Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
25

Veardádus logi moarsebiiggá birra

251

25,1
Luk 12,35č
25,1 irggi ovddal Moarsi ustibat čoagganedje su geahčái. Ihkku irgi vieččai moarsis ja doalvvui su ja su ustibiid iežas vánhemiid geahčái gos sii ávvudedje heajaid.Dalle almmiriika sáhttá veardiduvvot logiin nuorra nieiddain geat válde lámppáideaset ja vulge olggos irggi ovddal. 2Viđas sis ledje jierpmeheamit ja viđas ledje jierpmálaččat. 3Jierpmeheamit válde lámppáideaset, muhto eai oljju daidda. 4Jierpmálaččat válde lámppáideaset ja vel oljolihtiid. 5Go irgi ádjánii, de sii buohkat oađestuvvagohte ja nohkke.

6Muhto gaskaija gullui čuorvvas: ‘Irgi boahtá! Mannet su ovddal!’ 7Dalle buot moarsebiiggát morihedje ja gárvvistedje lámppáideaset. 8Jierpmeheamit dadje jierpmálaččaide: ‘Addet midjiide veaháš oljju, min lámppát jáddet.’ 9Muhto jierpmálaččat vástidedje: ‘Eat atte, ii leat doarvái alcceseamet ja vel didjiide. Mannet baicca oastit dain geat vuvdet oljju.’ 10Muhto go sii ledje mannan oastit, de irgi bođii. Sii geat ledje ráhkkanan, manne suinna heajaide, ja uksa giddejuvvui. 11

25,11
Luk 13,25
Maŋŋil dat eará nieiddat bohte ja čurvo: ‘Hearrá, hearrá, rabas uvssa midjiide!’ 12
25,12
7,23
Muhto son vástidii sidjiide: ‘Duođaid, mun cealkkán didjiide: Mun in dovdda din.’ 13
25,13
24,42
Gohcet dan dihte, danne go dii ehpet dieđe beaivvi ehpetge diimmu.

Bálvaleddjiide oskkilduvvon ruđat

14Dalle geavvá ná: Olmmái lei fárremin eret eatnamis. Son rávkkai bálvaleddjiidis ja oskkildii sin háldui oppa opmodagas. 1525,15 taleantta Okta taleanta lea seammá go 6000 drakme dahje beaivebálkká. ▶ minttat.Oktii son attii vihtta taleantta, nubbái guokte ja goalmmádiigis ovtta, iešguhtiige su áhpiid mielde. De son fárrii eret eatnamis.

16Dat gii lei ožžon vihtta taleantta, vulggii dallánaga gávppašit daiguin ja vuittii vihtta eará taleantta. 17Nu maiddái dat gii lei ožžon guokte taleantta, vuittii guokte eará. 18Muhto dat gii lei ožžon ovtta taleantta, rokkai eatnamii rokki ja čiegai dasa hearrás ruđa.

19Guhkes áiggi geažes hearrá máhcai ja gáibidii bálvaleddjiin ruhtačilgehusa. 20Dat gii lei ožžon vihtta taleantta, buvttii eará vihtta dan viđa lassin ja dajai: ‘Hearrá, don addet munnje vihtta taleantta. Geahča, mun lean dienidan daiguin vihtta eará.’ 21

25,21
24,47
Luk 16,10
Hearrá celkkii: ‘Buorre! Don leat buorre ja oskkáldas bálvaleaddji. Don leat leamaš oskkáldas uhccánaččas, mun bijan du hálddašit ollu. Boađe hearrát ávvudoaluide!’ 22Maiddái dat gii lei ožžon guokte taleantta, bođii ja dajai: ‘Hearrá, don addet munnje guokte taleantta. Geahča, mun lean dienidan daiguin guokte eará.’ 23Hearrá celkkii sutnje: ‘Buorre! Don leat buorre ja oskkáldas bálvaleaddji. Don leat leamaš oskkáldas uhccánaččas, mun bijan du hálddašit ollu. Boađe hearrát ávvudoaluide!’

24De bođii dat gii lei ožžon dušše ovtta taleantta, ja dajai: ‘Hearrá, mun dihten du garra olmmájin. Don láddjet gosa it leat gilván, ja čohkket gosa it leat siepmana biđgen. 25Mun ledjen balus ja čihken du taleantta eatnamii. Dá lea du oapmi.’ 26Su hearrá dajai sutnje: ‘Don bahás ja láikkes bálvaleaddji! Don dihtet ahte mun láddjen maid in leat gilván, ja čohkken gosa in leat siepmana biđgen. 27Dan dihte don livččet galgan doalvut mu ruđa báŋkui, vai mun máhcadettiinan livččen ožžon oapmán ruoktot oktan reanttuin. 28Váldet danne sus taleantta ja addet dasa geas leat logi taleantta. 29

25,29
13,12
Mark 4,25
Luk 8,18
19,26
Juohkehažžii geas lea, addojuvvo, ja son oažžu valljugasat, muhto geas ii leat, das váldojuvvo eret vel datge mii sus lea. 30
25,30
8,12+
Bálkestehket dan gealbbohis bálvaleaddji olggos seavdnjadassii. Doppe sii čirrot ja gižahit bániid.’

Maŋimus duopmu

31

25,31
Sak 14,5
Matt 16,27
19,28
1 Tess 4,16
2 Tess 1,7
Go Olbmobárdni boahtá hearvásvuođastis oktan buot eŋgeliiddisguin, de son čohkána hearvásvuođas truvdnui. 32
25,32
Esek 34,14
Matt 13,49
2 Kor 5,10
Buot álbmogat čohkkejuvvojit su ovdii, ja son rátká sin dego geahčči rátká sávzzaid gáiccain. 33Sávzzaid son bidjá olgeš ja gáiccaid gurut beallái.

34De gonagas cealká daidda geat leat su olgeš bealde: ‘Bohtet, dii geaid mu Áhčči lea buressivdnidan. Dii beassabehtet dál árbet riikka mii lea leamaš ráhkaduvvon din várás máilmmi sivdnideami rájes. 35

25,35
Jes 58,7
Mun ledjen nealgumin, ja dii attiidet munnje borrat. Mun ledjen goikamin, ja dii attiidet munnje juhkat. Mun ledjen amas, ja dii válddiidet mu lusadet. 36
25,36
Hebr 13,2č
Jak 1,27
2,15
Mun ledjen álás, ja dii bivttasteiddet mu. Mun ledjen buohcamin, ja dii galledeiddet mu. Mun ledjen giddagasas, ja dii bođiidet mu lusa.’

37Dalle vanhurskásat vástidit sutnje: ‘Hearrá, goas mii oinniimet du nealgumin ja attiimet dutnje borrat, dahje goikamin ja attiimet dutnje juhkat? 38Goas mii oinniimet du amasin ja válddiimet du lusamet, dahje álásin ja bivttasteimmet du? 39Goas mii oinniimet du buohcamin dahje giddagasas ja galledeimmet du?’ 40

25,40
Sát 19,17
Matt 10,42
18,5
Gonagas vástida sidjiide: ‘Duođaid, mun cealkkán didjiide: Buot maid lehpet dahkan oktii dáin mu uhcimus vieljain, dan dii lehpet dahkan munnje.’

41

25,41
7,23
Mark 9,48
Jud 7
Alm 20,10
Dasto son cealká daidda geat leat su gurut bealde: ‘Mannet eret mu luhtte, dii geat lehpet garuhuvvon, agálaš dollii mii lea ráhkaduvvon beargalahkii ja su eŋgeliidda. 42Mun ledjen nealgumin, ehpetge dii addán munnje borrat. Mun ledjen goikamin, ehpetge dii addán munnje juhkat. 43Mun ledjen amas, ehpetge dii váldán mu lusadet. Mun ledjen álás, ehpetge dii bivttastan mu. Mun ledjen buohcamin ja giddagasas, ehpetge dii galledan mu.’

44Dalle siige jerret: ‘Hearrá, goas mii oinniimet du nealgumin dahje goikamin dahje amasin dahje álásin dahje buohcamin dahje giddagasas, eatge veahkehan du?’ 45Dalle son vástida sidjiide: ‘Duođaid, mun cealkkán didjiide: Buot maid lehpet guođđán dagakeahttá oktii dáin uhcimusain, dan dii lehpet guođđán dagakeahttá munnje.’

46

25,46
Dan 12,2
Joh 5,29
Apd 24,15
2 Kor 5,10
Ja nu sii vulget agálaš ráŋggáštussii, muhto vanhurskásat agálaš eallimii.”

26

Lihtodeapmi goddit Jesusa

261

26,1
7,28+
Go Jesus lei geargan sárdnideames, de son celkkii máhttájeddjiidasas: 2
26,2
2 Mos 12,1eč
“Dii diehtibehtet ahte guovtti beaivvi geažes leat beassážat. Dalle Olbmobárdni addojuvvo russiinávlejuvvot.” 3
26,3
Joh 11,47eč
26,3 bajimusbáhppa lei Jerusalema báhpaid njunušolmmái ja jođihii Ráđi. ▶ bajimusbáhppa. ▶ Ráđđi, Alla ráđđi.Seammá áigge bajimusbáhpat ja álbmoga vuorrasat čoahkkanedje bajimusbáhppa Kaifasa gárdimii 4ráđđádallat, mo sáhtášedje juonalašvuođain dohppet Jesusa vai besset goddit su. 5“Muhto ii fal basiid áigge”, sii dadje, “amaset olbmot stuimmáskit.”

Jesus vuidojuvvo Betanias

6Go Jesus lei Betanias spihtálaš Simona viesus, 726,7 divrras vuoiddas nardusvuoiddas, ráhkaduvvon nardusšattu ruohttasis, mii šaddá Lullinuorta-Asias. Vrd. All 1,12; 4,13č; Mark 14,3; Joh 12,3. alabasterbohttalis unna bohtalaš ráhkaduvvon gipsalágán ávdnasis.de su lusa bođii nisson geas lei alabasterbohttalis divrras vuoiddas. Go Jesus lei boradeamen, de nisson leikii dan su oaivái. 8Muhto go máhttájeaddjit dan oidne, de sii atne dan bahán. Sii dadje: “Vuoi makkár skihtardeapmi! 9Vuoidasa livččii sáhttán vuovdit buori haddái ja ruđaid addit gefiide.”

10Jesus fuobmái dan ja celkkii sidjiide: “Manne dii vuorjabehtet su? Son lea dahkan munnje buori dagu. 11

26,11
5 Mos 15,11
Geafit leat álo din luhtte, muhto mun in leat álo din luhtte. 12
26,12
Joh 19,40
Go son vuoiddai mu, de son dagai dan mu hávdádeami várás. 13Duođaid, mun cealkkán didjiide: Oppa máilmmis, gos ihkinassii evangelium sárdniduvvo, doppe sii muitalit maid son dagai ja muitet su.”

Judas beahttá Jesusa

14

26,14
Joh 11,57
Dalle okta dan guoktenuppelohkásis, gean namma lei Judas Iskariot, manai bajimusbáhpaid lusa 15
26,15
Sak 11,12
Matt 27,3eč
26,15 golbmalogi silbaruđa lei seammá go 120 beaivebálkká.ja dajai: “Maid addibehtet munnje jos mun attán su din gihtii?” Sii adde sutnje golbmalogi silbaruđa. 16Dan rájes son ozai liibba addit Jesusa sin gihtii.

Beassášmállásat

17

26,17
2 Mos 12,14eč
5 Mos 16,6
26,17 Suvrutkeahtes láibbi basiid Dát ledje basit mat gulle eanandollui ja biste vahku. Daid álgu ledje beassážat. ▶ suvrutkeahtes láibbi basit.Suvrutkeahtes láibbi basiid vuosttaš beaivvi máhttájeaddjit bohte Jesusa lusa ja jerre: “Gosa don dáhtut min ráhkadit alccesat beassášmállásiid?” 18Jesus celkkii: “Mannet gávpogii.” Son neavvui gean lusa sii galge mannat, ja gohčui dadjat sutnje: “Oahpaheaddji cealká: ‘Mu áigi lea lahka. Du luhtte mun boran beassášmállásiid oktan máhttájeddjiidanguin.’” 19Máhttájeaddjit dahke nugo Jesus lei gohččon, ja sii ráhkadedje beassášmállásiid.

20Go eahket lei šaddan, de Jesus manai beavdái dainna guoktenuppelohkásiin. 21

26,21
Joh 13,21eč
Go sii ledje boradeamen, de son celkkii: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Okta dis beahttá mu.” 22Dalle sii šadde morrašii, ja nubbi nuppi maŋis jearragođii sus: “Hearrá, in suige goit mun?” 23
26,23
Sál 41,10
26,23 buonjostii Beassášmállásiin adnojuvvui lihtti mas buonjostedje persilja sáltečáhcái. Gč. Joh 13,26.Jesus vástidii sidjiide: “Mu beahttá olmmái gii buonjostii gieđa gárrái oktanaga muinna. 24
26,24
Jes 53,9
Matt 18,7
Olbmobárdni vuolgá eret nugo lea čállojuvvon su birra, muhto vuoi dan olbmo gii beahttá Olbmobártni! Dan olbmui livččii buoret go son ii livčče oppa riegádange.” 25Judas, gii behtii su, jearai: “Rabbi, in suige mun goit leat?” Jesus vástidii: “Don dadjet dan ieš.”

Jesus ásaha eahkedismállásiid

26

26,26
Joh 6,53eč
1 Kor 11,23eč
26,26 giittii dás: rohkadalai giittusrohkosa. Gč. 14,19.Go sii ledje boradeamen, de Jesus válddii láibbi, giittii, doadjalii, attii dan máhttájeddjiidasas ja celkkii: “Váldet ja borret, dát lea mu rumaš.” 27De son válddii geara, giittii Ipmila, attii sidjiide ja celkkii: “Juhket dás, dii buohkat. 28
26,28
2 Mos 24,8
Jes 53,12
Jer 31,31eč
Sak 9,11
Hebr 8,6+
26,28 lihtu varra Jesusa boahttevaš jápmima varra veardiduvvo oaffarealli varain, mii boares lihtus nannii soabahusa Ipmila ja olbmuid gaskkas. Gč. 2 Mos 24,8.Dát lea mu varra, lihtu varra mii golggahuvvo eatnagiid ovddas suttuid ándagassii addojupmin. 29Mun cealkkán didjiide: Mun in šat máistte viidnemuora šaddosa ovdal go dan beaivvi go jugan ođđa viinni dinguin Áhččán riikkas.”

Jesus einnosta Petera biehttaleami

3026,30 máidnunlávlaga Sál 113-118 mat lávlojuvvojedje guoktin oassin beassášmállásiin.Go sii ledje lávlon máidnunlávlaga, de sii vulge Oljovárrái. 31

26,31
Sak 13,7
Joh 16,32
Dalle Jesus celkkii sidjiide: “Otná ija dii buohkat vearránehpet mus, danne go lea čállojuvvon: Mun časkkán geahčči, ja sávzzat bieđganit. 32
26,32
28,716
Muhto maŋŋil go mun lean čuožžilan jábmiid luhtte, de mun manan din ovdal Galileai.” 33Peter dajai sutnje: “Vaikko buot earát vearránivčče dus, de mun in goassege vearrán.” 34
26,34
Luk 22,34
Joh 13,38
26,34 ovdal go vuoncávaris bišku Dábálaččat vuoncávaris bišku vuosttaš geardde diibmu golmma áigge iđđedis.Jesus vástidii: “Duođaid, mun cealkkán dutnje: Otná ija, ovdal go vuoncávaris bišku, don biehttalat mu golmma geardde.” 35
26,35
26,69eč
Peter dajai: “Vaikko mun galggašin velá jápmit duinna, de mun in eisege biehttal du.” Nu dadje maiddái buot eará máhttájeaddjit.

Jesus rohkadallá Getsemanes

36

26,36
Joh 18,1
26,36 Getsemane hebreagillii gat-šemen, “oliivabohčingárri”.De Jesus oktan máhttájeddjiidisguin bođii báikái mii gohčoduvvui Getsemanen, ja celkkii sidjiide: “Čohkánehket dása dan boddii go mun manan duohko rohkadallat.” 37
26,37
17,1
Mark 1,29
3,16č
5,37
9,2
13,3
14,33
26,37 Sebedeusa bártni guoktá apostalat Jakob ja Johannes. Vrd. 10,2; 17,1; 20,20.Son válddii mielddis Petera ja Sebedeusa bártni guoktá. Son šaddagođii dal morrašii ja ballui, 38
26,38
Sál 42,612
43,5
Joh 12,27
ja son celkkii sidjiide: “Mu siellu lea lossa morrašis gitta jápmima rádjái. Orrot dás ja gohcet munnje guoibmin!” 39
26,39
Joh 6,38
Hebr 5,7č
Son manai dobbelažžii, luoitádii eatnamii muđolassii ja rohkadalai: “Áhčážan, jos lea vejolaš, de divtte dán geara mannat mu meattá. Allos dattetge šaddo nugo mun dáhtun, muhto nugo don dáhtut.” 40Son máhcai máhttájeddjiid lusa ja gávnnai sin oađđimin, ja son celkkii Peterii: “Ehpet dii veadján gohcit muinna ovttage diimmu. 4126,41 geahččalussii giktalus, fillehus. >4,1. oažži greikkagillii sarks. ▶ biergu, oažži ja varra.Gohcet ja rohkadallet, amadet šaddat geahččalussii. Vuoigŋa gal lea geargat, muhto oažži lea headju.” 42
26,42
6,10
Joh 18,11
Son manai nuppádassii eret ja rohkadalai: “Áhčážan, jos dát gearra ii sáhte mannat mu meattá, ja mun ferten dan juhkat, de šaddos du dáhttu.”

43Go son máhcai, de son gávnnai sin fas oađđimin, dasgo sin čalmmit ledje lossadat nahkáriin. 44

26,44
2 Kor 12,8
Ohpit son guđii sin dasa, manai fas dobbelažžii ja rohkadalai goalmmát geardde seammá rohkadusa. 45De son bođii máhttájeddjiid lusa ja celkkii: “Aingo dii lehpet oađđimin ja vuoiŋŋasteamen? Boddu lea boahtán. Olbmobárdni addojuvvo suttolaččaid gihtii. 46
26,46
Joh 14,31
Lihkket, vulgot! Dat gii beahttá mu, lea juo lahka.”

Jesus váldojuvvo gitta

47Go son lei ain sárdnumin, de bođii Judas, okta dan guoktenuppelohkásis, ja su fárus stuorra joavku mas ledje miehkit ja soappit. Sii bohte bajimusbáhpaid ja álbmoga vuorrasiid luhtte. 48Beahtti lei šiehtadan singuin mearkka: “Dat gean mun cummistan, son dat lea. Dohppejehket su.” 49Son manai dallánaga Jesusa lusa, dajai: “Bures, rabbi!” ja cummistii su. 50Jesus celkkii sutnje: “Ustiban, dál don leat dahkan iežat oasi.” Dalle olbmát bohte lagabui, dohppejedje Jesusa ja válde su fáŋgan.

51Okta dain geat ledje Jesusiin, rohttii miehki, časkkii bajimusbáhpa bálvaleaddji ja čuohpai sus bealji. 52

26,52
1 Mos 9,6
Alm 13,10
Dalle Jesus celkkii sutnje: “Nahket miehkát dohppii. Gii miehki rohtte, dat miehkkái gahččá. 5326,53 legiona stuorra romalaš soahteveagaossodat, sullii 6000 olbmá.Gáttátgo ahte mun in sáhtáše bivdit iežan Áhči vuolggahit dállánaga munnje eambbo go guoktenuppelohkái legiona eŋgeliid? 54
26,54
Jes 53,5eč
Muhto mo dalle ollašuvašedje čállagat mat celket ahte ná ferte dáhpáhuvvat?” 55
26,55
Mark 14,49
Luk 19,47
21,37
Joh 18,20
Seammá bottus son celkkii olmmošjovkui: “Dii lehpet vuolgán mihkiiguin ja soppiiguin váldit mu gitta, dego livččen rievvár. Juohke beaivvi mun čohkkájin tempelis ja oahpahin, ehpetge dii dohppen mu. 56
26,56
26,31
Muhto buot dát lea dáhpáhuvvan vai profehtaid čállagat ollašuvvet.” Dalle buot máhttájeaddjit guđđe su ja báhtaredje.

Jesus Alla ráđi ovddas

57Sii geat ledje váldán Jesusa gitta, dolvo su bajimusbáhppa Kaifasa lusa dohko gosa čáloahppavaččat ja vuorrasat ledje čoagganan. 5826,58 bálvaleddjiid navdimis bajimusbáhpa bálvaleaddjit. Vrd. “tempelfávttat” Luk 22,4.52; Apd 4,1; 5,24.Peter oavnnjildii su gitta bajimusbáhpa gárdima šilju rádjái. Doppe son čohkánii bálvaleddjiid gaskii vai beassá oaidnit mo loahpas geavvá.

5926,59 ráđđi juvddálaččaid alimus duopmostuollu ja stivrenásahus romalaččaid ráđđejumi áigge. ▶ ráđđi, Alla ráđđi.Bajimusbáhpat ja oppa ráđđi oččodedje vearreduođaštusa Jesusa vuostá, vai besset dubmet su jápmimii, 60muhto eai gávdnan, vaikko eatnat vearreduođašteaddjit bohte ovdan. Maŋimustá bohte ovdan guokte olbmá 61

26,61
Joh 2,19
geat dajaiga: “Dát olmmoš lea dadjan: Mun sáhtán gaikut Ipmila tempela eatnamii ja hukset dan fas golmma beaivvis.” 62Dalle bajimusbáhppa čuožžilii ja jearai: “Iigo dus leat mihkkege dadjamušaid sudno sivahallamiidda?” 63
26,63
Jes 53,7
Matt 16,1622,41eč
Muhto Jesus orui jávohaga. Bajimusbáhppa dajai: “Ealli Ipmila bokte mun vuortnuhan du cealkit midjiide, leatgo don Messias, Ipmila bárdni.” 64
26,64
Sál 110,1
Dan 7,13č
Matt 24,30+
26,64 Fámu Fápmu lea Ipmila namma.Jesus vástidii: “Don dadjet dan ieš. Ja mun cealkkán didjiide: Dás maŋás dii beassabehtet oaidnit Olbmobártni čohkkámin Fámu olgeš bealde ja boahtimin almmi balvvaid alde.” 6526,65 gaikkodii biktasiiddis morraša ja suorganeami mearka. Vrd. 1 Mos 37,29; 1 Sam 4,12. ▶ moraštanvierut.Dalle bajimusbáhppa gaikkodii biktasiiddis ja dajai: “Son lea bilkidan Ipmila. Maid mii dárbbašit velá eambbo duođašteddjiid? Dii lehpet gullan bilkádusa. 66
26,66
3 Mos 24,16
Joh 19,7
26,66 sivalaš jápmit 3 Mos 24,16 mielde olmmoš gii bilkida Ipmila galgá geađgáduvvot jámas. Alla ráđđi gávnnahii Jesusa sivalažžan ja dubmii su jápmimii.Maid árvalehpet?” Sii vástidedje: “Son lea sivalaš jápmit.” 67
26,67
Jes 50,6
De sii čolge su muođuid njeaiga ja čorbme su. Muhtumat spežžo su muođuide 68ja dadje: “Profehtastala, Messias, daja gii du čorpmai!”

Peter biehttala Jesusa

69Peter čohkkái olgun šiljus. Su lusa bođii biigá ja dajai: “Don maid ledjet Jesusiin, dainna galilealaččain.” 70Muhto Peter biehttalii buohkaid gullut ja dajai: “Mun in ipmir maid don sártnut.” 71Go son manai poartalatnjii, de eará biigá oinnii su ja dajai daidda geat ledje das čuožžumin: “Dát olmmái lei maiddái nasaretlaš Jesusiin.” 72Peter fas biehttalii ja vuortnui: “Mun in dovdda dien olbmo.” 73Maŋŋelaš bohte sii geat ledje čuožžumin das, Petera lusa ja dadje: “Don leat vissásii okta sis, dan gullá du suopmanis.” 74

26,74
26,34
Dalle Peter riemai garrudit ja vuordnut: “Mun in dovdda dien olbmá.” Dan seammás vuoncávaris biškkádii. 75Dalle Peter muitái maid Jesus lei cealkán sutnje: “Ovdal go vuoncávaris biškkáda, de don biehttalat mu golmma geardde.” Son manai olggos ja čierui bahččagit.

27

Jesus Pilatusa ovddas

271Iđedis buot bajimusbáhpat ja álbmoga vuorrasat mearridedje ahte Jesus galgá goddojuvvot. 2

27,2
Joh 18,28
27,2 eatnanhearrá Pilatus romalaš virgeolmmái gii ráđđii Judea provinssa 26–36 m.Kr. ▶ Roma riika.Sii čatne su, dolvo su eret ja adde su eatnanhearrá Pilatusa gihtii.

Judas sorbme iežas

3

27,3
26,14č
Go Judas, gii lei beahttán Jesusa, oinnii ahte Jesus lei dubmejuvvon, de son gáđai. Son doalvvui bajimusbáhpaide ja vuorrasiidda golbmalogi silbaruđa maid lei ožžon, 4ja dajai: “Mun suddudin go behtten vigihis vara.” Sii vástidedje: “Mii das guoská midjiide? Dat lea du iežat ášši.” 5Dalle Judas bálkestii ruđaid tempelii, vulggii doppe ja harcii iežas.

6Bajimusbáhpat válde ruđaid ja dadje: “Dát leat varraruđat, dáid ii leat lobálaš bidjat tempelbumbái.” 727,7 láirálihttedahkki bálseduodji.Ja sii mearridedje oastit daiguin láirálihttedahkki bealddu vierrásiid hávdebáikin. 827,8 Varrabealdu lei árbevieru mielde Hinnomleagi lulágeahčen. Gč. Jer 19,2.Dan dihte dat bealdu gohčoduvvo vel otná beaivvige Varrabealdun. 9

27,9
Jer 18,2č
19,1č
32,6eč
Sak 11,12č
Nu ollašuvai dat mii lea celkojuvvon profehta Jeremia bokte: Sii válde dan golbmalogi silbaruđa, hatti masa israellaččat árvvoštalle dán olbmá, 10ja adde daid máksun láirálihttedahkki bealddu ovddas, nugo Hearrá lei gohččon mu.

11Jesus dolvojuvvui eatnanhearrá ovdii. Eatnanhearrá jearai sus: “Leatgo don juvddálaččaid gonagas?” Jesus vástidii: “Don dajat dan ieš.” 12

27,12
Jes 53,7
Ja go bajimusbáhpat ja vuorrasat sivahalle su, de son ii vástidan maidege. 13Dalle Pilatus jearai sus: “Itgo don gula man garrasit sii sivahallet du?” 14Muhto Jesus ii vástidan sánige, ja eatnanhearrá imaštalai sakka.

15Basiid áigge eatnanhearrá lávii luoitit luovus ovtta fáŋgga gean olmmošjoavku dáhtui. 1627,16 Barabbas Muhtun giehtačállosiin “Jesus Barabbas”.Dan áigge lei giddagasas muhtun beakkálmas fáŋga gean namma lei Barabbas. 17Pilatus jearai dain geat ledje čoagganan: “Goappá dáhttubehtet mu luoitit luovus? Luoittángo mun Barabbasa vai Jesusa, gii gohčoduvvo Messiasin?” 18Dasgo son diđii ahte sii gáđašvuođas ledje addán Jesusa su gihtii.

19Go Pilatus lei čohkkámin duopmárstuolus, de su áhkká bijai sutnje sáni: “Ale daga maidege dán vuoiggalaš olbmái. Dasgo mus lei surgadis niehku mannan ija su dihte.”

20Muhto bajimusbáhpat ja vuorrasat sártnuhedje olbmuid gáibidit Barabbasa luovus ja jápminduomu Jesusii. 21

27,21
Apd 3,13č
Eatnanhearrá jearai: “Goappá dii dáhttubehtet mu luoitit luovus?” Sii vástidedje: “Barabbasa.” 2227,22 Russiinávle russiinávlejupmi lei earenoamáš hirpmus steavlidanvuohki maid romalaččat atne, dávjá šlávaid ja stuibmideddjiid heakkahuhttimii. ▶ russiinávlejupmi.Pilatus jearai: “Maid mun dalle dagan Jesusii, gii gohčoduvvo Messiasin?” Buohkat čurvo: “Russiinávle!” 23Pilatus jearai: “Maid baháid lea son dahkan?” Muhto sii čurvo ain jitnoseappot: “Russiinávle!” 24
27,24
5 Mos 21,6č
Go Pilatus oinnii ahte son ii sáhte dahkat maidege, ja ahte stuibmi ain vearránii, de son válddii čázi, basai gieđaid olbmuid oaidnut ja dajai: “Mun lean vigiheapme dán olbmá varrii. Dát lea din ášši.” 25
27,25
2 Sam 1,16
Apd 5,28
Buohkat čurvo ovtta jitnii: “Bohtos su varra min ja min mánáid badjelii!”

26Dalle Pilatus luittii Barabbasa luovus, muhto Jesusa son spihččehii ja attii russiinávlejuvvot.

Soalddáhat bilkidit Jesusa

2727,27 ladnái eatnanhearrá váldobáiki go son lei Jerusalemis. >Mark 15,16. fáktaveaga Romalaččain lei sierra soahteveahka mii lei biddjojuvvon Jerusalemii sihkkarastit ráfi ja ortnega allabasiid áigge. ▶ fáktaveahka.Eatnanhearrá soalddáhat dolvo Jesusa sisa ladnái ja čohkkejedje oppa fáktaveaga su birra. 28

27,28
Luk 23,11
Sii nuolahedje Jesusa ja gárvvuhedje sutnje rukses oalgebiktasa, 2927,29 soappi Soabbi lei gonagasa fámu mearka, dás dat adnojuvvo bilkun.bárgidedje bastilislánjáin kruvnnu su oaivái ja bidje soappi su olgeš gihtii. Sii čippostedje su ovdii ja dadje sutnje bilkidemiin: “Dearvva, juvddálaččaid gonagas!” 30
27,30
Jes 50,6
Ja sii čolge su njeaiga, válde sus soappi ja časke dainna su oaivái. 31Go sii ledje bilkidan su oalle botta, de sii nulle sus oalgebiktasa, gárvvuhedje sutnje su iežas biktasiid ja vulge doalvut su russiinávlejuvvot.

Jesus russiinávlejuvvo

3227,32 guoddit Jesusa ruossa navdimis doaresmuorra maid olbmot geat ledje dubmejuvvon jápmimii, fertejedje guoddit. >10,38.Dohko manadettiin sii deive Simon-nammasaš kyrenelaš olbmá ja bággejedje su guoddit Jesusa ruossa. 33Go sii bohte báikái mii gohčoduvvo Golgatan, Oaiveskálžobáikin, 3427,34 viinni … sáhppi jámihanávnnas. Lei dábálaš addit jámiheaddji juhkamuša daidda geat ledje dubmejuvvon jápmimii. Gč. Sál 69,22.de sii fálle Jesusii viinni masa lei seaguhuvvon sáhppi. Go son máisttii dan, de son ii dáhtton juhkat. 35

27,35
Sál 22,19
Go sii ledje russiinávlen Jesusa, de sii juogadedje su biktasiid vuorbádemiin. 36De sii čohkánedje dasa fáktet su. 37Su oaivvi bajábeallái sii bidje čállosa mas bođii ovdan su duomu sivva: “Dát lea Jesus, juvddálaččaid gonagas.”

38

27,38
Jes 53,12
Oktanaga Jesusiin russiinávlejuvvojedje guokte rievvára, nubbi su olgeš ja nubbi su gurut beallái. 39
27,39
Sál 22,8
109,25
Dat geat vázze meaddel, bilkidedje su. Sii bárde oaivvi 40
27,40
4,3
26,61
ja dadje: “Don gii veaját gaikut vuolás tempela ja hukset dan fas golmma beaivvis – beastte dál iežat, jos leat Ipmila bárdni, ja njieja vuolás ruossas!” 41Seammá láhkái bajimusbáhpat oktan čáloahppavaččaiguin ja vuorrasiiguin bilkidedje su ja dadje: 42
27,42
Joh 1,49
12,13
“Earáid son lea beastán, muhto iežas ii máhte beastit. Son lea Israela gonagas, njidjos dál vuolás ruossas! Dalle mii oskut sutnje. 43
27,43
Sál 22,9
Son lea dorvvastan Ipmilii. Gádjos dál Ipmil su, jos su ráhkista. Sonhan lea dadjan ahte lea Ipmila bárdni.” 44Seammá láhkái hiddjideigga su maiddái rievvára guovttos geat leigga russiinávlejuvvon oktanaga suinna.

Jesus jápmá

4527,45 guđát diimmus sullii diibmu 12. ovccát diimmu sullii diibmu 15.Guđát diimmus šattai seavdnjat miehtá oppa eatnama, ja dat bisttii gitta ovccát diimmu rádjái. 46

27,46
Sál 22,2
27,46 Eli … sabaktani Sitáhta lea čállojuvvon arameagillii.Ovccát diimmus Jesus čuorvvui alla jienain: “Eli, Eli, lema sabaktani?” Dat lea: “Ipmilan, Ipmilan, manne don leat mu guođđán?” 47Go muhtumat dain geat čužžo das, gulle dan, de sii dadje: “Son čuorvu Elia.” 48
27,48
Sál 69,22
27,48 suvrra viinniin juhkamuš seaguhuvvon čáziin; dan soalddáhat ja bargit juhke goikui. Gč. Rut 2,14.Dalán muhtun sis doamai viežžat guobbarasa, láktadii dan suvrra viinniin ja coggalii soabbegeahčái, vai beassá addit sutnje juhkat. 49Earát dadje: “Ale vuos! Gehččot, boahtágo Elia gádjut su.” 50Muhto Jesus čuorvvui fas alla jienain ja attii vuoiŋŋas.

51

27,51
2 Mos 26,31eč
Esek 37,12č
Hebr 10,20
27,51 tempela ovdaloavdda navdimis loavdda mii earuhii tempela bassi boaššu ja basimus boaššu. Vrd. 2 Mos 26,31eč; Hebr 9,3.Dalle tempela ovdaloavdda gaikánii guovdat, badjeravddas gitta vuolleravdii. Eanan doarggistii, bávttit luoddanadde, 52hávddit rahpasedje, ja eatnat jápmimii oađđán bassi olbmuid rupmašat čuožžiledje bajás. 53Sii vulge hávddiineaset, ja Jesusa bajásčuožžileami maŋŋil sii bohte bassi gávpogii ja almmustuvve eatnagiidda.

54

27,54
16,16
Go čuohtásaoaivámuš ja olbmát geat suinna ledje fáktemin Jesusa, oidne eatnama doarggisteamen ja buot mii dáhpáhuvai, de sii suorganedje sakka ja dadje: “Dát olmmái fertii leat Ipmila bárdni!”

55

27,55
Luk 8,2č
Maiddái máŋga nissona ledje dobbelaččas geahčadeamen dán. Sii ledje vádjolan Galilea rájes Jesusa mielde ja bálvalan su. 56
27,56
Joh 19,25
27,56 Maria Magdalena Maria.Sin searvvis ledje Maria Magdalena, Jakoba ja Josefa eadni Maria ja Sebedeusa bártniid eadni.

Jesus hávdáduvvo

57Go eahket lei šaddan, de dohko bođii Josef, rikkis arimatealaš, gii maiddái lei Jesusa máhttájeaddji. 58Son manai Pilatusa lusa ja ánuhii oažžut Jesusa rupmaša. Pilatus gohčui addit dan sutnje. 59Josef válddii rupmaša, giesai dan buhtis liidnái 60

27,60
Jes 53,9
ja bijai ođđa hávdái maid son lei čuolahan alccesis báktái. Son fierahii stuorra geađggi hávddi uksaráiggi ovdii ja vulggii eret. 61
27,61
27,56
Maria Magdalena ja nubbi Maria leigga maid das; soai čohkkáiga hávddi buohta.

6227,62 beaivvi maŋŋil ráhkkananbeaivvi sabbat mii lea lávvordat. Ráhkkananbeaivi lei bearjadat, go juvddálaččat ráhkkanedje sabbahii. Gč. Mark 15,42.Maŋit beaivvi, beaivvi maŋŋil ráhkkananbeaivvi, bajimusbáhpat ja farisealaččat manne searválagaid Pilatusa lusa. 63

27,63
16,21+
27,63 Golmma beaivvi geažes >16,21.Sii dadje: “Hearrá, mii muitit maid dát fillejeaddji dajai dalle go ain lei eallimin: ‘Golmma beaivvi geažes mun čuožžilan jábmiid luhtte’. 64Gohčo dan dihte fáktet hávddi goalmmát beaivvi rádjái, vai su máhttájeaddjit eai beasa suoládit su ja dadjat álbmogii: ‘Son lea čuožžilan jábmiid luhtte.’ Dalle maŋit fillehus šattašii bahábun go ovddit.” 65Pilatus vástidii: “Dás leat didjiide fávttat. Mannet ja gáhttejehket hávddi nu bures go máhttibehtet.” 66Sii vulge ja gáhttejedje hávddi nu ahte seailidedje geađggi ja bidje fávttaid.