Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
18

Gii lea stuorimus?

181

18,1
Luk 22,24
18,1 almmi riikkas Ipmila riika.Aiddo dalle máhttájeaddjit bohte Jesusa lusa ja jerre: “Gii lea stuorimus almmi riikkas?” 218,2 máná mánát.Dalle Jesus rávkkai lusas máná, divui su sin gaskii 3
18,3
19,14
Joh 3,3–5
ja celkkii:

Duođaid, mun cealkkán didjiide: Jos ehpet jorgal ja šatta mánáid láhkásažžan, de ehpet eisege beasa almmi riikii. 4Dat gii vuolida iežas ja šaddá dego dát mánná, lea stuorimus almmi riikkas. 5

18,5
10,4025,40
Ja dat gii váldá vuostá dákkár máná mu nammii, váldá vuostá mu.

Vearránusat

6

18,6
Luk 17,1č
Muhto jos guhtege vearránahttá ovttage dáin uhcahaččain geat oskot munnje, de sutnje livččii buoret jos millogeađgi heaŋggastuvvošii su čeabehii ja son vuodjuduvvošii meara čiekŋalassii. 7Vuoi dán máilmmi ja dan vearránusaid! Vearránusat gal fertejit boahtit, muhto vuoi dan olbmo gean bokte dat bohtet!

8

18,8
5,29č
Jos du giehta dahje juolgi vearránahttá du, de čuohpa dan ja bálkes eret. Dutnje lea buoret mannat rámbin dahje lámisin eallimii go atnit goappašiid gieđaid dahje julggiid ja bálkestuvvot agálaš dollii. 9Ja jos du čalbmi vearránahttá du, de gaikkit dan olggos ja bálkes eret. Dutnje lea buoret mannat eallimii čalbmebeallin go bálkestuvvot helveha dollii goappašiid čalmmiiguin.

10

18,10
Hebr 1,14
Váruhehket amadet badjelgeahččat ovttage dáin uhcahaččain. Mun cealkkán didjiide ahte sin eŋgelat almmis oidnet álo mu almmálaš Áhči muođuid. 1118,11 Dát vearsa váilu boarráseamos giehtačállosiin. Gč. Luk 19,10.Olbmobárdni lea boahtán beastit dan mii lea láhppon.

Čádjidan sávza

12

18,12
Sál 23
Jes 40,11
Esek 34,12
Joh 10,11
15,13
Hebr 13,20
1 Pet 2,25
5,4
Maid árvalehpet? Jos muhtumis leat čuođi sávzza ja okta dain čádjida, de almma son dalle guođđá dan ovccilogiovcci várrái ja vuolgá ohcat dan mii lea čádjidan? 13Ja jos son gávdná dan – duođaid, mun cealkkán didjiide: Son lea ilus eambbo dan ovtta dihte go dan ovccilogiovcci dihte mat eai lean láhppon. 14
18,14
2 Pet 3,9
Seammá láhkái lea din almmálaš Áhči dáhttu ahte ii oktage dáin uhcahaččain láhppo.

Viellja gii dahká veriid

15

18,15
3 Mos 19,17č
Luk 17,3
Gal 6,1
Jak 5,19č
18,15 du vuostá Sánit váilot muhtun giehtačállosiin.Jos du viellja lea dahkan veriid du vuostá, de mana su lusa ja cuiggot su guovttá gaskan. Jos son gullá du, de don leat vuoitán vieljat ruoktot. 16
18,16
5 Mos 19,15
1 Tim 5,19
Muhto jos son ii gula du, de váldde ovtta dahje guoktása alccesat guoibmin, dasgo juohke ášši nannejuvvo guovtti dahje golmma duođašteaddji sániin. 17
18,17
2 Tess 3,614
18,17 tuollár >5,46.Jos son ii gula sudnoge, de muital searvegoddái. Muhto jos son ii gula searvegottige, de lehkos son dutnje dego báhkin dahje tuollár.

18

18,18
16,19+
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Buot maid dii čatnabehtet eatnama alde, lea čadnojuvvon almmis, ja buot maid dii čoavdibehtet eatnama alde, lea čovdojuvvon almmis. 19
18,19
7,7+
Ja mun cealkkán vel didjiide: Maid ihkinassii guovttis dis šiehttaba rohkadallat dáppe eatnama alde, dan soai oažžuba mu almmálaš Áhčis. 20
18,20
28,20
Joh 14,23
Dasgo gosa guovttis dahje golmmas leat čoagganan mu nammii, das mun lean sin gaskkas.

Árpmuhis bálvaleaddji

21

18,21
Luk 17,3č
Dalle Peter bođii Jesusa lusa ja jearai: “Hearrá, jos mu viellja dahká ain ođđasis veriid mu vuostá, de man gallii mun ferten addit sutnje ándagassii? Ollásii čieža geardáigo?” 22Jesus vástidii: “Mun cealkkán dutnje: It čieža, muhto čiežalogičieža geardái. 23Almmi riika lea dego gonagas gii gáibidii ruhtačilgehusa bálvaleddjiinis. 2418,24 logiduhát taleantta lea seammá go 60 miljovnna denára dahje beaivebálkká. ▶ minttat.Go son čielggadišgođii dan, de su ovdii buktojuvvui muhtun gii lei sutnje velggolaš logiduhát taleantta. 25Go olbmás ii lean mainna máksit, de su hearrá gohčui ahte son, su áhkká ja mánát ja buot su opmodat galggai vuvdojuvvot ja vealgi máksojuvvot. 26Muhto bálvaleaddji luoitádii su ovdii ja ánuhii: ‘Leage gierdavaš! Mun gal mávssán visot.’ 27
18,27
Luk 7,42
18,27 árkkášii njuorrasit >9,36.Dalle gonagas árkkášii njuorrasit bálvaleaddjis, divttii su mannat ja luittii sutnje vealggi.

2818,28 čuođi denára denára lei romalaš silbamintta mii vástida ovtta beaivebálkká. ▶ mintta dahjege ruhta.Muhto go bálvaleaddji manai olggos, de son deaivvai nuppi bálvaleaddji gii lei sutnje velggolaš čuođi denára. Son dohppii su gitta, buváhallagođii su ja dajai: ‘Mávsse maid leat velggolaš!’ 29Olmmái luoitádii su ovdii ja ánuhii: ‘Leage gierdavaš! Mun gal mávssán dutnje.’ 30Muhto nubbi ii miehtan dasa. Son manai ja bijahii olbmá giddagassii, dassážii go son máksá vealggis.

31Go eará bálvaleaddjit oidne mii dáhpáhuvai, de sii atne dan bahán. Sii manne gonagasa lusa ja muitaledje sutnje buot. 32Dalle gonagas rávkkai bálvaleaddji lusas ja celkkii: ‘Don návccaheapme! Mun luiten dutnje olles vealggi, go don dan mus ánuhit. 33Almma donge livččet galgan árpmihit bálvalanguoimmát, nugo mun árpmihin du?’ 34

18,34
5,25č
Ja moaris gonagas attii bálvaleaddji fáŋgafávttaid gihtii, dassážii go son livččii máksán olles vealggi.

35

18,35
6,14č+
Nu mu almmálaš Áhččige dahká didjiide, jos dii ehpet olles váimmus atte ándagassii iešguhtege vielljasis.”

19

Náittosdilli ja earráneapmi

191

19,1
7,28+
Go Jesus lei sárdnon visot dán, de son vulggii Galileas ja bođii Judeai Jordana nuppe beallái. 2Ollu olbmot bohte su maŋis, ja son buoridii sin doppe. 3Su lusa bohte muhtin farisealaččat geat dáhtto geahččalit su, ja jerre: “Oažžugo olmmái earránit áhkástis man ihkinassii ášši dihte?” 4
19,4
1 Mos 1,27
Son vástidii sidjiide: “Almma dii lehpet lohkan ahte Sivdnideaddji álggus sivdnidii sudno olmmájin ja nissonin?” 5
19,5
1 Mos 2,24
Ja son celkkii vel: “Dan dihte olmmái guođđá áhčis ja eatnis ja eallá áhkáinis, ja dat guovttis šaddaba oktan oažžin. 6Dalle soai nappo eaba leat šat guokte, muhto okta. Maid Ipmil lea ovttastahttán, dan ii olmmoš oaččo earuhit.” 7
19,7
5,31+
Farisealaččat jerre sus: “Manne dalle Moses lea mearridan ahte jos boadnjá earrána áhkástis, de son galgá addit sutnje earrogirjji?” 8Son vástidii: “Din váimmu garasvuođa dihte Moses suovai din earránit áhkásteattet, muhto álggu rájes ii lean nu. 9
19,9
5,32+
Mun cealkkán didjiide: Gii earrána áhkástis mange eará siva go fuorrávuođa dihte ja náitala nuppiin, dat rihkku náittosdili.”

10Máhttájeaddjit dadje sutnje: “Jos nu lea olbmá ja áhká gaskavuohta, de lea buoret orrut náitalkeahttá.” 11

19,11
1 Kor 7,7917
Muhto son vástidii: “Eai buohkat sáhte áddet dán sáni, dušše sii geaidda dat addojuvvo. 12Muhtimat leat riegádeami rájes dohkkemeahttumat náittosdillái, muhtimiid leat olbmot dahkan dakkárin, ja leat muhtimat geat ieža leat válljen náitalkeahttáivuođa almmi riikka dihte. Áddejehkos dán dat gii sáhteš.”

Jesus ja mánát

1319,13 mánážiid mánát.Olbmot bukte Jesusa lusa uhca mánážiid, vai son bijašii gieđaid daid ala ja rohkadalašii, muhto máhttájeaddjit šiggo olbmuid. 14

19,14
18,3
De Jesus celkkii: “Diktet mánážiid orrut, allet hehtte sin boahtimis mu lusa. Dasgo almmi riika gullá dakkáraččaide.” 15Ja son bijai gieđaid sin ala ja dasto son vulggii das eret.

Rikkis nuorra olmmái

16Muhtin olmmái bođii Jesusa lusa ja jearai: “Oahpaheaddji, maid buriid mun galggan dahkat vai oaččun agálaš eallima?” 17

19,17
Luk 10,28
Jesus vástidii: “Manne don jearat mus mii lea buorre? Dušše okta lea buorre. Muhto jos dáhtut beassat eallimii, de doala báhkkomiid.” 18
19,18
2 Mos 20,12eč
Son jearai: “Guđiid?” Jesus vástidii: “Don it oaččo goddit, don it oaččo rihkkut náittosdili, don it oaččo suoládit, don it oaččo cealkit vearreduođaštusa, 19
19,19
3 Mos 19,18
gudnejahte áhčát ja eatnát ja ráhkis lagamuččat nugo iežat.20Nuorra olmmái dajai sutnje: “Buot dáid mun lean doallan, mii mus vel váilu?” 21
19,21
6,19eč
19,21 ollis Evangeliumiin greikkagiel sátni teleios adnojuvvo dušše dás ja 5,48 mas dat lea jorgaluvvon “ollásat”.Jesus vástidii: “Jos dáhtut leat ollis, de mana ja vuovdde buot mii dus lea, ja atte gefiide. Dalle dus lea dávvir almmis. Boađe dasto ja čuovo mu.” 22Go nuorra olmmái gulai vástádusa, de son vulggii eret morrašis, danne go sus lei ollu opmodat.

23

19,23
1 Tim 6,9č
Jesus celkkii máhttájeddjiidasas: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Váttis lea rikkis olbmui beassat almmi riikii. 24Mun cealkkán didjiide: Álkit lea kamelii mannat nállošalmmi čađa go riggái beassat Ipmila riikii.” 25Go máhttájeaddjit dan gulle, de sii hirpmástuvve ja jerre: “Gii dalle sáhttá bestojuvvot?” 26
19,26
1 Mos 18,14
Job 42,2
Luk 1,37
Jesus geahčai sidjiide ja celkkii: “Olbmuide dat gal lea veadjemeahttun, muhto Ipmilii buot lea vejolaš.”

27

19,27
4,20
Dalle Peter dajai: “Mii leat guođđán visot ja čuvvon du. Maid mii das oažžut?” 28
19,28
Dan 7,9č
Matt 25,31Luk 22,30
1 Kor 6,2
Alm 3,21
Jesus celkkii sidjiide: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Go máilbmi riegáda ođđasis ja Olbmobárdni čohkána hearvásvuođas truvdnui, de dii geat lehpet čuvvon mu, oažžubehtet čohkkát guoktenuppelohkái truvnnus ja dubmet Israela guoktenuppelohkái čeardda. 29
19,29
6,33
Juohkehaš gii mu nama dihte lea guođđán viesus, vieljaidis dahje oappáidis, áhčis, eatnis dahje mánáidis dahje bealdduidis, oažžu čuođigeardásaččat ruoktot ja árbe agálaš eallima. 30
19,30
20,16
Luk 13,30
Muhto eatnagat geat leat vuosttamuččat, šaddet maŋimužžan ja maŋimuččat vuosttamužžan.

20

Viidnegárdebargiid bálká

201Almmiriika lea veardideames dáluisidin gii árrat iđedis vulggii bálkáhit bargiid viidnegárdásis. 2Son soabai bargiiguin beaivebálkán ovtta denára ja vuolggahii sin viidnegárdái. 320,3 Goalmmát diimmus sullii diibmu 9. idja ja beaivi.Goalmmát diimmus son vulggii fas olggos ja oinnii muhtumiid čuožžumin joavdelassan márkanšiljus. 4Son dajai sidjiide: ‘Mannet diige mu viidnegárdái! Mun mávssán didjiide dan mii lea vuoigat.’ 5Olbmát manne. Guđát ja ovccát diimmus son vulggii fas olggos ja dagai seammá láhkái. 6Go son dasto oktanuppelogát diimmus manai olggos, de son oinnii velá muhtun joavdelasaid ja jearai sis: ‘Manne dii čuožžubehtet dás joavdelassan geažos beaivvi?’ 7Sii vástidedje: ‘Ii oktage leat min bálkáhan.’ Son dajai sidjiide: ‘Mannet diige mu viidnegárdái.’

8

20,8
5 Mos 24,14č
Go šattai eahket, de viidnegárddi eaiggát dajai dállodoallásis: ‘Rávkka bargiid ja atte sidjiide bálkká, maŋimuččaide vuos ja vuosttamuččaide easkka das maŋŋil.’ 9Dat geat ledje bálkáhuvvon oktanuppelogát diimmus, bohte ja ožžo denára guhtege. 10Go vuosttamuččat bohte, de sii gádde oažžut eambbo, muhto sii maid ožžo denára. 11Dalle sii nimmorišgohte ja dadje dáluisidii: 12‘Dát geat bohte maŋimužžan, leat bargan dušše ovtta diimmu, ja don leat addán sidjiide seammá bálkká go midjiide geat leat gillán beaivvi noađi ja báhka.’ 13Muhto dáluisit celkkii muhtumii sis: ‘Ustiban, in mun daga dutnje veriid. Almma moai soabaime bálkán ovtta denára? 14Váldde dan mii lea du, ja mana. Mun dáhtun addit maŋimužžiige seammá mađe go dutnje, 15
20,15
Rom 9,19eč
ja gal suige mun oaččun dahkat iežan opmodagain maid dáhtun? Vai anátgo don bahán dan ahte mun lean buorre?’ 16
20,16
19,30+
Nu maŋimuččat šaddet vuosttamužžan ja vuosttamuččat maŋimužžan.”

Jesus einnosta vel oktii iežas jápmima

17Go sii de ledje mannamin Jerusalema geainnu, de Jesus válddii guoktenuppelohkái máhttájeaddjis sierra ja sártnui sidjiide manadettiin: 18

20,18
16,21
17,22č
“Geahča, mii mannat bajás Jerusalemii, ja Olbmobárdni addojuvvo bajimusbáhpaid ja čáloahppavaččaid gihtii. Sii dubmejit su jápmimii 19
20,19
Hos 6,2
Matt 16,21+
20,19 goalmmát beaivvi >16,21.ja addet su báhkiniid gihtii bilkiduvvot, spihččejuvvot ja russiinávlejuvvot. Muhto goalmmát beaivvi son čuožžila jábmiid luhtte.”

Jesus ja Sebedeusa bártni guovttos

20

20,20
10,2
De bođii Sebedeusa bártniid eadni oktan bártnis guoktáin ja čippostii Jesusa ovdii, vai beassá átnut sus juoidá. 21Jesus jearai: “Maid don dáhtut?” Nisson vástidii: “Lohpit ahte dát mu bártni guovttos beassaba du riikkas čohkkát du bálddas, nubbi olgeš ja nubbigis gurut bealde.” 22
20,22
26,3942
Joh 18,11
Jesus celkkii: “Doai eahppi dieđe maid átnubeahtti. Sáhttibeahttigo doai juhkat dan geara maid mun jugan?” Soai vástideigga: “De sáhtte.” 23Jesus celkkii sudnuide: “Mu geara doai gal šaddabeahtti juhkat; muhto saji iežan olgeš ja gurut bealde mun sáhtán addit dušše daidda geaidda mu Áhčči lea daid mearridan.”

24Go eará logis dan gulle, de sii suhtte vieljašguoktái. 25

20,25
Luk 22,25eč
Muhto Jesus rávkkai sin lusas ja celkkii: “Dii diehtibehtet ahte ráđđejeaddjit leat álbmogiiddiset hearrát, ja ahte riikkaid bajimuččain lea álbmogiid isitvuohta. 26
20,26
23,11
Mark 9,35
Joh 13,14č
Nu ii oaččo leat din gaskkas. Gii din gaskkas dáhttu leat stuoris, dat galgá leat earáid bálvaleaddji, 27ja gii din gaskkas dáhttu leat vuosttamuš, dat galgá leat earáid šlávva. 28
20,28
1 Kor 6,20
Fil 2,5eč
1 Tim 2,6
1 Pet 1,18
20,28 lonisin lonis lei submi maid fertii máksit go dáhtui friddjavuođa olbmui gii muđui livččii galgan jápmit, dahje go áiggui oastit šláva friddja. ▶ lonistanruhta.Ii Olbmobárdnige boahtán bálvaluvvot, muhto bálvalit ja addit heakkas lonisin eatnagiid ovddas.”

Jesus buorida guokte čalmmeheami

29

20,29
9,27eč
Go sii vulge Jerikos, de ollu olbmot čuvvo Jesusa. 30
20,30
15,22
20,30–31 árpmit greikkagillii eleison. >17,15.Geaidnoguoras ledje čohkkámin guokte čalmmeheami, ja go soai gulaiga Jesusa mannamin das meattá, de soai čuorvvuiga: “Hearrá, Davida bárdni, árpmit munno!” 31Olbmot šiggo sudno vai soai jávohuvašeigga, muhto soai čuorvvuiga vel jitnoseappot: “Hearrá, Davida bárdni, árpmit munno!” 32De Jesus orustii ja rávkkai sudno lusas. Son jearai sudnos: “Maid dáhttubeahtti mu dahkat alcceseatte?” 33Soai vástideigga: “Hearrá, divtte munno čalmmiid rahpasit.” 3420,34 árkkášii >9,36.Jesus árkkášii sudno njuorrasit ja guoskkahii sudno čalmmiid. Dallánaga olbmát oaidnigođiiga, ja soai čuovvuleigga su.