Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
19

Náittosdilli ja earráneapmi

191

19,1
7,28+
Go Jesus lei sárdnon visot dán, de son vulggii Galileas ja bođii Judeai Jordana nuppe beallái. 2Ollu olbmot bohte su maŋis, ja son buoridii sin doppe. 3Su lusa bohte muhtin farisealaččat geat dáhtto geahččalit su, ja jerre: “Oažžugo olmmái earránit áhkástis man ihkinassii ášši dihte?” 4
19,4
1 Mos 1,27
Son vástidii sidjiide: “Almma dii lehpet lohkan ahte Sivdnideaddji álggus sivdnidii sudno olmmájin ja nissonin?” 5
19,5
1 Mos 2,24
Ja son celkkii vel: “Dan dihte olmmái guođđá áhčis ja eatnis ja eallá áhkáinis, ja dat guovttis šaddaba oktan oažžin. 6Dalle soai nappo eaba leat šat guokte, muhto okta. Maid Ipmil lea ovttastahttán, dan ii olmmoš oaččo earuhit.” 7
19,7
5,31+
Farisealaččat jerre sus: “Manne dalle Moses lea mearridan ahte jos boadnjá earrána áhkástis, de son galgá addit sutnje earrogirjji?” 8Son vástidii: “Din váimmu garasvuođa dihte Moses suovai din earránit áhkásteattet, muhto álggu rájes ii lean nu. 9
19,9
5,32+
Mun cealkkán didjiide: Gii earrána áhkástis mange eará siva go fuorrávuođa dihte ja náitala nuppiin, dat rihkku náittosdili.”

10Máhttájeaddjit dadje sutnje: “Jos nu lea olbmá ja áhká gaskavuohta, de lea buoret orrut náitalkeahttá.” 11

19,11
1 Kor 7,7917
Muhto son vástidii: “Eai buohkat sáhte áddet dán sáni, dušše sii geaidda dat addojuvvo. 12Muhtimat leat riegádeami rájes dohkkemeahttumat náittosdillái, muhtimiid leat olbmot dahkan dakkárin, ja leat muhtimat geat ieža leat válljen náitalkeahttáivuođa almmi riikka dihte. Áddejehkos dán dat gii sáhteš.”

Jesus ja mánát

1319,13 mánážiid mánát.Olbmot bukte Jesusa lusa uhca mánážiid, vai son bijašii gieđaid daid ala ja rohkadalašii, muhto máhttájeaddjit šiggo olbmuid. 14

19,14
18,3
De Jesus celkkii: “Diktet mánážiid orrut, allet hehtte sin boahtimis mu lusa. Dasgo almmi riika gullá dakkáraččaide.” 15Ja son bijai gieđaid sin ala ja dasto son vulggii das eret.

Rikkis nuorra olmmái

16Muhtin olmmái bođii Jesusa lusa ja jearai: “Oahpaheaddji, maid buriid mun galggan dahkat vai oaččun agálaš eallima?” 17

19,17
Luk 10,28
Jesus vástidii: “Manne don jearat mus mii lea buorre? Dušše okta lea buorre. Muhto jos dáhtut beassat eallimii, de doala báhkkomiid.” 18
19,18
2 Mos 20,12eč
Son jearai: “Guđiid?” Jesus vástidii: “Don it oaččo goddit, don it oaččo rihkkut náittosdili, don it oaččo suoládit, don it oaččo cealkit vearreduođaštusa, 19
19,19
3 Mos 19,18
gudnejahte áhčát ja eatnát ja ráhkis lagamuččat nugo iežat.20Nuorra olmmái dajai sutnje: “Buot dáid mun lean doallan, mii mus vel váilu?” 21
19,21
6,19eč
19,21 ollis Evangeliumiin greikkagiel sátni teleios adnojuvvo dušše dás ja 5,48 mas dat lea jorgaluvvon “ollásat”.Jesus vástidii: “Jos dáhtut leat ollis, de mana ja vuovdde buot mii dus lea, ja atte gefiide. Dalle dus lea dávvir almmis. Boađe dasto ja čuovo mu.” 22Go nuorra olmmái gulai vástádusa, de son vulggii eret morrašis, danne go sus lei ollu opmodat.

23

19,23
1 Tim 6,9č
Jesus celkkii máhttájeddjiidasas: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Váttis lea rikkis olbmui beassat almmi riikii. 24Mun cealkkán didjiide: Álkit lea kamelii mannat nállošalmmi čađa go riggái beassat Ipmila riikii.” 25Go máhttájeaddjit dan gulle, de sii hirpmástuvve ja jerre: “Gii dalle sáhttá bestojuvvot?” 26
19,26
1 Mos 18,14
Job 42,2
Luk 1,37
Jesus geahčai sidjiide ja celkkii: “Olbmuide dat gal lea veadjemeahttun, muhto Ipmilii buot lea vejolaš.”

27

19,27
4,20
Dalle Peter dajai: “Mii leat guođđán visot ja čuvvon du. Maid mii das oažžut?” 28
19,28
Dan 7,9č
Matt 25,31Luk 22,30
1 Kor 6,2
Alm 3,21
Jesus celkkii sidjiide: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Go máilbmi riegáda ođđasis ja Olbmobárdni čohkána hearvásvuođas truvdnui, de dii geat lehpet čuvvon mu, oažžubehtet čohkkát guoktenuppelohkái truvnnus ja dubmet Israela guoktenuppelohkái čeardda. 29
19,29
6,33
Juohkehaš gii mu nama dihte lea guođđán viesus, vieljaidis dahje oappáidis, áhčis, eatnis dahje mánáidis dahje bealdduidis, oažžu čuođigeardásaččat ruoktot ja árbe agálaš eallima. 30
19,30
20,16
Luk 13,30
Muhto eatnagat geat leat vuosttamuččat, šaddet maŋimužžan ja maŋimuččat vuosttamužžan.

20

Viidnegárdebargiid bálká

201Almmiriika lea veardideames dáluisidin gii árrat iđedis vulggii bálkáhit bargiid viidnegárdásis. 2Son soabai bargiiguin beaivebálkán ovtta denára ja vuolggahii sin viidnegárdái. 320,3 Goalmmát diimmus sullii diibmu 9. idja ja beaivi.Goalmmát diimmus son vulggii fas olggos ja oinnii muhtumiid čuožžumin joavdelassan márkanšiljus. 4Son dajai sidjiide: ‘Mannet diige mu viidnegárdái! Mun mávssán didjiide dan mii lea vuoigat.’ 5Olbmát manne. Guđát ja ovccát diimmus son vulggii fas olggos ja dagai seammá láhkái. 6Go son dasto oktanuppelogát diimmus manai olggos, de son oinnii velá muhtun joavdelasaid ja jearai sis: ‘Manne dii čuožžubehtet dás joavdelassan geažos beaivvi?’ 7Sii vástidedje: ‘Ii oktage leat min bálkáhan.’ Son dajai sidjiide: ‘Mannet diige mu viidnegárdái.’

8

20,8
5 Mos 24,14č
Go šattai eahket, de viidnegárddi eaiggát dajai dállodoallásis: ‘Rávkka bargiid ja atte sidjiide bálkká, maŋimuččaide vuos ja vuosttamuččaide easkka das maŋŋil.’ 9Dat geat ledje bálkáhuvvon oktanuppelogát diimmus, bohte ja ožžo denára guhtege. 10Go vuosttamuččat bohte, de sii gádde oažžut eambbo, muhto sii maid ožžo denára. 11Dalle sii nimmorišgohte ja dadje dáluisidii: 12‘Dát geat bohte maŋimužžan, leat bargan dušše ovtta diimmu, ja don leat addán sidjiide seammá bálkká go midjiide geat leat gillán beaivvi noađi ja báhka.’ 13Muhto dáluisit celkkii muhtumii sis: ‘Ustiban, in mun daga dutnje veriid. Almma moai soabaime bálkán ovtta denára? 14Váldde dan mii lea du, ja mana. Mun dáhtun addit maŋimužžiige seammá mađe go dutnje, 15
20,15
Rom 9,19eč
ja gal suige mun oaččun dahkat iežan opmodagain maid dáhtun? Vai anátgo don bahán dan ahte mun lean buorre?’ 16
20,16
19,30+
Nu maŋimuččat šaddet vuosttamužžan ja vuosttamuččat maŋimužžan.”

Jesus einnosta vel oktii iežas jápmima

17Go sii de ledje mannamin Jerusalema geainnu, de Jesus válddii guoktenuppelohkái máhttájeaddjis sierra ja sártnui sidjiide manadettiin: 18

20,18
16,21
17,22č
“Geahča, mii mannat bajás Jerusalemii, ja Olbmobárdni addojuvvo bajimusbáhpaid ja čáloahppavaččaid gihtii. Sii dubmejit su jápmimii 19
20,19
Hos 6,2
Matt 16,21+
20,19 goalmmát beaivvi >16,21.ja addet su báhkiniid gihtii bilkiduvvot, spihččejuvvot ja russiinávlejuvvot. Muhto goalmmát beaivvi son čuožžila jábmiid luhtte.”

Jesus ja Sebedeusa bártni guovttos

20

20,20
10,2
De bođii Sebedeusa bártniid eadni oktan bártnis guoktáin ja čippostii Jesusa ovdii, vai beassá átnut sus juoidá. 21Jesus jearai: “Maid don dáhtut?” Nisson vástidii: “Lohpit ahte dát mu bártni guovttos beassaba du riikkas čohkkát du bálddas, nubbi olgeš ja nubbigis gurut bealde.” 22
20,22
26,3942
Joh 18,11
Jesus celkkii: “Doai eahppi dieđe maid átnubeahtti. Sáhttibeahttigo doai juhkat dan geara maid mun jugan?” Soai vástideigga: “De sáhtte.” 23Jesus celkkii sudnuide: “Mu geara doai gal šaddabeahtti juhkat; muhto saji iežan olgeš ja gurut bealde mun sáhtán addit dušše daidda geaidda mu Áhčči lea daid mearridan.”

24Go eará logis dan gulle, de sii suhtte vieljašguoktái. 25

20,25
Luk 22,25eč
Muhto Jesus rávkkai sin lusas ja celkkii: “Dii diehtibehtet ahte ráđđejeaddjit leat álbmogiiddiset hearrát, ja ahte riikkaid bajimuččain lea álbmogiid isitvuohta. 26
20,26
23,11
Mark 9,35
Joh 13,14č
Nu ii oaččo leat din gaskkas. Gii din gaskkas dáhttu leat stuoris, dat galgá leat earáid bálvaleaddji, 27ja gii din gaskkas dáhttu leat vuosttamuš, dat galgá leat earáid šlávva. 28
20,28
1 Kor 6,20
Fil 2,5eč
1 Tim 2,6
1 Pet 1,18
20,28 lonisin lonis lei submi maid fertii máksit go dáhtui friddjavuođa olbmui gii muđui livččii galgan jápmit, dahje go áiggui oastit šláva friddja. ▶ lonistanruhta.Ii Olbmobárdnige boahtán bálvaluvvot, muhto bálvalit ja addit heakkas lonisin eatnagiid ovddas.”

Jesus buorida guokte čalmmeheami

29

20,29
9,27eč
Go sii vulge Jerikos, de ollu olbmot čuvvo Jesusa. 30
20,30
15,22
20,30–31 árpmit greikkagillii eleison. >17,15.Geaidnoguoras ledje čohkkámin guokte čalmmeheami, ja go soai gulaiga Jesusa mannamin das meattá, de soai čuorvvuiga: “Hearrá, Davida bárdni, árpmit munno!” 31Olbmot šiggo sudno vai soai jávohuvašeigga, muhto soai čuorvvuiga vel jitnoseappot: “Hearrá, Davida bárdni, árpmit munno!” 32De Jesus orustii ja rávkkai sudno lusas. Son jearai sudnos: “Maid dáhttubeahtti mu dahkat alcceseatte?” 33Soai vástideigga: “Hearrá, divtte munno čalmmiid rahpasit.” 3420,34 árkkášii >9,36.Jesus árkkášii sudno njuorrasit ja guoskkahii sudno čalmmiid. Dallánaga olbmát oaidnigođiiga, ja soai čuovvuleigga su.

21

Jesus riide Jerusalemii

211Go sii lahkanedje Jerusalemii ja bohte Betfagei Oljovári vuollái, de Jesus vuolggahii máhttájeddjiinis guoktása 2ja celkkii sudnuide: “Manni don gillái mii do oidno. Dallán go joavdabeahtti dohko, de gávdnabeahtti čadnojuvvon ásena ja várssá dan bálddas. Čoavdi daid ja bukti munnje. 3Jos muhtin dadjá dudnuide juoidá, de daddji ahte Hearrá dárbbaša daid, muhto vuolggaha daid fargga ruoktot.” 4Dát dáhpáhuvai vai ollašuvvá dat mii lea celkojuvvon profehta bokte: 5

21,5
Jes 62,11
Sak 9,9
21,5 nieida Sionii govvida Jerusalema ja dan ássiid.Celket nieida Sionii: Geahča, du gonagas boahtá du lusa! Son lea vuollegaš ja riide áseniin, fievrošibiha várssáin. 6Máhttájeaddji guovttos vulggiiga ja dagaiga nugo Jesus lei gohččon. 7
21,7
1 Gon 1,33
Soai buvttiiga ásena ja várssá ja bijaiga daid ala oalgebiktasiiddiska, ja Jesus čohkánii ásena čielgái. 8
21,8
2 Gon 9,13
Eatnagat lebbo biktasiiddiset geainnu ala, soapmásat čuhppe muorain ovssiid ja gilve daid geainnu ala. 9
21,9
Sál 118,25č
Matt 23,39
Ja olbmot geat vázze su ovddas ja maŋis, čurvo: “Hosianna, Davida bárdni! Buressivdniduvvon lehkos son guhte boahtá Hearrá nammii! Hosianna allagasas!” 21,9 Hosianna Hebreagiel sátni mii mearkkaša “Gájo (min)!” Biibbalis dat adnojuvvo ávvučuorvvasin Messiasii ja Ipmilii.

10Go son bođii Jerusalemii, de oppa gávpot lihkadišgođii, ja buohkat jerre: “Gii son lea?” 11

21,11
16,14
21,46
Mark 6,15
Luk 7,16
24,19
Joh 4,19
9,17
Olbmot dadje: “Son lea Jesus, profehta Nasaretis Galileas eret.”

Jesus buhtista tempela

1221,12 tempel dán oktavuođas dat mearkkaša tempela ovdašilju. ▶ tempel. ruhtacuvkeheddjiid Tempelvearu (gč. 17,24) galggai máksit dušše silbašekeliin. Vrd. 22,15–22. duvvávuvdiid Olggut šiljus vuvdojuvvojedje oaffareallit. Geafes olbmot oaffarušše eanas duvváid. ▶ oaffar ja soabahus.Jesus manai tempelii ja ájii olggos buohkaid geat ledje doppe vuovdimin ja oastimin. Son gomihii ruhtacuvkeheddjiid bevddiid ja duvvávuvdiid beaŋkkaid 13

21,13
Jes 56,7
Jer 7,11
ja celkkii sidjiide: “Lea čállojuvvon: Mu viessu lea rohkadusa viessu. Muhto dii dahkabehtet dan rievvárbiedjun.”

14Jesusa lusa tempelii bohte čalmmeheamit ja lápmásat, ja son buoridii sin. 15Muhto go bajimusbáhpat ja čáloahppavaččat oidne oavdduid maid son dagai, ja gulle mánáid čuorvumin tempelis: “Hosianna, Davida bárdni!” de sii moaráskedje 16

21,16
Sál 8,3
ja dadje sutnje: “Gulatgo maid dat dadjet?” Jesus vástidii: “De gulan. Ehpetgo leat goassege lohkan: Uhcahaččaid ja njuoratmánáid čuorvumiid don leat dahkan alccesat máidnumin?

17De son guđii sin dasa, vulggii gávpoga olggobeallái Betaniai ja idjadii doppe.

Jesus garuha fiikonmuora

18Go Jesus árrat iđedis lei máhccamin gávpogii, de sutnje šattai borranmiella. 19

21,19
Jer 8,13
Luk 13,6eč
21,19 fiikonmuora >24,32.Son oinnii geaidnoguoras fiikonmuora ja manai dan lusa, muhto ii gávdnan das eará go lasttaid. De son celkkii murrii: “It goassege šat šaddat šaddosiid.” Ja fiikonmuorra ásttai dallánaga. 20Go máhttájeaddjit dan oidne, de sii ovddošedje ja jerre: “Mo fiikonmuorra sáhtii ástat nie fáhkka?” 21
21,21
17,20+
Jesus vástidii: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Jos dis lea osku ehpetge eahpit, de sáhttibehtet dahkat fiikonmurrii dan maid mun dahken ja vel eambbo. Dii sáhttibehtet dadjat dán várrái: Loktan ja bálkestahte iežat merrii, ja dat dáhpáhuvvá. 22
21,22
7,7eč+
Ja buot maid dii átnubehtet rohkosiinnádet, dan dii oažžubehtet jos oskubehtet.”

Jesusa váldi

23

21,23
Joh 2,18
Apd 4,7
Go Jesus lei boahtán tempelii ja oahpahii doppe, de dohko bohte bajimusbáhpat ja álbmoga vuorrasat. Sii jerre: “Mainna válddiin don dagat dákkáriid? Gii lea addán dutnje dása válddi?” 24Jesus vástidii sidjiide: “Mus maid lea gažaldat didjiide. Jos dii vástidehpet dasa, de mun cealkkán didjiide makkár válddiin mun dagan buot dán. 25
21,25
Joh 1,62533
Gos Johannesa gásta bođii, almmis vai olbmuin?” Sii árvaledje guhtet guimmiideasetguin: “Jos mii dadjat: ‘Almmis’, de son dadjá: ‘Manne dii dalle ehpet oskon sutnje?’ 26
21,26
11,9+
Muhto jos dadjat: ‘Olbmuin’, de mii šaddat váruhit álbmogis, dasgo buohkat atnet Johannesa profehtan.” 27Danne sii vástidedje Jesusii: “Mii eat dieđe.” Dalle Jesus celkkii: “De in munge cealkke didjiide mainna válddiin mun dagan buot dán.”

Guokte bártni

28“Mo din mielas orru? Muhtun olbmás ledje guokte bártni. Son manai nuppi lusa ja dajai: ‘Bártnážan, mana odne viidnegárdái bargat.’ 29Bárdni vástidii: ‘In mun dáhto’, muhto maŋŋil son goit gáđai ja manai. 30Áhčči manai nuppi bártni lusa ja dajai sutnje seammá láhkái. Bárdni vástidii: ‘Mun manan, áhčážan’, muhto ii mannange. 3121,31 Tuollárat >5,46.Goabbá dán guoktás dagai maid su áhčči dáhtui?” Sii vástidedje: “Ovddit.” Jesus celkkii: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Fuorát ja tuollárat mannet Ipmila riikii ovdal go dii. 32

21,32
Luk 7,29č
Johannes bođii ja čájehii didjiide vanhurskkisvuođa geainnu, muhto dii ehpet oskon sutnje. Fuorát ja tuollárat gal osko, ja vaikko dii oinniidet dan, de dii ehpet gáhtan maŋŋilge ehpetge oskon sutnje.

Viidnegárddi láigoheaddjit

33

21,33
Jes 5,1eč
Gullet nuppi veardádusa. Lei dáluisit gii gilvvii viidnegárddi, áiddui dan, rokkai báktái viidnebohčingári ja huksii fáktentoartna. De son láigohii viidnegárddi láigoheddjiide ja fárrii ieš eret eatnamis.

34Go rádjanáigi lahkanišgođii, de son vuolggahii bálvaleddjiidis láigoheddjiid lusa viežžat dan oasi šattus mii gulai sutnje. 35

21,35
22,6
Muhto láigoheaddjit dohppejedje su bálvaleddjiid. Muhtuma sii cábme, muhtuma godde ja muhtumagis geađgádedje. 36Dáluisit vuolggahii eará bálvaleddjiid, eanebuid go vuosttaš geardde, muhto sidjiide geavai seammá láhkái. 37Maŋimustá son vuolggahii láigoheddjiid lusa iežas bártni. Son jurddašii: ‘Mu bártni sii goittot gudnejahttet.’ 38
21,38
Hebr 1,2
Muhto go láigoheaddjit oidne bártni, de sii dadje guhtet guoibmáseaset: ‘Diet lea árbbolaš. Bohtet, goddot su ja oamastehkot su árbbi.’ 39
21,39
Hebr 13,12
Sii dohppejedje su, gesse su viidnegárddis olggos ja godde su.

40Go viidnegárddi eaiggát boahtá, de maid son dahká dáidda viidnegárdebargiide?” 41Bajimusbáhpat ja vuorrasat vástidedje: “Son heavaha daid bahás olbmáid bahás láhkái ja láigoha viidnegárddi earáide geat addet sutnje su oasi šattus rivttes áigái.” 42

21,42
Sál 118,22č
Apd 4,11
1 Pet 2,7
Jesus celkkii sidjiide: “Ehpetgo leat goassege lohkan čállagiin: Geađgi maid huksejeaddjit hilgo, lea šaddan čiehkageađgin. Dát lea Hearrá iežas dahku, ja dat lea ovddolaš min čalmmiin.

43

21,43
8,11č
Apd 13,46
Rom 11,11
Danne mun cealkkán didjiide ahte Ipmila riika váldojuvvo dis eret ja addojuvvo álbmogii mii šaddada dan šattuid. 44Gii jorrala dán geađgái, dat njuvdása, ja gean ala dát geađgi gahččá, dan dat cuvke.”

45Go bajimusbáhpat ja farisealaččat gulle su veardádusaid, de sii áddejedje ahte son oaivvildii sin. 46

21,46
21,11+
Sii livčče dáhtton dohppet su muhto balle álbmogis, danin go dat anii su profehtan.