Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
8

Jesus buorida spihtálaš olbmá

81Go Jesus njiejai váris, de ollu olbmot čuvvo su. 28,2 spihtálaš Sátni čujuha muhtun liikedávdii. ▶ spihtáldávda.Dalle su lusa bođii muhtun spihtálaš olmmái, luoitádii su ovdii ja dajai: “Hearrá, jos don dáhtut, de don veaját buhtistit mu.” 3Jesus geigii gieđa, guoskkahii su ja celkkii: “Mun dáhtun. Šatta buhtisin!” Dallánaga olmmái buhtásmuvai spihtáldávddas. 4

8,4
3 Mos 14,2eč
Matt 9,30
Mark 1,44
3,12
7,36
8,30
9,9
Luk 4,41
Jesus celkkii sutnje: “Ale muital dán geasage. Mana dušše čájehit iežat báhppii ja atte oaffara maid Moses lea mearridan, duođaštussan sidjiide.”

Kapernauma čuohtásaoaivámuš

5Go Jesus lei joavdamin Kapernaumii, de bođii muhtun čuohtásaoaivámuš su lusa ja ánui sus veahki: 6“Hearrá, mu bálvaleaddji lea veallámin lámisin ruovttus, ja sus leat garra bákčasat.” 7Jesus celkkii: “Mun boađán buoridit su.” 8Muhto čuohtásaoaivámuš vástidii: “Hearrá, in mun leat dohkálaš dasa ahte don boađát mu dáhki vuollái. Muhto cealkke dušše sáni, de mu bálvaleaddji buorrána. 9Mun iešge doahttalan earáid gohččumiid ja gohčun iežan soalddáhiid. Jos mun dajan soalddáhii: ‘Mana’, de son manná, dahje nubbái: ‘Boađe’, de son boahtá, dahje bálvaleaddjásan: ‘Daga dán’, de son dahká.” 10

8,10
15,28
Go Jesus dan gulai, de son ovddošii ja celkkii daidda geat ledje čuovvumin su: “Duođaid, nie nana oskku mun in leat gávdnan ovttage israellaččas. 11
8,11
Sál 107,3
Jes 2,2č
25,6
Luk 13,28č
Mun cealkkán didjiide ahte nuortan ja oarjin bohtet eatnagat geat almmi riikkas boradit Abrahamiin, Isakiin ja Jakobiin. 12
8,12
Matt 13,4250
22,13
24,51
25,30
Rom 9,3eč
Muhto dat geat galge árbet riikka, bálkestuvvojit olggos seavdnjadassii. Doppe čirrot ja gižahit bániid.” 13
8,13
9,29
15,28
Jesus celkkii čuohtásaoaivámužžii: “Mana. Šaddos nu mo don oskkut.” Ja dan bottus bálvaleaddji buorránii.

Jesus buorida Petera vuotnáma ja eará buhcciid

14Jesus bođii Petera geahčái ja oinnii ahte Petera vuoni lei veallámin seaŋggas ja buohcamin čoaskindávddas. 15Jesus guoskkahii su gieđa, ja čoaskindávda luittii su. Nisson lihkai seaŋggas ja bálvališgođii Jesusa.

16Go šattai eahket, de Jesusa lusa buktojuvvojedje olusat geain ledje bahás vuoiŋŋat. Son ájii vuoiŋŋaid olggos sániinis ja buoridii buot buhcciid, 17

8,17
Jes 53,4
Joh 1,29
vai ollašuvvá dat mii lea celkojuvvon profehta Jesaja bokte: Son guttii min buozalvasaid, son válddii min gibuid iežas noađđin.

Jesus gáibida visot

18

8,18
Mark 4,35
Go Jesus oinnii man ollu olbmot su birra ledje, de son gohčui vuolgit nuppe beallái jávrri. 198,19 Oahpaheaddji namahus geavahuvvui juvddálaš láhkaoahpaheddjiid birra. Vrd. 23,7.9.Muhtun čáloahppavaš bođii su lusa ja celkkii: “Oahpaheaddji, mun čuovun du gosa ihkinassii manažat.” 20
8,20
2 Kor 8,9
8,20 Olbmobárdni namahus maid Jesus ieš geavaha dávjjimusat iežas birra. Vrd. Dan 7,13č. ▶ Olbmobárdni.Jesus vástidii: “Riebaniin leat biejut ja almmi lottiin beasit, muhto Olbmobártnis ii leat man vuostá doarjalit oaivvi.” 21
8,21
1 Gon 19,20
Muhtin nubbi, su máhttájeaddji, dajai sutnje: “Hearrá, suova mu vuos mannat ruoktot ja hávdádit áhččán.” 22
8,22
Ef 2,5
1 Tim 5,6
Alm 3,1
Muhto Jesus vástidii: “Čuovo mu! Divtte jábmiid hávdádit jábmiideaset.”

Jesus šiggu biekka

23Jesus lávkii fatnasii, ja máhttájeaddjit bohte su maŋis. 24Fáhkkestaga šattai garra dálki, nu ahte fanas measta jávkkai báruid sisa, muhto Jesus ođii. 25

8,25
14,30
Dalle máhttájeaddjit bokte su ja dadje: “Hearrá, gájo min, mii heavvanit!” 26
8,26
Sál 65,8
89,10
107,29
Jesus celkkii sidjiide: “Manne dii lehpet nie árggit, dii uhccán oskkolaččat?” De son lihkai ja šikkui biekka ja jávrri, ja šattai áibbas goalki. 27Olbmot ovddošedje ja dadje: “Gii dát olmmái lea? Velá biekkat ja bárutge jeagadit su.”

Jesus Gadara guovllus

288,28 Gadara guvlui guovlu mii lea Gennesaretjávrri lulleoarjjabealde. Giehtačállosiid iešguđetlágán čállinvuogit čatnet guovllu eatnat gávpogiidda: Gadara, Gerasa, Gergesa.Go Jesus joavddai nuppe beallái jávrri Gadara guvlui, de su ovddal bohte hávddiin guokte bosttahuvvon olbmá. Soai leigga nu veahkaválddálaččat ahte ii oktage sáhttán mannat dan geainnu. 29

8,29
1 Gon 17,18
Mark 1,24
Soai čuorvvuiga: “Ipmila Bárdni, mii dus lea minguin dahkamuššan? Leatgo don boahtán deike givssidit min ovdal áiggi?” 30Oanehis gaskka duohken lei stuorra spiidneeallu guohtumin. 31Bahás vuoiŋŋat ánuhedje Jesusis: “Jos don áját min olggos, de suova min mannat spiidneellui.” 32Jesus celkkii: “Mannet!” Dalle vuoiŋŋat vulge olbmá guoktás ja manne spiinniide, ja oppa eallu hurgalii báktedardda badjel vuolás jávrái ja heavvanii.

33Guođoheaddjit viehkaledje báhtui. Go sii bohte gávpogii, de sii muitaledje mo lei geavvan ja mii lei dáhpáhuvvan bosttahuvvon olbmá guoktái. 34

8,34
Apd 16,39
Dalle buohkat vulge gávpogis Jesusa ovddal. Go sii oidne su, de sii ánuhedje su vuolgit eret sin guovllus.

9

Jesus buorida lámis olbmá

919,1 dan gávpogii gos son ásai Kapernaum. Gč. 4,13.Jesus lávkii fatnasii, manai rastá jávrri ja bođii dan gávpogii gos son ásai. 2

9,2
Luk 7,48
Doppe olbmot bukte su lusa lámis olbmá gii veallái guoddinseaŋggas. Go Jesus oinnii sin oskku, de son celkkii lámis olbmái: “Leage dorvvolaš, bártnážan, du suttut addojuvvojit dutnje ándagassii.” 3
9,3
Joh 10,33
Muhtun čáloahppavaččat jurddašedje dalle: “Sonhan bilkida Ipmila.” 4Jesus oinnii maid sii jurddašedje, ja celkkii: “Manne dis leat váimmus nie bahás jurdagat? 5Goappá lea álkit, dadjat: ‘Du suttut addojuvvojit dutnje ándagassii’, vai dadjat: ‘Lihka ja vázzil’? 6
9,6
Joh 5,8
Muhto vai diehtibehtet ahte Olbmobártnis lea váldi eatnama alde addit suttuid ándagassii” – ja dál son sártnui lámis olbmái – “lihka, váldde seaŋggat ja mana ruoktot!” 7Dalle olmmái lihkai ja vulggii ruoktot. 8Go olbmot dan oidne, de sii dohppehalle ballui ja máidno Ipmila guhte lei addán olbmuide dakkár válddi.

Jesus rávká Matteusa

9

9,9
4,19
9,9 tuolloviesu meaddel Kapernaum lei deaŧalaš gávpegeainnu guoras, Syria ja Gaskameara gaskkas. ▶ tuollu.Go Jesus lei vuolgimin gávpogis ja manai tuolloviesu meaddel, de son oinnii Matteus-nammasaš olbmá čohkkámin doppe. Jesus celkkii sutnje: “Čuovvul mu!” Ja Matteus čuožžilii ja vulggii čuovvut Jesusa.

109,10 tuollárat ja suttolaččat >5,46.Go Jesus de lei guossis su viesus, de dohko bohte ollu tuollárat ja suttolaččat, ja sii boradedje Jesusiin ja su máhttájeddjiiguin. 11Go farisealaččat dan oidne, de sii dadje Jesusa máhttájeddjiide: “Manne din oahpaheaddji borada tuolláriiguin ja suttolaččaiguin?” 12Jesus gulai dan ja celkkii: “Eai dearvvaš olbmot dárbbaš buorideaddji, muhto buohccit. 13

9,13
Hos 6,6
Mi 6,8
Matt 12,7
1 Tim 1,15
Mannet guorahallat maid dát mearkkaša: Váibmoláđisvuođa mun dáhtun, inge oaffara. In mun leat boahtán rávkat vanhurskásiid, muhto suttolaččaid.”

Headjaguossit eai fástut

14

9,14
11,18
Luk 18,12
De Jesusa lusa bohte Johannesa máhttájeaddjit. Sii jerre: “Manne du máhttájeaddjit eai fástut, go mii ja farisealaččat fástudit?” 15
9,15
Jes 62,5
Joh 3,29
2 Kor 11,2
Ef 5,23eč
Alm 19,7
Jesus vástidii: “Eai suige headjaguossit sáhte moraštit dalle go irgi ain lea sin luhtte? Muhto boahtá vel áigi go irgi lea eret, ja dalle sii fástudit.

16

9,16
2 Kor 5,17
Ii oktage bija duhppekeahtes duogŋasa boares biktasii, dasgo dat duokŋas gaiku biktasa, ja ráigi šaddá velá stuoribun. 179,17 viidneseahkaide Ođđa viidni fertii ráddjojuvvot ođđa viidneseahkaide mat vatnet eaige gaikán go viidni geavvá.Iige oktage leike varas viinni boares viidneseahkaide. Dasgo dalle seahkat gaikánit, viidni golgá eatnamii ja seahkat billašuvvet. Ii, varas viidni leikojuvvo ođđa viidneseahkaide, ja dalle viidni ja seahkat bissot áimmuin.”

Jairosa nieida. Nisson gii gillái vardimiid

18Go Jesus ain lei sárdnumin singuin, de dasa bođii muhtun synagoga ovdaolmmoš. Son luoitádii Jesusa ovdii ja dajai: “Mu nieida lea aiddo jápmán, muhto boađe ja bija gieđa su ala, de son gal eallá.” 19Jesus čuožžilii ja vulggii olbmá fárrui oktan máhttájeddjiidisguin.

20

9,20
3 Mos 15,25
9,20 vardimat dahke nissonolbmo seremonialaččat buhtismeahttumin. Vrd. 3 Mos 15,25–30. bivttasdiehpi Njealji bivttasčiega diehpit galge muittuhit eallit Hearrá báhkkomiid mielde. Vrd. 4 Mos 15,37–41; 5 Mos 22,12.Dalle Jesusii lahkonii muhtun nisson gii lei gillán vardimiid guoktenuppelohkái jagi. Son bođii Jesusa lusa maŋil ja guoskkahii su bivttasdiehpi, 21
9,21
14,36
Luk 6,19
dasgo son jurddašii: “Jos mun fal beasan guoskkahit su biktasa, de mun buorránan.” 22
9,22
Luk 7,50+
Jesus jorggihii, oinnii nissona ja celkkii: “Nieiddažan, leage dorvvolaš! Du osku lea beastán du.” Dan bottu rájes nisson lei dearvvaš.

239,23 šlámaideaddji joavkku Go muhtun jámii, de lei vierru čájehit morraša alla čuorvasiiguin ja váidaluslávlagiiguin, ▶ moraštanvierut. Vrd. Jer 9,17č; Am 5,16.Go Jesus ollii synagoga ovdaolbmo vissui ja oinnii njurgganasčuojaheddjiid ja šlámaideaddji joavkku, de son celkkii: 24

9,24
Joh 11,11eč
“Mannet eret! Nieida ii leat jápmán, son oađđá.” Sii boagustedje su. 25
9,25
8,15
Go olbmot ledje áddjojuvvon olggos, de Jesus manai sisa ja válddii nieidda gihtii, ja nieida lihkai. 26Sáhka das mii lei dáhpáhuvvan, bekkii miehtá dan guovllu.

Jesus buorida guokte čalmmeheami

27

9,27
20,29eč
9,27 árpmit greikkagillii eleison. >17,15. Davida bárdni juvddálaš namahus vuidojuvvon beastigonagassii, ▶ Messias. Vrd. 1,1; 22,41–46.Go Jesus manai doppe ain ovddos, de su čuovvuledje guokte čalmmeheami. Soai čuorvvuiga: “Davida bárdni, árpmit munno!” 28
9,28
8,13
Ja go Jesus joavddai dohko gosa lei mannamin, de čalmmeheamit bođiiga sisa su lusa. Jesus jearai sudnos: “Oskubeahttigo dasa ahte mun veaján veahkehit dudno?” Soai vástideigga: “De osko, Hearrá.” 29Dalle son guoskkahii sudno čalmmiid ja celkkii: “Šaddos dudnuide nu mo oskubeahtti”, 30
9,30
8,4+
ja sudno čalmmit rahpasedje. Jesus gilddii sudno garrasit: “Alli muital dán geasage.” 31Muhto go soai leigga vuolgán doppe, de soai muitaleigga sága su birra miehtá dan guovllu.

Jesus buorida gielaheami

32

9,32
12,22eč
Go olbmát leigga mannan, de buktojuvvui Jesusa lusa gielahis olmmái geas lei bahás vuoigŋa. 33
9,33
Mark 2,12
Jesus ájii bahás vuoiŋŋa olggos, ja gielaheapme sárdnugođii. Olbmot ovddošedje ja dadje: “Ii oktage leat goassege oaidnán dákkára Israelis.” 34
9,34
10,25+
Muhto farisealaččat dadje: “Bahás vuoiŋŋaid oaivámučča fámuin son ádjá olggos bahás vuoiŋŋaid.”

Ládju lea stuoris

35

9,35
4,23
Jesus vádjolii buot gávpogiin ja giliin. Son oahpahii synagogain, sárdnidii riikka evangeliuma ja buoridii buot olbmuid buozalvasaid ja skibaid. 36
9,36
4 Mos 27,17
1 Gon 22,17
Esek 34,2eč
9,36 árkkášii sin njuorrasit Vrd. 14,14; 15,32; 18,27; 20,34; Mark 1,41; Luk 7,13.Go son oinnii olbmuid, de son árkkášii sin njuorrasit, dasgo olbmot ledje goarránan ja vártnuheamit dego sávzzat main ii leat geahčči. 37
9,37
Joh 4,35
Dalle son celkkii máhttájeddjiidasas: “Ládju lea stuoris, muhto bargit uhccán. 38Rohkadallet dan dihte láju hearrá vuolggahit bargiid ládjosis.”

10

Guoktenuppelohkái apostala

101Jesus rávkkai lusas guoktenuppelohkái máhttájeaddjis ja attii sidjiide válddi ádjit olggos buhtismeahttun vuoiŋŋaid ja buoridit buotlágán buozalvasaid ja skibaid. 2

10,2
Apd 1,13č
Dát leat dan guoktenuppelohkái apostala namat:

Vuosttaš lea Simon gii gohčoduvvui Peterin, ja su viellja Andreas, Jakob Sebedeusa bárdni ja su viellja Johannes, 310,3 tuollár Matteus >9,9.10,3 Jakob, Alfeusa bárdni Jakob.Filip ja Bartolomeus, Tomas ja tuollár Matteus, Jakob, Alfeusa bárdni ja Taddeus, 410,4 Kananeus lea arameagiel sátni mii mearkkaša seammá go greikkagiel sátni zelotes, “áŋgir”. Gč. Luk 6,15. ▶ selotat. Iskariot Sáni mearkkašupmi ii leat čielggas. Dat gullá arameagiel sátnái mii mearkkaša “behtolaš”, nubbi vejolašvuohta lea “Kerijota olmmoš”; Kerijot lea báiki Judeas.Simon Kananeus ja Judas Iskariot, gii behtii su.

Apostalat vuolggahuvvojit

5Dán guoktenuppelohkása Jesus vuolggahii, ja son rávvii sin ná:

“Allet mana báhkiniid guovlluide alletge samarialaččaid gávpogiidda. 6

10,6
15,24
Mannet baicca Israela álbmoga láhppon sávzzaid lusa 7
10,7
3,2+
ja sárdnidehket: ‘Almmi riika lea boahtán lahka.’ 8
10,8
Apd 8,18eč
Buoridehket buhcciid, boktet jábmiid, buhtistehket spihtálaččaid ja ádjet olggos bahás vuoiŋŋaid. Nuvttá dii lehpet ožžon, nuvttá addet. 9Allet váldde boahkánii golli, silbba alletge veaikki, 10
10,10
Luk 10,7
1 Kor 9,14
1 Tim 5,18
allet váldde lávkka, liigebáiddi dahje gápmagiid alletge soappi. Bargi lea ánssášan biepmus. 11Go boahtibehtet muhtin gávpogii dahje gillái, de gávnnahehket gii doppe lea dohkálaš váldit din vuostá, ja orrot das dassážii go vuolgibehtet. 12Go boahtibehtet vissui, de dearvvahehket dáluolbmuid ráfisávaldagain. 13
10,13
Luk 10,6
Jos viessu lea dohkálaš, de bohtos dasa ráfi maid lehpet sávvan, muhto jos viessu ii leat dohkálaš, de máhccos din ráfi didjiide. 1410,14 savdnjilehket vel gavjjage julggiin symbolalaš dahku mii čájeha ahte olmmoš botke oktavuođa dan guovllu olbmuide. Vrd. Luk 10,11; Apd 13,51.Jos muhtun viesus dahje gávpogis olbmot eai dáhto váldit din vuostá eaige gullat din sániid, de vulget doppe ja savdnjilehket vel gavjjage julggiin. 15
10,15
1 Mos 19,1eč
Matt 11,24
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Sodoma ja Gomorra eatnamii geavvá duopmobeaivvi geahppadeappot go dan gávpogii.

Dego sávzzat gumppiid gaskkas

16

10,16
1 Mos 3,1
Luk 10,3
Rom 16,19
Mun vuolggahan din dego sávzzaid gumppiid gaskii. Šaddet dan dihte jierpmálažžan dego gearbmašat ja vigiheapmin dego duvvát. 17
10,17
24,9
Joh 16,2
Váruhehket, danin go olbmot dolvot din rievtti ovdii ja huškot din synagogaineaset. 18Dii dolvojuvvobehtet eatnanhearráid ja gonagasaid ovdii mu dihte, duođaštussan sidjiide ja álbmogiidda. 19
10,19
Luk 12,11č
Muhto go sii addet din eiseválddiid gihtii, de allet bala mo sárdnubehtet dahje maid dadjabehtet. Dasgo dat mii lea dárbbašlaš dadjat, addojuvvo didjiide aiddo dan bottus. 20
10,20
2 Mos 4,12
Joh 15,26
Ehpet dii ieža sártno, muhto Áhčádet Vuoigŋa sárdnu din bokte. 21
10,21
10,35
Viellja beahttá vieljas jápmimii, áhčči mánás, ja mánát čuožžilit vánhemiiddiset vuostá ja dagahit sidjiide jápmima. 22
10,22
24,9eč
Alm 2,10
Buohkat vašuhit din mu nama dihte, muhto gii bissu nanusin loahpa rádjái, dat bestojuvvo. 23Go dii doarrádallojuvvobehtet ovtta gávpogis, de báhtarehket nubbái. Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dii ehpet geargga buot Israela gávpogiin ovdal go Olbmobárdni boahtá.

24

10,24
Luk 6,40
Joh 13,16
15,20
Ii máhttájeaddji leat alit go su oahpaheaddji iige bálvaleaddji alit go su hearrá. 25
10,25
2 Gon 1,2
Matt 9,34
12,2427
Mark 3,22
Luk 11,15eč
10,25 Beelsebul beargalaga nubbi namma. ▶ Beelsebul.Máhttájeaddjái lea doarvái go sutnje geavvá nugo su oahpaheaddjái, ja bálvaleaddjái go sutnje geavvá nugo su hearrái. Jos dáluisida leat gohčodan Beelsebulin, de sáhttetgo dáluolbmot vuordit buorebu?

26

10,26
Jer 1,8
Mark 4,22
Luk 8,17
Allet bala sis. Ii leat čiehká mii ii gávdnoše, iige čiegusvuohta mii ii boađáše albmosii. 27Dan maid mun sártnun didjiide seavdnjadin, dan sárdnot čuovgadin, ja mii din bealljái savkaluvvo, dan čurvot viessodáhkiin.

28Allet bala dain geat goddet rupmaša, muhto eai sáhte goddit sielu. Ballet baicca sus gii sáhttá heavahit sielu ja rupmaša helvehii. 29Almma guokte cizáža vuvdojuvvojit šlántii? Muhto ii oktage dain gahča eatnamii din Áhči sállekeahttá. 30Ja velá din oaivvi vuoktačalmmitge leat lohkkojuvvon. 31

10,31
6,26
Luk 12,24
Allet nappo bala: Diihan lehpet mávssoleappot go eatnat cizážat.

32

10,32
Rom 10,9
Alm 3,5
Gii dovddasta mu olbmuid ovddas, dan munge dovddastan Áhččán ovddas almmis. 33
10,33
Mark 8,38
Luk 9,26
2 Tim 2,12
1 Joh 2,23
Muhto gii biehttala mu olbmuid ovddas, dan munge biehttalan Áhččán ovddas guhte lea almmis.

34Allet gátte ahte mun lean boahtán buktit ráfi eatnama ala. In mun leat boahtán buktit ráfi, muhto miehki.

35

10,35
Sál 55,13eč
Mi 7,6
Mun lean boahtán čuoččáldahttit bártni áhčis, nieidda eatnis ja manji vuotnámis vuostá, 36ja olbmo vašálažžan šaddet su iežas dáluolbmot.

37

10,37
5 Mos 33,9
Gii ráhkista áhčis dahje eatnis eambbo go mu, dat ii dohkke munnje, iige dat gii ráhkista bártnis dahje nieiddas eambbo go mu, dohkke munnje. 38
10,38
16,24+
10,38 iežas ruossa čujuha dan virrui ahte olmmoš gii galggai russiinávlejuvvot, fertii ieš guoddit ruossa doaresmuora steavlidanbáikái. Gč. Joh 19,17.Gii ii váldde iežas ruossa ja čuovo mu, dat ii dohkke munnje. 39
10,39
Joh 12,25
Gii várjala iežas eallima, dat massá dan, muhto gii massá iežas eallima mu dihte, dat gávdná dan.

40

10,40
Mark 9,37
Luk 10,16
Joh 13,20
Gii váldá vuostá din, dat váldá vuostá mu, ja gii váldá vuostá mu, dat váldá vuostá su gii mu lea vuolggahan. 41
10,41
1 Gon 17,9eč
2 Gon 4,8eč
Gii váldá vuostá profehta danne go son lea profehta, dat oažžu profehta bálkká, ja gii váldá vuostá vuoiggalaš olbmo danne go son lea vuoiggalaš, dat oažžu vuoiggalaš olbmo bálkká. 42
10,42
25,40
Mark 9,41
Ja gii addá oktiige dáin smávváin guvssi dievva galbma čázi juhkat dušše danne go son lea máhttájeaddji – duođaid, mun cealkkán didjiide: Son oažžu jur vissásit bálkkás.”