Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
6

Attáldagat

61

6,1
23,5
Váruhehket amadet dahkat din buriid daguid olbmuid oaidnut, vai sii gehččet din. Dasgo ehpet dii dalle oaččo bálkká Áhčisteattet almmis. 2
6,2
Luk 11,41
12,33
6,2 attát attáldagaid Dajaldat lea čadnojuvvon greikkagiel sátnái mii mearkkaša “váibmoláđisvuohta”. Rohkosat ja attáldagat ledje deaŧalaččat juvddálaš oskkus. Vrd. Apd 3,1č; 10,2; 24,17; Rom 15,26.Go don nappo attát attáldagaid gefiide, de ale gulat dan albmosit nugo guoktilaččat dahket synagogain ja gáhtain, vai olbmot rámidivčče sin. Duođaid, mun cealkkán didjiide: Sii leat juo ožžon bálkkáset. 3Go don attát attáldaga, de ale divtte iežat gurut gieđa diehtit maid olgeš giehta dahká, 4vai du attáldat bissu čihkosis. Ja du Áhčči, guhte oaidná čihkosis, bálkkaša du.

Rohkadallan

5

6,5
Luk 18,10eč
Go dii rohkadallabehtet, de allet daga nugo guoktilaččat. Sii liikojit mannat rohkadallat synagogaide ja gáhtačiegaide, vai olbmot oidnet sin. Duođaid, mun cealkkán didjiide: Sii leat juo ožžon bálkkáset. 6
6,6
2 Gon 4,33
Dan 6,11
Go don rohkadalat, de mana gámmárasat, govčča uvssa ja rohkadala Áhčát guhte lea čihkosis. Du Áhčči guhte oaidná dannai mii lea čihkosis, bálkkaša du. 7
6,7
Sárd 5,1
Go dii rohkadallabehtet, de allet ane ollu sániid nugo báhkinat geat gáddet ahte sin rohkadusat gullojuvvojit sin sátnevalji dihte. 8Allet leage sin láhkásaččat. Din Áhčči gal diehtá maid dii dárbbašehpet, juo ovdal go lehpet rohkadallan sus dan.

Áhččámet

9

6,9
3 Mos 22,32
Esek 36,23
6,9–13 Hearrá rohkos.Rohkadallet dasto ná:

Áhččámet, don guhte leat almmis!

Basuhuvvos du namma.

10

6,10
26,42
Bohtos du riika.

Šaddos du dáhttu,

mo almmis nu maiddái eatnama alde.

11

6,11
Sát 30,8
Atte midjiide odne min beaivválaš láibbi.

12

6,12
Sál 32,5
Matt 18,21eč
Ef 4,32
Ja atte midjiide min suttuid ándagassii,

nugo miige ándagassii addit

velggolaččaidasamet.

13

6,13
Mark 14,38
1 Kor 10,13
2 Tess 3,3
Jak 1,13eč
6,13 Dán vearssa maŋimuš oassi váilu boarráseamos giehtačállosiin, ja várra lasihuvvui go rohkos váldojuvvui atnui ipmilbálvalusas. Gč. 1 Muit 29,11. Amen >5,18.Ale doalvvo min geahččalussii,

muhto beastte min bahás eret.

Dasgo du lea riika ja fápmu ja gudni

agálašvuhtii. Amen.

14

6,14
Mark 11,25č
Ef 4,32
Kol 3,13
Jos dii addibehtet olbmuide ándagassii sin rihkkumiid, de maiddái din almmálaš Áhčči addá didjiide ándagassii. 15
6,15
18,35
Muhto jos dii ehpet atte olbmuide ándagassii, de ii din Áhččige atte ándagassii din rihkkumiid.

Fástu

16

6,16
Jes 58,3eč
Matt 9,14
6,16 fástudehpet leat jugakeahttá ja borakeahttá. Jesusa áiggi lei dábálaš ahte juvddálaččat geat čuvvo lága, fástudedje guktii vahkus. ▶ fástu.Go dii fástudehpet, de allet ane morašlaš hámi nugo guoktilaččat. Sii nuppástuhttet ámadajuset, vai buohkat oidnet ahte sii fástudit. Duođaid, mun cealkkán didjiide: Sii leat juo ožžon bálkkáset.

17Muhto go don fástudat, de vuoidda oaivvi ja basa čalmmiid. 18Dalle du fásttu eai oainne olbmot, muhto du Áhčči guhte lea čihkosis. Ja du Áhčči guhte oaidná maiddái dan mii lea čihkosis, bálkkaša du.

Ipmil atná fuola

19

6,19
Sát 23,4
1 Tim 6,9
Jak 5,2č
Allet čohkke alcceseattet dávviriid eatnama ala. Dáppe muohcu ja ruosta billista ja suollagat gaikot sisa ja suoládit. 20
6,20
19,21
Čohkkejehket alcceseattet dávviriid albmái. Doppe ii muohcu iige ruosta billis eaige suollagat gaikko sisa ja suolát. 21Gos du dávvir lea, de doppe lea maiddái du váibmu.

22Čalbmi lea rupmaša lámpá. Jos du čalbmi lea čielggas, de oppa du rumaš šaddá čuovgadin, 23muhto jos du čalbmi lea buozas, de oppa du rumaš šaddá seavdnjadin. Jos nappo čuovga mii lea du siste, lea seavdnjadas, de man stuorisin šaddá dalle seavdnjadas! 24

6,24
1 Gon 18,21
Luk 16,13
6,24 mammon arameagiela mielde “ruhta”, “opmodat” dahje “riggodat”.Ii oktage sáhte bálvalit guokte hearrá. Jos son ráhkista nuppi, de son vašuha nuppi; jos son atná árvvus nuppi, de son badjelgeahččá nuppi. Ehpet dii sáhte bálvalit sihke Ipmila ja mammona.

25

6,25
Fil 4,6
1 Pet 5,7
Danne mun cealkkán didjiide: Allet moraš heakkadet dihte ahte dis lea maid borrat dahje juhkat, alletge rupmaša dihte ahte dis leat biktasat. Iigo heagga leat eambbo go biebmu ja rumaš eambbo go biktasat? 26
6,26
10,29eč
Gehččet almmi lottiid. Eai dat gilvve, eaige láddje eaige čohkke áittiide, muhto din almmálaš Áhčči biebmá daid. Ehpet go dii leat ollu mávssolaččabut go lottit? 276,27 állana mihttu ja deaddu.Guhtemuš dis sáhttá moraštemiin lasihit ovttage állana iežas eallinahkái? 28Ja manne dii moraštehpet biktasiid dihte? Gehččet gietti liđiide, mo dat šaddet: Eai dat bargga eaige bane. 29
6,29
1 Gon 10
Mun cealkkán didjiide: Ii velá Salomoge buot hearvásvuođastis lean gárvvuhuvvon nugo okta dain. 30Jos Ipmil ná gárvvuha gietti rási mii odne ceaggá ja ihttin bálkestuvvo ommanii, de almma son gárvvuha dinge, dii uhccán oskkolaččat! 31Allet nappo moraš alletge daja: Maid mii galgat borrat? dahje: Maid mii galgat juhkat? dahje: Maid mii galgat gárvodit? 32Buot dáid háhpohallet báhkinat, muhto din almmálaš Áhčči diehtá juo ahte dii dárbbašehpet buot dáid. 33
6,33
1 Gon 3,11eč
Sál 37,25
Matt 19,29
Luk 10,42
Kol 3,1č
Ohcet baicca vuos Ipmila riikka ja su vanhurskkisvuođa, de buot dát addojuvvojit didjiide. 34Allet nappo moraš ihttáš beaivvi dihte, ihttáš beaivi gal atná morraša alddis. Juohke beaivái lea doarvái iežas váivvis.

7

Allet dubme

71

7,1
Rom 2,1eč
Jak 4,11
Allet dubme, amadet dubmejuvvot. 2
7,2
Mark 4,24
Mo dii dubmebehtet, nu diigis dubmejuvvobehtet, ja mainna mihtuin dii mihtidehpet, dainna didjiidegis mihtiduvvo.

3Manne don oainnát riba vieljat čalmmis, muhto it fuomáš hirssa iežat čalmmis? 4Mo don sáhtát dadjat vielljasat: “Divtte mu váldit riba eret du čalmmis”, go iežat čalmmis lea hirsa? 5Don guoktilaš! Váldde vuos hirssa eret iežat čalmmis, de don oainnát váldit riba eret vieljat čalmmis. 6

7,6
2 Mos 29,33č
Sát 23,9
Allet atte beatnagiidda dan mii lea bassi, alletge bálkes bearraliiddádet spiinniid ovdii, vai dat eai duolmma daid, fallet din ja gaikkot din.

Átnot, de oažžubehtet!

7

7,7
Jer 29,12č
Matt 21,22
Mark 11,24
Joh 14,13Jak 1,5
1 Joh 3,22
5,14č
Átnot, de oažžubehtet. Ohcet, de gávdnabehtet. Goalkkuhehket, de didjiide rabastuvvo. 8Danin go juohkehaš gii átnu, oažžu, ja juohkehaš gii ohcá, gávdná, ja juohkehažžii gii goalkkuha, rabastuvvo.

9Almma ii oktage dis atte bárdnásis geađggi go son sihtá láibbi, 10dahje addá gearbmaša go son sihtá guoli? 11Go vel diige geat lehpet bahát, máhttibehtet addit buriid attáldagaid iežadet mánáide, de sakka eambbo din almmálaš Áhčči addá buriid attáldagaid daidda geat sus daid átnot.

12

7,12
22,40
Buot maid dii dáhttubehtet olbmuid dahkat didjiide, dan dahket diigis sidjiide. Dasgo dát lea láhka ja profehtat.

Baskkes poarta

13

7,13
5 Mos 30,15eč
Sál 1,6
Mannet sisa baskkes poarttas. Dat poarta lea gallji ja geaidnu govdat mii doalvu gáđohussii, ja eatnagat mannet das sisa. 14
7,14
Apd 14,22
Muhto dat poarta lea baski ja geaidnu gárži mii doalvu eallimii, ja dušše hárvát dan gávdnet.

Vearreprofehtat

15

7,15
1 Joh 4,1
Váruhehket vearreprofehtain. Sii bohtet din lusa sávzzaid hámis, muhto siskkil sii leat gaikkodeaddji gumppet. 16
7,16
12,33eč
Gal 5,19eč
Jak 3,12
Šaddosiin dii dovdabehtet sin. Ii bastilislánjáin sáhte čoaggit viidnemurjjiid iige gáskálasain fiikoniid. 17Buorre muorra šaddada buriid šaddosiid, muhto heajos muorra šaddada gealbbohis šaddosiid. 18Ii buorre muorra sáhte šaddadit gealbbohis šaddosiid iige heajos muorra buriid šaddosiid. 19
7,19
3,10
Juohke muorra mii ii šaddat buriid šaddosiid, njeidojuvvo ja bálkestuvvo dollii. 20Šaddosiin dii nappo dovdabehtet sin.

21

7,21
Jes 29,13
Jak 1,22
2,14eč
Ii juohkehaš gii dadjá munnje “Hearrá, Hearrá”, beasa almmiriikii. Dohko beassá dat gii dahká mu almmálaš Áhči dáhtu. 22Eatnagat dadjet munnje dan beaivvi: “Hearrá, Hearrá! Almma mii profehtastalaimet du nammii, ájiimet olggos bahás vuoiŋŋaid du nammii ja dagaimet ollu veagalaš daguid du nammii?” 23
7,23
Sál 6,9
Matt 25,41eč
Muhto dalle mun dajan sidjiide njuolga: “Mun in dovdda din. Gáidet eret mu luhtte, bahádahkkit!”

Guokte huksejeaddji

24

7,24
Jak 1,22č
Juohkehaš gii gullá dáid mu sániid ja dahká daid mielde, lea dego jierpmálaš olmmái gii huksii viesus bávtti ala. 25Ráššoarvi šoallagođii, jogat dulve ja riđđu čuzii vissui, muhto dat ii gahččan, danne go dat lei huksejuvvon bávtti ala. 26Ja juohkehaš gii gullá dáid mu sániid muhto ii daga daid mielde, lea dego jierpmehis olmmái gii huksii viesus sáddo ala. 27
7,27
Sát 10,25
Esek 13,10eč
Ráššoarvi šoallagođii, jogat dulve ja riđđu čuzii vissui, ja dat gahčai ja bieđganii visot.

28

7,28
5 Mos 32,45
Matt 11,1
13,53č
19,1
22,33
26,1
Go Jesus lei heaitán sárdnumis, de olbmot ovddošedje su oahpahusa. 29
7,29
Mark 1,22
Joh 7,46
Son oahpahii nugo go dat geas lea váldi, ii nugo sin čáloahppavaččat.

8

Jesus buorida spihtálaš olbmá

81Go Jesus njiejai váris, de ollu olbmot čuvvo su. 28,2 spihtálaš Sátni čujuha muhtun liikedávdii. ▶ spihtáldávda.Dalle su lusa bođii muhtun spihtálaš olmmái, luoitádii su ovdii ja dajai: “Hearrá, jos don dáhtut, de don veaját buhtistit mu.” 3Jesus geigii gieđa, guoskkahii su ja celkkii: “Mun dáhtun. Šatta buhtisin!” Dallánaga olmmái buhtásmuvai spihtáldávddas. 4

8,4
3 Mos 14,2eč
Matt 9,30
Mark 1,44
3,12
7,36
8,30
9,9
Luk 4,41
Jesus celkkii sutnje: “Ale muital dán geasage. Mana dušše čájehit iežat báhppii ja atte oaffara maid Moses lea mearridan, duođaštussan sidjiide.”

Kapernauma čuohtásaoaivámuš

5Go Jesus lei joavdamin Kapernaumii, de bođii muhtun čuohtásaoaivámuš su lusa ja ánui sus veahki: 6“Hearrá, mu bálvaleaddji lea veallámin lámisin ruovttus, ja sus leat garra bákčasat.” 7Jesus celkkii: “Mun boađán buoridit su.” 8Muhto čuohtásaoaivámuš vástidii: “Hearrá, in mun leat dohkálaš dasa ahte don boađát mu dáhki vuollái. Muhto cealkke dušše sáni, de mu bálvaleaddji buorrána. 9Mun iešge doahttalan earáid gohččumiid ja gohčun iežan soalddáhiid. Jos mun dajan soalddáhii: ‘Mana’, de son manná, dahje nubbái: ‘Boađe’, de son boahtá, dahje bálvaleaddjásan: ‘Daga dán’, de son dahká.” 10

8,10
15,28
Go Jesus dan gulai, de son ovddošii ja celkkii daidda geat ledje čuovvumin su: “Duođaid, nie nana oskku mun in leat gávdnan ovttage israellaččas. 11
8,11
Sál 107,3
Jes 2,2č
25,6
Luk 13,28č
Mun cealkkán didjiide ahte nuortan ja oarjin bohtet eatnagat geat almmi riikkas boradit Abrahamiin, Isakiin ja Jakobiin. 12
8,12
Matt 13,4250
22,13
24,51
25,30
Rom 9,3eč
Muhto dat geat galge árbet riikka, bálkestuvvojit olggos seavdnjadassii. Doppe čirrot ja gižahit bániid.” 13
8,13
9,29
15,28
Jesus celkkii čuohtásaoaivámužžii: “Mana. Šaddos nu mo don oskkut.” Ja dan bottus bálvaleaddji buorránii.

Jesus buorida Petera vuotnáma ja eará buhcciid

14Jesus bođii Petera geahčái ja oinnii ahte Petera vuoni lei veallámin seaŋggas ja buohcamin čoaskindávddas. 15Jesus guoskkahii su gieđa, ja čoaskindávda luittii su. Nisson lihkai seaŋggas ja bálvališgođii Jesusa.

16Go šattai eahket, de Jesusa lusa buktojuvvojedje olusat geain ledje bahás vuoiŋŋat. Son ájii vuoiŋŋaid olggos sániinis ja buoridii buot buhcciid, 17

8,17
Jes 53,4
Joh 1,29
vai ollašuvvá dat mii lea celkojuvvon profehta Jesaja bokte: Son guttii min buozalvasaid, son válddii min gibuid iežas noađđin.

Jesus gáibida visot

18

8,18
Mark 4,35
Go Jesus oinnii man ollu olbmot su birra ledje, de son gohčui vuolgit nuppe beallái jávrri. 198,19 Oahpaheaddji namahus geavahuvvui juvddálaš láhkaoahpaheddjiid birra. Vrd. 23,7.9.Muhtun čáloahppavaš bođii su lusa ja celkkii: “Oahpaheaddji, mun čuovun du gosa ihkinassii manažat.” 20
8,20
2 Kor 8,9
8,20 Olbmobárdni namahus maid Jesus ieš geavaha dávjjimusat iežas birra. Vrd. Dan 7,13č. ▶ Olbmobárdni.Jesus vástidii: “Riebaniin leat biejut ja almmi lottiin beasit, muhto Olbmobártnis ii leat man vuostá doarjalit oaivvi.” 21
8,21
1 Gon 19,20
Muhtin nubbi, su máhttájeaddji, dajai sutnje: “Hearrá, suova mu vuos mannat ruoktot ja hávdádit áhččán.” 22
8,22
Ef 2,5
1 Tim 5,6
Alm 3,1
Muhto Jesus vástidii: “Čuovo mu! Divtte jábmiid hávdádit jábmiideaset.”

Jesus šiggu biekka

23Jesus lávkii fatnasii, ja máhttájeaddjit bohte su maŋis. 24Fáhkkestaga šattai garra dálki, nu ahte fanas measta jávkkai báruid sisa, muhto Jesus ođii. 25

8,25
14,30
Dalle máhttájeaddjit bokte su ja dadje: “Hearrá, gájo min, mii heavvanit!” 26
8,26
Sál 65,8
89,10
107,29
Jesus celkkii sidjiide: “Manne dii lehpet nie árggit, dii uhccán oskkolaččat?” De son lihkai ja šikkui biekka ja jávrri, ja šattai áibbas goalki. 27Olbmot ovddošedje ja dadje: “Gii dát olmmái lea? Velá biekkat ja bárutge jeagadit su.”

Jesus Gadara guovllus

288,28 Gadara guvlui guovlu mii lea Gennesaretjávrri lulleoarjjabealde. Giehtačállosiid iešguđetlágán čállinvuogit čatnet guovllu eatnat gávpogiidda: Gadara, Gerasa, Gergesa.Go Jesus joavddai nuppe beallái jávrri Gadara guvlui, de su ovddal bohte hávddiin guokte bosttahuvvon olbmá. Soai leigga nu veahkaválddálaččat ahte ii oktage sáhttán mannat dan geainnu. 29

8,29
1 Gon 17,18
Mark 1,24
Soai čuorvvuiga: “Ipmila Bárdni, mii dus lea minguin dahkamuššan? Leatgo don boahtán deike givssidit min ovdal áiggi?” 30Oanehis gaskka duohken lei stuorra spiidneeallu guohtumin. 31Bahás vuoiŋŋat ánuhedje Jesusis: “Jos don áját min olggos, de suova min mannat spiidneellui.” 32Jesus celkkii: “Mannet!” Dalle vuoiŋŋat vulge olbmá guoktás ja manne spiinniide, ja oppa eallu hurgalii báktedardda badjel vuolás jávrái ja heavvanii.

33Guođoheaddjit viehkaledje báhtui. Go sii bohte gávpogii, de sii muitaledje mo lei geavvan ja mii lei dáhpáhuvvan bosttahuvvon olbmá guoktái. 34

8,34
Apd 16,39
Dalle buohkat vulge gávpogis Jesusa ovddal. Go sii oidne su, de sii ánuhedje su vuolgit eret sin guovllus.