Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
2

Nuortaeatnama viisát

212,1 Herodesa Herodes stuoris, gii Roma válddi áiggi ráđđii Bassi eatnama jagiid 37 – 4 o.Kr. Gč. Luk 1,5.Go Jesus lei riegádan Betlehemis Judeas gonagas Herodesa áiggi, de bohte muhtun viisát nuortan Jerusalemii. 2

2,2
4 Mos 24,17
2,2 su nástti Viisát čatne ođđa gonagasa boahtima dihto nástái.Sii jerre: “Gos lea dat juvddálaččaid gonagas gii dál lea riegádan? Mii oinniimet su nástti badjáneamen ja leat boahtán gudnejahttit su.” 3Go gonagas Herodes dan gulai, de son suorganii, ja oppa Jerusalem suinna. 4Son rávkkai čoahkkái álbmoga bajimusbáhpaid ja čáloahppavaččaid ja jearai sis gos Messias galggai riegádit. 5
2,5
Joh 7,42
Sii vástidedje: “Betlehemis Judeas, dasgo ná lea čállojuvvon profehta girjái: 6
2,6
Mi 5,1
Joh 10,11+
Don Betlehem Juda eatnamis it leat eisege heajumus Juda ráđđejeddjiin, dasgo dus boahtá ráđđejeaddji gii lea mu álbmoga Israela báimman.

7Dalle Herodes rávkkai suollemasat lusas viisáid ja jearahii sis áiggi goas násti lei ihtán. 8Dasto son vuolggahii sin Betlehemii ja dajai: “Mannet dohko ja jearahehket visot máná hárrái. Ja go gávdnabehtet dan, de dieđihehket munnje, vai munge beasašin boahtit dohko ja gudnejahttit su.” 9Go viisát ledje gullan gonagasa sániid, de sii vulge. Násti maid sii ledje oaidnán badjáneamen, manai sin ovddas. Go násti bođii dan báikki badjelii gos mánná lei, de dat orustii dasa. 10Olbmát oidne nástti, ja sii illosedje sakka. 11

2,11
Sál 72,10č
Jes 60,6
2,11 myrra myrramuora njálggahájat sáhppi, mii geavahuvvui vuoidasiin ja parfymas. ▶ Suovvasat ja myrra namahuvvojit dávjá ovttas Boares testamenttas. Vrd. Sál 45,9; All 3,6–11.Sii manne vissui ja oidne máná ja su eatni Maria. Dalle sii luoitádedje eatnamii ja gudnejahtte máná, rahpe giissáideaset ja adde sutnje attáldagaid: golli, suovvasiid ja myrra. 12Niegus Ipmil várrii viisáid máhccamis Herodesa lusa, ja nu sii manne eará geainnu ruoktot iežaset eatnamii.

Báhtareapmi Egyptii

13Go viisát ledje vuolgán, de Hearrá eŋgel almmustuvai Josefii niegus ja celkkii: “Čuožžil, váldde mielddát máná ja su eatni ja báhtar Egyptii. Oro doppe dassážii go mun gohčun du máhccat, dasgo Herodes áigu ozahit máná ja goddit su.” 14Josef čuožžilii, válddii ihkku mielddis máná ja su eatni ja vulggii Egyptii. 15

2,15
Hos 11,1
Doppe son orui gitta dassážii go Herodes lei jápmán, vai ollašuvvá dat maid Hearrá lei cealkán profehta bokte: Egyptas mun rávken bárdnán.

Mánáidgoddin Betlehemis

16Go Herodes árvidii ahte viisát ledje beahttán su, de son moaráhuvai. Son gottihii Betlehemis ja dan birrasis buot guovttejahkásaš ja das nuorat bárdnemánáid; dat lei dat áigi maid son lei jearahan viisáin. 17Dalle ollašuvai dat maid Hearrá lea cealkán profehta bokte: 18

2,18
Jer 31,15
Čuorvvas gullo Ramas, čierrun ja garra bárgun: Rakel čierru mánáidis iige fuola jeđđehusas, danne go sii eai leat šat.

Egyptas Nasaretii

19Go Herodes lei jápmán, de Hearrá eŋgel almmustuvai Egyptas Josefii niegus 20

2,20
2,13
ja celkkii: “Čuožžil, váldde mielddát máná ja su eatni ja máhca Israela eatnamii. Dat geat bivde máná heakka, leat jápmán.” 21Josef čuožžilii, válddii mielddis máná ja su eatni ja máhcai Israela eatnamii. 22
2,22
Luk 1,26
2,39
2,22 Arkelaos eatnanhearrá gii ráđđii Samaria, Judea ja Idumea 4 o.Kr. – 6 m.Kr. ▶ Herodesa sohka.Muhto go son gulai ahte Arkelaos lei šaddan Judea gonagassan áhčis Herodesa maŋŋil, de son ii duostan mannat dohko. Niegus son rávvejuvvui mannat Galileai, 23
2,23
Duop 13,5–7
ja doppe son ásai gávpogii man namma lei Nasaret. Nu dáhpáhuvai vai ollašuvvá dat mii lea celkojuvvon profehtaid bokte, ahte son gohčoduvvo nasaretlažžan. 2,23 dat mii lea celkojuvvon profehtaid bokte Ii leat čielggas guđe Boares testamentta girjjiide dát čujuha.

3

Johannes gásttašeaddji

313,1 Johannes gásttašeaddji doaimmai meahcis Jordaneanu guovllus gos son sárdnidii jorgalusa ja gásttašii. Son namahuvvo maiddái 3,13–15; 11,1–19; 14,1–12; Luk 1,5–80; 3,1–20. ▶ Johannes.Daid áiggiid Johannes gásttašeaddji bođii ja sárdnidišgođii Judea meahcis: 2

3,2
Jes 52,7
Jer 3,1222
Dan 2,44
7,14
Hos 14,2
Matt 4,17
10,7
3,2 almmi riika juvddálaš dajahus mii mearkkaša ▶ Ipmila riika.“Jorgalehket, dasgo almmi riika lea boahtán lahka!” 3
3,3
Jes 40,3
Joh 1,23
Son lea dat gean birra profehta Jesaja sárdnu go cealká: Jietna čuorvu meahcis: Ráhkadehket Hearrái geainnu, njulgejehket su bálgáid! 4
3,4
2 Gon 1,8
Johannes anii kamelguolgabiktasiid ja alimiid birra náhkkeboahkána. Su borramuššan ledje rásselohkut ja meahccehonnet. 5Su lusa bohte ollu olbmot Jerusalemis, oppa Judeas ja Jordana guovlluin. 6Sii dovddastedje suttuideaset, ja Johannes gásttašii sin Jordaneanus.

7

3,7
12,34
23,33
3,7 farisealaččat ja saddukealaččat juvddálašvuođa suorggit.Muhto go Johannes oinnii ahte ollu farisealaččat ja saddukealaččat bohte su lusa gásttašuvvot, de son celkkii sidjiide: “Gearbmaščivggat! Gii cuigii din báhtarit boahtti moaris? 8Šaddadehket šaddosiid main din jorgalus oidno! 9
3,9
Joh 8,3339
Rom 4,12
9,3eč
Allet gátte ahte sáhttibehtet jurddašit: ‘Min áhčči lea Abraham.’ Dasgo mun cealkkán didjiide: Ipmil sáhttá čuoččáldahttit Abrahamii mánáid vaikko dáin geđggiin. 10
3,10
7,19
Joh 15,26
Ákšu lea juo biddjojuvvon muorramáddagii. Juohke muorra mii ii šaddat buriid šaddosiid, njeidojuvvo ja bálkestuvvo dollii. 11
3,11
Joh 1,26č
Apd 1,5
2,2eč
19,4
Mun gásttašan din čáziin jorgaleapmái, muhto son gii boahtá mu maŋŋil, lea gievrrat go mun, inge mun leat dohkálaš nuollat su gápmagiidge. Son gásttaša din Bassi Vuoiŋŋain ja dolain. 12
3,12
13,3042
3,12 goaivu muorragáffal mas ledje govda bánit ja guhkes nađđa. Dainna bargoneavvuin bálkestedje luvvejuvvon gortniid bajás áibmui; sáđut manne biekka fárus, gortnit gahčče eatnamii.Sus lea goaivu gieđas, ja dainna son ráidne luvvejuvvon gortniid. Nisuid son čohkke láhtui, muhto sáđuid son boaldá dolas mii ii goassege čáskka.”

Jesusa gásta

13Dalle Jesus bođii Galileas Jordangáddái, vai Johannes gásttašivččii su. 14Muhto Johannes gilddii su ja dajai: “Mun dárbbašan ahte don gásttašat mu, ja don boađát mu lusa.” 15Muhto Jesus vástidii sutnje: “Mieđit dal dán! Dan láhkái moai ollašuhtte buot vanhurskkisvuođa.” Dalle Johannes mieđihii dan sutnje. 16

3,16
Esek 1,1
Joh 1,51
Apd 7,56
10,11
Go Jesus lei gásttašuvvon, de son čuožžilii čázis. Dalle albmi rahpasii, ja Jesus oinnii Ipmila Vuoiŋŋa boahtimin vuolás duvvá hámis ja luoitádeamen iežas badjelii. 17
3,17
1 Mos 22,2
Sál 2,7
Jes 42,1
Matt 12,18
17,5
2 Pet 1,17
Ja almmis gullui jietna: “Dát lea mu ráhkis Bárdni, su mun lean válljen.”

4

Jesus geahččaluvvo

41

4,1
Hebr 2,18
4,15
De Vuoigŋa doalvvui Jesusa meahccái, vai beargalat geahččalivččii su. 2
4,2
2 Mos 34,28
1 Gon 19,8
Go Jesus lei fástudan njealljelogi beaivvi ja njealljelogi ija, de son maŋimustá nealggui. 3
4,3
27,40
Dalle geahččaleaddji bođii su lusa ja dajai: “Jos don leat Ipmila Bárdni, de gohčo dáid geđggiid šaddat láibin!” 4
4,4
5 Mos 8,3
Joh 4,34
Muhto Jesus vástidii: “Lea čállojuvvon: Olmmoš ii eale dušše láibbiin, muhto juohke sánis mii boahtá Ipmila njálmmis.

5Dasto beargalat doalvvui su bassi gávpogii ja bijai su tempelmuvrra hárjji ala. 6

4,6
Sál 91,11č
Son dajai Jesusii: “Jos don leat Ipmila Bárdni, de bálkestahte dás vuolás! Dasgo lea čállojuvvon: Son gohčču eŋgeliiddis várjalit du; sii guddet du gieđaideasetguin, amat norddastit juolggi geađgái.

7

4,7
5 Mos 6,16
Jesus celkkii sutnje: “Lea maiddái čállojuvvon: Ale geahččal Hearrá, Ipmilat.

8Beargalat doalvvui su vel hui alla várrái, čájehii sutnje buot máilmmi riikkaid ja daid hearvásvuođa 9ja dajai: “Buot dán mun attán dutnje, jos fal luoitádat eatnamii ja rohkadalat mu.” 10

4,10
5 Mos 6,13
Matt 16,23
Dalle Jesus celkkii sutnje: “Mana eret, Sáhtán! Lea čállojuvvon: Rohkadala Hearrá, Ipmilat, ja bálval aivvestassii su.11
4,11
Hebr 1,14
Dalle beargalat manai su luhtte eret, ja su lusa bohte eŋgelat geat bálvaledje su.

Jesus máhccá Galileai

12

4,12
11,2
14,3
Go Jesus gulai ahte Johannes lei biddjojuvvon giddagassii, de son máhcai Galileai. 13
4,13
Jos 19,10–1632–39
Luk 4,31
Joh 2,12
Son vulggii Nasaretis ja ásai Kapernaumii, mii lea Galileajávrri gáttis Sebulona ja Naftali guovllus, 14vai ollašuvvá dat mii lea celkojuvvon profehta Jesaja bokte: 15
4,15–16
Jes 9,1č
4,15 Jordana don bealde >4,25.Sebulona eanan ja Naftali eanan jávregáttis, Jordana don bealde, báhkiniid Galilea 16
4,16
Luk 1,78č
Joh 1,9
8,12
Álbmot mii ásai seavdnjadasas, oinnii stuorra čuovgasa, ja daidda geat orro jápminsuoivana eatnamis, suonjardii čuovga. 17
4,17
3,210,7
Dan áiggi rájes Jesus sárdnidišgođii: “Jorgalehket, dasgo almmi riika lea boahtán lahka!”

Vuosttaš máhttájeaddjit

184,18 Galileajávrri gátti Galileajávri gohčoduvvo eará sajiin Gennesaretjávrin (gč. Luk 5,1) ja Tiberiasjávrin (vrd. Joh 6,1; 21,1). nuohti Guollebivdit atne uhca, jorba nuohtáža (3–5 m rastámihttu) maid sii suhpodedje guollespierru badjel. ▶ guollebivdu.Go Jesus lei vázzimin Galileajávrri gátti, de son oinnii guokte vieljaža, Simona gii gohčoduvvui Peterin, ja su vielja Andreasa. Soai leigga suohppumin nuohti jávrái, dasgo soai leigga guollebivdit. 19

4,19
13,47
Jesus celkkii sudnuide: “Vuolgi mu mielde, de mun dagan dudno olmmošbivdin.” 20
4,20
19,27
Soai guđiiga dallánaga firpmiid ja čuovvuleigga Jesusa.

21Go Jesus manai das ovddos, de son oinnii guokte eará vieljaža, Jakoba ja su vielja Johannesa, Sebedeusa bártniid. Soai leigga fatnasis áhčiineaskka Sebedeusiin čiktimin firpmiideaset. Jesus rávkkai sudno, 22ja dallánaga soai guđiiga fatnasa ja áhčiska ja čuovvuleigga Jesusa.

Jesus sárdnida ja buorida

23

4,23
3,29,35
4,23 synagogain juvddálaččaid čoakkalmasviesut. ▶ synagoga.Jesus vádjolii miehtá Galilea ja oahpahii synagogain, sárdnidii evangeliuma riikka birra ja buoridii olbmuin buot buozalvasaid ja váttuid. 24
4,24
12,15
14,35
Apd 10,38
4,24 Syria Roma provinsa Galilea oarjja- ja nuorttabealde. mánováddu Olbmot navde leat dakkár dávda man sivva lei mánu váikkuhus. Gč. Matt 17,15.Su beaggin viidánii doppe oppa Syriai. Su lusa buktojuvvojedje buot olbmot geain ledje máŋggalágán buozalvasat, daid geaid givssidedje bahás vuoiŋŋat, geain lei mánováddu ja geat ledje lápmásat, ja son buoridii sin. 254,25 Dekapolis greikkagiela mielde “logi gávpoga”. Dat lei logi gávpoga lihttu Gennesaretjávrri nuorttabealde ja nuortalulábealde. Gč. Mark 5,20. don bealde Jordana guovlu mii lei Jápmameara nuorta- ja davábealde; dan guovllu namma lea Perea.Su maŋis vádjoledje hui ollu olbmot. Sii ledje vuolgán Galileas ja Dekapolisa guovllus, Jerusalemis ja Judeas ja don bealde Jordana.