Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
12

Viidnegárddi láigoheaddjit ja árbbolaš

121

12,1
Jes 5,1eč
Jesus sárdnugođii sidjiide veardádusaiguin: “Olmmái gilvvii viidnegárddi, áiddui dan, čuolai báktái viidnebohčingári ja huksii fáktentoartna. Dasto son láigohii gárddi láigoheddjiide ja fárrii ieš eret eatnamis. 2Sohppojuvvon áigái son vuolggahii bálvaleaddjis láigoheddjiid lusa, vai oažžu sis iežas oasi viidnegárddi šattus. 3Muhto sii dohppejedje olbmá, cábme su ja bidje su mannat ruoktot guoros gieđaid. 4De eaiggát vuolggahii sin lusa nuppi bálvaleaddji, ja suge sii illastedje ja heahppášuhtte. 5Son vuolggahii dasto eará bálvaleaddji, ja su sii godde. Nu geavai earáidege; muhtumiid sii cábme, muhtumiidgis godde. 6
12,6
1 Mos 22,2
Mark 1,11+
Dál sus lei dušše okta, iežas ráhkis bárdni. Su son vuolggahii maŋimužžan láigoheddjiid lusa, danin go son jurddašii: ‘Mu bártni sii goittot gudnejahttet.’ 7Muhto láigoheaddjit dadje guhtet guoibmáseaset: ‘Diet lea árbbolaš. Goddot su, de árbi lea min.’ 8Sii dohppejedje su, godde su ja bálkestedje olggos viidnegárddis.

9Maid viidnegárddi eaiggát dál dahká? Son boahtá ja heavaha láigoheddjiid ja addá viidnegárddi earáide. 10

12,10
Sál 118,22č
Almma lehpet lohkan čállagiin dán báikki: Geađgi maid huksejeaddjit hilgo, lea šaddan čiehkageađgin. 11Dat lea Hearrá dahku, ja dat lea ovddolaš min čalmmiin.

12Sii dáhtto váldit su gitta, muhto balle olbmuin. Sii áddejedje ahte son muitalii dán veardádusa sin birra. De sii guđđe su ja manne eret.

Vearuid máksin keaisárii

1312,13 Herodesa doarjaleddjiid >3,6.Dasto sii vuolggahedje su lusa muhtun farisealaččaid ja Herodesa doarjaleddjiid giellat su sániiguin. 14Sii bohte ja dadje sutnje: “Oahpaheaddji, mii diehtit ahte don leat vuoiggalaš. Don it beroš das maid earát oaivvildit itge geahča olbmo hápmái, muhto oahpahat Ipmila geainnu duohtavuođas. Leago riekta máksit vearuid keaisárii vai ii? Galgatgo mii máksit vai eat?” 1512,15 denára romalaš silbaminta mii vástidii beaivebálkká. ▶ minttat.Muhto Jesus dovddai sin guoktilašvuođa ja celkkii sidjiide: “Manne dii geahččalehpet giellat mu? Čájehehket munnje denára.” 16Sii čájehedje ruđa, ja son jearai: “Gean govva ja namma das lea?” Sii vástidedje: “Keaisára.” 17

12,17
Rom 13,7
Dalle Jesus celkkii sidjiide: “Addet keaisárii dan mii gullá keaisárii, ja Ipmilii dan mii gullá Ipmilii.” Sii ovddošedje sakka su vástádusa.

Jábmiid bajásčuožžileapmi

18

12,18
Apd 23,8
De Jesusa lusa bohte muhtun saddukealaččat geat dadjet ahte ii leat bajásčuožžileapmi. Sii jerre sus: 19
12,19
5 Mos 25,5
“Oahpaheaddji, Moses lea mearridan ná: Jos muhtuma viellja jápmá ja sus báhcá áhkká muhto ii mánná, de dát olmmái galgá váldit vieljas áhká ja addit vielljasis náli. 20De ledje čieža vieljaža. Boarráseamos sis válddii áhká, muhto jámii mánáheapmin. 21Dalle nubbi válddii leaskka, muhto songe jámii mánáheapmin. Nu geavai goalmmádiige 22ja buot čiehččasii: Ii oktage sis ožžon máná. Buot maŋimužžan jámii nisson. 23Go sii bajásčuožžileami beaivvi čuožžilit jábmiid luhtte, de gean áhkká son dalle lea? Buot čiežashan leat atnán su áhkkán.”

24Jesus vástidii: “Dii čádjidehpet, danne go ehpet dovdda čállagiid ehpetge Ipmila fámu. 25Go jábmit čuožžilit, de sii eai náital eaige náitojuvvo, muhto sii leat dego eŋgelat almmis. 26

12,26
2 Mos 3,6
Muhto mii boahtá dasa ahte jábmit čuožžilit, de ehpetgo leat lohkan Mosesa girjjis muitalusa buolli bastilislátnjámiestagis? Das Ipmil cealká Mosesii: Mun lean Abrahama Ipmil, Isaka Ipmil ja Jakoba Ipmil. 27Ii son leat jábmiid, muhto ealli olbmuid Ipmil. Dii lehpet oalát čádjidan.”

Lága deháleamos báhkkon

28Muhtun čáloahppavaš lei guldalan sin ságastallama ja fuomášan man bures Jesus vástidii saddukealaččaide. Son bođii Jesusa lusa ja jearai: “Guhtemuš báhkkon lea buot deháleamos?” 29

12,29
5 Mos 6,4č
Jesus vástidii: “Deháleamos báhkkon lea dát: Gula, Israel! Hearrá, min Ipmil, Hearrá lea okta. 30Ráhkis Hearrá, Ipmilat, oppa váimmus, oppa sielus, oppa mielas ja oppa fámus. 31
12,31
2 Mos 20,13eč
3 Mos 19,18
Matt 19,19
22,37eč
Rom 13,9
Nubbi lea dát: Ráhkis lagamuččat nugo iežat. Ii mihkkege báhkkomiid leat stuorit go dát guokte.” 32
12,32
5 Mos 4,35
Čáloahppavaš dajai sutnje: “Oahpaheaddji, don leat vuoigadis. Don dadjet duođa go celket ahte Hearrá lea áidna Ipmil, earret su ii leat oktage. 33
12,33
1 Sam 15,22
Hos 6,6
Ja go olmmoš ráhkista su oppa váimmus ja oppa jierpmis ja oppa fámus ja ráhkista lagamuččas nugo iežas, de dat lea eambbo go boaldinoaffarat ja buot eará oaffarat.” 34Go Jesus gulai ahte son vástidii jierpmálaččat, de son celkkii sutnje: “Don it leat guhkkin eret Ipmila riikkas.” Iige oktage duostan šat jearrat Jesusis maidege.

Leago Messias Davida bárdni?

35Go Jesus oahpahii tempelis, de son jearai: “Mo čáloahppavaččat sáhttet dadjat ahte Messias lea Davida bárdni? 36

12,36
Sál 110,1
Matt 22,44
Apd 2,34č
1 Kor 15,25
Hebr 1,13
David ieš lea cealkán Bassi Vuoiŋŋa bokte: Hearrá celkkii mu hearrái: Čohkán mu olgeš beallái, dassážii go mun bijan du vašálaččaid du julggiid vuollái. 37David ieš gohčoda Messiasa hearrán. Mo Messias dalle sáhttá leat Davida bárdni?”

Váruhehket čáloahppavaččain!

Ollu olbmot guldaledje mielasteaset Jesusa. 38

12,38
Matt 23,1eč
Luk 11,43
Go son oahpahii sin, de son celkkii: “Váruhehket čáloahppavaččain! Sii liikojit vázzit guhkes biktasat gárvun ja dáhttot olbmuid dearvvahit sin márkanšiljus, 39sii čohkánit ovddimus stuoluide synagogas ja gudnesajiide go leat guossis, 4012,40 loktet leaskkaid viesuid čáloahppavaččat moitojuvvojedje danne go muhtumin ávkkástalle geafes olbmuid badjelmearálaččat go ledje guossis.muhto loktet leaskkaid viesuid ja atnet guhkes rohkosiid dušše hámi dihte. Dađe garraseabbon šaddá sin duopmu.”

Leaskka attáldat

41

12,41
2 Gon 12,9
Joh 8,20
12,41 tempelbumbbá sáhttá leat dávvirgámmir dahjege oaffargiisá. Okta tempela dávvirgámmiriin lei biddjojuvvon olbmuid attáldagaid ja divadiid váldimii, ja doppe ledje maid oaffargiissát iešguđege atnui.Jesus čohkánii tempelbumbbá báldii ja geahčadii mo olbmot bidje dasa ruđaid. Eatnat riggát adde ollu. 4212,42 guokte šlántte ovddasta dás uhcimus mintta maid juvddálaččat atne. moatti evrre Greikkagiel teavsttas lea sátni mii vástida unna romalaš mintaovttadaga.De bođii geafes leaskanisson ja bijai bumbái guokte šlántte, moatti evrre veara. 43
12,43
2 Kor 8,12
Jesus rávkkai máhttájeddjiid lusas ja celkkii: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dát geafes leaska bijai bumbái eambbo go buohkat earát. 44Buohkat earát adde valljivuođasteaset, muhto son attii geafivuođastis buot mii sus lei, oppa eallámušas.”

13

Maŋimuš áiggiid mearkkat

131Go Jesus lei vuolgimin tempelis, de muhtun su máhttájeddjiin dajai: “Oahpaheaddji, geahča makkár geađggit ja makkár ráhkkanusat!” 2Jesus vástidii: “Geahča dal dáid stuorra ráhkkanusaid. Dat visot gaikojuvvojit eatnamii, dain ii báze geađgi geađggi ala.”

3

13,3
5,37+
Go Jesus de lei čohkkámin Oljováris tempela buohta ja Peter, Jakob, Johannes ja Andreas ledje das suinna, de sii jerre: 4“Goas buot dat dáhpáhuvvá? Muital midjiide, mii lea mearkan das ahte buot dat ollašuvvagoahtá?”

5Jesus sárdnugođii sidjiide: “Váruhehket, vai ii oktage čádjidahte din. 613,6 Mun dat lean sáhttá maid jorgaluvvot “Mun lean”. ▶ Mun lean.Máŋgasat bohtet mu namas ja dadjet: ‘Mun dat lean’, ja sii čádjidahttet eatnagiid. 7Go gullabehtet soahtešláma ja soahteságaid, de allet dalle suorgan. Nu ferte dáhpáhuvvat, muhto dat ii leat velá loahppa. 8Álbmot čuožžila álbmoga vuostá ja riika riikka vuostá, ollu báikkiin leat eanandoarggástusat ja šaddá nealgi. Dát lea ávttaid álgu.

9

13,9
Matt 10,17eč
Váruhehket! Dii dolvojuvvobehtet duopmostuoluid ovdii ja spihččejuvvobehtet synagogain. Dii šaddabehtet eatnanhearráid ja gonagasaid gihtii mu nama dihte, duođaštussan sidjiide. 10
13,10
16,15
Muhto evangelium ferte vuos sárdniduvvot buot álbmogiidda. 11
13,11
Luk 12,11č
Go sii dolvot din ja addet din eiseválddiide, de allet ovddalgihtii moraš maid galggašeiddet sárdnut. Sárdnot dan mii didjiide addojuvvo aiddo dan bottus, danne go dalle ehpet leat sárdnumin dii, muhto Bassi Vuoigŋa. 12Viellja addá vieljas jápmimii ja áhčči mánás, ja mánát čuožžilit vánhemiid vuostá ja dagahit sidjiide jápmima. 13
13,13
Matt 10,22
Buohkat vašuhit din mu nama dihte, muhto gii bissu nanusin gitta loahpa rádjái, dat bestojuvvo.

1413,14 bilideaddji fastivuođa Vrd. Dan 11,31; 12,11. Makkabealaččaid girjjiin (▶ kanon) dajaldat adnojuvvo mearkkašit báhkinlaš áltára maid Syria gonagas Antiokos IV Epifanes ceggii Jerusalema tempela ovdii 168 o.Kr.Go dii oaidnibehtet bilideaddji fastivuođa čuožžumin báikkis gos dat ii galgga leat – áddejehkos lohkki dán riekta – de dalle dat geat leat Judeas, galget báhtarit váriide. 15Dat gii lea dáhki alde, ii oaččo mannat viežžat maidege viesustis, 16dat gii lea bealddus, ii oaččo máhccat viežžat iežas oalgebiktasa. 17Vuoi áhpehemiid ja njamaheddjiid daid beivviid! 18Rohkadallet ahte dat ii dáhpáhuva amaset dárbbašit báhtarit dálvet. 19

13,19
Dan 12,1
Dasgo daid beivviid šaddá dakkár áŧestus mii ii leat leamaš dan rájes go Ipmil sivdnidii máilmmi, iige šatta šat goassege. 20Jos Hearrá ii oanidivčče daid beivviid, de ii oktage olmmoš bestojuvvoše. Muhto daid dihte geaid son lea válljen, son lea oanidan dan áiggi.

21

13,21
Luk 17,23č
Jos dalle muhtin dadjá didjiide: ‘Dáppe lea Messias’, dahje: ‘Messias lea duoppe’, de allet jáhke. 22
13,22
5 Mos 13,1eč
2 Tess 2,9č
1 Joh 2,18
Alm 13,13
Dasgo vearremessiasat ja vearreprofehtat čuožžilit ja dahket mearkkaid ja oavdduid vai besset čádjidahttit sin geat leat válljejuvvon. 23
13,23
Joh 13,19
14,29
16,4
Váruhehket! Mun lean cealkán didjiide buot juo ovdal.

Go Olbmobárdni boahtá

24

13,24
Jes 13,10
Alm 6,12eč
Muhto daid beivviid, dan áŧestusa maŋŋil, beaivváš sevnnjoda iige mánnuge báitte, 25násttit gahččet vuolás almmis ja almmifámut lihkahuvvojit. 26
13,26
Dan 7,13č
Sak 12,1014
Matt 16,27
26,64
Apd 1,11
Alm 1,7
Dalle olbmot oidnet Olbmobártni boahtimin balvvaid siste stuorra fámuin ja hearvásvuođain, 27
13,27
5 Mos 30,4
Jes 27,13
Matt 24,31
1 Kor 15,52
1 Tess 4,16
ja dalle son vuolggaha eŋgeliiddis ja čohkke daid geaid lea válljen, máilmmi njealji čiegas eatnama ravddaid rájes gitta almmi ravddaid rádjái.

2813,28 fiikonmuoras Eanaš muorat Israelis leat ruotnasat birra jagi, muhto fiikonmuorra massá lasttaid čakčat ja šaddada ođđa urbbiid maŋŋit giđđat.Ohppet fiikonmuoras: Go dan oavssit máihlot ja lasttat ihtigohtet, de dii diehtibehtet ahte geassi lea lahka. 29Seammá ládje diige, go oaidnibehtet dán dáhpáhuvvamin, diehtibehtet ahte son lea lahka, uvssas čuožžumin. 30

13,30
9,1
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dát buolva ii jávkka ovdal go buot dat dáhpáhuvvá. 31
13,31
Jes 51,6
Albmi ja eanan duššet, muhto mu sánit eai dušša. 32
13,32
Apd 1,7
Muhto dan beaivvi ja bottu ii dieđe oktage, eai almmi eŋgelat iige Bárdni, muhto duššefal Áhčči.

Gohcet!

33Váruhehket ja gohcet, danne go dii ehpet dieđe goas dat áigi boahtá. 34Go olmmái lei vuolgimin olgoeatnamii ja vulggii ruovttus, de son attii dállodoalu bálvaleddjiidis háldui ja iešguhtiige sierra fitnu, ja uksafávtta son gohčču gohcit. 35

13,35
Matt 24,42
Luk 12,38
13,35 eahkedis … iđedis Dat njeallje áiggi vástidit “idjavuoruid” masa idja juhkkojuvvui. idja ja beaivi.Gohcet dalle, dasgo dii ehpet dieđe goas dáluisit boahtá: Boahtágo son eahkedis vai gaskaija, vuoncávarrása biškunáigge vai iđedis. 36Son boahtá fáhkkestaga – váruhehket, vai ehpet leat oađđimin go son boahtá. 37Maid mun cealkkán didjiide, dan mun cealkkán buohkaide: Gohcet!”

14

Lihtodeapmi goddit Jesusa

14114,1 suvrutkeahtes láibbi basiide Álggus dát basit ledje eanandoalu ávvudeapmi mii bisttii vahku ja álggahuvvui beassážiiguin. ▶ suvrutkeahtes láibbi basit.Ledje vel guokte beaivvi beassážiidda ja suvrutkeahtes láibbi basiide. Bajimusbáhpat ja čáloahppavaččat smihtte mo sáhtášedje juonalašvuođain dohppet Jesusa ja goddit su. 2Sii dadje: “Ii fal basiid áigge, danin go dalle olbmot vedjet stuimmáskit.”

Jesus vuidojuvvo Betanias

314,3 nardusvuoiddas nardusšattu ruohttasis ráhkaduvvon vuoiddas mii šaddá Lullinuorta-Asias. Vrd. All 1,12; 4,13č; Mark 14,3; Joh 12,3.Go Jesus lei Betanias Simona luhtte, gii lei spihtálaš, ja lei čohkkámin beavddis, de dohko bođii nisson geas lei alabasterbohttalis buhtis ja divrras nardusvuoiddas. Son cuvkii bohttala ja golggahii vuoidasa Jesusa oaivái. 4Muhtumat geat ledje das, moaráhuvve ja dadje guhtet guoibmáseaset: “Manne skihtardit vuoidasa? 514,5 denárii denára lea romalaš silbaminta mii vástida ovtta beaivebálkká. ▶ mintta dahjege ruhta.Dan livččii sáhttán vuovdit goit golmmačuođi denárii ja addit ruđaid gefiide.” Ja sii skuldojedje sakka nissona. 6Muhto Jesus celkkii: “Diktet su ráfis! Manne dii vuorjabehtet su? Son lea dahkan munnje buori dagu. 7

14,7
5 Mos 15,11
Geafit leat álo din luhtte, ja dii sáhttibehtet dahkat buriid sidjiide dalle go dáhttubehtet, muhto mun in leat din luhtte álo. 8
14,8
16,1
Joh 19,40
Son dagai maid sáhtii. Son vuoiddai juo dál mu rupmaša hávdádeami várás. 9Duođaid, mun cealkkán didjiide: Oppa máilmmis, gos ihkinassii evangelium sárdniduvvo, de muitaluvvo dán nissona dahku su muitun.”

Judas beahttá Jesusa

10Muhto Judas Iskariot, okta dan guoktenuppelohkásis, manai bajimusbáhpaid lusa vai beassá beahttit Jesusa. 11Sii illosedje go gulle dan ja lohpidedje addit sutnje ruđa. Dan rájes Judas ohcagođii liibba addit Jesusa sin gihtii.

Beassášmállásat

12

14,12
2 Mos 12,614eč
Suvrutkeahtes láibbi basiid vuosttaš beaivvi, go beassášláppis njuvvojuvvui, de máhttájeaddjit jerre Jesusis: “Gosa dáhtut min ráhkadit dutnje beassášmállásiid?” 1314,13 olmmái gii guoddá čáhceruhku Dábálaččat nissonat vižže ja gudde čázi.Dalle Jesus vuolggahii máhttájeddjiinis guoktása ja celkkii sudnuide: “Manni gávpogii. Doppe dudno ovddal boahtá olmmái gii guoddá čáhceruhku. Čuovvu su, 14ja gosa son manná, de daddji dan dálu isidii: ‘Oahpaheaddji jearrá: Gos lea latnja gos mun beasan borrat beassášmállásiid máhttájeddjiidanguin?’ 1514,15 stuorra lanja gos visot lea válmmaštuvvon Dávjá dábálaš viesu duolba dáhki ala ráhkaduvvui lasselatnja.Isit čájeha dudnuide badjegearddis stuorra lanja gos visot lea válmmaštuvvon. Ráhkadeahkki dohko midjiide mállásiid.” 16Máhttájeaddji guovttos vulggiiga ja bođiiga gávpogii. Visot manai nugo Jesus lei cealkán sudnuide, ja soai ráhkadeigga beassášmállásiid.

17Go šattai eahket, de Jesus bođii dohko guoktenuppelohkái máhttájeddjiinis. 18

14,18
Joh 13,21eč
Go sii ledje beavddis boradeamen, de Jesus celkkii: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Okta dis beahttá mu – olmmái gii lea boradeamen muinna.” 19Máhttájeaddjit šadde morrašii, ja nubbi nuppi maŋis jearai sus: “In suige goit mun?” 20
14,20
Sál 41,10
14,20 buonjosta lihtis Beassášmállásiin adnojuvvui lihtti mas buonjostedje persillja sáltečáhcái. Gč. Joh 13,26.Jesus vástidii: “Okta dis guoktenuppelohkásis, olmmái gii buonjosta lihtis oktanaga muinna. 21Olbmobárdni gal vuolgá eret aiddo nugo su birra lea čállojuvvon, muhto vuoi dan olbmo gii beahttá Olbmobártni! Dan olbmui livččii buoret jos son ii oppa livčče riegádange.”

Jesus ásaha eahkedismállásiid

22

14,22
1 Kor 11,23eč
Go sii ledje boradeamen, de Jesus válddii láibbi, giittii, doadjalii, attii máhttájeddjiidasas ja celkkii: “Váldet dán, dát lea mu rumaš.” 23De son válddii geara, giittii Ipmila ja attii sidjiide, ja sii buohkat juhke das. 24
14,24
2 Mos 24,8
Jes 53,12
Jer 31,31eč
Sak 9,11
Hebr 8,6+
14,24 lihtu varra Jesusa boahttevaš jápmima varra veardiduvvo oaffarealli varran mii boares lihtus nannii soabahusa Ipmila ja olbmuid gaskkas. Gč. 2 Mos 24,8.Son celkkii: “Dát lea mu varra, lihtu varra mii golggahuvvo eatnagiid ovddas. 25Duođaid, mun cealkkán didjiide: Mun in šat máistte viidnemuora šaddosa ovdal go dan beaivvi go jugan ođđa viinni Ipmila riikkas.”

Jesus einnosta Petera biehttaleami

2614,26 máidnunlávlaga Sál 113-118 mat lávlojuvvojedje guovtte oasis beassášmállásiin.Go sii ledje lávlon máidnunlávlaga, de sii vulge Oljovárrái. 27

14,27
Sak 13,7
Jesus celkkii sidjiide: “Dii buohkat vearránehpet mus, danne go lea čállojuvvon: Mun časkkán geahčči, ja sávzzat bieđganit. 28
14,28
16,7
Muhto maŋŋil go mun lean čuožžilan jábmiid luhtte, de mun manan din ovdal Galileai.” 29
14,29
Luk 22,33č
Joh 13,37č
Peter dajai sutnje: “Vaikko buot earát vearránivčče dus, de in goit mun.” 30
14,30
14,72
14,30 ovdal go … guovtte geardde Dábálaččat gullá vuoncávarrása vuosttaš biškuma diibmu golmmas iđđedis.Jesus vástidii: “Duođaid, mun cealkkán dutnje: Odne, dán ija, ovdal go vuoncávaris bišku guovtte geardde, de don biehttalat mu golmma geardde.” 31Muhto Peter nannii: “Vaikko mun galggašin velá jápmit duinna, de mun in biehttal du.” Ja nu dadje buot earátge.

Jesus rohkadallá Getsemanes

3214,32 Getsemane hebreagillii gat-šemani, “oliivabohčingárri”.Sii bohte báikái man namma lea Getsemane, ja Jesus celkkii máhttájeddjiide: “Čohkánehket dása dan boddii go mun rohkadalan.” 33

14,33
5,37+
Petera, Jakoba ja Johannesa son válddii fárrosis. Son riemai doarggistit ja áŧestuvvat. 34
14,34
Sál 42,612
43,5
Joh 12,27
Son celkkii sidjiide: “Mu siellu lea lossa morrašis, jápmima morrašis. Orrot dás ja gohcet.” 35Son manai dobbelažžii, luoitádii eatnamii ja rohkadalai ahte dát boddu manašii su meattá, jos vejolaš. 36
14,36
10,38
Joh 5,30
6,38
14,36 Abba arameagiela mielde “áhčči”. Dát vuohki álggahit rohkosa ii lean dábálaš juvddálaččaid rohkosgielas. Vrd. Rom 8,15; Gal 4,6.Son celkkii: “Abba, Áhčážan! Buot lea dutnje vejolaš. Váldde mus eret dán geara. Muhto ii dattetge nugo mun dáhtun, muhto nugo don dáhtut.” 37De son máhcai ja gávnnai máhttájeddjiid oađđimin. Son celkkii Peterii: “Simon, leatgo don oađđimin? Itgo don nagodan gohcit ovttage diimmu? 38
14,38
Matt 6,13
14,38 oažži greikkagillii sarks. ▶ biergu, oažži ja varra.Gohcet ja rohkadallet, amadet šaddat geahččalussii. Vuoigŋa lea gal geargat, muhto oažži lea headju.” 39Son manai fas dobbelažžii ja rohkadalai seammá sániiguin. 40Go son máhcai, de son gávnnai sin fas oađđimin, danne go nahkárat dedde sin čalmmiid. Sii eai diehtán maid vástidit sutnje. 41Son bođii sin lusa goalmmát geardde ja celkkii: “Aingo dii lehpet oađđimin ja vuoiŋŋasteamen? Dál buot lea čielggas. Diibmu lea boahtán go Olbmobárdni addojuvvo suttolaččaid gihtii. 42Čuožžilehket, vulgot! Dat gii beahttá mu, lea lahka.”

Jesus váldojuvvo gitta

43Go Jesus lei ain sárdnumin, de bođii Judas, okta dan guoktenuppelohkásis, ja su fárus bajimusbáhpaid, čáloahppavaččaid ja vuorrasiid vuolggahan olmmáijoavku miehkit ja soappit gieđas. 44Jesusa beahtti lei šiehtadan olbmáiguin mearkka: “Son lea dat olmmái gean mun cummistan. Dohppejehket su, fáktejehket ja dolvot eret.” 45Go son bođii, de son manai dallánaga Jesusa lusa ja dajai: “Rabbi!” ja cummistii su. 46Olbmát dohppejedje Jesusa ja válde su fáŋgan. 47Dalle okta dain geat čužžo das, rohttii miehki ja časkkii bajimusbáhpa bálvaleaddji nu ahte su beallji čuohppasii eret. 48Jesus celkkii olmmáijovkui: “Dii lehpet vuolgán miehkit ja soappit gieđas dohppet mu dego rievvára. 49

14,49
Luk 19,47
21,37
Joh 18,20
Mun ledjen dinguin beaivválaččat tempelšiljus ja oahpahin, ehpetge dii váldán mu gitta. Muhto dát dáhpáhuvvá vai čállagat ollašuvvet.” 50Dalle buohkat guđđe su ja báhtaredje.

51Jesusa mielde lei nuorra olmmái geas lei gárvun dušše liidnebivttas. Olbmát dohppejedje su, 52muhto son luoitilii liidnebiktasa ja báhtarii álásin.

Jesus Alla ráđi ovddas

53Jesus dolvojuvvui bajimusbáhpa lusa, ja buot bajimusbáhpat, vuorrasat ja čáloahppavaččat čoahkkanedje dohko. 54Peter oavnnjildii Jesusa gitta bajimusbáhpa gárdima šilljui. Doppe son čohkánii bálvaleddjiid gaskii ja liekkadalai dollagáttis. 5514,55 Ráđđi juvddálaččaid bajimus duopmostuollu ja stivrenásahus romalaččaid ráđđejumi áigge. ▶ ráđđi, Alla ráđđi.Bajimusbáhpat ja oppa ráđđi ohce duođaštusa Jesusa vuostá vai besset dubmet su jápmimii. Dakkár ii goitge gávdnon. 5614,56 sin duođaštusat … ovttaide Mosesa lága njuolggadusat dulkojuvvojedje nu ahte duođaštusat fertejedje leat áibbas ovttalágánat go lei sáhka jápminráŋggáštusas. Vrd. 5 Mos 17,6; 19,15; Matt 18,16.Olusat bukte vearreduođaštusaid su vuostá, muhto sin duođaštusat eai boahtán ovttaide. 57De čuožžiledje muhtumat ja bukte su vuostá vearreduođaštusa: 58

14,58
15,29
Joh 2,19
“Mii leat gullan su cealkimin: ‘Mun gaikkun dán tempela maid olbmuid gieđat leat dahkan, ja golmma beaivvis huksen nuppi maid olbmot eai leat dahkan.’” 59Muhto eai dán áššisge sin duođaštusat boahtán ovttaide. 60Dalle bajimusbáhppa čuožžilii ja jearai Jesusis: “Iigo dus leat mihkkege dadjamušaid sin sivahallamiidda?” 61
14,61
15,5
14,61 buressivdniduvvon Ipmila namahus, danne go Ipmila nama ii ožžon dadjat. Seammá guoská sátnái “Fápmu”.Muhto Jesus orui jávohaga iige vástidan maidege. Bajimusbáhppa jearai vel: “Leatgo don Messias, buressivdniduvvon Ipmila Bárdni?” 62
14,62
Sál 110,1
Dan 7,13
Mark 13,26
14,62 Mun lean.Jesus vástidii: “Mun lean, ja dii šaddabehtet oaidnit Olbmobártni čohkkámin Fámu olgeš bealde ja boahtimin almmi balvvaiguin.”

6314,63 gaikkodii biktasiiddis morraša ja suorganeami mearka. Vrd. 1 Mos 37,29; 1 Sam 4,12. ▶ moraštanvierut.Dalle bajimusbáhppa gaikkodii biktasiiddis ja dajai: “Masa mii dál šat dárbbašit duođašteddjiid? 64

14,64
3 Mos 24,16
Diihan gulaidet, mo son bilkidii Ipmila. Mo din mielas orru?” Buohkat ledje dan oaivilis ahte son ánssášii jápmit.

65Muhtumat ripme čolgat su. Sii gokče su muođuid, čorbme su ja dadje: “Dál don sáhtát profehtastallat!” Maiddái fávttat spežžo su muhtui.

Peter biehttala Jesusa

66Peter lei vuollin šiljus. Muhtun bajimusbáhpa bálvánieida bođii dohko, 67ja go son oinnii Petera liekkadallamin, de son geahčai sutnje ja dajai: “Don maid ledjet dainna Jesusiin, nasaretlaččain.” 6814,68 Ja vuoncávaris biškkádii Sánit váilot muhtun giehtačállosiin.Muhto Peter biehttalii. “Mun in eisege ipmir maid don oaivvildat”, son dajai ja manai olggos olggut šilljui. Ja vuoncávaris biškkádii. 69Muhto nieida oinnii su fas ja dajai daidda geat ledje das: “Dát olmmái lea okta sis.” 70Peter biehttalii fas. Maŋŋelaš earátge geat ledje das, dadje Peterii: “Don leat vissásii okta sis, donhan maid leat galilealaš.” 71Muhto son garrudišgođii ja vuortnui: “Mun in dovdda dan olbmá gean birra dii hállabehtet.” 72

14,72
14,30
Seammás vuoncávaris biškkádii nuppádassii. De Peter muitái maid Jesus lei cealkán sutnje: “Ovdal go vuoncávaris bišku guovtte geardde, de don biehttalat mu golmma geardde.” Ja son čirrui.