Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
15

Jesus Pilatusa ovddas

151

15,1
Luk 22,66
15,1 Pilatus romalaš virgeolmmái gii ráđđii Judea provinssa 26-36 m.Kr. ▶ Roma riika.Dakkaviđe iđedis bajimusbáhpat ráđđádalle vuorrasiiguin ja čáloahppavaččaiguin, oppa Ráđiin. Sii čatne Jesusa, dolvo su eret ja adde su Pilatusa háldui.

2Pilatus jearai Jesusis: “Leatgo don juvddálaččaid gonagas?” Jesus vástidii: “Ieš don dan dajat.” 3Bajimusbáhpat sivahalle su sakka, 4ja Pilatus jearai: “Itgo don vástit maidege? Almma don gulat mo sii sivahallet du!” 5

15,5
Jes 53,7
Mark 14,60č
Muhto Jesus ii šat vástidan maidege. Dat imaštahtii Pilatusa.

6Basiid áigge Pilatus lávii luoitit luovos ovtta fáŋgga, dan gean álbmot siđai. 715,7 Barabbas Muhtun giehtačállosiin lea “Jesus Barabbas”. >Matt 27,16. stuibmideddjiiguin Dáid stuimmiid várra dihte. Barabbas soaitá oassálastán romalaččaid vuostálastimii, dat dáhpáhuvai oalle dávjá (gč. Luk 13,1). Dat nohke juvddálaš sođiid ja Jerusalema duššadeami áigge 70 m.Kr.Muhtun gean namma lei Barabbas, lei giddagasas stuibmideddjiiguin geat ledje sorbmen olbmo stuimmiid siste. 8Pilatusa lusa lei čoahkkanan olmmošjoavku mii siđai su dahkat nugo son lávii. 9Pilatus jearai: “Dáhttubehtetgo mu luoitit luovos juvddálaččaid gonagasa?” 10Son oainnat diđii ahte bajimusbáhpat gáđašvuođas ledje addán Jesusa su gihtii. 11

15,11
Apd 3,13č
Muhto bajimusbáhpat oalgguhedje olbmuid sihtat su luoitit luovos baicca Barabbasa. 12Pilatus jearai fas álbmogis: “Maid mun dalle dagan dán olbmái gean dii gohčodehpet juvddálaččaid gonagassan?” 1315,13 Russiinávle russiinávlejupmi.Sii čurvo: “Russiinávle!” 14Pilatus jearai: “Maid baháid son lea dahkan?” Muhto sii čurvo vel jitnoseappot: “Russiinávle su!” 15Pilatus dáhtui dahkat olbmuid miela mielde ja luittii Barabbasa luovos, muhto Jesusa son spihččehii ja attii russiinávlejuvvot.

Soalddáhat bilkidit Jesusa

1615,16 fáktaveaga Romalaččain lei sierra soahteveahka mii lei biddjojuvvon Jerusalemii sihkkarastit ráfi ja ortnega stuorra basiid áigge. ▶ fáktaveahka.Soalddáhat dolvo Jesusa eatnanhearrá ladni šilljui ja rávke čoahkkái olles fáktaveaga. 17Sii gárvvuhedje sutnje purpurbiktasa ja bárgidedje bastilislátnjákruvnnu ja bidje dan su oaivái. 18De sii ripme dearvvahit su: “Dearvva, juvddálaččaid gonagas!” 19Sii cábme soppiin su oaivvi, čolge su ja čippostedje ja gopmirdedje su ovdii. 20Go sii ledje bilkidan su, de sii nulle sus purpurbiktasa, gárvvuhedje sutnje fas su iežas biktasiid ja vulge doalvut su russiinávlejuvvot.

Jesus russiinávlejuvvo

21

15,21
Rom 16,13
15,21 guoddit Jesusa ruossa navdimis ruossa doaresmuorra maid olbmot geat ledje dubmejuvvon jápmimii, fertejedje guoddit. >8,34. Aleksandros ja Rufus jáhkkimis dovddus namat álgosearvegottis. Rufus sáhttá leat seammá olmmoš gii namuhuvvo Rom 16,13.Sii bággejedje muhtun olbmá gii lei mannamin das meaddel, guoddit Jesusa ruossa. Son lei kyrenelaš Simon, Aleksandrosa ja Rufusa áhčči, gii lei boahtimin gávpogii. 22Sii dolvo Jesusa báikái man namma lea Golgata – dat lea Oaiveskálžobáiki. 2315,23 seaguhuvvon myrra >Matt 2,11. Myrras lea jámiheaddji váikkuhus go dat seaguhuvvo viidnái.Sii adde sutnje juhkat viinni masa lei seaguhuvvon myrra, muhto son ii váldán dan. 24
15,24
Sál 22,19
De sii russiinávlejedje su ja juogadedje su biktasiid ja vuorbádalle maid guhtege oaččui. 2515,25 goalmmát diibmu sullii diibmu 9 iđđedis. idja ja beaivi.Lei goalmmát diibmu go sii russiinávlejedje su. 26Bajilčálusin lei čállojuvvon váidda su vuostá: Juvddálaččaid gonagas. 27Oktan suinna sii russiinávlejedje guokte rievvára, nubbi su olgeš ja nubbi su gurut beallái. 28
15,28
Jes 53,12
15,28 Nu … searvái Dát vearsa váilu boarráseamos giehtačállosiin. Vrd. Jes 53,12; Luk 22,37.Nu ollašuvve čállagiid sánit: Son lohkkojuvvui láhkarihkkuid searvái. 29
15,29
Sál 22,8
109,25
Mark 14,58
Dat geat manne meattá, bárde oaivvi ja bilkidedje su: “Don gii gaikkut tempela ja hukset dan fas golmma beaivvis, 30beastte dal iežat ja njieja vuolás ruossas!” 31Seammá láhkái bilkidedje su maiddái bajimusbáhpat ja čáloahppavaččat. Sii dadje guhtet guoibmáseaset: “Earáid son gal lea beastán, muhto iežas ii veaje beastit. 32Njidjos dál ruossas – Messias, Israela gonagas! Go mii dan oaidnit, de mii oskut sutnje.” Maiddái dat geat leigga russiinávlejuvvon oktan suinna, hiddjideigga su.

Jesus jápmá

33

15,33
Am 8,9
15,33 Guđát diimmus sullii diibmu 12. ovccát diimmu sullii diibmu 15.Beaiveguovdil, guđát diimmus, sevnnjodii miehtá eatnama, ja seavdnjadas bisttii gitta ovccát diimmu rádjái. 34
15,34
Sál 22,2
15,34 Eloi … sabaktani Sitáhta lea čállojuvvon arameagillii.Ovccát diimmus Jesus čuorvvui alla jienain: “Eloi, Eloi, lema sabaktani?” Dat lea: “Ipmilan, Ipmilan, manne don leat mu guođđán?” 35Go muhtumat dain geat ledje das, gulle dan, de sii dadje: “Son čuorvu Elia.” 36
15,36
Sál 69,22
15,36 ettetviinnis Čáziin seaguhuvvon suvrra viidni maid soalddáhat ja bargoolbmot juhke goikui. Gč. Rut 2,14.Muhtun viehkalii njuoskadit guobbarasa ettetviinnis, bijai dan soabbegeahčái, attii sutnje juhkat ja dajai: “Gehččot dal, boahtágo Elia váldit su vuolás.” 37Muhto Jesus čurvii alla jienain ja attii vuoiŋŋas. 38
15,38
2 Mos 26,31eč
15,38 tempela ovdaloavdda navdimis loavdda mii earuhii bassi boaššu ja basimus boaššu tempelis. Vrd. 2 Mos 26,31–33; Hebr 9,3. ▶ tempel.Dalle tempela ovdaloavdda gaikánii guovdat, badjeravddas gitta vuolleravdii. 39Go čuohtásaoaivámuš gii čuoččui das su buohta, oinnii Jesusa mo son attii vuoiŋŋas, de son dajai: “Duođaid, dát olmmái lei Ipmila Bárdni!”

4015,40 Maria … Jakoba ja Josesa eadni sáhttá čujuhit guovtte olbmui: ▶ Maria ja Joses. Joses (Mark 6,3; 15,47) lea oanehis hápmi namas Josefos. Gč. Matt 27,56.Dobbelaččas ledje maiddái muhtun nissonat geahččamin. Das ledje Maria Magdalena, nubbi Maria gii lei nuorat Jakoba ja Josesa eadni, ja Salome. 41Sii ledje vádjolan Jesusa mielde juo Galileas ja bálvalan su. Das ledje maiddái ollu eará nissonat geat ledje boahtán Jerusalemii Jesusa mielde.

Jesus hávdáduvvo

42

15,42
5 Mos 21,22č
15,42 ráhkkananbeaivi bearjadat, beaivi go sii ráhkkanedje sabbahii. sabbat. Gč. Matt 27,62.Lei šaddan juo eahket; lei sabbaha ruohtta, ráhkkananbeaivi. 43Dalle dasa bođii arimatealaš Josef, gudnejahttojuvvon ráđđelahttu gii ieš vurddii Ipmila riikka. Son arvvai mannat Pilatusa ságaide ja ánuhii oažžut Jesusa rupmaša. 44Pilatus imaštii go gulai ahte Jesus lei juo jápmán. Son rávkkai lusas čuohtásaoaivámučča ja jearai leigo Jesus duođaid juo jápmán. 45Ja go oaivámuš duođaštii dan sutnje, de son attii Jesusa rupmaša Josefii. 46Josef osttii beallemasliinni, válddii Jesusa vuolás ruossas, giesai su liinni sisa ja bijai su hávdái mii lei čullojuvvon báktái. Hávddi uksaráiggi ovdii son fierahii geađggi. 47Maria Magdalena ja Josefa eadni Maria geahčaiga gosa Jesus hávdáduvvui.

16

Jesusa bajásčuožžileapmi

16116,1 njálggahájat vuoidasiid ovdal hávdádeami lei dábálaš vuoidat jábmi oljjuin ja botkkuhit njálggahájat máistagiid liikavárjju ala. Vrd. Joh 19,39č.Go sabbat lei vássán, de Maria Magdalena, Jakoba eadni Maria ja Salome oste njálggahájat vuoidasiid, vai besset mannat vuoidat Jesusa. 2Árrat iđedis vahku vuosttaš beaivvi go beaivváš badjánii, sii vulge hávddi lusa. 3Sii árvaledje guhtet guimmiideasetguin: “Gii veahkehivččii min ja fierahivččii geađggi hávddi uksaráiggi ovddas?” 4Muhto de sii oidne ahte geađgi lei fierahuvvon eret; dat lei hui stuorra geađgi. 5

16,5
Alm 7,913
Go sii ledje mannan hávddi sisa, de sii oidne olgeš bealde čohkkámin nuorra olbmá geas ledje gárvun guhkes vilges biktasat. Sii suorganedje. 6Muhto nuorra olmmái celkkii: “Allet suorgan. Dii ohcabehtet Jesus nasaretlačča gii lei russiinávlejuvvon. Son lea čuožžilan jábmiid luhtte, ii son leat dás. Gehččet, dá lea sadji gosa son biddjojuvvui. 7
16,7
14,28
Muhto mannet dal muitalit Peterii ja eará máhttájeddjiide: ‘Son manná din ovdal Galileai. Doppe dii beassabehtet oaidnit su, nugo son ieš celkkii didjiide.’” 816,8 danne go sii balle Daid sániiguin loahpahuvvo evangelium boarráseamos giehtačállosiin.Go nissonat bohte olggos, de sii báhtaredje hávddi luhtte doarggistemiin ja balus. Sii eai muitalan maidege geasage, danne go sii balle.

Jesus almmustuvvá máhttájeddjiidasas

9

16,9
Luk 8,2
16,9 V. 9-20 čužžot ođđaset giehtačállosiin, ja moadde girkoáhči namahit daid 2. jahkečuođis m.Kr. Oanehet loahppa lea eará ođđaset giehtačállosiin: “9. Muhto dan man birra sii ledje ožžon gohččuma, muitaledje dakkaviđe sidjiide geat ledje Petera mielde. Dán maŋŋil Jesus sáddii sin bokte olggos bassi ja nohkameahttun agálaš bestojumi sága, nuortan gitta oarjjás. Amen.”Go Jesus iđedis vahku vuosttaš beaivvi lei čuožžilan jábmiid luhtte, de son almmustuvai vuos Maria Magdalenai, geas son lei ádján olggos čieža bahás vuoiŋŋa. 10Maria vulggii das ja muitalii dan daidda geat ledje leamaš Jesusiin ja dál moraštedje ja čirro. 11Muhto sii eai jáhkkán, go sii gulle ahte Jesus lei eallimin ja ahte Maria lei oaidnán su. 12
16,12
Luk 24,13eč
16,12 eret gávpogis čujuha dan muitalussii mii lea Luk 24,13–35.Das maŋŋil Jesus almmustuvai eará hámis guoktásii sis, go soai leigga mannamin eret gávpogis. 13Maiddái dát guovttos manaiga muitalit earáide, muhto sii eai jáhkkán sudnuidege.

14

16,14
Luk 24,36eč
Joh 20,19eč
1 Kor 15,5
Maŋimustá Jesus almmustuvai oktanuppelohkái máhttájeaddjásis go sii ledje boradeamen. Son cuiggodii sin eahpeoskku ja váimmu garasvuođa, go sii eai lean jáhkkán daidda geat ledje oaidnán ahte son lei bajásčuožžilan.

15

16,15
13,10
Apd 1,8
Son celkkii sidjiide: “Mannet oppa máilbmái ja sárdnidehket evangeliuma buohkaide oppa sivdnádussii. 16
16,16
Joh 3,18
Apd 2,38
16,31
Dat gii dasa osku ja gásttašuvvo, bestojuvvo. Gii ii oskko, dat dubmejuvvo. 17
16,17
Apd 2,48,7
16,18
1 Kor 14,2eč
Dáid geat oskot, čuvvot dát mearkkat: Mu nammii sii ádjet olggos bahás vuoiŋŋaid, sárdnot ođđa gillii, 18
16,18
Luk 10,19
Apd 4,30
5,16
28,3eč
dohppejit gieđain gearbmašiid, ja jos sii juhket goddi mirkko, de dat ii sin vahágahte. Sii bidjet gieđaid buhcciid ala, ja dat dearvvašmuvvet.”

Jesus váldojuvvo albmái

19

16,19
Sál 110,1
1 Tim 3,16
Go Hearrá Jesus lei sárdnon sidjiide dán, de son váldojuvvui bajás albmái ja son čohkánii Ipmila olgeš beallái. 20
16,20
Apd 14,3
Hebr 2,4
Máhttájeaddjit vulge ja sárdnidedje buot guovlluin. Hearrá lei singuin ja duođaštii sáni mearkkaiguin.