Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
18

Báhpaid ja levilaččaid bálvalus ja bálká

181

18,1
8,19
18,23
Hearrá sártnui Aronii:

Don galggat ovttas bártniidatguin ja oppa bearrašiinnát vástidit suddovealggis mii sáhttá čuožžilit bassibáikkis, muhto suddovealggis mii sáhttá čuožžilit go dii bálvalehpet báhppan, vástidat dušše don ovttas bártniidatguin. 2

18,2
3,6–9
18,2 lihtumearkka goađi >1,50. Gč. 9,15.Divtte maiddái du áhči soga levilaš vieljaid boahtit veahkehit dain doaimmain maid don bártniidatguin doaimmahat lihtumearkka goađi ovddas. 3Sii galget veahkehit du goađi bargguin ja bálvalusain. Muhto bassi biergasiid ja áltára lahka sii eai oaččo boahtit, dasgo jos sii dan dahket, de sii jápmet, ja dii jápmibehtet oktan singuin. 4Sii galget du geahčus atnit fuola almmustusgoađis, buot bargguin doppe. Muhto ii oktage olggobealolmmoš oaččo boahtit din lahka, 5
18,5
1,53
go lehpet atnimin fuola bassi biergasiin ja áltáris. Go dahkabehtet ná, de Hearrá moarri ii šat deaivit israellaččaid.

6

18,6
3,912
8,16
Mun lean ieš čuoldán alccesan levilaččaid, din vieljaid, sierra israellaččain, ja sii leat addojuvvon didjiide attáldahkan mii lea oamastuvvon Hearrái, vai sii doaimmahivčče bargguid almmustusgoađis. 7
18,7
1,51
3,1038
Muhto don ja du bártnit galgabehtet atnit fuola báhpavirggisteattet, buot das mii gullá áltárii ja mii lea ovdaloavdaga siskkobealde. Dán dii galgabehtet dahkat. Mun attán didjiide báhpavirggi attáldahkan. Juohke olggobealolmmoš gii bargá báhppan, galgá goddojuvvot.

Báhpaid vuoigatvuođat

8

18,8
3 Mos 2,3
10,1317
24,9
Hearrá sártnui Aronii:

Mun attán du háldui buot oaffarattáldagaid maid israellaččat buktet munnje. Mun attán daid dutnje ja du bártniide attáldahkan, agálaš vuoigatvuohtan.

9Allabassi attáldagain dutnje gullá visot mii ii boldojuvvo áltára alde.

Buot israellaččaid attáldagat, borramušoaffarat, suddooaffarat, vealgeoaffarat ja allabassi oaffarat maid sii buktet munnje, gullet dutnje ja du bártniide. 10

18,10
3 Mos 6,1122
7,6
Dáid attáldagaid galgá borrat allabassi sajis, ja dušše din soga olbmábealle beassá borrat daid. Atnet daid bassin.

11

18,11
3 Mos 22,11
18,11 bajiduvvo >6,20.Israellaččaid oaffarattáldagain gullet dutnje maiddái dát:

Dan mii israellaččaid attáldagain bajiduvvo, buot sin bajidanoaffariid, mun attán dutnje ja du bártniide ja nieiddaide agálaš vuoigatvuohtan. Juohkehaš du bearrašis gii lea buhtis, oažžu borrat daid.

12Álgošattu, buot buoremus oasi oljjus, viinnis ja gortnis maid sii addet Hearrái, mun attán dutnje. 13Álgošattut mat šaddet sin eatnamis ja maid sii buktet Hearrái, mun attán dutnje. Juohkehaš du bearrašis gii lea buhtis, oažžu borrat daid.

14

18,14
3 Mos 27,28
Buot mii Israelis lea vihahuvvon Hearrái, gullá dutnje.

15

18,15
2 Mos 13,12č
34,19
Buot mii rahpá eatnigoaŧu ja buktojuvvo Hearrái, gullá dutnje, buot mii eallá, olmmoš dahje ealli. Muhto vuosttašriegádan olmmoš galgá lonistuvvot, ja maiddái vuosttašriegádan buhtismeahttun ealli galgá lonistuvvot. 1618,16 vihtta šekela sullii 60 grámma.Daid galgá lonistit mearriduvvon haddái go dat leat mánnosaččat: vihtta šekela silbba bassibáikki šekeldeattu mielde, mas okta šekel lea guoktelogi gera. 17Muhto stuorraoami, sávzza dahje gáicca vuosttašriegádeddjiid it oaččo lonistit, dat leat basit. Don galggat riškkuhit daid vara áltárii, ja daid buoiddi galggat boaldit dollaoaffarin, hádjan mii lea Hearrá miela mielde. 18Daid biergu gullá dutnje, nugo maiddái mielga mii lea bajiduvvon, ja olgeš čoarbbealli.

1918,19 sáltelihttu Sálti seailluha biepmu ja govvida dan ahte lihttu lea agálaš ja rihkkumeahttun. Vrd. 3 Mos 2,13; 2 Muit 13,5.Buot bassi attáldagaid maid israellaččat oaffaruššet Hearrái, mun attán dutnje ja du bártniide ja nieiddaide agálaš vuoigatvuohtan. Dat lea agálaš sáltelihttu Hearrá muođuid ovddas dutnje ja du nállái.

Levilaččaid vuoigatvuođat ja geatnegasvuođat

20

18,20
5 Mos 10,9
12,12
Jos 13,1433
Esek 44,28
Hearrá sártnui Aronii:

Go israellaččat juogadit eatnama ja eará čearddat ožžot iežaset oasi, de don it oaččo opmodaga itge oasi sin gaskkas. Mun lean du oassi ja du opmodat Israelis.

21

18,21
3 Mos 27,30
Levilaččaide mun attán buot Israela logádasaid bálkán dan barggus maid sii doaimmahit, dan barggus maid sii dahket almmustusgoađis. 22
18,22
17,13
Eará israellaččat eai oaččo šat lahkanit almmustusgoahtái, muđui sii šaddet sivalažžan ja jápmet. 23Levilaččat galget doaimmahit barggu almmustusgoađis, ja sii galget guoddit suddovealggi maid sii sáhttet dagahit alcceseaset. Dát lea agálaš láhka didjiide buolvvas bulvii. Levilaččat eai oaččo opmodaga nugo eará israellaččat; 24
18,24
Neh 10,37č
logádasat maid israellaččat buktet Hearrái oaffarattáldahkan, lea opmodat maid mun attán levilaččaide. Danin mun cealkkán sidjiide ahte sii eai oaččo opmodaga nugo eará israellaččat.

25Hearrá sártnui Mosesii:

26Cealkke levilaččaide: Go dii váldibehtet israellaččain logádasaid maid mun lean mearridan din opmodahkan, de galgabehtet addit logádasain logádasaid oaffarattáldahkan Hearrái. 27

18,27
2 Mos 22,29
Dát lohkkojuvvo din oaffarattáldahkan dego dat livččii gordni gordneráidnensajis dahje viidni bohčingáris. 28Nu diige galgabehtet addit oaffarattáldaga Hearrái buot logádasain maid váldibehtet israellaččain. Dan oasi logádasain mii lea oaffarattáldat Hearrái, galgabehtet addit báhppa Aronii. 29Buot attáldagain maid váldibehtet vuostá, galgabehtet addit dievas oaffarattáldaga Hearrái, ja dan maid dii ná basuhehpet sutnje, galgabehtet váldit buoremus attáldagain.

30

18,30
18,27
Cealkke vel levilaččaide: Go dii logádasaineattet lehpet oaffaruššan buoremus oasi, de loahppa lohkkojuvvo din iežadet oassin seammá ládje go dat maid earát ožžot gordneráidnensajis dahje bohčingáris. 31
18,31
1 Kor 9,13
Dii oktan bearrašiinnádet oažžubehtet borrat dan gos dáhttubehtet, dasgo dat lea din bálká, buhtadus din barggus almmustusgoađis. 32Go dii oaffaruššabehtet buoremus oasi logádasaineattet, de ehpet dagat alcceseattet suddovealggi daid dihte. Dalle ehpet eahpebasut israellaččaid bassi attáldagaid ehpetge dárbbaš jápmit.

19

Buhtistančáhci

191Hearrá sártnui Mosesii ja Aronii:

2

19,2
5 Mos 21,3
Hebr 9,13
Dát lea láhkamearrádus maid Hearrá ásahii: Gohčo israellaččaid buktit rukses guiggu mii lea almmá vigi ja máinni haga, ja man ala geasis ii leat vel biddjojuvvon. 3Doai galgabeahtti addit guiggu báhppa Elasarii, ja dan galgá dasto doalvut siidda olggobeallái ja njuovvat su oaidnut. 4
19,4
3 Mos 4,617
Báhppa Elasar galgá váldit dan vara surbmii ja riškkuhit dan čieža geardde almmustusgoađi ovddabeallái. 5
19,5
2 Mos 29,14
De guigu galgá boldojuvvot su oaidnut oktan náhkiin, biergguiguin, varain ja gubmuiguin. 6
19,6
3 Mos 14,4651
19,6 isopa isop.Báhppa galgá váldit sedera, isopa ja karmosinrukses ullu ja bálkestit daid dollii mas guigu buollá. 7Son galgá bassat biktasiiddis ja lávggodit, ja de son oažžu boahtit fas siidii, muhto son lea buhtismeahttun eahkeda rádjái. 8Dat gii bolddii guiggu, galgá maid bassat biktasiiddis ja lávggodit, muhto sonnai lea buhtismeahttun eahkeda rádjái. 9Ja muhtun buhtis olmmái galgá čoaggit guiggu gunaid ja doalvut daid siidda olggobeallái buhtis báikái. Israellaččaid searvegoddi galgá atnit gunaid áimmuin ja atnit daid buhtistančáhcái. Dát lea suddooaffar. 10Dat gii čokkii guiggu gunaid, galgá bassat biktasiiddis, ja son lea buhtismeahttun eahkeda rádjái. Dát lea agálaš láhka israellaččaide ja vierrásiidda geat ásset sin gaskkas.

11

19,11
31,19
Dat gii guoská jábmi rupmašii, lea buhtismeahttun čieža beaivvi. 12Son galgá buhtistit iežas daiguin gunaiguin goalmmát ja čihččet beaivvi, ja de son lea buhtis. Jos son ii buhtis iežas goalmmát ja čihččet beaivvi, de son ii šatta buhtisin. 13Juohkehaš gii guoská jábmi rupmašii iige buhtis iežas, dahká Hearrá goađi buhtismeahttumin, ja son galgá jávkaduvvot Israelis. Danne go buhtistančáhci ii leat riškkuhuvvon su ala, de son báhcá buhtismeahttumin.

14Dát lea láhka: Go muhtun olmmoš jápmá goahtái, de juohkehaš gii manná goahtái ja juohkehaš gii lea goađis, lea buhtismeahttun čieža beaivvi. 15Juohke rabas lihtti mii ii leat gokčojuvvon, lea buhtismeahttun. 16Juohkehaš gii olgun guoská muhtumii gii lea goddojuvvon mihkiin dahje lea jápmán eará láhkái, dahje olbmo dávttiide dahje hávdái, lea buhtismeahttun čieža beaivvi. 17Buhtismeahttun olbmo buhtisteami várás galgá váldit boldojuvvon suddooaffara gunaid ja seaguhit daid ráinnas čáhcái lihtis. 18Dasto muhtin buhtis olmmái galgá váldit isopa, buonjostit dan čázis ja riškkuhit čázi goađi ja buot lihtiid ala ja daid olbmuid ala geat ledje goađis ja su ala gii lea guoskan dávttiide, goddojuvvon olbmui dahje olbmui gii lea jápmán eará láhkái, dahje hávdái. 19Buhtis olmmái galgá riškkuhit buhtistančázi buhtismeahttun olbmo ala goalmmát ja čihččet beaivvi. Čihččet beaivvi son dahká su buhtisin. Dalle buhtistuvvon olmmoš galgá bassat biktasiiddis ja lávggodit čázis, ja eahkedis son lea buhtis. 20Muhto dat gii šaddá buhtismeahttumin iige buhtis iežas, galgá jávkaduvvot searvegottis, danne go son lea dahkan Hearrá bassibáikki buhtismeahttumin. Buhtistančáhci ii leat riškkuhuvvon su ala, son lea buhtismeahttun. 21Dát lea álbmogii agálaš láhka.

Dat gii riškkuhii buhtistančázi, galgá bassat biktasiiddis, ja juohkehaš gii guoská buhtistančáhcái, lea buhtismeahttun eahkeda rádjái. 22Buot masa buhtismeahttun olmmoš guoská, šaddá buhtismeahttumin, ja dat gii guoská sutnje, lea buhtismeahttun eahkeda rádjái.

20

Čáhci Meribabávttis

201Go israellaččat jagi vuosttaš mánus bohte Sinmeahccái, de sii ásse muhtun áigái Kadešii. Dohko Mirjam jámii, ja son hávdáduvvui dohko.

2

20,2
2 Mos 17,1–7
Muhto israellaččain ii lean čáhci, ja sii vuosttildišgohte Mosesa ja Arona. 3
20,3
16,33eč
Sii sivahalle Mosesa ja dadje: “Vare mii livččiimet jápmán dalle go min vieljat jápme Hearrá muođuid ovddas. 4Manne doai buvttiide Hearrá searvegotti dán meahccái? Deike mii jápmit oktan omiideametguin. 5Manne doai buvttiide min Egyptas dákkár báikái gos ii šatta gordni iige fiikon, eai viidnemuorat eaige granáhtaehpelmuorat? Ii dáppe leat čáhcige maid juhkat!” 6
20,6
12,5
Moses ja Aron manaiga searvegotti luhtte almmustusgoađi uksanjálbmái ja luoitádeigga eatnamii muđolassii. Dalle Hearrá hearvásvuohta almmustuvai sudnuide.

7Hearrá sártnui Mosesii: 8“Váldde soappi ja rávkka vieljainat Aroniin buot israellaččaid čoahkkái. Doai galgabeahtti sárdnut báktái álbmoga oaidnut ja gohččut dan addit čázi. Nu don rábidat sidjiide čázi bávttis ja attát sihke searvegoddái ja omiide juhkat.” 9Moses válddii soappi mii lei Hearrá muođuid ovddas, nugo Hearrá lei gohččon. 10

20,10
Sál 106,33
De Moses ja Aron čohkkiiga álbmoga bávtti ovdii. Moses dajai álbmogii: “Gullet dál, stuibmideaddjit! Sáhttego moai rábidit didjiide čázi dán bávttis?” 11
20,11
2 Mos 17,6eč
Sál 78,15č
105,41
Jes 48,21
Moses bajidii soappi ja časkkii báktái guktii. Bávttis borššui čáhci, ja searvegoddi ja sin oamit ožžo juhkat.

12

20,12
27,13č
5 Mos 1,37
3,26
4,21
32,49č
34,4
Sál 106,32
Muhto Hearrá celkkii Mosesii ja Aronii: “Doai eahppi luohttán munnje eahppige atnán mu bassin israellaččaid ovddas. Danin doai eahppi beasa doalvut dán searvegotti dan eatnamii maid mun attán dasa.”

13

20,13
2 Mos 17,7
20,13 Meriba hebreagiela mielde “nággu” dahjege “riidu”. Gč. 27,14.Dán čáhcebáikki namma lei Meriba, gos israellaččat sivahalle Hearrá, muhto son čájehii iežas bassivuođa sin gaskkas.

Israel ii beasa mannat Edoma čađa

14

20,14
1 Mos 25,25č
Duop 11,17
Moses vuolggahii Kadešis áirasiid cealkit Edoma gonagassii: “Ná cealká du viellja Israel: Don dieđát buot dan váivvi maid mii leat šaddan gierdat, 15
20,15
2 Mos 1,13č
20,15 áhčit áhčči.mo min áhčit fárrejedje Egyptii, mo mii oruimet doppe guhkes áiggi ja mo egyptalaččat sorde min ja min áhčiid. 16
20,16
2 Mos 14,19
23,2023
Dalle mii čuorvvuimet Hearrái, ja son gulai min jiena ja vuolggahii eŋgela buktit min eret Egyptas. Ja dál mii leat Kadešis, du eatnama rájis, 17ja mii dáhtošeimmet mannat du eatnama čađa. Mii eat áiggo mannat bealdduid dahje viidnegárddiid čađa eatge juhkat čázi din gáivvuin. Mii vádjolit Gonagasa váldogeainnu eatge earrán das olgeš eatge gurut beallái, ovdal go leat mannan du eatnama čađa.”

1820,18 edomlaččat edomlaččat.Muhto edomlaččat vástidedje: “Dii ehpet oaččo johtit min eatnama čađa. Jos dii boahtibehtet min eatnamii, de mii boahtit din vuostá miehkki gieđas.” 19Israellaččat dadje: “Mii áiggošeimmet dušše johtit váldogeainnu, ja jos mii juhkat dahje min oamit juhket din čázi, de mii máksit dan. Mii eat siđa eará go oažžut johtit njuolga din eatnama čađa.” 20Muhto edomlaččat dadje: “Dii ehpet oaččo johtit min eatnama čađa.” Ja sii vuolggahedje israellaččaid vuostá stuorra ja gievrras soahteveaga. 21

20,21
Duop 11,18
Go edomlaččat eai suovvan johtit iežaset eatnama čađa, de israellaččat jorgaledje nuppos.

Aron jápmá

22

20,22
33,37
Go israellaččat vulge johtui Kadešis, de sii bohte Horvárrái.

23Horváris, Edoma ráji lahka, Hearrá sártnui Mosesii ja Aronii: 24“Aron váldojuvvo fargga olbmuidis lusa. Son ii beasa dan eatnamii maid mun attán israellaččaide, danin go doai leidde vuostehágolaččat mu gohččumii Meribačáhcebáikkis. 25Doalvvo Arona ja su bártni Elasara Horvárrái. 26

20,26
2 Mos 28,2eč
29,5eč
Nuola dasto Aronis su báhpabiktasiid ja gárvvut daid Elasarii. Dohko Aron jápmá, ja son váldojuvvo olbmuidis lusa.”

27Moses dagai nugo Hearrá lei gohččon, ja sii manne Horvárrái oppa searvegotti oaidnut. 28

20,28
33,38
5 Mos 10,6
Moses nuolai Aronis su báhpabiktasiid ja gárvvuhii daid su bárdnái Elasarii. Dohko várrečohkkii Aron jámii. Moses ja Elasar njiejaiga váris. 29
20,29
5 Mos 34,8
Go israellaččat gulle ahte Aron lei jápmán, de sii čirro su golbmalogi beaivvi.