Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
20

Čáhci Meribabávttis

201Go israellaččat jagi vuosttaš mánus bohte Sinmeahccái, de sii ásse muhtun áigái Kadešii. Dohko Mirjam jámii, ja son hávdáduvvui dohko.

2

20,2
2 Mos 17,1–7
Muhto israellaččain ii lean čáhci, ja sii vuosttildišgohte Mosesa ja Arona. 3
20,3
16,33eč
Sii sivahalle Mosesa ja dadje: “Vare mii livččiimet jápmán dalle go min vieljat jápme Hearrá muođuid ovddas. 4Manne doai buvttiide Hearrá searvegotti dán meahccái? Deike mii jápmit oktan omiideametguin. 5Manne doai buvttiide min Egyptas dákkár báikái gos ii šatta gordni iige fiikon, eai viidnemuorat eaige granáhtaehpelmuorat? Ii dáppe leat čáhcige maid juhkat!” 6
20,6
12,5
Moses ja Aron manaiga searvegotti luhtte almmustusgoađi uksanjálbmái ja luoitádeigga eatnamii muđolassii. Dalle Hearrá hearvásvuohta almmustuvai sudnuide.

7Hearrá sártnui Mosesii: 8“Váldde soappi ja rávkka vieljainat Aroniin buot israellaččaid čoahkkái. Doai galgabeahtti sárdnut báktái álbmoga oaidnut ja gohččut dan addit čázi. Nu don rábidat sidjiide čázi bávttis ja attát sihke searvegoddái ja omiide juhkat.” 9Moses válddii soappi mii lei Hearrá muođuid ovddas, nugo Hearrá lei gohččon. 10

20,10
Sál 106,33
De Moses ja Aron čohkkiiga álbmoga bávtti ovdii. Moses dajai álbmogii: “Gullet dál, stuibmideaddjit! Sáhttego moai rábidit didjiide čázi dán bávttis?” 11
20,11
2 Mos 17,6eč
Sál 78,15č
105,41
Jes 48,21
Moses bajidii soappi ja časkkii báktái guktii. Bávttis borššui čáhci, ja searvegoddi ja sin oamit ožžo juhkat.

12

20,12
27,13č
5 Mos 1,37
3,26
4,21
32,49č
34,4
Sál 106,32
Muhto Hearrá celkkii Mosesii ja Aronii: “Doai eahppi luohttán munnje eahppige atnán mu bassin israellaččaid ovddas. Danin doai eahppi beasa doalvut dán searvegotti dan eatnamii maid mun attán dasa.”

13

20,13
2 Mos 17,7
20,13 Meriba hebreagiela mielde “nággu” dahjege “riidu”. Gč. 27,14.Dán čáhcebáikki namma lei Meriba, gos israellaččat sivahalle Hearrá, muhto son čájehii iežas bassivuođa sin gaskkas.

Israel ii beasa mannat Edoma čađa

14

20,14
1 Mos 25,25č
Duop 11,17
Moses vuolggahii Kadešis áirasiid cealkit Edoma gonagassii: “Ná cealká du viellja Israel: Don dieđát buot dan váivvi maid mii leat šaddan gierdat, 15
20,15
2 Mos 1,13č
20,15 áhčit áhčči.mo min áhčit fárrejedje Egyptii, mo mii oruimet doppe guhkes áiggi ja mo egyptalaččat sorde min ja min áhčiid. 16
20,16
2 Mos 14,19
23,2023
Dalle mii čuorvvuimet Hearrái, ja son gulai min jiena ja vuolggahii eŋgela buktit min eret Egyptas. Ja dál mii leat Kadešis, du eatnama rájis, 17ja mii dáhtošeimmet mannat du eatnama čađa. Mii eat áiggo mannat bealdduid dahje viidnegárddiid čađa eatge juhkat čázi din gáivvuin. Mii vádjolit Gonagasa váldogeainnu eatge earrán das olgeš eatge gurut beallái, ovdal go leat mannan du eatnama čađa.”

1820,18 edomlaččat edomlaččat.Muhto edomlaččat vástidedje: “Dii ehpet oaččo johtit min eatnama čađa. Jos dii boahtibehtet min eatnamii, de mii boahtit din vuostá miehkki gieđas.” 19Israellaččat dadje: “Mii áiggošeimmet dušše johtit váldogeainnu, ja jos mii juhkat dahje min oamit juhket din čázi, de mii máksit dan. Mii eat siđa eará go oažžut johtit njuolga din eatnama čađa.” 20Muhto edomlaččat dadje: “Dii ehpet oaččo johtit min eatnama čađa.” Ja sii vuolggahedje israellaččaid vuostá stuorra ja gievrras soahteveaga. 21

20,21
Duop 11,18
Go edomlaččat eai suovvan johtit iežaset eatnama čađa, de israellaččat jorgaledje nuppos.

Aron jápmá

22

20,22
33,37
Go israellaččat vulge johtui Kadešis, de sii bohte Horvárrái.

23Horváris, Edoma ráji lahka, Hearrá sártnui Mosesii ja Aronii: 24“Aron váldojuvvo fargga olbmuidis lusa. Son ii beasa dan eatnamii maid mun attán israellaččaide, danin go doai leidde vuostehágolaččat mu gohččumii Meribačáhcebáikkis. 25Doalvvo Arona ja su bártni Elasara Horvárrái. 26

20,26
2 Mos 28,2eč
29,5eč
Nuola dasto Aronis su báhpabiktasiid ja gárvvut daid Elasarii. Dohko Aron jápmá, ja son váldojuvvo olbmuidis lusa.”

27Moses dagai nugo Hearrá lei gohččon, ja sii manne Horvárrái oppa searvegotti oaidnut. 28

20,28
33,38
5 Mos 10,6
Moses nuolai Aronis su báhpabiktasiid ja gárvvuhii daid su bárdnái Elasarii. Dohko várrečohkkii Aron jámii. Moses ja Elasar njiejaiga váris. 29
20,29
5 Mos 34,8
Go israellaččat gulle ahte Aron lei jápmán, de sii čirro su golbmalogi beaivvi.

21

Veaikegearpmaš

211

21,1
33,40
Go kanaanlaš gonagas gii ásai Aradis Negevis gulai ahte israellaččat ledje boahtimin Atarima geainnu, de son fallehii israellaččaid ja válddii muhtumiid sis fáŋgan. 2
21,2
3 Mos 27,28č
21,2 vihahit … duššadeapmái vihahit duššadeapmái.Dalle israellaččat dahke Hearrái dán lohpádusa: “Jos don attát dan álbmoga min gihtii, de mii vihahit sin gávpogiid duššadeapmái.” 3
21,3
Duop 1,17
21,3 Horma >14,45.Hearrá gulai israellaččaid rohkadusa ja attii kanaanlaččaid sin gihtii, ja sii vihahedje sin ja sin gávpogiid duššadeapmái. Danin báiki gohčoduvvui Horman.

4

21,4
20,21
21,4 Ruksesmearra >14,25.Israellaččat vulge Horváris dan geainnu mii doalvu Ruksesmeara guvlui, vai besset garvit Edoma. Muhto mátkkis álbmot šattai gierdameahttumin 5
21,5
2 Mos 16,3
4 Mos 14,2č
ja sárdnugođii Ipmila ja Mosesa vuostá: “Manne lehpet buktán min Egyptas deike meahccái jápmit? Dáppe ii leat láibi iige čáhci. Mii leat dolkan dán heajos borramušas!”

6

21,6
5 Mos 8,15
1 Kor 10,9
21,6 mirkogearbmašiid hebreagiel sátni saraf mearkkaša ahte juoga buollá. Sátni soaitá čujuhit gearbmaša mirkui.Dalle Hearrá vuolggahii mirkogearbmašiid álbmoga gaskii, ja dat gáske olbmuid nu ahte eatnat israellaččat jápme. 7Álbmot bođii Mosesa lusa ja dajai: “Mii suddudeimmet go sártnuimet Hearrá ja du vuostá. Rohkadala Hearrá váldit gearbmašiid áŧesteames min.”

Moses rohkadalai álbmoga ovddas, 8ja Hearrá celkkii Mosesii: “Daga alccesat gearbmaša ja bija dan stággogeahčái. Juohkehaš gii lea gáskkáhallan ja geahččá dasa, beassá eallit.” 9

21,9
2 Gon 18,4
Joh 3,14č
Moses dagai veaikkis gearbmaša ja bijai dan stággogeahčái. Go dat geat ledje gáskkáhallan gearbmašiidda, gehčče veaikegearbmašii, de sii besse eallit.

Mátki Moaba birra

10

21,10
33,43č
Israellaččat vulge johtui ja luoitaledje Obotii, 11manne doppe meahccái ja luoitaledje Ije Abarimii Moaba nuorttabeallái. 12
21,12
5 Mos 2,13
21,12 Seredleahki Jápmameara nuorttalulábealde, Edoma ja Moaba rájá alde.De sii vulge ja luoitaledje Seredleahkái. 13Go sii ledje vuolgán doppe, de sii luoitaledje Arnona nuppe beallái, meahccái mii ollá amorlaččaid eatnamiid rádjái. Arnon lea moablaččaid ja amorlaččaid rádjejohka. 1421,14 Hearrá sođiid girjjis dovdameahttun teakstačoakkáldat.Dan dihte daddjojuvvo Hearrá sođiid girjjis:

– Vaheb mii lea Sufas, gorssat,

Arnon

1521,15 Ar guovddáš moablaš guovlu, Arnona lulábealde. Gč. “Ar” Moabis, v. 28. ▶ moablaččat.ja gorssaid vielttit

mat ollet gitta Ara eatnama rádjái

ja állanit Moaba ráji guvlui.

1621,16 Beer namma mearkkaša “gáivo”.Doppe israellaččat manne Beera gáivvo lusa. Dan luhtte Hearrá celkkii Mosesii: “Čohkke álbmoga deike, de mun attán dasa čázi.” 17Dalle israellaččat lávlo dán lávlaga:

Golggiid, gáivo! Lávlot dasa!

1821,18 Mattana namma mearkkaša “attáldat”.Lávlot gáivui maid oaivámuččat rogge,

maid álbmoga njunnošat goivo

soppiideasetguin, ráđđejeaddji soppiiguin.

Beeris israellaččat manne Mattanai, 19Mattanas Nahalielii, Nahalielis Bamotii 20

21,20
5 Mos 34,1
21,20 Pisga várri mii lea Jápmameara nuortadavábealde.ja Bamotis dan leahkái mii lea Moaba eatnamis lahka Pisga, dan vári man čohkas lea várddus Ješimonmeahci guvlui.

Israel vuoitá Sihona ja Oga

21

21,21
5 Mos 2,26eč
Duop 11,19eč
Israellaččat vuolggahedje áirasiid amorlaččaid gonagasa Sihona lusa dadjat: 22“Divtte min mannat iežat eatnama čađa. Mii eat spiehkas bealdduide ja viidnegárddiide eatge juga čázi din gáivvuin. Mii dušše mannat njuolga Gonagasa geainnu du eatnama čađa.”

23Sihon ii goit suovvan Israela mannat iežas eatnama čađa, muhto čohkkii oppa soahteveagas ja vulggii Israela vuostá meahccái. Go son bođii Jahasii, de son soahttái israellaččaiguin, 24

21,24
5 Mos 29,7eč
Sál 135,11č
muhto sii časke su mihkiin ja válde su eatnama Arnona rájes Jabboka rádjái, gitta ammonlaččaid eatnama rádjái. Ammonlaččaid rádji lei sakka nannejuvvon. 25Israellaččat válde oppa amorlaččaid eatnama ja ásse Hešbonii ja buot eará amorlaččaid gávpogiidda.

26Hešbon lei amorlaččaid gonagasa Sihona ráđđehusgávpot. Sihon lei soahtan Moaba ovddit gonagasain ja váldán buot su eatnamiid gitta Arnonjoga rádjái. 27Dan dihte diktačállit leat lávlon:

Bohtet Hešbonii, Sihona gávpogii!

Huksejehket ja nannejehket dan fas!

28

21,28
4 Mos 21,19č
Dolla vulggii Hešbonis,

dollanjuovčča Sihona gávpogis.

Dat bolddii Ar-Moaba,

dat lovttii Bamota Arnona gáttis.

29

21,29
1 Gon 11,7
Jer 48,45č
Vuoi du, Moab!

Don duššat, Kemoša álbmot!

Du bártnit báhtaredje,

du nieiddaid doalvvui fáŋgan Sihon,

amorlaččaid gonagas.

30Muhto mii njeiddiimet sin

njuolaideametguin,

Hešbon lea ávdin gitta Dibona rádjái.

Mii leat speadjan Nofaha rádjái,

boaldán dan gitta Medeba rádjái.

31Nu israellaččat ásse amorlaččaid eatnamii. 32Moses vuolggahii iskkadeddjiid Jaserii, ja israellaččat válde dan birasgávpogiid ja ádje eret amorlaččaid geat ásse doppe.

33

21,33
5 Mos 3,1eč
Go israellaččat de dollejedje davás dan geainnu mii doalvvui Bašanii, de Bašana gonagas Og vulggii oppa soahteveagainis sin vuostá ja soahttái singuin Edreis. 34Hearrá sártnui Mosesii: “Ale bala sus. Mun attán su ja oppa su álbmoga ja eatnama du gihtii. Daga sutnje nugo dahket amorlaččaid gonagassii Sihonii gii ráđđii Hešbonis.” 35Israellaččat godde Oga ja su bártniid ja oppa su soahteveaga. Ii oktage sis beassan báhtui. De sii válde su eatnama oapmineaset.

22

Balak bivdá veahki Bileamis

221Israellaččat vulge johtui ja luoitaledje Moaba duolbadasaide Jordana nuorttabeallái Jeriko buohta.

2Balak, Sippora bárdni, gulai buot maid israellaččat ledje dahkan amorlaččaide, 3ja go israellaččat ledje nu eatnagat, de moablaččat ballájedje dan álbmogis. 4Balus moablaččat cealkkihedje midjanlaččaid vuorrasiidda: “Dál duot joavku loaktá buot miehtá min eatnama, dego vuoksá loaktá giettis rudnes rási.”

Balak, Sippora bárdni, lei Moaba gonagas dan áigge. 5

22,5
Jos 24,9
Mi 6,5
22,5 Petor Bileama ruovttubáiki soaitá leat leamaš Eufrateatnogáttis Mesopotamias; gč. 5 Mos 23,4. 4 Mos 23,7 mielde son vižžojuvvui aramealaččaid várreeatnamis.Son vuolggahii áirasiid Bileama, Beora bártni, lusa Petorii mii lea amavlaččaid eatnamis Eufratgáttis. Balak gohčui dadjat sutnje: “Egyptas lea boahtán olles álbmot. Dat gokčá eatnama, ja dál duot álbmot orru mu buohta. 6Boađe garuhit dan álbmoga mu ovddas, danne go dat lea fámolaččat go mun. De mun sáhtášin časkit dan ja ádjit dan eret dan eatnamis. Mun dieđán ahte gean don buressivdnidat, dat lea buressivdniduvvon, ja gean don garuhat, dat lea garuhuvvon.”

7

22,7
2 Pet 2,15č
Jud 11
Moablaččaid ja midjanlaččaid vuorrasat manne dohko ja válde mielde einnosteaddji bálkká. Go sii bohte Bileama lusa, de sii muitaledje sutnje maid Balak lei dadjan. 8Bileam dajai sidjiide: “Orrot dáppe ija, de mun attán didjiide vástádusa dan mielde maid Hearrá munnje sárdnu.” Nu Moaba oaivámuččat orro Bileama luhtte.

9Ipmil bođii Bileama lusa ja jearai: “Geat leat duot olbmát geat leat du luhtte?” 10Bileam vástidii: “Moaba gonagas Balak, Sippora bárdni, lea vuolggahan sin dadjat munnje: 11‘Egyptas lea boahtán álbmot mii gokčá oppa eatnama. Boađe dal garuhit dan mu ovddas. De mun sáhtášin soahtat dainna ja ádjit dan eret.’” 12Ipmil celkkii Bileamii: “Ale mana singuin alege garut dan álbmoga, dasgo dat lea buressivdniduvvon.”

13Iđedis Bileam dajai Balaka oaivámuččaide: “Máhccet eatnamasadet, Hearrá ii suova mu vuolgit dinguin.” 14Moablaččaid oaivámuččat vulge Balaka lusa ja dadje: “Bileam biehttalii vuolgimis minguin.”

15Dalle Balak vuolggahii áirrasin vel eanebuid ja vel alibuid go dot. 16Sii bohte Bileama lusa ja dadje: “Ná dadjá Balak, Sippora bárdni: Ale divtte mange heađuštit iežat boahtimis mu lusa. 17Mun attán dutnje stuorra bálkká ja dagan buot maid don siđát. Boađe dal garuhit dan álbmoga mu ovddas!” 18Dalle Bileam vástidii Balaka olbmáide: “Vaikko Balak attášii munnje buot silbba ja golli mii su viesus lea, de mun in dattetge sáhte rihkkut Hearrá, mu Ipmila, gohččuma, in stuorra inge smávva áššis. 19Muhto orrot diige dás ija, vai beasan diehtit maid Hearrá vel sárdnu munnje.”

20Ihkku Ipmil bođii Bileama lusa ja celkkii: “Go dát olbmát juo leat boahtán rávkat du, de vuolgge fal singuin. Muhto daga duššefal dan maid mun gohčun du dahkat.”

Bileama ásen

21Iđedis Bileam lihkai, sádelasttii iežas ásendámmá ja vulggii Moaba oaivámuččaid mielde. 22Muhto go Bileam vulggii, de Ipmil moaráhuvai, ja Hearrá eŋgel divui iežas bálgá ala ja cakkai su, go son riidii ásendámmáin, guokte bálvvá fárustis. 23Go ásen oinnii Hearrá eŋgela čuožžumin bálgá alde miehkki gieđas, de dat spiehkastii bálgás beldui. Muhto Bileam cápmii ásena ja bággii dan fas bálgá ala. 24De Hearrá eŋgel divui iežas viidnegárddiid gaskii baskkádahkii gokko lei áidi goappáge bealde. 25Go ásen oinnii Hearrá eŋgela, de dat garrii muvrra njeaiga, ja Bileama juolgi deaddašuvai muvrra vuostá. Dalle Bileam fas cápmii ásena. 26Hearrá eŋgel manai fas dobbelii ja divui iežas baskkes sadjái gokko ii lean sadji spiehkastit ii olgeš iige gurut beallái. 27Go ásen oinnii Hearrá eŋgela, de dat livui eatnamii, Bileam čielggis, ja Bileam suhtai ja cápmii ásendámmá soppiin. 28

22,28
2 Pet 2,16
Dalle Hearrá rabastii ásena njálmmi, ja dat sártnui Bileamii: “Maid baháid mun lean dahkan dutnje, go don cápmát mu dál juo goalmmát geardde?” 29Bileam dajai ásenii: “Don dagat mu bogostahkan. Jos mus dál miehkki, de mun gottášin du dálán!” 30Muhto ásen dajai Bileamii: “Almma mun lean du ásen mainna leat riiden gitta dán beaivvi rádjái? Leango mun goassege láhtten duinna ná?” Bileam vástidii: “It leat.”

31De Hearrá rabastii Bileama čalmmiid, nu ahte son oinnii Hearrá eŋgela čuožžumin bálgás miehkki gieđas. Bileam luoitádii eatnamii muđolassii su ovdii. 32Hearrá eŋgel jearai sus: “Manne don cábmet ásena golmma geardde? Mun lean boahtán hehttet du vuolgimis, danne go dát mátki lea Hearrá miela vuostá. 33Du ásen oinnii mu ja spiehkastii golbmii bálgás mu ovddas. Jos dat ii livčče dan dahkan, de mun livččen goddán du ja diktán dan eallit.” 34Dalle Bileam dajai Hearrá eŋgelii: “Mun lean suddudan, muhto mun in diehtán ahte don čužžot bálgás mu ovddas. Jos dát mátki ii leat du miela mielde, de mun jorgalan ruoktot.” 35Hearrá eŋgel celkkii Bileamii: “Mana dáiguin olbmáiguin, muhto sártno duššefal dan maid mun gohčun du sárdnut.” Nu Bileam manai Balaka áirasiiguin.

3622,36 Ir-Moab Ar-Moab. Vrd. 21,28; Jes 15,1.Go Balak gulai ahte Bileam lea boahtimin, de son manai su ovddal Ir-Moabii mii lea Arnonjohkagáttis Moaba olggumus rádjeguovllus. 37Balak dajai Bileamii: “Manne it boahtán juo dalle go mun vuosttaš geardde átnon du boahtit? Itgo don jáhkkán oažžut mus albma bálkkašumi?” 38

22,38
23,1226
Bileam dajai Balakii: “Mun lean dál boahtán du lusa, muhto sáhtánbat mun gal sárdnut maidege? Mun sártnun dan sáni maid Ipmil bidjá mu njálbmái.” 39Bileam vulggii Balaka mielde, ja soai manaiga Kirjat-Husotii. 40Doppe Balak njuovai vuovssáid ja sávzzaid ja attii bierggu Bileamii ja oaivámuččaide geat ledje suinna.

Bileam buressivdnida Israela

41Iđđedis Balak doalvvui Bileama bajás Bamot Baalii gos sáhtii oaidnit israellaččaid siidda ravdda.