Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
24

Maŋimuš áiggiid mearkkat ja Jesusa boahtin

241Go Jesus lei boahtán olggos tempelis ja lei vuolgaleamen, de su máhttájeaddjit bohte su lusa ja čujuhedje tempela viesuide. 2

24,2
Mi 3,12
Luk 19,44
Muhto Jesus celkkii sidjiide: “Oaidnibehtetgo buot dán? Duođaid, mun cealkkán didjiide: Buot gaikojuvvo eatnamii, dása ii báze geađgi geađggi ala.”

3Go Jesus de lei čohkkámin Oljováris eaige das lean earát, de máhttájeaddjit bohte su lusa ja dadje: “Muital midjiide goas dat dáhpáhuvvá. Ja mii lea du boahtima ja dán máilmmi loahpa mearka?”

4Jesus vástidii: “Váruhehket, vai ii oktage čádjit din. 5

24,5
24,23č
1 Joh 2,18
Eatnagat bohtet mu namas ja dadjet: ‘Mun lean Messias’, ja sii čádjidahttet olusiid. 6Dii gullabehtet soahtešláma ja soahteságaid, muhto allet dain suorgan. Nu ferte dáhpáhuvvat, muhto loahppa ii leat velá. 7
24,7
Jes 19,2
Álbmot čuožžila álbmoga vuostá ja riika riikka vuostá, ja ollu báikkiin lea nealgi ja eanandoarggástusat. 8Buot dát leat ávttaid álgu.

9

24,9
10,17eč
Joh 15,18č
16,2č
De sii áŧestit din ja goddet din, ja buot álbmogat vašuhit din mu nama dihte. 10
24,10
2 Tess 2,3
Dalle eatnagat vearránit, ja sii behttet ja vašuhit guhtet guimmiideaset. 11Ollu vearreprofehtat čuožžilit, ja sii fillejit eatnagiid. 12
24,12
2 Tim 3,1eč
Ja go lágahisvuohta lassána, de čoasku eatnagiid ráhkisvuohta. 13
24,13
10,22
Muhto gii bissu nanusin gitta loahpa rádjái, dat bestojuvvo. 14
24,14
28,19
Dán riikka evangelium sárdniduvvo miehtá oppa máilmmi duođaštussan buot álbmogiidda, ja de boahtá loahppa.

1524,15 bilideaddji fastivuođa Vrd. Dan 11,31; 12,11. Makkabealaččaid girjjiin (▶ kanon) dajaldat adnojuvvo báhkinlaš áltára birra maid Syria gonagas Antiokos 4. Epifanes ceggii Jerusalema tempela ovdii 168 o.Kr.Go dii oaidnibehtet bassi sajis čuožžumin bilideaddji fastivuođa man birra profehta Daniel lea sárdnon – váldos lohkki dán vuhtii! – 16de dalle fertejit buohkat geat leat Judeas, báhtarit váriide. 17

24,17
Luk 17,31
24,17 dáhki alde Dáhkki lei duolbbas, gč. Mark 2,4, ja doppe sáhtii golahit áiggi, gč. Apd 10,9.Dat gii lea dáhki alde, ii oaččo mannat viežžat maidege viesustis, 18iige dat gii lea bealddus, oaččo máhccat viežžat iežas oalgebiktasa. 19Vuoi áhpehemiid ja njamaheddjiid daid beivviid! 20Rohkadallet, amadet šaddat báhtarit dálvet dahje sabbahin. 21
24,21
Dan 12,1
Alm 7,14
Dalle áŧestus lea nu stuoris ahte dakkár ii leat leamaš máilmmi álggu rájes gitta otnáža rádjái iige šatta šat goassege. 22Jos dat áigi ii oaniduvvoše, de ii oktage olmmoš bestojuvvo. Muhto válljejuvvon olbmuid dihte diet áigi oaniduvvo.

23

24,23
24,5
Jos dalle muhtin dadjá didjiide: Dáppe lea Messias, dahje: Messias lea duoppe, de allet jáhke. 24
24,24
5 Mos 13,1eč
2 Tess 2,9č
1 Joh 2,18
Alm 13,13
Vearremessiasat ja vearreprofehtat čuožžilit, ja sii dahket stuorra mearkkaid ja oavdudaguid, nu ahte sii čádjidahttet velá válljejuvvon olbmuidge, juos vejolaš. 25Dál mun lean cealkán dan didjiide juo ovdal. 26Jos nappo didjiide daddjojuvvo: ‘Son lea meahcis’, de allet vuolgge dohko, dahje: ‘Son lea gámmáris’, de allet jáhke. 27Nugo álddagas šleađggáda nuortan ja čuvge almmi gitta oarjji rádjái, nu lea dalle go Olbmobárdni boahtá. 28
24,28
Luk 17,37
Gos rábbi lea, dasa čoagganit ráhtogoaskimat.

29

24,29
Jes 13,10
Joel 3,420
Hag 2,621
Alm 6,12eč
Muhto dallánaga daid beivviid áŧestusaid maŋŋil beaivváš sevnnjoda iige mánnu báitte. Násttit gahččet vuolás almmis ja almmi veagat lihkahuvvojit. 30
24,30
Dan 7,13č
Sak 12,1014
Matt 16,27
26,64
Apd 1,11
Alm 1,7
Dalle Olbmobártni mearka ihtá albmái. Buot máilmmi čearddat luibmet go oidnet Olbmobártni boahtimin almmi balvvaid siste stuorra fámuin ja hearvásvuođain. 31
24,31
5 Mos 30,4
Jes 27,13
Matt 13,41
1 Kor 15,52
1 Tess 4,16
Go stuorra báson čuodjá, de son vuolggaha eŋgeliiddis njealji almmiguvlui čohkket daid geaid son lea válljen, nuppi almmiravddas gitta nuppi almmiravdii.

3224,32 fiikonmuoras Eanaš Israela muorain leat álo lasttat, muhto fiikonmuorra massá lasttaid čakčat, ja de dasa šaddet ođđa iđut maŋŋit giđđat.Ohppet veardádusa fiikonmuoras: Go dan oavssit máihlot ja lasttat ihtigohtet, de dii diehtibehtet ahte geassi lea lahka. 33Nu maiddái dii, go oaidnibehtet buot dáid dáhpáhuvvamin, de diehtibehtet ahte son lea lahka, uvssas čuožžumin. 34

24,34
16,28
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dát buolva ii jávkka ovdal go buot dát dáhpáhuvvet. 35
24,35
Jes 40,8
51,6
Matt 5,18
Albmi ja eanan duššet, muhto mu sánit eai goassege dušša. 36
24,36
Apd 1,7
1 Tess 5,1č
Muhto dan beaivvi ja bottu ii dieđe oktage, eai almmi eŋgelat iige Bárdni, muhto duššefal Áhčči. 37
24,37
1 Mos 6–8
Nugo lei Noa beivviid, nu lea maiddái dalle go Olbmobárdni boahtá. 38Ovdal dulvvi olbmot borre ja juhke, náitaladde ja náite nieiddaideaset gitta dan beaivvi rádjái go Noa manai árkii. 39
24,39
2 Pet 3,6
Ii oktage váldán das vára, ovdal go dulvi bođii ja doalvvui sin buohkaid. Nu lea maiddái dalle go Olbmobárdni boahtá. 40Dalle leat guokte olbmá bealddus: Nubbi váldojuvvo, nubbi guđđojuvvo. 41Guokte nissona leat málemin milluin gortni: Nubbi váldojuvvo, nubbi guđđojuvvo. 42
24,42
25,13
Mark 13,35
Gohcet dan dihte, danne go dii ehpet dieđe guđe beaivvi din Hearrá boahtá. 43
24,43
1 Tess 5,2eč
2 Pet 3,10
Alm 3,3
16,15
Diihan áddebehtet ahte jos dáluisit dieđášii guđe idjagohcinvuorus suola boahtá, de son gozášii iige divttáše su gaikut vissosis. 44Lehket nappo diige gárvásat, danne go Olbmobárdni boahtá dakkár bottus go dii uhcimusat lehpet vuordimin.

Buorre ja bahás bálvaleaddji

45Gii dalle lea oskkáldas ja jierpmálaš bálvaleaddji gean su hearrá lea bidjan bálvaleddjiid ovdaolmmožin geahččat bearrái ahte buohkat ožžot borramuša rivttes áigái? 46Ávdugas dat bálvaleaddji gean su hearrá gávdná dahkamin nie go máhccá! 47

24,47
25,2123
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Su háldui hearrá oskkilda oppa opmodagas. 48Muhto jos bálvaleaddji lea bahá, de son jurddaša: ‘Mu hearrá ádjána boahtimis’, 49ja riepmá cábmit bálvalanguimmiidis ja borrat ja juhkat juhkkiid searvvis, 50de dan bálvaleaddji hearrá boahtá dan beaivvi maid son ii árvit ja dan bottu maid son ii dieđe, 51
24,51
8,12+
časká su jámas ja bidjá su seammá báikái go guoktilaččaid. Doppe čirrot ja gižahit bániid.

25

Veardádus logi moarsebiiggá birra

251

25,1
Luk 12,35č
25,1 irggi ovddal Moarsi ustibat čoagganedje su geahčái. Ihkku irgi vieččai moarsis ja doalvvui su ja su ustibiid iežas vánhemiid geahčái gos sii ávvudedje heajaid.Dalle almmiriika sáhttá veardiduvvot logiin nuorra nieiddain geat válde lámppáideaset ja vulge olggos irggi ovddal. 2Viđas sis ledje jierpmeheamit ja viđas ledje jierpmálaččat. 3Jierpmeheamit válde lámppáideaset, muhto eai oljju daidda. 4Jierpmálaččat válde lámppáideaset ja vel oljolihtiid. 5Go irgi ádjánii, de sii buohkat oađestuvvagohte ja nohkke.

6Muhto gaskaija gullui čuorvvas: ‘Irgi boahtá! Mannet su ovddal!’ 7Dalle buot moarsebiiggát morihedje ja gárvvistedje lámppáideaset. 8Jierpmeheamit dadje jierpmálaččaide: ‘Addet midjiide veaháš oljju, min lámppát jáddet.’ 9Muhto jierpmálaččat vástidedje: ‘Eat atte, ii leat doarvái alcceseamet ja vel didjiide. Mannet baicca oastit dain geat vuvdet oljju.’ 10Muhto go sii ledje mannan oastit, de irgi bođii. Sii geat ledje ráhkkanan, manne suinna heajaide, ja uksa giddejuvvui. 11

25,11
Luk 13,25
Maŋŋil dat eará nieiddat bohte ja čurvo: ‘Hearrá, hearrá, rabas uvssa midjiide!’ 12
25,12
7,23
Muhto son vástidii sidjiide: ‘Duođaid, mun cealkkán didjiide: Mun in dovdda din.’ 13
25,13
24,42
Gohcet dan dihte, danne go dii ehpet dieđe beaivvi ehpetge diimmu.

Bálvaleddjiide oskkilduvvon ruđat

14Dalle geavvá ná: Olmmái lei fárremin eret eatnamis. Son rávkkai bálvaleddjiidis ja oskkildii sin háldui oppa opmodagas. 1525,15 taleantta Okta taleanta lea seammá go 6000 drakme dahje beaivebálkká. ▶ minttat.Oktii son attii vihtta taleantta, nubbái guokte ja goalmmádiigis ovtta, iešguhtiige su áhpiid mielde. De son fárrii eret eatnamis.

16Dat gii lei ožžon vihtta taleantta, vulggii dallánaga gávppašit daiguin ja vuittii vihtta eará taleantta. 17Nu maiddái dat gii lei ožžon guokte taleantta, vuittii guokte eará. 18Muhto dat gii lei ožžon ovtta taleantta, rokkai eatnamii rokki ja čiegai dasa hearrás ruđa.

19Guhkes áiggi geažes hearrá máhcai ja gáibidii bálvaleddjiin ruhtačilgehusa. 20Dat gii lei ožžon vihtta taleantta, buvttii eará vihtta dan viđa lassin ja dajai: ‘Hearrá, don addet munnje vihtta taleantta. Geahča, mun lean dienidan daiguin vihtta eará.’ 21

25,21
24,47
Luk 16,10
Hearrá celkkii: ‘Buorre! Don leat buorre ja oskkáldas bálvaleaddji. Don leat leamaš oskkáldas uhccánaččas, mun bijan du hálddašit ollu. Boađe hearrát ávvudoaluide!’ 22Maiddái dat gii lei ožžon guokte taleantta, bođii ja dajai: ‘Hearrá, don addet munnje guokte taleantta. Geahča, mun lean dienidan daiguin guokte eará.’ 23Hearrá celkkii sutnje: ‘Buorre! Don leat buorre ja oskkáldas bálvaleaddji. Don leat leamaš oskkáldas uhccánaččas, mun bijan du hálddašit ollu. Boađe hearrát ávvudoaluide!’

24De bođii dat gii lei ožžon dušše ovtta taleantta, ja dajai: ‘Hearrá, mun dihten du garra olmmájin. Don láddjet gosa it leat gilván, ja čohkket gosa it leat siepmana biđgen. 25Mun ledjen balus ja čihken du taleantta eatnamii. Dá lea du oapmi.’ 26Su hearrá dajai sutnje: ‘Don bahás ja láikkes bálvaleaddji! Don dihtet ahte mun láddjen maid in leat gilván, ja čohkken gosa in leat siepmana biđgen. 27Dan dihte don livččet galgan doalvut mu ruđa báŋkui, vai mun máhcadettiinan livččen ožžon oapmán ruoktot oktan reanttuin. 28Váldet danne sus taleantta ja addet dasa geas leat logi taleantta. 29

25,29
13,12
Mark 4,25
Luk 8,18
19,26
Juohkehažžii geas lea, addojuvvo, ja son oažžu valljugasat, muhto geas ii leat, das váldojuvvo eret vel datge mii sus lea. 30
25,30
8,12+
Bálkestehket dan gealbbohis bálvaleaddji olggos seavdnjadassii. Doppe sii čirrot ja gižahit bániid.’

Maŋimus duopmu

31

25,31
Sak 14,5
Matt 16,27
19,28
1 Tess 4,16
2 Tess 1,7
Go Olbmobárdni boahtá hearvásvuođastis oktan buot eŋgeliiddisguin, de son čohkána hearvásvuođas truvdnui. 32
25,32
Esek 34,14
Matt 13,49
2 Kor 5,10
Buot álbmogat čohkkejuvvojit su ovdii, ja son rátká sin dego geahčči rátká sávzzaid gáiccain. 33Sávzzaid son bidjá olgeš ja gáiccaid gurut beallái.

34De gonagas cealká daidda geat leat su olgeš bealde: ‘Bohtet, dii geaid mu Áhčči lea buressivdnidan. Dii beassabehtet dál árbet riikka mii lea leamaš ráhkaduvvon din várás máilmmi sivdnideami rájes. 35

25,35
Jes 58,7
Mun ledjen nealgumin, ja dii attiidet munnje borrat. Mun ledjen goikamin, ja dii attiidet munnje juhkat. Mun ledjen amas, ja dii válddiidet mu lusadet. 36
25,36
Hebr 13,2č
Jak 1,27
2,15
Mun ledjen álás, ja dii bivttasteiddet mu. Mun ledjen buohcamin, ja dii galledeiddet mu. Mun ledjen giddagasas, ja dii bođiidet mu lusa.’

37Dalle vanhurskásat vástidit sutnje: ‘Hearrá, goas mii oinniimet du nealgumin ja attiimet dutnje borrat, dahje goikamin ja attiimet dutnje juhkat? 38Goas mii oinniimet du amasin ja válddiimet du lusamet, dahje álásin ja bivttasteimmet du? 39Goas mii oinniimet du buohcamin dahje giddagasas ja galledeimmet du?’ 40

25,40
Sát 19,17
Matt 10,42
18,5
Gonagas vástida sidjiide: ‘Duođaid, mun cealkkán didjiide: Buot maid lehpet dahkan oktii dáin mu uhcimus vieljain, dan dii lehpet dahkan munnje.’

41

25,41
7,23
Mark 9,48
Jud 7
Alm 20,10
Dasto son cealká daidda geat leat su gurut bealde: ‘Mannet eret mu luhtte, dii geat lehpet garuhuvvon, agálaš dollii mii lea ráhkaduvvon beargalahkii ja su eŋgeliidda. 42Mun ledjen nealgumin, ehpetge dii addán munnje borrat. Mun ledjen goikamin, ehpetge dii addán munnje juhkat. 43Mun ledjen amas, ehpetge dii váldán mu lusadet. Mun ledjen álás, ehpetge dii bivttastan mu. Mun ledjen buohcamin ja giddagasas, ehpetge dii galledan mu.’

44Dalle siige jerret: ‘Hearrá, goas mii oinniimet du nealgumin dahje goikamin dahje amasin dahje álásin dahje buohcamin dahje giddagasas, eatge veahkehan du?’ 45Dalle son vástida sidjiide: ‘Duođaid, mun cealkkán didjiide: Buot maid lehpet guođđán dagakeahttá oktii dáin uhcimusain, dan dii lehpet guođđán dagakeahttá munnje.’

46

25,46
Dan 12,2
Joh 5,29
Apd 24,15
2 Kor 5,10
Ja nu sii vulget agálaš ráŋggáštussii, muhto vanhurskásat agálaš eallimii.”

26

Lihtodeapmi goddit Jesusa

261

26,1
7,28+
Go Jesus lei geargan sárdnideames, de son celkkii máhttájeddjiidasas: 2
26,2
2 Mos 12,1eč
“Dii diehtibehtet ahte guovtti beaivvi geažes leat beassážat. Dalle Olbmobárdni addojuvvo russiinávlejuvvot.” 3
26,3
Joh 11,47eč
26,3 bajimusbáhppa lei Jerusalema báhpaid njunušolmmái ja jođihii Ráđi. ▶ bajimusbáhppa. ▶ Ráđđi, Alla ráđđi.Seammá áigge bajimusbáhpat ja álbmoga vuorrasat čoahkkanedje bajimusbáhppa Kaifasa gárdimii 4ráđđádallat, mo sáhtášedje juonalašvuođain dohppet Jesusa vai besset goddit su. 5“Muhto ii fal basiid áigge”, sii dadje, “amaset olbmot stuimmáskit.”

Jesus vuidojuvvo Betanias

6Go Jesus lei Betanias spihtálaš Simona viesus, 726,7 divrras vuoiddas nardusvuoiddas, ráhkaduvvon nardusšattu ruohttasis, mii šaddá Lullinuorta-Asias. Vrd. All 1,12; 4,13č; Mark 14,3; Joh 12,3. alabasterbohttalis unna bohtalaš ráhkaduvvon gipsalágán ávdnasis.de su lusa bođii nisson geas lei alabasterbohttalis divrras vuoiddas. Go Jesus lei boradeamen, de nisson leikii dan su oaivái. 8Muhto go máhttájeaddjit dan oidne, de sii atne dan bahán. Sii dadje: “Vuoi makkár skihtardeapmi! 9Vuoidasa livččii sáhttán vuovdit buori haddái ja ruđaid addit gefiide.”

10Jesus fuobmái dan ja celkkii sidjiide: “Manne dii vuorjabehtet su? Son lea dahkan munnje buori dagu. 11

26,11
5 Mos 15,11
Geafit leat álo din luhtte, muhto mun in leat álo din luhtte. 12
26,12
Joh 19,40
Go son vuoiddai mu, de son dagai dan mu hávdádeami várás. 13Duođaid, mun cealkkán didjiide: Oppa máilmmis, gos ihkinassii evangelium sárdniduvvo, doppe sii muitalit maid son dagai ja muitet su.”

Judas beahttá Jesusa

14

26,14
Joh 11,57
Dalle okta dan guoktenuppelohkásis, gean namma lei Judas Iskariot, manai bajimusbáhpaid lusa 15
26,15
Sak 11,12
Matt 27,3eč
26,15 golbmalogi silbaruđa lei seammá go 120 beaivebálkká.ja dajai: “Maid addibehtet munnje jos mun attán su din gihtii?” Sii adde sutnje golbmalogi silbaruđa. 16Dan rájes son ozai liibba addit Jesusa sin gihtii.

Beassášmállásat

17

26,17
2 Mos 12,14eč
5 Mos 16,6
26,17 Suvrutkeahtes láibbi basiid Dát ledje basit mat gulle eanandollui ja biste vahku. Daid álgu ledje beassážat. ▶ suvrutkeahtes láibbi basit.Suvrutkeahtes láibbi basiid vuosttaš beaivvi máhttájeaddjit bohte Jesusa lusa ja jerre: “Gosa don dáhtut min ráhkadit alccesat beassášmállásiid?” 18Jesus celkkii: “Mannet gávpogii.” Son neavvui gean lusa sii galge mannat, ja gohčui dadjat sutnje: “Oahpaheaddji cealká: ‘Mu áigi lea lahka. Du luhtte mun boran beassášmállásiid oktan máhttájeddjiidanguin.’” 19Máhttájeaddjit dahke nugo Jesus lei gohččon, ja sii ráhkadedje beassášmállásiid.

20Go eahket lei šaddan, de Jesus manai beavdái dainna guoktenuppelohkásiin. 21

26,21
Joh 13,21eč
Go sii ledje boradeamen, de son celkkii: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Okta dis beahttá mu.” 22Dalle sii šadde morrašii, ja nubbi nuppi maŋis jearragođii sus: “Hearrá, in suige goit mun?” 23
26,23
Sál 41,10
26,23 buonjostii Beassášmállásiin adnojuvvui lihtti mas buonjostedje persilja sáltečáhcái. Gč. Joh 13,26.Jesus vástidii sidjiide: “Mu beahttá olmmái gii buonjostii gieđa gárrái oktanaga muinna. 24
26,24
Jes 53,9
Matt 18,7
Olbmobárdni vuolgá eret nugo lea čállojuvvon su birra, muhto vuoi dan olbmo gii beahttá Olbmobártni! Dan olbmui livččii buoret go son ii livčče oppa riegádange.” 25Judas, gii behtii su, jearai: “Rabbi, in suige mun goit leat?” Jesus vástidii: “Don dadjet dan ieš.”

Jesus ásaha eahkedismállásiid

26

26,26
Joh 6,53eč
1 Kor 11,23eč
26,26 giittii dás: rohkadalai giittusrohkosa. Gč. 14,19.Go sii ledje boradeamen, de Jesus válddii láibbi, giittii, doadjalii, attii dan máhttájeddjiidasas ja celkkii: “Váldet ja borret, dát lea mu rumaš.” 27De son válddii geara, giittii Ipmila, attii sidjiide ja celkkii: “Juhket dás, dii buohkat. 28
26,28
2 Mos 24,8
Jes 53,12
Jer 31,31eč
Sak 9,11
Hebr 8,6+
26,28 lihtu varra Jesusa boahttevaš jápmima varra veardiduvvo oaffarealli varain, mii boares lihtus nannii soabahusa Ipmila ja olbmuid gaskkas. Gč. 2 Mos 24,8.Dát lea mu varra, lihtu varra mii golggahuvvo eatnagiid ovddas suttuid ándagassii addojupmin. 29Mun cealkkán didjiide: Mun in šat máistte viidnemuora šaddosa ovdal go dan beaivvi go jugan ođđa viinni dinguin Áhččán riikkas.”

Jesus einnosta Petera biehttaleami

3026,30 máidnunlávlaga Sál 113-118 mat lávlojuvvojedje guoktin oassin beassášmállásiin.Go sii ledje lávlon máidnunlávlaga, de sii vulge Oljovárrái. 31

26,31
Sak 13,7
Joh 16,32
Dalle Jesus celkkii sidjiide: “Otná ija dii buohkat vearránehpet mus, danne go lea čállojuvvon: Mun časkkán geahčči, ja sávzzat bieđganit. 32
26,32
28,716
Muhto maŋŋil go mun lean čuožžilan jábmiid luhtte, de mun manan din ovdal Galileai.” 33Peter dajai sutnje: “Vaikko buot earát vearránivčče dus, de mun in goassege vearrán.” 34
26,34
Luk 22,34
Joh 13,38
26,34 ovdal go vuoncávaris bišku Dábálaččat vuoncávaris bišku vuosttaš geardde diibmu golmma áigge iđđedis.Jesus vástidii: “Duođaid, mun cealkkán dutnje: Otná ija, ovdal go vuoncávaris bišku, don biehttalat mu golmma geardde.” 35
26,35
26,69eč
Peter dajai: “Vaikko mun galggašin velá jápmit duinna, de mun in eisege biehttal du.” Nu dadje maiddái buot eará máhttájeaddjit.

Jesus rohkadallá Getsemanes

36

26,36
Joh 18,1
26,36 Getsemane hebreagillii gat-šemen, “oliivabohčingárri”.De Jesus oktan máhttájeddjiidisguin bođii báikái mii gohčoduvvui Getsemanen, ja celkkii sidjiide: “Čohkánehket dása dan boddii go mun manan duohko rohkadallat.” 37
26,37
17,1
Mark 1,29
3,16č
5,37
9,2
13,3
14,33
26,37 Sebedeusa bártni guoktá apostalat Jakob ja Johannes. Vrd. 10,2; 17,1; 20,20.Son válddii mielddis Petera ja Sebedeusa bártni guoktá. Son šaddagođii dal morrašii ja ballui, 38
26,38
Sál 42,612
43,5
Joh 12,27
ja son celkkii sidjiide: “Mu siellu lea lossa morrašis gitta jápmima rádjái. Orrot dás ja gohcet munnje guoibmin!” 39
26,39
Joh 6,38
Hebr 5,7č
Son manai dobbelažžii, luoitádii eatnamii muđolassii ja rohkadalai: “Áhčážan, jos lea vejolaš, de divtte dán geara mannat mu meattá. Allos dattetge šaddo nugo mun dáhtun, muhto nugo don dáhtut.” 40Son máhcai máhttájeddjiid lusa ja gávnnai sin oađđimin, ja son celkkii Peterii: “Ehpet dii veadján gohcit muinna ovttage diimmu. 4126,41 geahččalussii giktalus, fillehus. >4,1. oažži greikkagillii sarks. ▶ biergu, oažži ja varra.Gohcet ja rohkadallet, amadet šaddat geahččalussii. Vuoigŋa gal lea geargat, muhto oažži lea headju.” 42
26,42
6,10
Joh 18,11
Son manai nuppádassii eret ja rohkadalai: “Áhčážan, jos dát gearra ii sáhte mannat mu meattá, ja mun ferten dan juhkat, de šaddos du dáhttu.”

43Go son máhcai, de son gávnnai sin fas oađđimin, dasgo sin čalmmit ledje lossadat nahkáriin. 44

26,44
2 Kor 12,8
Ohpit son guđii sin dasa, manai fas dobbelažžii ja rohkadalai goalmmát geardde seammá rohkadusa. 45De son bođii máhttájeddjiid lusa ja celkkii: “Aingo dii lehpet oađđimin ja vuoiŋŋasteamen? Boddu lea boahtán. Olbmobárdni addojuvvo suttolaččaid gihtii. 46
26,46
Joh 14,31
Lihkket, vulgot! Dat gii beahttá mu, lea juo lahka.”

Jesus váldojuvvo gitta

47Go son lei ain sárdnumin, de bođii Judas, okta dan guoktenuppelohkásis, ja su fárus stuorra joavku mas ledje miehkit ja soappit. Sii bohte bajimusbáhpaid ja álbmoga vuorrasiid luhtte. 48Beahtti lei šiehtadan singuin mearkka: “Dat gean mun cummistan, son dat lea. Dohppejehket su.” 49Son manai dallánaga Jesusa lusa, dajai: “Bures, rabbi!” ja cummistii su. 50Jesus celkkii sutnje: “Ustiban, dál don leat dahkan iežat oasi.” Dalle olbmát bohte lagabui, dohppejedje Jesusa ja válde su fáŋgan.

51Okta dain geat ledje Jesusiin, rohttii miehki, časkkii bajimusbáhpa bálvaleaddji ja čuohpai sus bealji. 52

26,52
1 Mos 9,6
Alm 13,10
Dalle Jesus celkkii sutnje: “Nahket miehkát dohppii. Gii miehki rohtte, dat miehkkái gahččá. 5326,53 legiona stuorra romalaš soahteveagaossodat, sullii 6000 olbmá.Gáttátgo ahte mun in sáhtáše bivdit iežan Áhči vuolggahit dállánaga munnje eambbo go guoktenuppelohkái legiona eŋgeliid? 54
26,54
Jes 53,5eč
Muhto mo dalle ollašuvašedje čállagat mat celket ahte ná ferte dáhpáhuvvat?” 55
26,55
Mark 14,49
Luk 19,47
21,37
Joh 18,20
Seammá bottus son celkkii olmmošjovkui: “Dii lehpet vuolgán mihkiiguin ja soppiiguin váldit mu gitta, dego livččen rievvár. Juohke beaivvi mun čohkkájin tempelis ja oahpahin, ehpetge dii dohppen mu. 56
26,56
26,31
Muhto buot dát lea dáhpáhuvvan vai profehtaid čállagat ollašuvvet.” Dalle buot máhttájeaddjit guđđe su ja báhtaredje.

Jesus Alla ráđi ovddas

57Sii geat ledje váldán Jesusa gitta, dolvo su bajimusbáhppa Kaifasa lusa dohko gosa čáloahppavaččat ja vuorrasat ledje čoagganan. 5826,58 bálvaleddjiid navdimis bajimusbáhpa bálvaleaddjit. Vrd. “tempelfávttat” Luk 22,4.52; Apd 4,1; 5,24.Peter oavnnjildii su gitta bajimusbáhpa gárdima šilju rádjái. Doppe son čohkánii bálvaleddjiid gaskii vai beassá oaidnit mo loahpas geavvá.

5926,59 ráđđi juvddálaččaid alimus duopmostuollu ja stivrenásahus romalaččaid ráđđejumi áigge. ▶ ráđđi, Alla ráđđi.Bajimusbáhpat ja oppa ráđđi oččodedje vearreduođaštusa Jesusa vuostá, vai besset dubmet su jápmimii, 60muhto eai gávdnan, vaikko eatnat vearreduođašteaddjit bohte ovdan. Maŋimustá bohte ovdan guokte olbmá 61

26,61
Joh 2,19
geat dajaiga: “Dát olmmoš lea dadjan: Mun sáhtán gaikut Ipmila tempela eatnamii ja hukset dan fas golmma beaivvis.” 62Dalle bajimusbáhppa čuožžilii ja jearai: “Iigo dus leat mihkkege dadjamušaid sudno sivahallamiidda?” 63
26,63
Jes 53,7
Matt 16,1622,41eč
Muhto Jesus orui jávohaga. Bajimusbáhppa dajai: “Ealli Ipmila bokte mun vuortnuhan du cealkit midjiide, leatgo don Messias, Ipmila bárdni.” 64
26,64
Sál 110,1
Dan 7,13č
Matt 24,30+
26,64 Fámu Fápmu lea Ipmila namma.Jesus vástidii: “Don dadjet dan ieš. Ja mun cealkkán didjiide: Dás maŋás dii beassabehtet oaidnit Olbmobártni čohkkámin Fámu olgeš bealde ja boahtimin almmi balvvaid alde.” 6526,65 gaikkodii biktasiiddis morraša ja suorganeami mearka. Vrd. 1 Mos 37,29; 1 Sam 4,12. ▶ moraštanvierut.Dalle bajimusbáhppa gaikkodii biktasiiddis ja dajai: “Son lea bilkidan Ipmila. Maid mii dárbbašit velá eambbo duođašteddjiid? Dii lehpet gullan bilkádusa. 66
26,66
3 Mos 24,16
Joh 19,7
26,66 sivalaš jápmit 3 Mos 24,16 mielde olmmoš gii bilkida Ipmila galgá geađgáduvvot jámas. Alla ráđđi gávnnahii Jesusa sivalažžan ja dubmii su jápmimii.Maid árvalehpet?” Sii vástidedje: “Son lea sivalaš jápmit.” 67
26,67
Jes 50,6
De sii čolge su muođuid njeaiga ja čorbme su. Muhtumat spežžo su muođuide 68ja dadje: “Profehtastala, Messias, daja gii du čorpmai!”

Peter biehttala Jesusa

69Peter čohkkái olgun šiljus. Su lusa bođii biigá ja dajai: “Don maid ledjet Jesusiin, dainna galilealaččain.” 70Muhto Peter biehttalii buohkaid gullut ja dajai: “Mun in ipmir maid don sártnut.” 71Go son manai poartalatnjii, de eará biigá oinnii su ja dajai daidda geat ledje das čuožžumin: “Dát olmmái lei maiddái nasaretlaš Jesusiin.” 72Peter fas biehttalii ja vuortnui: “Mun in dovdda dien olbmo.” 73Maŋŋelaš bohte sii geat ledje čuožžumin das, Petera lusa ja dadje: “Don leat vissásii okta sis, dan gullá du suopmanis.” 74

26,74
26,34
Dalle Peter riemai garrudit ja vuordnut: “Mun in dovdda dien olbmá.” Dan seammás vuoncávaris biškkádii. 75Dalle Peter muitái maid Jesus lei cealkán sutnje: “Ovdal go vuoncávaris biškkáda, de don biehttalat mu golmma geardde.” Son manai olggos ja čierui bahččagit.