Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
7

Ipmila báhkkomat ja olbmuid njuolggadusat

71Muhtun čáloahppavaččat bohte Jerusalemis, ja ovttas farisealaččaiguin sii manne Jesusa lusa. 2

7,2
Luk 11,38
Sii oidne muhtumiid su máhttájeddjiin borramin buhtismeahttun, basakeahtes gieđaiguin. 37,3 bassan gieđaid buhtisvuohta. áhčiid árbevieruid njálmmálaš láhka mii lei oassi Mosesa lágas. ▶ áhčči. ▶ árbevierut.Eai farisealaččat eaige eará juvddálaččatge boradišgoađe ovdal go leat bassan gieđaid. Nu sii atnet dárkilit áhčiid árbevieruid. 4
7,4
Matt 23,25
7,4 go sii … márkanšiljus Go sii guoskkahedje gálvvuid ja eará olbmuid, de lei várra ahte šadde kultálaččalat buhtismeahttumin. Vrd. Esek 4,14; Luk 2,22; Joh 11,55; Apd 10,14. ▶ buhtisvuohta. Ja go sii leat boahtán márkanšiljus, de sii eai bora maidege ovdal go leat lávggodan. Sis leat maiddái ollu eará vierut maid sii leat dollet, nugo doidit juhkanlihtiid, mukkaid ja ruittuid. 5Danne farisealaččat ja čáloahppavaččat jerre Jesusis: “Manne du máhttájeaddjit eai doala áhčiid árbevieruid, muhto borret buhtismeahttun gieđaiguin?” 6
7,6
Jes 29,13
Jesus vástidii sidjiide: “Dii guoktilaččat! Riekta Jesaja lea einnostan din birra. Leahan čállojuvvon: Dát álbmot gudnejahttá mu baksamiiguin, muhto dan váibmu lea guhkkin mus eret. 7Duššás sii bálvalit mu, dasgo sin oahput leat olbmuid báhkkomat. 8Dii lehpet hilgon Ipmila báhkkoma, vai sáhttibehtet doallat olbmuid njuolggadusaid.” 9Ja son celkkii: “Dii lehpet čeahpit dahkat duššin Ipmila báhkkoma, vai beassabehtet atnit iežadet njuolggadusaid. 10
7,10
2 Mos 20,12
21,17
Moses celkkii: Gudnejahte áhčát ja eatnát ja Gii garuha áhčis dahje eatnis, dat galgá ráŋggáštuvvot jápmimiin. 117,11 korban hebreagiel sátni mii mearkkaša “tempelattáldat”; adnojuvvui dalle go opmodat addojuvvui oskkoldatlaš atnui. Vrd. 3 Mos 27.Muhto dii oahpahehpet nuppe ládje. Jos muhtun dadjá áhččásis dahje eadnásis: ‘Dat mainna mun livččen sáhttán veahkehit du, lea dál korban: mun lean lohpidan dan tempelattáldahkan’, 12de dii ehpet suova su veahkehit iežas áhči dahje eatni. 13Nu dii dahkabehtet duššin Ipmila sáni, go doallabehtet árbenjuolggadusaideattet ja oahpahehpet daid. Ja eatnat eará dakkár daguid dii dahkabehtet.”

14Son rávkkai fas olbmuid lusas ja celkkii: “Guldalehket buohkat mu ja geahččalehket áddet. 15Ii mihkkege mii boahtá olbmo sisa olggobealde, daga su buhtismeahttumin. Muhto dat mii manná olbmos olggos, dahká olbmo buhtismeahttumin.” 167,16 Geas … bealjit Vearsa váilu boarráseamos giehtačállosiin. Gč. 4,23.Gullos dat geas leat bealjit!

17Go Jesus dasto vulggii olbmuid luhtte ja bođii vissui, de máhttájeaddjit sihte su čilget dán veardádusa. 18Son celkkii sidjiide: “Lehpetgo diigis nie jierpmeheamit? Ehpetgo dii ádde ahte ii mihkkege mii boahtá olbmo sisa olggobealde, sáhte dahkat su buhtismeahttumin? 19

7,19
Kol 2,1621č
7,19 Nu son … buhttásat buhtisvuohta.Iihan dat mana su váibmui, muhto čoavjái ja dasto lunddolaš geainnu olggos.” Nu son celkkii ahte buot biepmut leat buhttásat. 20Son celkkii vel: “Mii olbmos boahtá olggos, dat dahká su buhtismeahttumin. 21
7,21
Matt 15,19
Rom 1,29
13,13
1 Kor 5,10č
6,9č
2 Kor 12,20
Gal 5,19eč
Ef 5,3eč
Kol 3,5eč
1 Tim 1,9č
2 Tim 3,2eč
Aiddo olbmo siskkildasas, váimmus, bohtet bahás jurdagat, furrodat, suolavuohta, olmmošgoddin, 22váccešis eallin, vuovdáivuohta, bahávuohta, behtolašvuohta, nuoskivuohta, utnohisvuohta, hiddjideapmi, čeavláivuohta ja jierpmehisvuohta. 23Buot dát bahá boahtá olbmo siskkildasas ja dahká su buhtismeahttumin.”

Kanaanlaš nissona osku

247,24 Tyrosa guovlluide >3,8.Jesus vulggii doppe Tyrosa guovlluide. Son manai orrut muhtun dállui iige dáhtton ovttage dan diehtit, muhto su boahtin ii lean čiegadeames. 25Muhtun nisson gean nieiddas lei buhtismeahttun vuoigŋa, gulai ahte Jesus lei boahtán, ja son bođii ja luoitádii Jesusa julggiid ovdii. 267,26 Syria foinikialaš Álbmot mii ásai dálá Libanonis. Foinikialaččaid eanan gulai Ođđa Testamentta áigge Roma Syria provinsii. ▶ foinikialaččat.Nisson ii lean juvddálaš, muhto Syria foinikialaš. Son siđai Jesusa ádjit bahás vuoiŋŋa su nieiddas, 27muhto Jesus celkkii: “Divtte mánáid vuos gallánit. Ii leat riekta váldit láibbi mánáin ja bálkestit dan beatnagiidda.” 28Nisson vástidii: “Hearrá, maiddái beatnagat ožžot borrat beavddi vuolde láibemoaluid maid mánát gahčahit.” 29Dalle Jesus celkkii sutnje: “Daid sániid dihte mun cealkkán dutnje: Mana ruoktot, bahás vuoigŋa lea vuolgán du nieiddas.” 30Nisson manai ruoktot ja oinnii máná veallámin seaŋggas. Bahás vuoigŋa lei vuolgán sus.

Jesus buorida bealjehis olbmá

31

7,31
Matt 15,29
7,31 Sidona >3,8 Dekapolisa >5,20 Galileajávrái >1,16.Dasto Jesus vulggii fas Tyrosa guovlluin ja bođii Sidona bokte Galileajávrái, Dekapolisa guovlluide. 32
7,32
5,23+
Doppe su lusa buktojuvvui bealjehis olmmái gii illá máhtii sárdnut, ja sii dáhtto su bidjat gieđa olbmá ala. 337,33 čolgadii … njuokčama Greikalaččat, romalaččat ja juvddálaččat lávejedje atnit čolgga álbmotdálkkodeamis. Gč. 8,23.Jesus válddii olbmá sierra olbmuid gaskkas, bijai suorpmaid su beljiide, čolgadii ja guoskkahii su njuokčama. 347,34 Effata arameagiel sátni; gč. 5,41.De son geahčastii albmái, šuohkihii ja celkkii sutnje: “Effata.” Dat lea: “Rahpas.” 35Dallánaga olbmá bealjit rahpasedje, ja su njuokčama báddi čoavdásii, nu ahte son sártnui čielgasit. 36
7,36
1,44+
Jesus gilddii olbmuid muitaleames dán geasage, muhto mađe eambbo son sin gilddii, dađe eambbo sii beakkuhedje dan. 37
7,37
Jes 35,5č
Matt 15,31
Buohkat ovddošedje sakka ja dadje: “Buot son lea dahkan bures. Bealjehemiid son dahká gullin ja gielahemiid sárdnun.”

8

Jesus galleha njealljeduhát olbmo

81De ledje fas ollu olbmot boahtán čoahkkái iige sis lean mihkkege borramuššan. De Jesus rávkkai lusas máhttájeddjiidis ja celkkii: 28,2 árkkášan njuorrasit >1,41.“Mun árkkášan njuorrasit dáid olbmuid. Sii leat leamaš mu luhtte juo golbma beaivvi, iige sis leat mihkkege borramuššan. 3Jos mun luoittán sin vuolgit borakeahttájin ruoktot, de sii vuoimmehuvvet mátkkis. Muhtumat sis leat boahtán guhkkin.” 4Máhttájeaddjit dadje sutnje: “Mo dáppe meahcis sáhttá fidnet nu ollu láibbi ahte dat galleha dáid buohkaid?” 5Jesus jearai: “Galle láibbi dis leat?” Sii vástidedje: “Čieža.” 6Jesus gohčui olbmuid čohkánit eatnamii. De son válddii dan čieža láibbi, giittii, doadjalii láibbiid ja attii máhttájeddjiide. Máhttájeaddjit juogadedje daid dasto álbmogii. 7Sis ledje maid moadde smávva guoláža. Jesus buressivdnidii guolážiid ja gohčui daidge juogaduvvot. 8Olbmot borre ja gallánedje, ja báhcán bihtát čohkkejuvvojedje čieža veaddelihti dievva. 9Das ledje lahka njealljeduhát olbmo. Go Jesus lei luoitán sin mannat ruoktot, 108,10 Dalmanuta soaitá leat seammá gávpot go Magdala.de son dallán lávkii máhttájeddjiidisguin fatnasii ja manai Dalmanuta guovlluide.

Farisealaččat gáibidit mearkka

11

8,11
Matt 12,31
Luk 11,16
Joh 6,30č
Farisealaččat bohte ja ákkastallagohte Jesusiin. Geahččalan dihte su sii dáhtto sus mearkka almmis. 12Jesus šuohkihii lossadit ja celkkii: “Manne dát buolva gáibida mearkka? Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dán bulvii ii addojuvvo mearka.” 13De son vulggii sin luhtte, lávkii fas fatnasii ja manai nuppi beallái jávrri.

Láibi ja suvrradáigi

14Máhttájeaddjit ledje vajáldahttán váldimis mielde láibbi; sis lei dušše okta láibi fatnasis. 15

8,15
Luk 12,1
8,15 Herodes Herodes Antipas. >6,14.Jesus rávvii sin: “Váruhehket farisealaččaid ja Herodesa suvrradáiggis!” 16Muhto sii dadje guhtet guimmiidasaset ahte sis ii lean láibi. 17
8,17
6,52
Jesus fuomášii dan ja celkkii: “Manne dii dadjabehtet ahte dis ii leat láibi? Ehpetgo dii veláge árvit ehpetge ádde maidege? Leago din váibmu nu buššon? 18
8,18
Jer 5,21
Esek 12,2
Mark 4,12+
Dishan leat čalmmit, ehpetgo dii oainne? Dishan leat bealjit, ehpetgo dii gula? Ja ehpetgo dii muitte: 19
8,19
6,41eč
Go mun doadjalin dan vihtta láibbi vihttaduhát olbmui, de galle veaddelihti dievva báhcán láibebihtáid dii čohkkiidet?” Sii vástidedje: “Guoktenuppelohkái.” 20
8,20
8,8č
“Ja go mun doadjalin dan čieža láibbi njealljeduhát olbmui, de galle veaddelihti dievva láibebihtáid dii dalle čohkkiidet?” Sii vástidedje: “Čieža.” 21Jesus celkkii sidjiide: “Ehpetgo dii veláge ádde?”

Jesus buorida čalmmeheami Betsaidas

22Sii bohte Betsaidai. Doppe muhtumat bukte Jesusa lusa čalmmehis olbmo ja sihte Jesusa guoskkahit su. 23

8,23
5,23Joh 9,6
8,23 čolgadii >7,33.Jesus válddii čalmmeheami gihtii ja láidii su gávpoga olggobeallái. De son čolgadii olbmá čalmmiide, bijai gieđaid su čalmmiid ala ja jearai: “Oainnátgo maidege?” 24Olmmái rabastii čalmmiid ja dajai: “Mun oainnán olbmuid – oainnán dego muoraid, muhto dat váccašit.” 25Jesus bijai fas gieđaid su čalmmiid ala, ja dalle olbmá oaidnu čielggai. Son lei ollásit buorránan ja oinnii čielgasit visot. 26Jesus vuolggahii su ruoktot ja celkkii: “Ale oppa finage gávpogis.”

Petera dovddastus

27Jesus ja su máhttájeaddjit vulge Kaisarea Filippi birasbáikkiide. Go sii ledje mátkkis dohko, de son jearai máhttájeddjiin: “Geanin olbmot dadjet mu?” 28

8,28
6,14č
Sii vástidedje: “Muhtumat Johannes gásttašeaddjin, soapmásat Elian, earrásatgis dadjet ahte don leat muhtun profehtain.” 29
8,29
Matt 14,33
Joh 6,69
11,27
1 Joh 4,15
8,29 Messias beastigonagas gean juvddálaččat vurde. ▶ Messias.Jesus jearai: “Naba dii, geanin dii dadjabehtet mu?” Peter vástidii sutnje: “Don leat Messias.” 30
8,30
1,44+
Muhto Jesus gilddii sin garrasit muitaleames iežas birra geasage.

Jesus einnosta iežas jápmima

31

8,31
Hos 6,2
Matt 16,21Mark 9,1231
10,33č
8,31 bajimusbáhpat Jerusalema alimus báhpat. ▶ bajimusbáhppa. golmma beaivvi geažes Dán lohkanvuogi mielde rehkenastojuvvojit sihke dat beaivi go Jesus jápmá ja dat beaivi go son bajásčuožžila.Dasto Jesus oahpahišgođii sidjiide ahte Olbmobárdni ferte gillát ollu. Álbmoga vuorrasat, bajimusbáhpat ja čáloahppavaččat hilgot su, ja son goddojuvvo, muhto golmma beaivvi geažes son čuožžila jábmiid luhtte. 32Dan son muitalii rahpasit. Dalle Peter válddii su sierra ja cuiggodišgođii su. 33Muhto Jesus jorggihii, geahčai máhttájeddjiidasas ja cuiggodii Petera: “Gáidda mu ovddas, Sáhtán! Du jurdagat eai leat Ipmila, muhto olbmuid jurdagat.”

Jesusa čuovvun

34

8,34
Matt 10,38č
Luk 14,27
8,34 váldit iežas ruossa čujuha virrui ahte olmmoš gii russiinávlejuvvui ieš guttii doaresmuora steavlidanbáikái. Gč. Joh 19,17.Jesus rávkkai lusas olbmuid ja máhttájeddjiidis ja celkkii sidjiide: “Jos guhtege dáhttu vádjolit mu luottaid, de son galgá biehttalit iežas, váldit iežas ruossa ja čuovvut mu. 35Dasgo dat gii dáhttu gádjut iežas eallima, massá dan, muhto dat gii massá iežas eallima mu ja evangeliuma dihte, gádju dan. 36Mii ávkkiid das lea olbmui jos son vuoitá alccesis oppa máilmmi, muhto massá iežas sielu? 37Mainna olmmoš sáhttá oastit iežas sielu ruoktot? 38
8,38
Matt 10,3325,31+
Guhte dán oskkáldasmeahttun ja suttolaš buolvvas heahpana mu ja mu sániid dihte, su dihte Olbmobárdnige heahpana, go son boahtá Áhčis hearvásvuođas bassi eŋgeliiguin.”

9

91

9,1
13,30
Son celkkii vel: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Muhtumat dain geat leat čuožžumin dás, eai muosát jápmima ovdal go oidnet ahte Ipmila riika lea boahtán fámuin.”

Máhttájeaddjit oidnet Jesusa hearvásvuođa

2

9,2
5,37+
Guđa beaivvi geažes Jesus válddii mielddis Petera, Jakoba ja Johannesa ja doalvvui sin alla várrái gos sii ledje oktonassii. Doppe su hápmi nuppástuvai sin oaidnut, 3ja su biktasat šadde nu čeaskadin ahte ii oktage báidni eatnama alde máhte vilggodahttit daid nu čeaskadin. 4Sidjiide almmustuvai Elia ja suinna Moses, ja soai sártnodeigga Jesusiin. 59,5 Rabbi juvddálaš čáloahppavaččaid árvonamma. Gč. Joh 1,38.De Peter celkkii Jesusii: “Rabbi, lea buorre ahte mii leat dáppe. Mii dahkat dása golbma goađi: dutnje, Mosesii ja Eliai.” 6Son ii diehtán maid dajašii, danne go sii ledje sakka suorganan. 7
9,7
5 Mos 18,15
Matt 3,17Mark 1,11
De bođii balva mii suoivvanasttii sin, ja balvvas gullui jietna: “Dát lea mu ráhkis Bárdni. Guldalehket su!” 8Ja fáhkkestaga, go sii geahčastedje birra, de sii eai oaidnán das šat ovttage earret Jesusa okto.

9

9,9
1,44+
Go sii ledje njiedjamin váris, de Jesus gilddii sin muitaleames geasage maid sii ledje oaidnán, ovdal go Olbmobárdni lea čuožžilan jábmiid luhtte. 10Sii vurkejedje Jesusa sániid ja árvaladde gaskaneaset maid bajásčuožžileapmi jábmiid luhtte mearkkaša. 11
9,11
Mal 4,5
9,11 Elia >6,15.Sii jerre Jesusis: “Manne čáloahppavaččat dadjet ahte Elia ferte vuos boahtit?” 12
9,12
Jes 53,3č
Son vástidii: “Elia boahtáge vuos ja ráhkada buot gárvvisin. Muhto manne de lea čállojuvvon Olbmobártni birra ahte son badjelgehččojuvvo ja šaddá gillát ollu? 13
9,13
Matt 11,14
Mun cealkkán didjiide ahte Elia lea juo boahtán, ja sii dahke sutnje maid áigo, nugo lea čállojuvvon su birra.”

Jesus ádjá olggos bahás vuoiŋŋa

14Go Jesus ja dát golmmas máhcce eará máhttájeddjiid lusa, de sii oidne ollu olbmuid máhttájeddjiid birra ja muhtun čáloahppavaččaid nákkáhallamin singuin. 15Go olbmot áice Jesusa, de sii dohppehalle ballui. Sii viehkaledje su lusa ja dearvvahedje su. 16Jesus jearai sis: “Mas dii nákkáhallabehtet?” 17Muhtun olmmái álbmogis vástidii: “Oahpaheaddji, mun bukten du lusa bárdnán geas lea gielahis vuoigŋa. 18Dat dohppe su gos ihkinassii. Dat bálkesta su veallut, ja son soalssida, gáská bániid ja stirdu. Mun sihten du máhttájeddjiid ádjit dan olggos, muhto sii eai nagodan dan dahkat.” 19Dalle Jesus vástidii: “Vuoi dán eahpeoskkolaš buolvva! Man guhká mun vel ferten leat din gaskkas? Man guhká šattan gierdat din? Buktet bártni mu lusa.” 20Sii bukte bártni Jesusa lusa. Go vuoigŋa oinnii Jesusa, de dallánaga dat gaikugođii bártni nu ahte son gahčai, fieradii eatnamis ja soalssidii. 21Jesus jearai bártni áhčis: “Man guhká son lea leamaš diekkár?” Áhčči vástidii: “Dan rájes go lei uhcci. 229,22 Árpmit min >1,41.Vuoigŋa lea máŋgii bálkestan su sihke dollii ja čáhcái vai beassá goddit su. Árpmit min ja veahket, jos veaját maidege!” 23

9,23
11,23č
Jesus celkkii sutnje: “Jos veaján? Buot lea vejolaš dasa gii osku.” 24Dallánaga bártni áhčči čurvii: “Mun oskkun! Veahket mu mu eahpeoskkus!” 25Go Jesus oinnii ain eambbo olbmuid čoahkkaneamen dasa, de son šikkui buhtismeahttun vuoiŋŋa ja celkkii: “Gielahis ja bealjehis vuoigŋa, mun gohčun du: Vuolgge olggos bártnis alege goassege šat mana sutnje!” 26
9,26
1,26
Dalle vuoigŋa huikkii, gaikkui bártni sakka ja vulggii sus olggos. Bárdni šattai dego jábmin, ja eatnagat dadje: Dál son jámii. 27Muhto Jesus válddii su gihtii ja veahkehii su čuoččahit, ja son čuožžilii.

28Go Jesus lei boahtán vissui ja dušše su máhttájeaddjit ledje das, de sii jerre sus: “Manne mii eat veadján ádjit vuoiŋŋa olggos bártnis?” 29Son vástidii: “Dán šlája ii sáhte ádjit olggos muđui go rohkadusain.” 9,29 Ođđaset giehtačállosat lasihit: “ja fástudemiin.”

Jesus einnosta fas iežas jápmima

30Sii vulge doppe ja vádjoledje Galilea čađa. Jesus ii dáhtton earáid diehtit dan, 31

9,31
Hos 6,2
Matt 16,21Mark 8,31
10,33č
9,31 golmma beaivvi geažes >8,34.danne go son lei oahpaheamen máhttájeddjiidis. Son celkkii sidjiide: “Olbmobárdni addojuvvo olbmuid gihtii, ja sii goddet su, muhto golmma beaivvi geažes son čuožžila jábmiid luhtte.” 32Máhttájeaddjit eai ádden maid son oaivvildii sániidisguin, muhto eai arvan jearrat sus.

Gii lea stuorimus?

33Sii jovde Kapernaumii. Go Jesus lei boahtán ruoktot, de son jearai máhttájeddjiin: “Maid dii sártnodeiddet gaskaneattet mátkkis?” 34Muhto sii orro jávohaga, dasgo sii ledje nákkáhallan das guhtemuš sis lea stuorimus. 35

9,35
10,43č
Jesus čohkánii, rávkkai lusas dan guoktenuppelohkása ja celkkii sidjiide: “Jos guhtege dáhttu leat vuosttamuš, de son ferte leat maŋimuš ja buohkaid bálvaleaddji.” 36De son divui sin gaskii máná, fátmmastii dan ja celkkii sidjiide: 37
9,37
Matt 10,40
Luk 10,16
Joh 13,20
“Gii mu nammii váldá lusas dákkár máná, dat váldá lusas mu. Ja gii váldá lusas mu, dat ii váldde lusas mu muhto su gii mu lea vuolggahan.”

Min beali dahje min vuostá

38Johannes dajai sutnje: “Oahpaheaddji, mii oinniimet muhtuma ádjimin olggos bahás vuoiŋŋaid du nammii. Mii gilddiimet su dan dihte go son ii čuovo min.” 39

9,39
1 Kor 12,3
Muhto Jesus vástidii: “Allet gieldde su. Ii oktage gii dahká oavddu mu nammii, sáhte dalán sárdnut baháid mu birra. 40
9,40
Matt 12,30
Gii ii leat min vuostá, dat lea min beali.

Várrehus vearránusain ja jorralemiin

41

9,41
Matt 10,42
9,41 Kristusii >1,1; 8,29.Duođaid, mun cealkkán didjiide: Gii addá didjiide guvssi dievva čázi juhkat dan dihte go dii gullabehtet Kristusii, dat oažžu jur vissásit bálkkás. 42Muhto jos guhtege vearránahttá ovtta dáin uhcahaččain geat oskot munnje, de sutnje livččii buoret ahte son bálkestuvvošii merrii millogeađgi čeabehis.

43

9,43
Matt 5,30
9,43 helvehii loahpaáiggi ráŋggáštanbáiki. ▶ helvet.Jos du giehta vearránahttá du, de čuohpa dan gaskat. Buoret lea beassat eallimii rámbin go atnit goappašiid gieđaid ja mannat helvehii, čáskatmeahttun dollii, 449,44.46 gos … čáskka Dát vearssat váilot boarráseamos giehtačállosiin. Vrd. v. 48 ja Jes 66,24.gos máhtu ii jáme iige dolla čáskka. 45Jos du juolgi vearránahttá du, de čuohpa dan gaskat. Buoret lea beassat eallimii skierbmán go atnit goappašiid julggiid ja mannat helvehii 46gos máhtu ii jáme iige dolla čáskka. 47
9,47
Matt 5,29
Jos du čalbmi vearránahttá du, de bálkes dan luhtát. Buoret lea beassat čalbmebeallin Ipmila riikii go atnit goappašiid čalmmiid ja bálkestuvvot helvehii 48
9,48
Jes 66,24
Matt 7,23
25,41
Jud 7
Alm 20,10
gos máhtu ii jáme iige dolla čáskka. 499,49 Dán vearssa maŋimuš oassi lea dušše ođđaset giehtačállosiin. sáltejuvvo Sálti gulai lihttui maid Ipmil lei dahkan israellaččaiguin. Gč. 3 Mos 2,13. ▶ sálti.Dasgo juohkehaš sáltejuvvo dolain, ja juohke oaffar sáltejuvvo sálttiin. 50
9,50
Matt 5,13
Rom 12,18
Kol 4,6
Sálti lea ávkkálaš. Muhto jos sálti veagahuvvá, de mo dii oažžubehtet dan fas sálttisin? Atnet sáltti alddiineattet, ja ellet ráfis guhtet guimmiideattetguin.”