Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
4

Jesus geahččaluvvo

41

4,1
Hebr 2,18
4,15
De Vuoigŋa doalvvui Jesusa meahccái, vai beargalat geahččalivččii su. 2
4,2
2 Mos 34,28
1 Gon 19,8
Go Jesus lei fástudan njealljelogi beaivvi ja njealljelogi ija, de son maŋimustá nealggui. 3
4,3
27,40
Dalle geahččaleaddji bođii su lusa ja dajai: “Jos don leat Ipmila Bárdni, de gohčo dáid geđggiid šaddat láibin!” 4
4,4
5 Mos 8,3
Joh 4,34
Muhto Jesus vástidii: “Lea čállojuvvon: Olmmoš ii eale dušše láibbiin, muhto juohke sánis mii boahtá Ipmila njálmmis.

5Dasto beargalat doalvvui su bassi gávpogii ja bijai su tempelmuvrra hárjji ala. 6

4,6
Sál 91,11č
Son dajai Jesusii: “Jos don leat Ipmila Bárdni, de bálkestahte dás vuolás! Dasgo lea čállojuvvon: Son gohčču eŋgeliiddis várjalit du; sii guddet du gieđaideasetguin, amat norddastit juolggi geađgái.

7

4,7
5 Mos 6,16
Jesus celkkii sutnje: “Lea maiddái čállojuvvon: Ale geahččal Hearrá, Ipmilat.

8Beargalat doalvvui su vel hui alla várrái, čájehii sutnje buot máilmmi riikkaid ja daid hearvásvuođa 9ja dajai: “Buot dán mun attán dutnje, jos fal luoitádat eatnamii ja rohkadalat mu.” 10

4,10
5 Mos 6,13
Matt 16,23
Dalle Jesus celkkii sutnje: “Mana eret, Sáhtán! Lea čállojuvvon: Rohkadala Hearrá, Ipmilat, ja bálval aivvestassii su.11
4,11
Hebr 1,14
Dalle beargalat manai su luhtte eret, ja su lusa bohte eŋgelat geat bálvaledje su.

Jesus máhccá Galileai

12

4,12
11,2
14,3
Go Jesus gulai ahte Johannes lei biddjojuvvon giddagassii, de son máhcai Galileai. 13
4,13
Jos 19,10–1632–39
Luk 4,31
Joh 2,12
Son vulggii Nasaretis ja ásai Kapernaumii, mii lea Galileajávrri gáttis Sebulona ja Naftali guovllus, 14vai ollašuvvá dat mii lea celkojuvvon profehta Jesaja bokte: 15
4,15–16
Jes 9,1č
4,15 Jordana don bealde >4,25.Sebulona eanan ja Naftali eanan jávregáttis, Jordana don bealde, báhkiniid Galilea 16
4,16
Luk 1,78č
Joh 1,9
8,12
Álbmot mii ásai seavdnjadasas, oinnii stuorra čuovgasa, ja daidda geat orro jápminsuoivana eatnamis, suonjardii čuovga. 17
4,17
3,210,7
Dan áiggi rájes Jesus sárdnidišgođii: “Jorgalehket, dasgo almmi riika lea boahtán lahka!”

Vuosttaš máhttájeaddjit

184,18 Galileajávrri gátti Galileajávri gohčoduvvo eará sajiin Gennesaretjávrin (gč. Luk 5,1) ja Tiberiasjávrin (vrd. Joh 6,1; 21,1). nuohti Guollebivdit atne uhca, jorba nuohtáža (3–5 m rastámihttu) maid sii suhpodedje guollespierru badjel. ▶ guollebivdu.Go Jesus lei vázzimin Galileajávrri gátti, de son oinnii guokte vieljaža, Simona gii gohčoduvvui Peterin, ja su vielja Andreasa. Soai leigga suohppumin nuohti jávrái, dasgo soai leigga guollebivdit. 19

4,19
13,47
Jesus celkkii sudnuide: “Vuolgi mu mielde, de mun dagan dudno olmmošbivdin.” 20
4,20
19,27
Soai guđiiga dallánaga firpmiid ja čuovvuleigga Jesusa.

21Go Jesus manai das ovddos, de son oinnii guokte eará vieljaža, Jakoba ja su vielja Johannesa, Sebedeusa bártniid. Soai leigga fatnasis áhčiineaskka Sebedeusiin čiktimin firpmiideaset. Jesus rávkkai sudno, 22ja dallánaga soai guđiiga fatnasa ja áhčiska ja čuovvuleigga Jesusa.

Jesus sárdnida ja buorida

23

4,23
3,29,35
4,23 synagogain juvddálaččaid čoakkalmasviesut. ▶ synagoga.Jesus vádjolii miehtá Galilea ja oahpahii synagogain, sárdnidii evangeliuma riikka birra ja buoridii olbmuin buot buozalvasaid ja váttuid. 24
4,24
12,15
14,35
Apd 10,38
4,24 Syria Roma provinsa Galilea oarjja- ja nuorttabealde. mánováddu Olbmot navde leat dakkár dávda man sivva lei mánu váikkuhus. Gč. Matt 17,15.Su beaggin viidánii doppe oppa Syriai. Su lusa buktojuvvojedje buot olbmot geain ledje máŋggalágán buozalvasat, daid geaid givssidedje bahás vuoiŋŋat, geain lei mánováddu ja geat ledje lápmásat, ja son buoridii sin. 254,25 Dekapolis greikkagiela mielde “logi gávpoga”. Dat lei logi gávpoga lihttu Gennesaretjávrri nuorttabealde ja nuortalulábealde. Gč. Mark 5,20. don bealde Jordana guovlu mii lei Jápmameara nuorta- ja davábealde; dan guovllu namma lea Perea.Su maŋis vádjoledje hui ollu olbmot. Sii ledje vuolgán Galileas ja Dekapolisa guovllus, Jerusalemis ja Judeas ja don bealde Jordana.

5

Ávdugassan máidnumat

51Go Jesus oinnii daid ollu olbmuid, de son manai várrái. Son čohkánii, ja máhttájeaddjit bohte su lusa. 2De son sárdnugođii ja oahpahii sin ná:

3

5,3
Jes 57,15
5,3 Ávdugasat Greikkagiel sátni sulastahttá hebreagiel dajaldaga mainna sávve lihku. ▶ ávdugassan máidnumat.Ávdugasat leat vuoiŋŋasteaset geafit,

dasgo almmi riika lea sin.

4

5,4
Sál 126,5
Jes 61,2č
Ávdugasat dat geat moraštit,

dasgo sii ožžot jeđđehusa.

5

5,5
Sál 37,11
Ávdugasat leat vuollegaččat,

dasgo sii árbejit eatnama.

6

5,6
Sát 21,21
Jes 55,1
Ávdugasat dat geat nelgot ja goiket

vanhurskkisvuođa maŋŋái,

dasgo sii gallehuvvojit.

7

5,7
Jak 2,13
Ávdugasat dat geat leat váibmoláđđásat,

dasgo sii ožžot váibmoláđisvuođa.

8

5,8
Sál 24,3č
73,1
Joh 3,3
Ávdugasat leat buhtisváimmogat,

dasgo sii besset oaidnit Ipmila.

9

5,9
Hebr 12,14
Ávdugasat dat geat duddjojit ráfi,

dasgo sii gohčoduvvojit Ipmila mánnán.

10

5,10
1 Pet 3,14
Ávdugasat dat geat doarrádallojuvvojit

vanhurskkisvuođa dihte,

dasgo almmi riika lea sin.

11

5,11
Kol 1,241 Pet 4,14
Ávdugasat lehpet dii go olbmot bilkidit ja doarrádallet din mu dihte, gielistit ja sárdnot bahá din birra juohke láhkái. 12
5,12
2 Muit 36,16
Matt 23,30eč
Apd 5,41
7,52
Jak 5,10
Illudehket ja ávvudehket, dasgo din bálká almmis lea stuoris. Nu sii doarrádalle profehtaidge ovdal din.

Sáltin ja čuovgan máilmmis

13

5,13
Job 6,6
5,13 eatnama sálti Sálti ja minerálat main lei sálti, adnojedje duktan. ▶ sálti.Dii lehpet eatnama sálti. Muhto jos sálti veagahuvvá, de mo dan fas oažžu sálttisin? Dat ii dohkke šat maninge: Dat bálkása ja duolmmahaddá olbmuide.

14

5,14
Joh 8,12
Ef 5,8eč
Fil 2,15
Dii lehpet máilmmi čuovga. Gávpot mii lea vári alde, ii sáhte leat čihkosis. 15
5,15
Luk 8,16
Ja go olmmoš cahkkeha lámppá, de ii bija dan gári vuollái, muhto lámpájuolgái, vai dat báitá buot viesu olbmuide. 16
5,16
1 Pet 2,12
Nu báitos maiddái din čuovga olbmuide, vai sii oidnet din buriid daguid ja máidnot din Áhči guhte lea almmis.

Jesus ja láhka

17

5,17
Rom 3,31
5,17 lága dahje profehtaid Juvddálaččaid bassi čállagat juhkkojuvvojedje golmma oassái: láhka (1–5 Mos), profehtat (Jos, Duop, 1–2 Sam ja 1–2 Gon) ja čállagat (buot eará girjjit, main Sálmmaid girji lei deaŧaleamos). ▶ Čála.Allet gátte ahte mun lean boahtán gomihit lága dahje profehtaid. In mun leat boahtán gomihit, muhto baicca ollašuhttit. 18
5,18
24,35
Luk 16,17
5,18 Duođaid hebreagillii amen, “dat lea vissis ja duohta”. ▶ amen. sárggis čujuha unna dilkkožii dahje sárgážii mii adnojuvvui sirret hui ovttalágán hebreagiel bustávaid.Duođaid, mun cealkkán didjiide: Lágas ii jávkka oktage bustávva, ii velá uhcimus sárggisge, ovdal go albmi ja eanan nohket, ovdal go buot lea dáhpáhuvvan. 19
5,19
Jak 2,10
Gii fámuhuhttá ovttage lága báhkkoma, vaikko vel buot uhcimusa, ja nu oahpaha olbmuid, dat adnojuvvo uhcimussan almmi riikkas. Muhto gii doallá lága ja nu oahpaha olbmuid, dat adnojuvvo stuorisin almmi riikkas. 20
5,20
23,13č
Mun cealkkán didjiide: Jos din vanhurskkisvuohta ii šatta mihá stuoribun go čáloahppavaččaid ja farisealaččaid vanhurskkisvuohta, de ehpet eisege beasa almmi riikii.

Vašši ja riidu

21

5,21
2 Mos 20,13
21,12
Dii lehpet gullan ahte lea celkojuvvon máddariidda: Don it oaččo goddit; dat gii goddá, lea ánssášan rievtti duomu. 22
5,22
1 Joh 3,15
5,22 suhttá vielljasis Ođđaset giehtačállosat lasihit “siva haga”. Alla Ráđi juvddálaččaid alimus duopmostuollu. ▶ Ráđđi, Alla ráđđi. helveha dola loahpa áiggiid ráŋggáštanbáiki. ▶ helvet.Muhto mun cealkkán didjiide: Dat gii suhttá vielljasis, ii vealtta duomus, dat gii cealká vielljasis: Don doavki! gártá Alla Ráđi ovdii, ja dat gii cealká: Don ipmilmeahttun jalla! ii vealtta helveha dolas.

23

5,23
Mark 11,25
Jos leat doalvumin iežat oaffarattáldaga áltárii ja das muittát ahte du viellja atná juoga unohasvuođa du vuostá, 24de guođe iežat attáldaga áltára ovdii ja mana vuos soabadeamen vieljainat, ja boađe dasto oaffaruššat iežat attáldaga. 25
5,25
18,34
Luk 12,58č
Soabat fargga vuostebeliinat dan bále go ain leahppi mátkkis. Muđui son addá du duopmára gihtii ja duopmárgis fávtta gihtii, ja don bálkestuvvot giddagassii. 265,26 evrre smávva romalaš minta. ▶ minttat.Duođaid, doppe don it beasa ovdal go leat máksán maŋimuš evrrege.

Náittosrihkkun

27

5,27
2 Mos 20,14
Dii lehpet gullan celkojuvvomin: Don it oaččo rihkkut náittosdili. 28
5,28
Job 31,1
Muhto mun cealkkán didjiide: Dat gii geahččá nissonii anistumiin, lea juo váimmustis rihkkon náittosdili. 29
5,29
18,8č
Mark 9,47
Jos du olgeš čalbmi fille du, de gaikket dan luovos ja bálkes eret. Buoret dutnje lea massit ovtta lahtu, go ahte oppa du rumaš bálkestuvvo helvehii. 30
5,30
Mark 9,43
Ja jos du olgeš giehta fille du, de čuohpa dan gaskat ja bálkes eret. Buoret dutnje lea massit ovtta lahtu, go ahte oppa du rumaš gártá helvehii.

31

5,31
5 Mos 24,1
Matt 19,3eč
Lea maid celkojuvvon: Dat gii earrána áhkástis, galgá addit sutnje earrogirjji. 32
5,32
Mark 10,411č
Luk 16,18
1 Kor 7,10č
Muhto mun cealkkán didjiide: Juohkehaš gii earrána áhkástis mange eará siva go fuorrávuođa dihte, dagaha dan ahte nisson šaddá rihkkut náittosdili. Ja dat gii náitala nissoniin gean su boadnjá lea hilgon, rihkku náittosdili.

Vuordnun

33

5,33
2 Mos 20,7
3 Mos 19,12
4 Mos 30,3
Dii lehpet gullan ahte lea celkojuvvon máddariidda: Don it oaččo vuordnut vearreváli, ja: Doala maid leat vurdnon Hearrái. 34
5,34
Jes 66,1
Matt 23,21č
Jak 5,12
Muhto mun cealkkán didjiide: Allet eisege vuortno. Allet almmi bokte, dasgo dat lea Ipmila truvdnu, 35
5,35
Sál 48,3
allet eatnama bokte, dasgo dat lea su julggiid vuoluš, alletge Jerusalema bokte, dasgo dat lea stuorra gonagasa gávpot. 36Ale vuortno iežat oaivvi bokte, dasgo don it máhte dahkat ovttage vuoktačalmmi vielgadin itge čáhppadin. 37Go mieđihehpet, de dadjet dušše: Nu lea, ja go biehttalehpet, de dadjet dušše: Ii. Dat mii dasa lasihuvvo, boahtá bahás.

Mávssaheapmi

38

5,38
2 Mos 21,24
Dii lehpet gullan ahte lea celkojuvvon: Čalbmi čalmmis ja bátni bánis. 39
5,39
3 Mos 19,18
Rom 12,17eč
1 Pet 3,9
Muhto mun cealkkán didjiide: Allet vuostálastte sin geat dahket didjiide bahá. Jos muhtun doške du olgeš nirrii, de jorgal maiddái nuppi niera sutnje. 40
5,40
2 Mos 22,26č
1 Kor 6,7
Jos muhtun dáhttu lágastemiin váldit dus báiddi, de atte sutnje vel gávttige. 415,41 bágge du vázzit soahteveaga dajaldat. Romalaččat sáhtte bágget muhtun guovllu ássiid vuolgit romalaš soalddáhiid oahpisteaddjin, guoddin jna. miilla romalaš miila (latiinnagillii milia) lei 1,48 km.Jos muhtun bágge du vázzit miilla iežas fárus, de vácce suinna guokte. 42Atte dasa gii dus átnu, alege jorgal sealggi dasa gii bivdá dus loanas.

Ráhkistehket vašálaččaid

43

5,43
3 Mos 19,18
Dii lehpet gullan ahte lea celkojuvvon: Ráhkis lagamučča ja vašut vašálačča. 44
5,44
2 Mos 23,4č
Luk 23,34
Apd 7,60
Rom 12,14
5,44 Boarráset giehtačállosiin lea: “Ráhkistehket vašálaččaideattet ja rohkadallet daid ovddas geat doarrádallet din.” (Vrd Luk 6,27č).Muhto mun cealkkán didjiide: Ráhkistehket vašálaččaid, buressivdnidehket daid geat garuhit din, dahket buriid daidda geat vašuhit din ja rohkadallet daid ovddas geat doarrádallet din, 45vai lehpet almmálaš Áhčádet mánát. Dasgo son diktá iežas beaivváža badjánit sihke baháide ja buriide ja vuolggaha arvvi sihke vuoiggalaččaide ja ipmilmeahttumiidda. 465,46 tuollárat Romalaččat gáibidedje tuolu ja divadiid gávpeolbmuin ja earrásiin, ja sii láigohedje dan doaimma dihto olbmuide. Tuollárat eai álo máššan bearramis eanet tuolu go lei lobálaš, vai besse dinet eambbo (Luk 3,12č). Juvddálaččat geat válde dakkár barggu, adnojuvvojedje buhtismeahttumin. Sin eatnama olbmot futno sin ja atne sin suttolaččaid dásis.Jos dii ráhkistehpet dušše daid geat din ráhkistit, de ánssášehpetgo dii das bálkká? Almma tuolláratge dahket nu? 47Jos dii dearvvahehpet dušše iežadet olbmuid, de mii das lea nu erenoamáš? Almma báhkinatge dahket aiddo nu? 48
5,48
3 Mos 19,2
5,48 ollásat Sátni čatnasa Boares testamentta bassivuođabáhkkomii (3 Mos 19,2) ja geavahuvvo govvidit ollis ja juogakeahtes ráhkisvuođa Ipmilii ja olbmuide (vrd. 5 Mos 18,13; 1 Gon 8,61; Sál 15,2; 119,1).Lehket ollásat, nugo din almmálaš Áhčči lea ollis.

6

Attáldagat

61

6,1
23,5
Váruhehket amadet dahkat din buriid daguid olbmuid oaidnut, vai sii gehččet din. Dasgo ehpet dii dalle oaččo bálkká Áhčisteattet almmis. 2
6,2
Luk 11,41
12,33
6,2 attát attáldagaid Dajaldat lea čadnojuvvon greikkagiel sátnái mii mearkkaša “váibmoláđisvuohta”. Rohkosat ja attáldagat ledje deaŧalaččat juvddálaš oskkus. Vrd. Apd 3,1č; 10,2; 24,17; Rom 15,26.Go don nappo attát attáldagaid gefiide, de ale gulat dan albmosit nugo guoktilaččat dahket synagogain ja gáhtain, vai olbmot rámidivčče sin. Duođaid, mun cealkkán didjiide: Sii leat juo ožžon bálkkáset. 3Go don attát attáldaga, de ale divtte iežat gurut gieđa diehtit maid olgeš giehta dahká, 4vai du attáldat bissu čihkosis. Ja du Áhčči, guhte oaidná čihkosis, bálkkaša du.

Rohkadallan

5

6,5
Luk 18,10eč
Go dii rohkadallabehtet, de allet daga nugo guoktilaččat. Sii liikojit mannat rohkadallat synagogaide ja gáhtačiegaide, vai olbmot oidnet sin. Duođaid, mun cealkkán didjiide: Sii leat juo ožžon bálkkáset. 6
6,6
2 Gon 4,33
Dan 6,11
Go don rohkadalat, de mana gámmárasat, govčča uvssa ja rohkadala Áhčát guhte lea čihkosis. Du Áhčči guhte oaidná dannai mii lea čihkosis, bálkkaša du. 7
6,7
Sárd 5,1
Go dii rohkadallabehtet, de allet ane ollu sániid nugo báhkinat geat gáddet ahte sin rohkadusat gullojuvvojit sin sátnevalji dihte. 8Allet leage sin láhkásaččat. Din Áhčči gal diehtá maid dii dárbbašehpet, juo ovdal go lehpet rohkadallan sus dan.

Áhččámet

9

6,9
3 Mos 22,32
Esek 36,23
6,9–13 Hearrá rohkos.Rohkadallet dasto ná:

Áhččámet, don guhte leat almmis!

Basuhuvvos du namma.

10

6,10
26,42
Bohtos du riika.

Šaddos du dáhttu,

mo almmis nu maiddái eatnama alde.

11

6,11
Sát 30,8
Atte midjiide odne min beaivválaš láibbi.

12

6,12
Sál 32,5
Matt 18,21eč
Ef 4,32
Ja atte midjiide min suttuid ándagassii,

nugo miige ándagassii addit

velggolaččaidasamet.

13

6,13
Mark 14,38
1 Kor 10,13
2 Tess 3,3
Jak 1,13eč
6,13 Dán vearssa maŋimuš oassi váilu boarráseamos giehtačállosiin, ja várra lasihuvvui go rohkos váldojuvvui atnui ipmilbálvalusas. Gč. 1 Muit 29,11. Amen >5,18.Ale doalvvo min geahččalussii,

muhto beastte min bahás eret.

Dasgo du lea riika ja fápmu ja gudni

agálašvuhtii. Amen.

14

6,14
Mark 11,25č
Ef 4,32
Kol 3,13
Jos dii addibehtet olbmuide ándagassii sin rihkkumiid, de maiddái din almmálaš Áhčči addá didjiide ándagassii. 15
6,15
18,35
Muhto jos dii ehpet atte olbmuide ándagassii, de ii din Áhččige atte ándagassii din rihkkumiid.

Fástu

16

6,16
Jes 58,3eč
Matt 9,14
6,16 fástudehpet leat jugakeahttá ja borakeahttá. Jesusa áiggi lei dábálaš ahte juvddálaččat geat čuvvo lága, fástudedje guktii vahkus. ▶ fástu.Go dii fástudehpet, de allet ane morašlaš hámi nugo guoktilaččat. Sii nuppástuhttet ámadajuset, vai buohkat oidnet ahte sii fástudit. Duođaid, mun cealkkán didjiide: Sii leat juo ožžon bálkkáset.

17Muhto go don fástudat, de vuoidda oaivvi ja basa čalmmiid. 18Dalle du fásttu eai oainne olbmot, muhto du Áhčči guhte lea čihkosis. Ja du Áhčči guhte oaidná maiddái dan mii lea čihkosis, bálkkaša du.

Ipmil atná fuola

19

6,19
Sát 23,4
1 Tim 6,9
Jak 5,2č
Allet čohkke alcceseattet dávviriid eatnama ala. Dáppe muohcu ja ruosta billista ja suollagat gaikot sisa ja suoládit. 20
6,20
19,21
Čohkkejehket alcceseattet dávviriid albmái. Doppe ii muohcu iige ruosta billis eaige suollagat gaikko sisa ja suolát. 21Gos du dávvir lea, de doppe lea maiddái du váibmu.

22Čalbmi lea rupmaša lámpá. Jos du čalbmi lea čielggas, de oppa du rumaš šaddá čuovgadin, 23muhto jos du čalbmi lea buozas, de oppa du rumaš šaddá seavdnjadin. Jos nappo čuovga mii lea du siste, lea seavdnjadas, de man stuorisin šaddá dalle seavdnjadas! 24

6,24
1 Gon 18,21
Luk 16,13
6,24 mammon arameagiela mielde “ruhta”, “opmodat” dahje “riggodat”.Ii oktage sáhte bálvalit guokte hearrá. Jos son ráhkista nuppi, de son vašuha nuppi; jos son atná árvvus nuppi, de son badjelgeahččá nuppi. Ehpet dii sáhte bálvalit sihke Ipmila ja mammona.

25

6,25
Fil 4,6
1 Pet 5,7
Danne mun cealkkán didjiide: Allet moraš heakkadet dihte ahte dis lea maid borrat dahje juhkat, alletge rupmaša dihte ahte dis leat biktasat. Iigo heagga leat eambbo go biebmu ja rumaš eambbo go biktasat? 26
6,26
10,29eč
Gehččet almmi lottiid. Eai dat gilvve, eaige láddje eaige čohkke áittiide, muhto din almmálaš Áhčči biebmá daid. Ehpet go dii leat ollu mávssolaččabut go lottit? 276,27 állana mihttu ja deaddu.Guhtemuš dis sáhttá moraštemiin lasihit ovttage állana iežas eallinahkái? 28Ja manne dii moraštehpet biktasiid dihte? Gehččet gietti liđiide, mo dat šaddet: Eai dat bargga eaige bane. 29
6,29
1 Gon 10
Mun cealkkán didjiide: Ii velá Salomoge buot hearvásvuođastis lean gárvvuhuvvon nugo okta dain. 30Jos Ipmil ná gárvvuha gietti rási mii odne ceaggá ja ihttin bálkestuvvo ommanii, de almma son gárvvuha dinge, dii uhccán oskkolaččat! 31Allet nappo moraš alletge daja: Maid mii galgat borrat? dahje: Maid mii galgat juhkat? dahje: Maid mii galgat gárvodit? 32Buot dáid háhpohallet báhkinat, muhto din almmálaš Áhčči diehtá juo ahte dii dárbbašehpet buot dáid. 33
6,33
1 Gon 3,11eč
Sál 37,25
Matt 19,29
Luk 10,42
Kol 3,1č
Ohcet baicca vuos Ipmila riikka ja su vanhurskkisvuođa, de buot dát addojuvvojit didjiide. 34Allet nappo moraš ihttáš beaivvi dihte, ihttáš beaivi gal atná morraša alddis. Juohke beaivái lea doarvái iežas váivvis.