du, de vuolgge fal singuin. Muhto daga duššefal dan maid mun gohčun du dahkat.”

Bileama ásen

21Iđedis Bileam lihkai, sádelasttii iežas ásendámmá ja vulggii Moaba oaivámuččaid mielde. 22Muhto go Bileam vulggii, de Ipmil moaráhuvai, ja Hearrá eŋgel divui iežas bálgá ala ja cakkai su, go son riidii ásendámmáin, guokte bálvvá fárustis. 23Go ásen oinnii Hearrá eŋgela čuožžumin bálgá alde miehkki gieđas, de dat spiehkastii bálgás beldui. Muhto Bileam cápmii ásena ja bággii dan fas bálgá ala. 24De Hearrá eŋgel divui iežas viidnegárddiid gaskii baskkádahkii gokko lei áidi goappáge bealde. 25Go ásen oinnii Hearrá eŋgela, de dat garrii muvrra njeaiga, ja Bileama juolgi deaddašuvai muvrra vuostá. Dalle Bileam fas cápmii ásena. 26Hearrá eŋgel manai fas dobbelii ja divui iežas baskkes sadjái gokko ii lean sadji spiehkastit ii olgeš iige gurut beallái. 27Go ásen oinnii Hearrá eŋgela, de dat livui eatnamii, Bileam čielggis, ja Bileam suhtai ja cápmii ásendámmá soppiin. 28

22,28
2 Pet 2,16
Dalle Hearrá rabastii ásena njálmmi, ja dat sártnui Bileamii: “Maid baháid mun lean dahkan dutnje, go don cápmát mu dál juo goalmmát geardde?” 29Bileam dajai ásenii: “Don dagat mu bogostahkan. Jos mus dál miehkki, de mun gottášin du dálán!” 30Muhto ásen dajai Bileamii: “Almma mun lean du ásen mainna leat riiden gitta dán beaivvi rádjái? Leango mun goassege láhtten duinna ná?” Bileam vástidii: “It leat.”

31De Hearrá rabastii Bileama čalmmiid, nu ahte son oinnii Hearrá eŋgela čuožžumin bálgás miehkki gieđas. Bileam luoitádii eatnamii muđolassii su ovdii. 32Hearrá eŋgel jearai sus: “Manne don cábmet ásena golmma geardde? Mun lean boahtán hehttet du vuolgimis, danne go dát mátki lea Hearrá miela vuostá. 33Du ásen oinnii mu ja spiehkastii golbmii bálgás mu ovddas. Jos dat ii livčče dan dahkan, de mun livččen goddán du ja diktán dan eallit.” 34Dalle Bileam dajai Hearrá eŋgelii: “Mun lean suddudan, muhto mun in diehtán ahte don čužžot bálgás mu ovddas. Jos dát mátki ii leat du miela mielde, de mun jorgalan ruoktot.” 35Hearrá eŋgel celkkii Bileamii: “Mana dáiguin olbmáiguin, muhto sártno duššefal dan maid mun gohčun du sárdnut.” Nu Bileam manai Balaka áirasiiguin.

3622,36 Ir-Moab Ar-Moab. Vrd. 21,28; Jes 15,1.Go Balak gulai ahte Bileam lea boahtimin, de son manai su ovddal Ir-Moabii mii lea Arnonjohkagáttis Moaba olggumus rádjeguovllus. 37Balak dajai Bileamii: “Manne it boahtán juo dalle go mun vuosttaš geardde átnon du boahtit? Itgo don jáhkkán oažžut mus albma bálkkašumi?” 38

22,38
23,1226
Bileam dajai Balakii: “Mun lean dál boahtán du lusa, muhto sáhtánbat mun gal sárdnut maidege? Mun sártnun dan sáni maid Ipmil bidjá mu njálbmái.” 39Bileam vulggii Balaka mielde, ja soai manaiga Kirjat-Husotii. 40Doppe Balak njuovai vuovssáid ja sávzzaid ja attii bierggu Bileamii ja oaivámuččaide geat ledje suinna.

Bileam buressivdnida Israela

41Iđđedis Balak doalvvui Bileama bajás Bamot Baalii gos sáhtii oaidnit israellaččaid siidda ravdda.

23

231Bileam dajai Balakii: “Ráhkat mu várás dása čieža áltára ja hága munnje čieža vuovssá ja čieža viercca.” 2Balak dagai nugo Bileam lei sihtan, ja Balak ja Bileam oaffarušaiga vuovssá ja viercca iešguđege áltára alde. 3De Bileam dajai Balakii: “Báze dása čuožžut iežat boaldinoaffara gurrii, mun manan duobbelii. Hearrá sáhttá boahtit mu ovddal. De mun muitalan dutnje maid son almmuha munnje.” Ja Bileam manai muhtun báljes alážii.

4Doppe Ipmil almmustuvai sutnje, ja Bileam dajai: “Mun lean ráhkadan čieža áltára ja oaffaruššan iešguđege áltára alde vuovssá ja viercca.” 5Hearrá bijai sániid Bileama njálbmái ja celkkii: “Máhca Balaka lusa ja daja sutnje maid mun lean dutnje sárdnon.” 6Bileam máhcai Balaka lusa gii čuoččui boaldinoaffaris guoras ovttas buot Moaba oaivámuččaiguin. 7

23,7
5 Mos 23,4
23,7 Jakob Namma adnojuvvo sihke máttarádjá ja álbmoga Israela birra. ▶ Jakob.Dalle Bileam sártnui dáid sániid:

Aramis, nuortaváriin, vieččahii mu

Balak, Moaba gonagas, ja celkkii:

“Boađe ja garut munnje Jakoba álbmoga,

boađe ja gohčo moari deaividit Israela.”

8Sáhtášingo garuhit dan

maid Ipmil ii garut,

sáhtášingo gohččut moari deaividit dan

masa Hearrá ii leat moaris?

9Bávttiid hárjjis mun oainnán sin,

dieváid alde mun sin geahčadan.

Sii leat álbmot mii orru sierranassii,

sii eai loga iežaset eará álbmogiid searvái.

10

23,10
1 Mos 13,16
28,14
Gii sáhttá lohkat

Jakoba sáttočalmmiid,

gii dovdá

Israela gavjačalmmiid logu?

Vare mun jámášin vuoigatlaččaid láhkái,

lehkos mu loahppa dego sin loahppa!

11Dalle Balak dajai Bileamii: “Manin don dahket munnje ná? Mun vieččahin du garuhit iežan vašálaččaid, ja don leat buressivdnidan sin!” 12

23,12
22,38
Bileam vástidii: “Mun sártnun dušše dan maid Hearrá gohčču.” 13De Balak dajai Bileamii: “Boađe muinna vel nuppi báikái gos sáhtát oaidnit israellaččaid. Dás don oainnát sis dušše oasáža, muhto it buohkaid. Garut sin doppe.”

14

23,14
21,20
Balak doalvvui Bileama Pisga čohkkii várdájeddjiid alážii. Dohko son ráhkadii čieža áltára ja oaffarušai vuovssá ja viercca iešguđege áltára alde. 15
23,15
23,3č
Bileam dajai Balakii: “Báze čuožžut iežat boaldinoaffara lusa, de mun manan duobbelii vuordit, jos Ipmil almmustuvvá munnje.” 16Hearrá almmustuvai Bileamii, bijai sániid su njálbmái ja celkkii: “Máhca Balaka lusa ja sártno sutnje maid mun gohččon.” 17Bileam manai Balaka lusa gii čuoččui iežas áltára guoras ovttas moablaččaid oaivámuččaiguin. Balak jearai Bileamis: “Maid Hearrá sártnui?” 18Dalle Bileam sártnui dáid sániid:

Čuožžil, Balak, ja gula,

guldal dárkilit, Sippora bárdni!

19

23,19
1 Sam 15,29
Sál 33,4
Jes 45,23
Tit 1,2
Ipmil ii leat olmmoš: Son ii gielis,

son ii leat jámolaš guhte gáhtá.

Maid son lea cealkán, son dahká.

Maid son lea lohpidan, son doallá.

20Mu bargu lea buressivdnidit,

su buressivdnádusa

mun in sáhte nuppástuhttit.

21Ii leat lihkohisvuohta Jakoba várás,

ii bahá Israela oassin.

Hearrá, sin Ipmil, lea singuin,

ávvučuorvvas čuodjá gonagassii.

22

23,22
24,8
23,22 givrodaga hebreagiela mielde “čoarvvit”, dábálaš fápmomearka.Ipmil doalvvui sin olggos Egyptas,

son attii sidjiide meahcivuovssá givrodaga.

23

23,23
5 Mos 18,14eč
Ii leat noaidevuohta Jakobis,

iige diiddastallan Israelis.

Vuogas áigái celkojuvvo Jakobii ja Israelii

maid Ipmil dahká.

24

23,24
1 Mos 49,9
Israel čuožžila dego ledjon,

dego beahtu, gárvvisin fallehit.

Ii dat goarjjo ovdal go

lea borran stajádusa,

juhkan goddojuvvon olbmuid vara.

25Balak dajai Bileamii: “Jos don it sáhte garuhit sin, de ale goit sin buressivdnit!” 26

23,26
22,38
Bileam vástidii: “Munhan dadjen dutnje ahte sártnun dušše dan maid Hearrá gohčču.” 27Balak dajai Bileamii: “Boađe, mun doalvvun du eará báikái. Dáidá leat riekta Ipmila čalmmiin ahte don doppe garuhat álbmoga mu beales.”

28Balak doalvvui Bileama Peora čohkkii gos lea várddus Ješimonmeahci guvlui. 29Bileam dajai Balakii: “Ráhkat dása mu várás čieža áltára ja hága munnje čieža vuovssá ja čieža viercca.” 30Balak dagai nugo Bileam gohčui, ja Bileam oaffarušai vuovssá ja viercca iešguđege áltára alde.

24

241

24,1
23,315
Bileam ipmirdii dál ahte lei Hearrá dáhtu mielde buressivdnidit Israela. Son ii mannan šat ohcat mearkkaid nugo ovdal, muhto jorgalii muođuid meahci guvlui. 2Go son geahčái dohko, de son oinnii israellaččaid geat ledje luoitalan čearddaid mielde. Dalle Ipmila vuoigŋa bođii sutnje, 3ja son sártnui dáid sániid:

Ná sárdnu Bileam, Beora bárdni,

ná sárdnu olmmái gii oaidná čielgasit,

4ná olmmái gii gullá Ipmila sárdnuma,

gii Alimusa dieđuin, eatnamii luoitádan

oažžu rabas čalmmiid geahčadit

Buotveagalačča oainnáhusaid:

5Man čábbát leat du goađit, Jakob,

du orrunsajit, Israel!

624,6 aloemuorat muorrašládja mii šaddá Nuorttalulli-Asias. Muoras lea njálgga hádja ja dat adnojuvvo suovasin. Gč. Sál 45,9. ▶ aloemuorraDat leabbanit nugo ruonas leagit,

dat leat nugo šaddogárddit eatnogáttis,

nugo aloemuorat maid Hearrá lea gilván,

nugo sedermuorat čáhcegáttis.

7

24,7
Jes 58,11
24,7 Agag amaleklaččaid gonagas. Vrd. 1 Sam 15,8eč.Čáhci stilču sin eabbáriin,

ja sin gilvin láktaduvvo valjis.

Sin gonagas šaddá stuoribun go Agag,

su gonagasvuohta lea veagalaš.

8

24,8
23,22
5 Mos 33,17
Ipmil buvttii sin Egyptas;

sin fápmu lea dego meahcivuovssá givrodat.

Sii loahpahit vašuheaddji álbmogiid,

dodjet sin dávttiid, cuvkejit sordiid.

9

24,9
1 Mos 12,3
27,29
49,9
4 Mos 23,24
Go sii vuoiŋŋastit,

de sii leat gorjon dego ledjon,

dego njiŋŋelas ledjon –

gii duostá sin muosehuhttit?

Buressivdniduvvon lehkos dat

geat du buressivdnidit,

garuhuvvon dat geat du garuhit.

10Dalle Balak moaráskii Bileamii, spežžii gieđaidis oktii ja dajai: “Mun rávken du deike garuhit iežan vašálaččaid, muhto dál don leat juo golbmii buressivdnidan sin! 11Mana geidnosat! Mun áigon bálkkašit du valjit, muhto Hearrá lea biehttalan dus bálkká.” 12Bileam dajai Balakii: “Munhan dadjen du áirasiidda geaid vuolggahit mu lusa: 13

24,13
22,1838
Vaikko Balak attášii munnje buot golli ja silbba šloahtastis, de mun in almmatge sáhtáše rihkkut Hearrá báhkkoma inge dahkat maidege iežan dáhtu mielde, in buori inge bahá. Maid Hearrá sárdnu, dan munge ferten sárdnut. 14Mun máhcan dál iežan álbmoga lusa, muhto dál mun várren du das maid dát álbmot dahká du álbmogii boahtti beivviid.” 15Ja son sártnui dáid sániid:

Ná sárdnu Bileam, Beora bárdni,

ná sárdnu olmmái gii oaidná čielgasit,

16ná olmmái gii gullá Ipmila sárdnuma,

gii Alimusa dieđuin, eatnamii luoitádan

oažžu rabas čalmmiid geahčadit

Buotveagalačča oainnáhusaid:

17

24,17
2 Sam 8,2
Sál 110,5č
Matt 2,2
Mun oainnán su, in dattetge dál,

mun geahčadan su, in dattetge lahka.

Násti badjána Jakoba gasku,

ráđđejeaddji soabbi Israelis.

Son cuvke Moaba geađđaša,

buot Seta bártniid oaivečohka.

18

24,18
2 Sam 8,14
Am 9,11č
Ob 18eč
Edom šaddá su opmodahkan,

Seir gahččá su gihtii.

Israel čájeha iežas fámu.

1924,19 Ráđđejeaddji … duššada masorehtalaš teaksta ii leat čielggas.Ráđđejeaddji boahtá Jakobis,

son duššada gávpogiin daid

geat ain leat báhcán.

20

24,20
2 Mos 17,14
5 Mos 25,19
Go Bileam oinnii amaleklaččaid, de son sártnui dáid sániid:

Amalek lea álbmogiin vuosttamuš,

muhto su nálli duššaduvvo agálaččat.

2124,21 beassi hebreagillii ken, čujuha kenlaččaid nammii.Go Bileam oinnii kenlaččaid, de son sártnui dáid sániid:

Nanus lea du ássansadji,

bávtti ala du beassi lea huksejuvvon.

22Muhto almmatge Kain heavahuvvo;

Man guhká lea dasa go Assur

doalvu du fáŋgavuhtii?

23Bileam sártnui vel dáid sániid:

Sulluid álbmogat čoahkkanit davvin,

24skiippat bohtet kittelaččaid rittuin.

Dat vuolidit Assura, vuolidit Ebera,

muhto maiddái sii duššaduvvojit agibeaivái.

25De Bileam vulggii ja máhcai ruoktot báikásis, ja maiddái Balak manai geidnosis.