Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
11

Jesus boahtá Jerusalemii

111Go sii lahkanedje Jerusalemii ja bohte Betfagei ja Betaniai Oljovári vuollái, de Jesus vuolggahii guoktása máhttájeddjiinis 2ja celkkii sudnuide: “Manni don gillái mii doppe oidno. Dallánaga go boahtibeahtti dohko, de oaidnibeahtti čadnojuvvon ásenvárssá man čielggis ii oktage olmmoš leat vel čohkkán. Čoavdi dan ja bukti deike. 3Jos muhtin jearrá manne doai dahkabeahtti nie, de vástideahkki: Hearrá dárbbaša dan, muhto vuolggaha dan fargga fas deike.” 4Soai vulggiiga ja gávnnaiga ásenvárssá mii lei čadnojuvvon gáhtii uksanjálbmái. Soai čovddiiga dan. 5Muhtun olbmot geat ledje das, jerre: “Maid doai dahkabeahtti? Manin čoavdibeahtti várssá?” 6Soai vástideigga nugo Jesus lei gohččon, ja sii dikte sudno mannat. 7Soai doalvvuiga várssá Jesusii ja lebbiiga iežaska olgguldasbiktasiid dan ala, ja Jesus čohkánii dan čielgái. 8Ollugat lebbo geidnui biktasiid, earátgis lastaovssiid maid sii čuhppe geaidnoguoras. 9

11,9
Sál 118,25č
11,9 Hosianna Hebreagiel sátni mii mearkkaša “Veahket (min)!”. Biibbalis dat geavahuvvo ávvučuorvvasin Messiasii ja Ipmilii.Ja dat geat vázze su ovddas ja maŋis, čurvo: Hosianna! Buressivdniduvvon lehkos son guhte boahtá Hearrá nammii! 10
11,10
Luk 1,32č
Buressivdniduvvon lehkos min áhči Davida riika mii dál boahtá! Hosianna allagasas! 11Nu Jesus bođii Jerusalemii. Son manai tempelii ja geahčadii doppe buot diŋggaid, muhto go lei juo maŋŋit, de son manai fas Betaniai oktan guoktenuppelohkái máhttájeddjiinis.

Jesus garuha fiikonmuora

12Go sii maŋit beaivvi vulge Betanias, de Jesusii šattai borranmiella. 13Son oinnii guhkkin fiikonmuora mas ledje lasttat, ja son manai geahččat gávdnošiigo das mihkkege. Muhto go son bođii muora lusa, de son ii gávdnan das eará go lasttaid, danne go ii lean fiikoniid áigi. 14

11,14
11,20
Dalle Jesus celkkii murrii: “Allos oktage šat goassege borro du šaddosiid!” Su máhttájeaddjit gulle dan.

Jesus buhtista tempela

1511,15 tempelii tempela ovdašilljui. ▶ tempel. ruhtacuvkeheddjiid Tempelvearru (gč. Matt 17,24) galggai máksojuvvot silbašekeliin. Vrd. 12,13–17. duvvávuvdiid Báhkiniid ovdašiljus vuvde oaffarelliid. Geafit eai suitán oastit divrasat oaffara go duvváid. ▶ oaffar ja soabahus.Go sii bohte Jerusalemii, de Jesus manai tempelii ja ádjigođii olggos daid geat ledje doppe vuovdimin ja oastimin. Son gomihii ruhtacuvkeheddjiid bevddiid ja duvvávuvdiid beaŋkkaid 1611,16 guoddit … rastá oaneheamos gaska gávpotpoarttas gávpoga nuorttabeallái lei tempelšilju rastá.iige suovvan geange guoddit maidege tempelšilju rastá. 17

11,17
Jes 56,7
Jer 7,11
Ja son oahpahii olbmuid ná: “Almma lea čállojuvvon: Mu viessu galgá gohčoduvvot buot álbmogiid rohkadusa viessun? Muhto dii lehpet dahkan dan rievvárbiedjun.”

18Bajimusbáhpat ja čáloahppavaččat gulle dan ja árvaledje mo sáhtášedje goddit Jesusa. Sii balle sus, danne go olbmot ovddošedje sakka su oahpahusa. 19Go eahket lei šaddan, de Jesus ja máhttájeaddjit vulge gávpoga olggobeallái.

Ástan fiikonmuorra

20

11,20
11,14
Go sii árrat iđedis manne fiikonmuora meattá, de sii oidne ahte dat lei ástan ruohttasiid ráje. 21Dalle Peter muitái mii lei dáhpáhuvvan, ja son dajai Jesusii: “Rabbi, geahča! Fiikonmuorra maid don garuhit, lea ástan.” 22Jesus celkkii sidjiide: “Oskot Ipmilii. 23
11,23
Matt 17,20
Luk 17,6
1 Kor 13,2
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Jos muhtin dadjá dán várrái: ‘Loktan ja bálkestahte merrii!’ de dat dáhpáhuvvá, jos son ii váimmustis eahpit muhto osku ahte nu šaddá go son dadjá. 24
11,24
Jer 29,12č
Matt 7,7
21,22
Joh 14,13Jak 1,5
1 Joh 3,22
5,14č
Danne mun cealkkán didjiide: Maid ihkinassii dii rohkadusas átnubehtet, de oskot ahte lehpet juo ožžon dan, ja dat lea din. 25
11,25
Matt 5,23č
6,14
Ef 4,32
Kol 3,13
Ja go čuožžubehtet rohkadallamin, de addet ándagassii buot unohasvuođaid mat dis leat guđege vuostá. Dalle maiddái din Áhčči gii lea almmis, addá didjiide ándagassii din rihkkumiid. 2611,26 Muhto … rihkkumiid Dát vearsa váilu boarráseamos giehtačállosiin. Gč. Matt 6,15.Muhto jos ehpet atte ándagassii, de ii din almmálaš Áhččige atte didjiide ándagassii din rihkkumiid.”

Jesusa váldi

27Sii bohte fas Jerusalemii. Go Jesus lei vázzimin tempelšiljus, de bajimusbáhpat, čáloahppavaččat ja vuorrasat bohte su lusa. 28

11,28
Joh 2,18
Apd 4,7
Sii jerre sus: “Mainna válddiin don dagat dákkára? Gii lea addán dutnje válddi dahkat dán?” 29Jesus vástidii sidjiide: “Mun maiddái jearan dis juoidá. Vástidehket dii vuos munnje, de mun cealkkán didjiide makkár válddiin mun dagan visot dán. 30Bođiigo Johannesa gásta almmis vai olbmuin? Vástidehket munnje!” 31Sii árvaledje guhtet guimmiideasetguin: “Jos mii vástidit: Almmis, de son dadjá: Manne dii dalle ehpet oskon sutnje? 32
11,32
Matt 11,9
14,5
21,26
Luk 1,76č
Vai dajašeimmetgo: Olbmuin?” Muhto sii balle álbmogis, danne go buohkaid mielas Johannes duođaid lei profehta. 33Danin sii vástidedje: “Mii eat dieđe.” Dalle Jesus celkkii sidjiide: “In munge dalle daja didjiide mainna válddiin mun dagan visot dán.”

12

Viidnegárddi láigoheaddjit ja árbbolaš

121

12,1
Jes 5,1eč
Jesus sárdnugođii sidjiide veardádusaiguin: “Olmmái gilvvii viidnegárddi, áiddui dan, čuolai báktái viidnebohčingári ja huksii fáktentoartna. Dasto son láigohii gárddi láigoheddjiide ja fárrii ieš eret eatnamis. 2Sohppojuvvon áigái son vuolggahii bálvaleaddjis láigoheddjiid lusa, vai oažžu sis iežas oasi viidnegárddi šattus. 3Muhto sii dohppejedje olbmá, cábme su ja bidje su mannat ruoktot guoros gieđaid. 4De eaiggát vuolggahii sin lusa nuppi bálvaleaddji, ja suge sii illastedje ja heahppášuhtte. 5Son vuolggahii dasto eará bálvaleaddji, ja su sii godde. Nu geavai earáidege; muhtumiid sii cábme, muhtumiidgis godde. 6
12,6
1 Mos 22,2
Mark 1,11+
Dál sus lei dušše okta, iežas ráhkis bárdni. Su son vuolggahii maŋimužžan láigoheddjiid lusa, danin go son jurddašii: ‘Mu bártni sii goittot gudnejahttet.’ 7Muhto láigoheaddjit dadje guhtet guoibmáseaset: ‘Diet lea árbbolaš. Goddot su, de árbi lea min.’ 8Sii dohppejedje su, godde su ja bálkestedje olggos viidnegárddis.

9Maid viidnegárddi eaiggát dál dahká? Son boahtá ja heavaha láigoheddjiid ja addá viidnegárddi earáide. 10

12,10
Sál 118,22č
Almma lehpet lohkan čállagiin dán báikki: Geađgi maid huksejeaddjit hilgo, lea šaddan čiehkageađgin. 11Dat lea Hearrá dahku, ja dat lea ovddolaš min čalmmiin.

12Sii dáhtto váldit su gitta, muhto balle olbmuin. Sii áddejedje ahte son muitalii dán veardádusa sin birra. De sii guđđe su ja manne eret.

Vearuid máksin keaisárii

1312,13 Herodesa doarjaleddjiid >3,6.Dasto sii vuolggahedje su lusa muhtun farisealaččaid ja Herodesa doarjaleddjiid giellat su sániiguin. 14Sii bohte ja dadje sutnje: “Oahpaheaddji, mii diehtit ahte don leat vuoiggalaš. Don it beroš das maid earát oaivvildit itge geahča olbmo hápmái, muhto oahpahat Ipmila geainnu duohtavuođas. Leago riekta máksit vearuid keaisárii vai ii? Galgatgo mii máksit vai eat?” 1512,15 denára romalaš silbaminta mii vástidii beaivebálkká. ▶ minttat.Muhto Jesus dovddai sin guoktilašvuođa ja celkkii sidjiide: “Manne dii geahččalehpet giellat mu? Čájehehket munnje denára.” 16Sii čájehedje ruđa, ja son jearai: “Gean govva ja namma das lea?” Sii vástidedje: “Keaisára.” 17

12,17
Rom 13,7
Dalle Jesus celkkii sidjiide: “Addet keaisárii dan mii gullá keaisárii, ja Ipmilii dan mii gullá Ipmilii.” Sii ovddošedje sakka su vástádusa.

Jábmiid bajásčuožžileapmi

18

12,18
Apd 23,8
De Jesusa lusa bohte muhtun saddukealaččat geat dadjet ahte ii leat bajásčuožžileapmi. Sii jerre sus: 19
12,19
5 Mos 25,5
“Oahpaheaddji, Moses lea mearridan ná: Jos muhtuma viellja jápmá ja sus báhcá áhkká muhto ii mánná, de dát olmmái galgá váldit vieljas áhká ja addit vielljasis náli. 20De ledje čieža vieljaža. Boarráseamos sis válddii áhká, muhto jámii mánáheapmin. 21Dalle nubbi válddii leaskka, muhto songe jámii mánáheapmin. Nu geavai goalmmádiige 22ja buot čiehččasii: Ii oktage sis ožžon máná. Buot maŋimužžan jámii nisson. 23Go sii bajásčuožžileami beaivvi čuožžilit jábmiid luhtte, de gean áhkká son dalle lea? Buot čiežashan leat atnán su áhkkán.”

24Jesus vástidii: “Dii čádjidehpet, danne go ehpet dovdda čállagiid ehpetge Ipmila fámu. 25Go jábmit čuožžilit, de sii eai náital eaige náitojuvvo, muhto sii leat dego eŋgelat almmis. 26

12,26
2 Mos 3,6
Muhto mii boahtá dasa ahte jábmit čuožžilit, de ehpetgo leat lohkan Mosesa girjjis muitalusa buolli bastilislátnjámiestagis? Das Ipmil cealká Mosesii: Mun lean Abrahama Ipmil, Isaka Ipmil ja Jakoba Ipmil. 27Ii son leat jábmiid, muhto ealli olbmuid Ipmil. Dii lehpet oalát čádjidan.”

Lága deháleamos báhkkon

28Muhtun čáloahppavaš lei guldalan sin ságastallama ja fuomášan man bures Jesus vástidii saddukealaččaide. Son bođii Jesusa lusa ja jearai: “Guhtemuš báhkkon lea buot deháleamos?” 29

12,29
5 Mos 6,4č
Jesus vástidii: “Deháleamos báhkkon lea dát: Gula, Israel! Hearrá, min Ipmil, Hearrá lea okta. 30Ráhkis Hearrá, Ipmilat, oppa váimmus, oppa sielus, oppa mielas ja oppa fámus. 31
12,31
2 Mos 20,13eč
3 Mos 19,18
Matt 19,19
22,37eč
Rom 13,9
Nubbi lea dát: Ráhkis lagamuččat nugo iežat. Ii mihkkege báhkkomiid leat stuorit go dát guokte.” 32
12,32
5 Mos 4,35
Čáloahppavaš dajai sutnje: “Oahpaheaddji, don leat vuoigadis. Don dadjet duođa go celket ahte Hearrá lea áidna Ipmil, earret su ii leat oktage. 33
12,33
1 Sam 15,22
Hos 6,6
Ja go olmmoš ráhkista su oppa váimmus ja oppa jierpmis ja oppa fámus ja ráhkista lagamuččas nugo iežas, de dat lea eambbo go boaldinoaffarat ja buot eará oaffarat.” 34Go Jesus gulai ahte son vástidii jierpmálaččat, de son celkkii sutnje: “Don it leat guhkkin eret Ipmila riikkas.” Iige oktage duostan šat jearrat Jesusis maidege.

Leago Messias Davida bárdni?

35Go Jesus oahpahii tempelis, de son jearai: “Mo čáloahppavaččat sáhttet dadjat ahte Messias lea Davida bárdni? 36

12,36
Sál 110,1
Matt 22,44
Apd 2,34č
1 Kor 15,25
Hebr 1,13
David ieš lea cealkán Bassi Vuoiŋŋa bokte: Hearrá celkkii mu hearrái: Čohkán mu olgeš beallái, dassážii go mun bijan du vašálaččaid du julggiid vuollái. 37David ieš gohčoda Messiasa hearrán. Mo Messias dalle sáhttá leat Davida bárdni?”

Váruhehket čáloahppavaččain!

Ollu olbmot guldaledje mielasteaset Jesusa. 38

12,38
Matt 23,1eč
Luk 11,43
Go son oahpahii sin, de son celkkii: “Váruhehket čáloahppavaččain! Sii liikojit vázzit guhkes biktasat gárvun ja dáhttot olbmuid dearvvahit sin márkanšiljus, 39sii čohkánit ovddimus stuoluide synagogas ja gudnesajiide go leat guossis, 4012,40 loktet leaskkaid viesuid čáloahppavaččat moitojuvvojedje danne go muhtumin ávkkástalle geafes olbmuid badjelmearálaččat go ledje guossis.muhto loktet leaskkaid viesuid ja atnet guhkes rohkosiid dušše hámi dihte. Dađe garraseabbon šaddá sin duopmu.”

Leaskka attáldat

41

12,41
2 Gon 12,9
Joh 8,20
12,41 tempelbumbbá sáhttá leat dávvirgámmir dahjege oaffargiisá. Okta tempela dávvirgámmiriin lei biddjojuvvon olbmuid attáldagaid ja divadiid váldimii, ja doppe ledje maid oaffargiissát iešguđege atnui.Jesus čohkánii tempelbumbbá báldii ja geahčadii mo olbmot bidje dasa ruđaid. Eatnat riggát adde ollu. 4212,42 guokte šlántte ovddasta dás uhcimus mintta maid juvddálaččat atne. moatti evrre Greikkagiel teavsttas lea sátni mii vástida unna romalaš mintaovttadaga.De bođii geafes leaskanisson ja bijai bumbái guokte šlántte, moatti evrre veara. 43
12,43
2 Kor 8,12
Jesus rávkkai máhttájeddjiid lusas ja celkkii: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dát geafes leaska bijai bumbái eambbo go buohkat earát. 44Buohkat earát adde valljivuođasteaset, muhto son attii geafivuođastis buot mii sus lei, oppa eallámušas.”

13

Maŋimuš áiggiid mearkkat

131Go Jesus lei vuolgimin tempelis, de muhtun su máhttájeddjiin dajai: “Oahpaheaddji, geahča makkár geađggit ja makkár ráhkkanusat!” 2Jesus vástidii: “Geahča dal dáid stuorra ráhkkanusaid. Dat visot gaikojuvvojit eatnamii, dain ii báze geađgi geađggi ala.”

3

13,3
5,37+
Go Jesus de lei čohkkámin Oljováris tempela buohta ja Peter, Jakob, Johannes ja Andreas ledje das suinna, de sii jerre: 4“Goas buot dat dáhpáhuvvá? Muital midjiide, mii lea mearkan das ahte buot dat ollašuvvagoahtá?”

5Jesus sárdnugođii sidjiide: “Váruhehket, vai ii oktage čádjidahte din. 613,6 Mun dat lean sáhttá maid jorgaluvvot “Mun lean”. ▶ Mun lean.Máŋgasat bohtet mu namas ja dadjet: ‘Mun dat lean’, ja sii čádjidahttet eatnagiid. 7Go gullabehtet soahtešláma ja soahteságaid, de allet dalle suorgan. Nu ferte dáhpáhuvvat, muhto dat ii leat velá loahppa. 8Álbmot čuožžila álbmoga vuostá ja riika riikka vuostá, ollu báikkiin leat eanandoarggástusat ja šaddá nealgi. Dát lea ávttaid álgu.

9

13,9
Matt 10,17eč
Váruhehket! Dii dolvojuvvobehtet duopmostuoluid ovdii ja spihččejuvvobehtet synagogain. Dii šaddabehtet eatnanhearráid ja gonagasaid gihtii mu nama dihte, duođaštussan sidjiide. 10
13,10
16,15
Muhto evangelium ferte vuos sárdniduvvot buot álbmogiidda. 11
13,11
Luk 12,11č
Go sii dolvot din ja addet din eiseválddiide, de allet ovddalgihtii moraš maid galggašeiddet sárdnut. Sárdnot dan mii didjiide addojuvvo aiddo dan bottus, danne go dalle ehpet leat sárdnumin dii, muhto Bassi Vuoigŋa. 12Viellja addá vieljas jápmimii ja áhčči mánás, ja mánát čuožžilit vánhemiid vuostá ja dagahit sidjiide jápmima. 13
13,13
Matt 10,22
Buohkat vašuhit din mu nama dihte, muhto gii bissu nanusin gitta loahpa rádjái, dat bestojuvvo.

1413,14 bilideaddji fastivuođa Vrd. Dan 11,31; 12,11. Makkabealaččaid girjjiin (▶ kanon) dajaldat adnojuvvo mearkkašit báhkinlaš áltára maid Syria gonagas Antiokos IV Epifanes ceggii Jerusalema tempela ovdii 168 o.Kr.Go dii oaidnibehtet bilideaddji fastivuođa čuožžumin báikkis gos dat ii galgga leat – áddejehkos lohkki dán riekta – de dalle dat geat leat Judeas, galget báhtarit váriide. 15Dat gii lea dáhki alde, ii oaččo mannat viežžat maidege viesustis, 16dat gii lea bealddus, ii oaččo máhccat viežžat iežas oalgebiktasa. 17Vuoi áhpehemiid ja njamaheddjiid daid beivviid! 18Rohkadallet ahte dat ii dáhpáhuva amaset dárbbašit báhtarit dálvet. 19

13,19
Dan 12,1
Dasgo daid beivviid šaddá dakkár áŧestus mii ii leat leamaš dan rájes go Ipmil sivdnidii máilmmi, iige šatta šat goassege. 20Jos Hearrá ii oanidivčče daid beivviid, de ii oktage olmmoš bestojuvvoše. Muhto daid dihte geaid son lea válljen, son lea oanidan dan áiggi.

21

13,21
Luk 17,23č
Jos dalle muhtin dadjá didjiide: ‘Dáppe lea Messias’, dahje: ‘Messias lea duoppe’, de allet jáhke. 22
13,22
5 Mos 13,1eč
2 Tess 2,9č
1 Joh 2,18
Alm 13,13
Dasgo vearremessiasat ja vearreprofehtat čuožžilit ja dahket mearkkaid ja oavdduid vai besset čádjidahttit sin geat leat válljejuvvon. 23
13,23
Joh 13,19
14,29
16,4
Váruhehket! Mun lean cealkán didjiide buot juo ovdal.

Go Olbmobárdni boahtá

24

13,24
Jes 13,10
Alm 6,12eč
Muhto daid beivviid, dan áŧestusa maŋŋil, beaivváš sevnnjoda iige mánnuge báitte, 25násttit gahččet vuolás almmis ja almmifámut lihkahuvvojit. 26
13,26
Dan 7,13č
Sak 12,1014
Matt 16,27
26,64
Apd 1,11
Alm 1,7
Dalle olbmot oidnet Olbmobártni boahtimin balvvaid siste stuorra fámuin ja hearvásvuođain, 27
13,27
5 Mos 30,4
Jes 27,13
Matt 24,31
1 Kor 15,52
1 Tess 4,16
ja dalle son vuolggaha eŋgeliiddis ja čohkke daid geaid lea válljen, máilmmi njealji čiegas eatnama ravddaid rájes gitta almmi ravddaid rádjái.

2813,28 fiikonmuoras Eanaš muorat Israelis leat ruotnasat birra jagi, muhto fiikonmuorra massá lasttaid čakčat ja šaddada ođđa urbbiid maŋŋit giđđat.Ohppet fiikonmuoras: Go dan oavssit máihlot ja lasttat ihtigohtet, de dii diehtibehtet ahte geassi lea lahka. 29Seammá ládje diige, go oaidnibehtet dán dáhpáhuvvamin, diehtibehtet ahte son lea lahka, uvssas čuožžumin. 30

13,30
9,1
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dát buolva ii jávkka ovdal go buot dat dáhpáhuvvá. 31
13,31
Jes 51,6
Albmi ja eanan duššet, muhto mu sánit eai dušša. 32
13,32
Apd 1,7
Muhto dan beaivvi ja bottu ii dieđe oktage, eai almmi eŋgelat iige Bárdni, muhto duššefal Áhčči.

Gohcet!

33Váruhehket ja gohcet, danne go dii ehpet dieđe goas dat áigi boahtá. 34Go olmmái lei vuolgimin olgoeatnamii ja vulggii ruovttus, de son attii dállodoalu bálvaleddjiidis háldui ja iešguhtiige sierra fitnu, ja uksafávtta son gohčču gohcit. 35

13,35
Matt 24,42
Luk 12,38
13,35 eahkedis … iđedis Dat njeallje áiggi vástidit “idjavuoruid” masa idja juhkkojuvvui. idja ja beaivi.Gohcet dalle, dasgo dii ehpet dieđe goas dáluisit boahtá: Boahtágo son eahkedis vai gaskaija, vuoncávarrása biškunáigge vai iđedis. 36Son boahtá fáhkkestaga – váruhehket, vai ehpet leat oađđimin go son boahtá. 37Maid mun cealkkán didjiide, dan mun cealkkán buohkaide: Gohcet!”