Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
21

Veaikegearpmaš

211

21,1
33,40
Go kanaanlaš gonagas gii ásai Aradis Negevis gulai ahte israellaččat ledje boahtimin Atarima geainnu, de son fallehii israellaččaid ja válddii muhtumiid sis fáŋgan. 2
21,2
3 Mos 27,28č
21,2 vihahit … duššadeapmái vihahit duššadeapmái.Dalle israellaččat dahke Hearrái dán lohpádusa: “Jos don attát dan álbmoga min gihtii, de mii vihahit sin gávpogiid duššadeapmái.” 3
21,3
Duop 1,17
21,3 Horma >14,45.Hearrá gulai israellaččaid rohkadusa ja attii kanaanlaččaid sin gihtii, ja sii vihahedje sin ja sin gávpogiid duššadeapmái. Danin báiki gohčoduvvui Horman.

4

21,4
20,21
21,4 Ruksesmearra >14,25.Israellaččat vulge Horváris dan geainnu mii doalvu Ruksesmeara guvlui, vai besset garvit Edoma. Muhto mátkkis álbmot šattai gierdameahttumin 5
21,5
2 Mos 16,3
4 Mos 14,2č
ja sárdnugođii Ipmila ja Mosesa vuostá: “Manne lehpet buktán min Egyptas deike meahccái jápmit? Dáppe ii leat láibi iige čáhci. Mii leat dolkan dán heajos borramušas!”

6

21,6
5 Mos 8,15
1 Kor 10,9
21,6 mirkogearbmašiid hebreagiel sátni saraf mearkkaša ahte juoga buollá. Sátni soaitá čujuhit gearbmaša mirkui.Dalle Hearrá vuolggahii mirkogearbmašiid álbmoga gaskii, ja dat gáske olbmuid nu ahte eatnat israellaččat jápme. 7Álbmot bođii Mosesa lusa ja dajai: “Mii suddudeimmet go sártnuimet Hearrá ja du vuostá. Rohkadala Hearrá váldit gearbmašiid áŧesteames min.”

Moses rohkadalai álbmoga ovddas, 8ja Hearrá celkkii Mosesii: “Daga alccesat gearbmaša ja bija dan stággogeahčái. Juohkehaš gii lea gáskkáhallan ja geahččá dasa, beassá eallit.” 9

21,9
2 Gon 18,4
Joh 3,14č
Moses dagai veaikkis gearbmaša ja bijai dan stággogeahčái. Go dat geat ledje gáskkáhallan gearbmašiidda, gehčče veaikegearbmašii, de sii besse eallit.

Mátki Moaba birra

10

21,10
33,43č
Israellaččat vulge johtui ja luoitaledje Obotii, 11manne doppe meahccái ja luoitaledje Ije Abarimii Moaba nuorttabeallái. 12
21,12
5 Mos 2,13
21,12 Seredleahki Jápmameara nuorttalulábealde, Edoma ja Moaba rájá alde.De sii vulge ja luoitaledje Seredleahkái. 13Go sii ledje vuolgán doppe, de sii luoitaledje Arnona nuppe beallái, meahccái mii ollá amorlaččaid eatnamiid rádjái. Arnon lea moablaččaid ja amorlaččaid rádjejohka. 1421,14 Hearrá sođiid girjjis dovdameahttun teakstačoakkáldat.Dan dihte daddjojuvvo Hearrá sođiid girjjis:

– Vaheb mii lea Sufas, gorssat,

Arnon

1521,15 Ar guovddáš moablaš guovlu, Arnona lulábealde. Gč. “Ar” Moabis, v. 28. ▶ moablaččat.ja gorssaid vielttit

mat ollet gitta Ara eatnama rádjái

ja állanit Moaba ráji guvlui.

1621,16 Beer namma mearkkaša “gáivo”.Doppe israellaččat manne Beera gáivvo lusa. Dan luhtte Hearrá celkkii Mosesii: “Čohkke álbmoga deike, de mun attán dasa čázi.” 17Dalle israellaččat lávlo dán lávlaga:

Golggiid, gáivo! Lávlot dasa!

1821,18 Mattana namma mearkkaša “attáldat”.Lávlot gáivui maid oaivámuččat rogge,

maid álbmoga njunnošat goivo

soppiideasetguin, ráđđejeaddji soppiiguin.

Beeris israellaččat manne Mattanai, 19Mattanas Nahalielii, Nahalielis Bamotii 20

21,20
5 Mos 34,1
21,20 Pisga várri mii lea Jápmameara nuortadavábealde.ja Bamotis dan leahkái mii lea Moaba eatnamis lahka Pisga, dan vári man čohkas lea várddus Ješimonmeahci guvlui.

Israel vuoitá Sihona ja Oga

21

21,21
5 Mos 2,26eč
Duop 11,19eč
Israellaččat vuolggahedje áirasiid amorlaččaid gonagasa Sihona lusa dadjat: 22“Divtte min mannat iežat eatnama čađa. Mii eat spiehkas bealdduide ja viidnegárddiide eatge juga čázi din gáivvuin. Mii dušše mannat njuolga Gonagasa geainnu du eatnama čađa.”

23Sihon ii goit suovvan Israela mannat iežas eatnama čađa, muhto čohkkii oppa soahteveagas ja vulggii Israela vuostá meahccái. Go son bođii Jahasii, de son soahttái israellaččaiguin, 24

21,24
5 Mos 29,7eč
Sál 135,11č
muhto sii časke su mihkiin ja válde su eatnama Arnona rájes Jabboka rádjái, gitta ammonlaččaid eatnama rádjái. Ammonlaččaid rádji lei sakka nannejuvvon. 25Israellaččat válde oppa amorlaččaid eatnama ja ásse Hešbonii ja buot eará amorlaččaid gávpogiidda.

26Hešbon lei amorlaččaid gonagasa Sihona ráđđehusgávpot. Sihon lei soahtan Moaba ovddit gonagasain ja váldán buot su eatnamiid gitta Arnonjoga rádjái. 27Dan dihte diktačállit leat lávlon:

Bohtet Hešbonii, Sihona gávpogii!

Huksejehket ja nannejehket dan fas!

28

21,28
4 Mos 21,19č
Dolla vulggii Hešbonis,

dollanjuovčča Sihona gávpogis.

Dat bolddii Ar-Moaba,

dat lovttii Bamota Arnona gáttis.

29

21,29
1 Gon 11,7
Jer 48,45č
Vuoi du, Moab!

Don duššat, Kemoša álbmot!

Du bártnit báhtaredje,

du nieiddaid doalvvui fáŋgan Sihon,

amorlaččaid gonagas.

30Muhto mii njeiddiimet sin

njuolaideametguin,

Hešbon lea ávdin gitta Dibona rádjái.

Mii leat speadjan Nofaha rádjái,

boaldán dan gitta Medeba rádjái.

31Nu israellaččat ásse amorlaččaid eatnamii. 32Moses vuolggahii iskkadeddjiid Jaserii, ja israellaččat válde dan birasgávpogiid ja ádje eret amorlaččaid geat ásse doppe.

33

21,33
5 Mos 3,1eč
Go israellaččat de dollejedje davás dan geainnu mii doalvvui Bašanii, de Bašana gonagas Og vulggii oppa soahteveagainis sin vuostá ja soahttái singuin Edreis. 34Hearrá sártnui Mosesii: “Ale bala sus. Mun attán su ja oppa su álbmoga ja eatnama du gihtii. Daga sutnje nugo dahket amorlaččaid gonagassii Sihonii gii ráđđii Hešbonis.” 35Israellaččat godde Oga ja su bártniid ja oppa su soahteveaga. Ii oktage sis beassan báhtui. De sii válde su eatnama oapmineaset.

22

Balak bivdá veahki Bileamis

221Israellaččat vulge johtui ja luoitaledje Moaba duolbadasaide Jordana nuorttabeallái Jeriko buohta.

2Balak, Sippora bárdni, gulai buot maid israellaččat ledje dahkan amorlaččaide, 3ja go israellaččat ledje nu eatnagat, de moablaččat ballájedje dan álbmogis. 4Balus moablaččat cealkkihedje midjanlaččaid vuorrasiidda: “Dál duot joavku loaktá buot miehtá min eatnama, dego vuoksá loaktá giettis rudnes rási.”

Balak, Sippora bárdni, lei Moaba gonagas dan áigge. 5

22,5
Jos 24,9
Mi 6,5
22,5 Petor Bileama ruovttubáiki soaitá leat leamaš Eufrateatnogáttis Mesopotamias; gč. 5 Mos 23,4. 4 Mos 23,7 mielde son vižžojuvvui aramealaččaid várreeatnamis.Son vuolggahii áirasiid Bileama, Beora bártni, lusa Petorii mii lea amavlaččaid eatnamis Eufratgáttis. Balak gohčui dadjat sutnje: “Egyptas lea boahtán olles álbmot. Dat gokčá eatnama, ja dál duot álbmot orru mu buohta. 6Boađe garuhit dan álbmoga mu ovddas, danne go dat lea fámolaččat go mun. De mun sáhtášin časkit dan ja ádjit dan eret dan eatnamis. Mun dieđán ahte gean don buressivdnidat, dat lea buressivdniduvvon, ja gean don garuhat, dat lea garuhuvvon.”

7

22,7
2 Pet 2,15č
Jud 11
Moablaččaid ja midjanlaččaid vuorrasat manne dohko ja válde mielde einnosteaddji bálkká. Go sii bohte Bileama lusa, de sii muitaledje sutnje maid Balak lei dadjan. 8Bileam dajai sidjiide: “Orrot dáppe ija, de mun attán didjiide vástádusa dan mielde maid Hearrá munnje sárdnu.” Nu Moaba oaivámuččat orro Bileama luhtte.

9Ipmil bođii Bileama lusa ja jearai: “Geat leat duot olbmát geat leat du luhtte?” 10Bileam vástidii: “Moaba gonagas Balak, Sippora bárdni, lea vuolggahan sin dadjat munnje: 11‘Egyptas lea boahtán álbmot mii gokčá oppa eatnama. Boađe dal garuhit dan mu ovddas. De mun sáhtášin soahtat dainna ja ádjit dan eret.’” 12Ipmil celkkii Bileamii: “Ale mana singuin alege garut dan álbmoga, dasgo dat lea buressivdniduvvon.”

13Iđedis Bileam dajai Balaka oaivámuččaide: “Máhccet eatnamasadet, Hearrá ii suova mu vuolgit dinguin.” 14Moablaččaid oaivámuččat vulge Balaka lusa ja dadje: “Bileam biehttalii vuolgimis minguin.”

15Dalle Balak vuolggahii áirrasin vel eanebuid ja vel alibuid go dot. 16Sii bohte Bileama lusa ja dadje: “Ná dadjá Balak, Sippora bárdni: Ale divtte mange heađuštit iežat boahtimis mu lusa. 17Mun attán dutnje stuorra bálkká ja dagan buot maid don siđát. Boađe dal garuhit dan álbmoga mu ovddas!” 18Dalle Bileam vástidii Balaka olbmáide: “Vaikko Balak attášii munnje buot silbba ja golli mii su viesus lea, de mun in dattetge sáhte rihkkut Hearrá, mu Ipmila, gohččuma, in stuorra inge smávva áššis. 19Muhto orrot diige dás ija, vai beasan diehtit maid Hearrá vel sárdnu munnje.”

20Ihkku Ipmil bođii Bileama lusa ja celkkii: “Go dát olbmát juo leat boahtán rávkat du, de vuolgge fal singuin. Muhto daga duššefal dan maid mun gohčun du dahkat.”

Bileama ásen

21Iđedis Bileam lihkai, sádelasttii iežas ásendámmá ja vulggii Moaba oaivámuččaid mielde. 22Muhto go Bileam vulggii, de Ipmil moaráhuvai, ja Hearrá eŋgel divui iežas bálgá ala ja cakkai su, go son riidii ásendámmáin, guokte bálvvá fárustis. 23Go ásen oinnii Hearrá eŋgela čuožžumin bálgá alde miehkki gieđas, de dat spiehkastii bálgás beldui. Muhto Bileam cápmii ásena ja bággii dan fas bálgá ala. 24De Hearrá eŋgel divui iežas viidnegárddiid gaskii baskkádahkii gokko lei áidi goappáge bealde. 25Go ásen oinnii Hearrá eŋgela, de dat garrii muvrra njeaiga, ja Bileama juolgi deaddašuvai muvrra vuostá. Dalle Bileam fas cápmii ásena. 26Hearrá eŋgel manai fas dobbelii ja divui iežas baskkes sadjái gokko ii lean sadji spiehkastit ii olgeš iige gurut beallái. 27Go ásen oinnii Hearrá eŋgela, de dat livui eatnamii, Bileam čielggis, ja Bileam suhtai ja cápmii ásendámmá soppiin. 28

22,28
2 Pet 2,16
Dalle Hearrá rabastii ásena njálmmi, ja dat sártnui Bileamii: “Maid baháid mun lean dahkan dutnje, go don cápmát mu dál juo goalmmát geardde?” 29Bileam dajai ásenii: “Don dagat mu bogostahkan. Jos mus dál miehkki, de mun gottášin du dálán!” 30Muhto ásen dajai Bileamii: “Almma mun lean du ásen mainna leat riiden gitta dán beaivvi rádjái? Leango mun goassege láhtten duinna ná?” Bileam vástidii: “It leat.”

31De Hearrá rabastii Bileama čalmmiid, nu ahte son oinnii Hearrá eŋgela čuožžumin bálgás miehkki gieđas. Bileam luoitádii eatnamii muđolassii su ovdii. 32Hearrá eŋgel jearai sus: “Manne don cábmet ásena golmma geardde? Mun lean boahtán hehttet du vuolgimis, danne go dát mátki lea Hearrá miela vuostá. 33Du ásen oinnii mu ja spiehkastii golbmii bálgás mu ovddas. Jos dat ii livčče dan dahkan, de mun livččen goddán du ja diktán dan eallit.” 34Dalle Bileam dajai Hearrá eŋgelii: “Mun lean suddudan, muhto mun in diehtán ahte don čužžot bálgás mu ovddas. Jos dát mátki ii leat du miela mielde, de mun jorgalan ruoktot.” 35Hearrá eŋgel celkkii Bileamii: “Mana dáiguin olbmáiguin, muhto sártno duššefal dan maid mun gohčun du sárdnut.” Nu Bileam manai Balaka áirasiiguin.

3622,36 Ir-Moab Ar-Moab. Vrd. 21,28; Jes 15,1.Go Balak gulai ahte Bileam lea boahtimin, de son manai su ovddal Ir-Moabii mii lea Arnonjohkagáttis Moaba olggumus rádjeguovllus. 37Balak dajai Bileamii: “Manne it boahtán juo dalle go mun vuosttaš geardde átnon du boahtit? Itgo don jáhkkán oažžut mus albma bálkkašumi?” 38

22,38
23,1226
Bileam dajai Balakii: “Mun lean dál boahtán du lusa, muhto sáhtánbat mun gal sárdnut maidege? Mun sártnun dan sáni maid Ipmil bidjá mu njálbmái.” 39Bileam vulggii Balaka mielde, ja soai manaiga Kirjat-Husotii. 40Doppe Balak njuovai vuovssáid ja sávzzaid ja attii bierggu Bileamii ja oaivámuččaide geat ledje suinna.

Bileam buressivdnida Israela

41Iđđedis Balak doalvvui Bileama bajás Bamot Baalii gos sáhtii oaidnit israellaččaid siidda ravdda.

23

231Bileam dajai Balakii: “Ráhkat mu várás dása čieža áltára ja hága munnje čieža vuovssá ja čieža viercca.” 2Balak dagai nugo Bileam lei sihtan, ja Balak ja Bileam oaffarušaiga vuovssá ja viercca iešguđege áltára alde. 3De Bileam dajai Balakii: “Báze dása čuožžut iežat boaldinoaffara gurrii, mun manan duobbelii. Hearrá sáhttá boahtit mu ovddal. De mun muitalan dutnje maid son almmuha munnje.” Ja Bileam manai muhtun báljes alážii.

4Doppe Ipmil almmustuvai sutnje, ja Bileam dajai: “Mun lean ráhkadan čieža áltára ja oaffaruššan iešguđege áltára alde vuovssá ja viercca.” 5Hearrá bijai sániid Bileama njálbmái ja celkkii: “Máhca Balaka lusa ja daja sutnje maid mun lean dutnje sárdnon.” 6Bileam máhcai Balaka lusa gii čuoččui boaldinoaffaris guoras ovttas buot Moaba oaivámuččaiguin. 7

23,7
5 Mos 23,4
23,7 Jakob Namma adnojuvvo sihke máttarádjá ja álbmoga Israela birra. ▶ Jakob.Dalle Bileam sártnui dáid sániid:

Aramis, nuortaváriin, vieččahii mu

Balak, Moaba gonagas, ja celkkii:

“Boađe ja garut munnje Jakoba álbmoga,

boađe ja gohčo moari deaividit Israela.”

8Sáhtášingo garuhit dan

maid Ipmil ii garut,

sáhtášingo gohččut moari deaividit dan

masa Hearrá ii leat moaris?

9Bávttiid hárjjis mun oainnán sin,

dieváid alde mun sin geahčadan.

Sii leat álbmot mii orru sierranassii,

sii eai loga iežaset eará álbmogiid searvái.

10

23,10
1 Mos 13,16
28,14
Gii sáhttá lohkat

Jakoba sáttočalmmiid,

gii dovdá

Israela gavjačalmmiid logu?

Vare mun jámášin vuoigatlaččaid láhkái,

lehkos mu loahppa dego sin loahppa!

11Dalle Balak dajai Bileamii: “Manin don dahket munnje ná? Mun vieččahin du garuhit iežan vašálaččaid, ja don leat buressivdnidan sin!” 12

23,12
22,38
Bileam vástidii: “Mun sártnun dušše dan maid Hearrá gohčču.” 13De Balak dajai Bileamii: “Boađe muinna vel nuppi báikái gos sáhtát oaidnit israellaččaid. Dás don oainnát sis dušše oasáža, muhto it buohkaid. Garut sin doppe.”

14

23,14
21,20
Balak doalvvui Bileama Pisga čohkkii várdájeddjiid alážii. Dohko son ráhkadii čieža áltára ja oaffarušai vuovssá ja viercca iešguđege áltára alde. 15
23,15
23,3č
Bileam dajai Balakii: “Báze čuožžut iežat boaldinoaffara lusa, de mun manan duobbelii vuordit, jos Ipmil almmustuvvá munnje.” 16Hearrá almmustuvai Bileamii, bijai sániid su njálbmái ja celkkii: “Máhca Balaka lusa ja sártno sutnje maid mun gohččon.” 17Bileam manai Balaka lusa gii čuoččui iežas áltára guoras ovttas moablaččaid oaivámuččaiguin. Balak jearai Bileamis: “Maid Hearrá sártnui?” 18Dalle Bileam sártnui dáid sániid:

Čuožžil, Balak, ja gula,

guldal dárkilit, Sippora bárdni!

19

23,19
1 Sam 15,29
Sál 33,4
Jes 45,23
Tit 1,2
Ipmil ii leat olmmoš: Son ii gielis,

son ii leat jámolaš guhte gáhtá.

Maid son lea cealkán, son dahká.

Maid son lea lohpidan, son doallá.

20Mu bargu lea buressivdnidit,

su buressivdnádusa

mun in sáhte nuppástuhttit.

21Ii leat lihkohisvuohta Jakoba várás,

ii bahá Israela oassin.

Hearrá, sin Ipmil, lea singuin,

ávvučuorvvas čuodjá gonagassii.

22

23,22
24,8
23,22 givrodaga hebreagiela mielde “čoarvvit”, dábálaš fápmomearka.Ipmil doalvvui sin olggos Egyptas,

son attii sidjiide meahcivuovssá givrodaga.

23

23,23
5 Mos 18,14eč
Ii leat noaidevuohta Jakobis,

iige diiddastallan Israelis.

Vuogas áigái celkojuvvo Jakobii ja Israelii

maid Ipmil dahká.

24

23,24
1 Mos 49,9
Israel čuožžila dego ledjon,

dego beahtu, gárvvisin fallehit.

Ii dat goarjjo ovdal go

lea borran stajádusa,

juhkan goddojuvvon olbmuid vara.

25Balak dajai Bileamii: “Jos don it sáhte garuhit sin, de ale goit sin buressivdnit!” 26

23,26
22,38
Bileam vástidii: “Munhan dadjen dutnje ahte sártnun dušše dan maid Hearrá gohčču.” 27Balak dajai Bileamii: “Boađe, mun doalvvun du eará báikái. Dáidá leat riekta Ipmila čalmmiin ahte don doppe garuhat álbmoga mu beales.”

28Balak doalvvui Bileama Peora čohkkii gos lea várddus Ješimonmeahci guvlui. 29Bileam dajai Balakii: “Ráhkat dása mu várás čieža áltára ja hága munnje čieža vuovssá ja čieža viercca.” 30Balak dagai nugo Bileam gohčui, ja Bileam oaffarušai vuovssá ja viercca iešguđege áltára alde.