Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
17

Máhttájeaddjit oidnet Jesusa hearvásvuođa

171

17,1
2 Pet 1,16eč
17,1 Johannesa Johannes.Guhtta beaivvi das maŋŋil Jesus válddii fárrosis Petera, Jakoba ja su vielja Johannesa ja doalvvui sin alla várrái, gos sii ledje oktonassii. 2Doppe son nuppástuvai sin oaidnut: Su ámadadju báittii dego beaivváš ja su biktasat šadde vielgadin dego čuovga. 3Sidjiide almmustuvaiga Moses ja Elia geat sártnuiga Jesusiin. 4Dalle Peter dajai Jesusii: “Hearrá, lea buorre ahte mii leat dás. Jos dáhtut, de mun dagan golbma goađi: dutnje, Mosesii ja Eliai.”

5

17,5
5 Mos 18,15
Matt 3,17+
Go son ain lei sárdnumin, de suoivanasttii sin šerres balva, ja balvvas gullui jietna: “Dát lea mu ráhkis Bárdni gean mun lean válljen. Gullet su!” 6Go máhttájeaddjit dan gulle, de sii luoitádedje eatnamii muđolassii ja ballájedje sakka. 7Muhto Jesus bođii sin lusa, guoskkahii sin ja celkkii: “Čuožžilehket, allet bala!” 8Ja go sii geahčastedje, de sii eai oaidnán ovttage earret Jesusa okto.

9

17,9
16,20
Go sii njidje váris, de Jesus gohčui sin: “Allet muital geasage dán oainnáhusa, ovdal go Olbmobárdni lea čuožžilan jábmiid luhtte.” 10
17,10
Mal 4,5č
17,10 Elia >11,14.Máhttájeaddjit jerre: “Manne čáloahppavaččat dalle dadjet ahte Elia ferte vuos boahtit?” 11Son vástidii: “Elia boahtá galle ja lágida buot ovddeš láhkái. 12
17,12
14,10
Muhto mun cealkkán didjiide ahte Elia lea juo boahtán. Olbmot eai dovdan su, muhto dahke sutnje maid dáhtto. Seammá láhkái Olbmobárdnige šaddá gillát sin gieđas.” 13Dalle máhttájeaddjit áddejedje ahte son oaivvildii Johannes gásttašeaddji.

Jesus ádjá bártnis olggos bahás vuoiŋŋa

14Go sii máhcce olbmuid lusa, de Jesusa ovdii bođii olmmái, čippostii 1517,15 Hearrá, árpmit greikkagillii Kyrie eleison. Vrd. 9,27; 15,22; 20,30č; Mark 10,47č; Luk 16,24; 17,13; 18,38č. mánováddu >4,24.ja dajai: “Hearrá, árpmit mu bártni! Sus lea mánováddu, ja son giksašuvvá sakka. Son gahččá dávjá dollii ja dávjá čáhcái. 16Mun bukten su du máhttájeddjiid lusa, muhto sii eai máhttán buoridit su.” 17

17,17
5 Mos 32,520
Dalle Jesus celkkii: “Vuoi dán eahpeoskkolaš ja jorggu buolvva! Man guhká mun ferten vel leat din luhtte? Man guhká ferten gierdat din? Buktet bártni mu lusa.” 18Jesus šikkui bahás vuoiŋŋa, ja dat vulggii bártnis. Dan bottu rájes bárdni lei dearvvaš.

19Go sii ledje oktonassii, de máhttájeaddjit manne Jesusa lusa sierra ja jerre: “Manne mii eat veadján ádjit dan vuoiŋŋa bártnis olggos?” 20

17,20
21,21
Mark 11,23
Luk 17,6
1 Kor 13,2
17,20 sennetsiepman govvida buot uhcimusa. >13,31.Jesus vástidii: “Dan dihte go dis lea nu uhccán osku. Duođaid, mun cealkkán didjiide: Jos dis livččii sennetsiepmana vearddege osku, de dii sáhtášeiddet dadjat dán várrái: ‘Sirdás dáppe duohko’, ja dat sirdásivččii. Iige mihkkege livčče didjiide veadjemeahttun. 21Dát šládja sáhttá áddjojuvvot olggos dušše rohkadusain ja fástudemiin.” 17,21 Dát vearsa váilu boarráseamos giehtačállosiin. Gč. Mark 9,29.

Jesus einnosta fas iežas jápmima ja bajásčuožžileami

22

17,22
16,21
20,18č
Go sii ledje fas vádjoleamen Galileas, de Jesus celkkii sidjiide: “Olbmobárdni addojuvvo olbmuid gihtii, 23
17,23
Hos 6,2
Matt 16,21+
17,23 goalmmát beaivvi >16,21.ja sii goddet su, muhto goalmmát beaivvi son čuožžila jábmiid luhtte.” Dalle sii šadde sakka morrašii.

Tempelvearru

24

17,24
2 Mos 30,13–16
17,24 tempelvearu Vearru gáibiduvvui juohke jagi buot rávis juvddálaččain sihke Bassi eatnamis ja dan olggobealde. Vrd. 2 Mos 30,13–16. Jesusa áiggi vearru lei guokte drakme dahje denára, mii lea guovtti beaivvi bálká.Go sii jovde Kapernaumii, de tempelvearu gáibideaddjit bohte Petera lusa ja dadje: “Almma din oahpaheaddji máksá tempelvearu?” 25Peter vástidii: “De máksá.” Go son manai vissui, de Jesus jearai sus ovdal go son háhppehii jienádit maidege: “Simon, mo du mielas orru: Geain máilmmi gonagasat gáibidit tuolu ja vearu, iežaset bártniin vai vierrásiin?” 26Peter vástidii: “Vierrásiin”. Dalle Jesus celkkii: “Dallehan bártnit eai dárbbaš máksit. 27Muhto vai ean vearránahte sin, de mana jávregáddái, šlivge vuokka ja váldde vuosttaš guoli mii dohppe. Go don rabastat dan njálmmi, de gávnnat silbaruđa. Váldde dan ja mávsse sidjiide mu ja iežat ovddas.” 17,27 silbaruđa greikkagillii stater, mii lea njealji beaivvi bálká. ▶ minttat.

18

Gii lea stuorimus?

181

18,1
Luk 22,24
18,1 almmi riikkas Ipmila riika.Aiddo dalle máhttájeaddjit bohte Jesusa lusa ja jerre: “Gii lea stuorimus almmi riikkas?” 218,2 máná mánát.Dalle Jesus rávkkai lusas máná, divui su sin gaskii 3
18,3
19,14
Joh 3,3–5
ja celkkii:

Duođaid, mun cealkkán didjiide: Jos ehpet jorgal ja šatta mánáid láhkásažžan, de ehpet eisege beasa almmi riikii. 4Dat gii vuolida iežas ja šaddá dego dát mánná, lea stuorimus almmi riikkas. 5

18,5
10,4025,40
Ja dat gii váldá vuostá dákkár máná mu nammii, váldá vuostá mu.

Vearránusat

6

18,6
Luk 17,1č
Muhto jos guhtege vearránahttá ovttage dáin uhcahaččain geat oskot munnje, de sutnje livččii buoret jos millogeađgi heaŋggastuvvošii su čeabehii ja son vuodjuduvvošii meara čiekŋalassii. 7Vuoi dán máilmmi ja dan vearránusaid! Vearránusat gal fertejit boahtit, muhto vuoi dan olbmo gean bokte dat bohtet!

8

18,8
5,29č
Jos du giehta dahje juolgi vearránahttá du, de čuohpa dan ja bálkes eret. Dutnje lea buoret mannat rámbin dahje lámisin eallimii go atnit goappašiid gieđaid dahje julggiid ja bálkestuvvot agálaš dollii. 9Ja jos du čalbmi vearránahttá du, de gaikkit dan olggos ja bálkes eret. Dutnje lea buoret mannat eallimii čalbmebeallin go bálkestuvvot helveha dollii goappašiid čalmmiiguin.

10

18,10
Hebr 1,14
Váruhehket amadet badjelgeahččat ovttage dáin uhcahaččain. Mun cealkkán didjiide ahte sin eŋgelat almmis oidnet álo mu almmálaš Áhči muođuid. 1118,11 Dát vearsa váilu boarráseamos giehtačállosiin. Gč. Luk 19,10.Olbmobárdni lea boahtán beastit dan mii lea láhppon.

Čádjidan sávza

12

18,12
Sál 23
Jes 40,11
Esek 34,12
Joh 10,11
15,13
Hebr 13,20
1 Pet 2,25
5,4
Maid árvalehpet? Jos muhtumis leat čuođi sávzza ja okta dain čádjida, de almma son dalle guođđá dan ovccilogiovcci várrái ja vuolgá ohcat dan mii lea čádjidan? 13Ja jos son gávdná dan – duođaid, mun cealkkán didjiide: Son lea ilus eambbo dan ovtta dihte go dan ovccilogiovcci dihte mat eai lean láhppon. 14
18,14
2 Pet 3,9
Seammá láhkái lea din almmálaš Áhči dáhttu ahte ii oktage dáin uhcahaččain láhppo.

Viellja gii dahká veriid

15

18,15
3 Mos 19,17č
Luk 17,3
Gal 6,1
Jak 5,19č
18,15 du vuostá Sánit váilot muhtun giehtačállosiin.Jos du viellja lea dahkan veriid du vuostá, de mana su lusa ja cuiggot su guovttá gaskan. Jos son gullá du, de don leat vuoitán vieljat ruoktot. 16
18,16
5 Mos 19,15
1 Tim 5,19
Muhto jos son ii gula du, de váldde ovtta dahje guoktása alccesat guoibmin, dasgo juohke ášši nannejuvvo guovtti dahje golmma duođašteaddji sániin. 17
18,17
2 Tess 3,614
18,17 tuollár >5,46.Jos son ii gula sudnoge, de muital searvegoddái. Muhto jos son ii gula searvegottige, de lehkos son dutnje dego báhkin dahje tuollár.

18

18,18
16,19+
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Buot maid dii čatnabehtet eatnama alde, lea čadnojuvvon almmis, ja buot maid dii čoavdibehtet eatnama alde, lea čovdojuvvon almmis. 19
18,19
7,7+
Ja mun cealkkán vel didjiide: Maid ihkinassii guovttis dis šiehttaba rohkadallat dáppe eatnama alde, dan soai oažžuba mu almmálaš Áhčis. 20
18,20
28,20
Joh 14,23
Dasgo gosa guovttis dahje golmmas leat čoagganan mu nammii, das mun lean sin gaskkas.

Árpmuhis bálvaleaddji

21

18,21
Luk 17,3č
Dalle Peter bođii Jesusa lusa ja jearai: “Hearrá, jos mu viellja dahká ain ođđasis veriid mu vuostá, de man gallii mun ferten addit sutnje ándagassii? Ollásii čieža geardáigo?” 22Jesus vástidii: “Mun cealkkán dutnje: It čieža, muhto čiežalogičieža geardái. 23Almmi riika lea dego gonagas gii gáibidii ruhtačilgehusa bálvaleddjiinis. 2418,24 logiduhát taleantta lea seammá go 60 miljovnna denára dahje beaivebálkká. ▶ minttat.Go son čielggadišgođii dan, de su ovdii buktojuvvui muhtun gii lei sutnje velggolaš logiduhát taleantta. 25Go olbmás ii lean mainna máksit, de su hearrá gohčui ahte son, su áhkká ja mánát ja buot su opmodat galggai vuvdojuvvot ja vealgi máksojuvvot. 26Muhto bálvaleaddji luoitádii su ovdii ja ánuhii: ‘Leage gierdavaš! Mun gal mávssán visot.’ 27
18,27
Luk 7,42
18,27 árkkášii njuorrasit >9,36.Dalle gonagas árkkášii njuorrasit bálvaleaddjis, divttii su mannat ja luittii sutnje vealggi.

2818,28 čuođi denára denára lei romalaš silbamintta mii vástida ovtta beaivebálkká. ▶ mintta dahjege ruhta.Muhto go bálvaleaddji manai olggos, de son deaivvai nuppi bálvaleaddji gii lei sutnje velggolaš čuođi denára. Son dohppii su gitta, buváhallagođii su ja dajai: ‘Mávsse maid leat velggolaš!’ 29Olmmái luoitádii su ovdii ja ánuhii: ‘Leage gierdavaš! Mun gal mávssán dutnje.’ 30Muhto nubbi ii miehtan dasa. Son manai ja bijahii olbmá giddagassii, dassážii go son máksá vealggis.

31Go eará bálvaleaddjit oidne mii dáhpáhuvai, de sii atne dan bahán. Sii manne gonagasa lusa ja muitaledje sutnje buot. 32Dalle gonagas rávkkai bálvaleaddji lusas ja celkkii: ‘Don návccaheapme! Mun luiten dutnje olles vealggi, go don dan mus ánuhit. 33Almma donge livččet galgan árpmihit bálvalanguoimmát, nugo mun árpmihin du?’ 34

18,34
5,25č
Ja moaris gonagas attii bálvaleaddji fáŋgafávttaid gihtii, dassážii go son livččii máksán olles vealggi.

35

18,35
6,14č+
Nu mu almmálaš Áhččige dahká didjiide, jos dii ehpet olles váimmus atte ándagassii iešguhtege vielljasis.”

19

Náittosdilli ja earráneapmi

191

19,1
7,28+
Go Jesus lei sárdnon visot dán, de son vulggii Galileas ja bođii Judeai Jordana nuppe beallái. 2Ollu olbmot bohte su maŋis, ja son buoridii sin doppe. 3Su lusa bohte muhtin farisealaččat geat dáhtto geahččalit su, ja jerre: “Oažžugo olmmái earránit áhkástis man ihkinassii ášši dihte?” 4
19,4
1 Mos 1,27
Son vástidii sidjiide: “Almma dii lehpet lohkan ahte Sivdnideaddji álggus sivdnidii sudno olmmájin ja nissonin?” 5
19,5
1 Mos 2,24
Ja son celkkii vel: “Dan dihte olmmái guođđá áhčis ja eatnis ja eallá áhkáinis, ja dat guovttis šaddaba oktan oažžin. 6Dalle soai nappo eaba leat šat guokte, muhto okta. Maid Ipmil lea ovttastahttán, dan ii olmmoš oaččo earuhit.” 7
19,7
5,31+
Farisealaččat jerre sus: “Manne dalle Moses lea mearridan ahte jos boadnjá earrána áhkástis, de son galgá addit sutnje earrogirjji?” 8Son vástidii: “Din váimmu garasvuođa dihte Moses suovai din earránit áhkásteattet, muhto álggu rájes ii lean nu. 9
19,9
5,32+
Mun cealkkán didjiide: Gii earrána áhkástis mange eará siva go fuorrávuođa dihte ja náitala nuppiin, dat rihkku náittosdili.”

10Máhttájeaddjit dadje sutnje: “Jos nu lea olbmá ja áhká gaskavuohta, de lea buoret orrut náitalkeahttá.” 11

19,11
1 Kor 7,7917
Muhto son vástidii: “Eai buohkat sáhte áddet dán sáni, dušše sii geaidda dat addojuvvo. 12Muhtimat leat riegádeami rájes dohkkemeahttumat náittosdillái, muhtimiid leat olbmot dahkan dakkárin, ja leat muhtimat geat ieža leat válljen náitalkeahttáivuođa almmi riikka dihte. Áddejehkos dán dat gii sáhteš.”

Jesus ja mánát

1319,13 mánážiid mánát.Olbmot bukte Jesusa lusa uhca mánážiid, vai son bijašii gieđaid daid ala ja rohkadalašii, muhto máhttájeaddjit šiggo olbmuid. 14

19,14
18,3
De Jesus celkkii: “Diktet mánážiid orrut, allet hehtte sin boahtimis mu lusa. Dasgo almmi riika gullá dakkáraččaide.” 15Ja son bijai gieđaid sin ala ja dasto son vulggii das eret.

Rikkis nuorra olmmái

16Muhtin olmmái bođii Jesusa lusa ja jearai: “Oahpaheaddji, maid buriid mun galggan dahkat vai oaččun agálaš eallima?” 17

19,17
Luk 10,28
Jesus vástidii: “Manne don jearat mus mii lea buorre? Dušše okta lea buorre. Muhto jos dáhtut beassat eallimii, de doala báhkkomiid.” 18
19,18
2 Mos 20,12eč
Son jearai: “Guđiid?” Jesus vástidii: “Don it oaččo goddit, don it oaččo rihkkut náittosdili, don it oaččo suoládit, don it oaččo cealkit vearreduođaštusa, 19
19,19
3 Mos 19,18
gudnejahte áhčát ja eatnát ja ráhkis lagamuččat nugo iežat.20Nuorra olmmái dajai sutnje: “Buot dáid mun lean doallan, mii mus vel váilu?” 21
19,21
6,19eč
19,21 ollis Evangeliumiin greikkagiel sátni teleios adnojuvvo dušše dás ja 5,48 mas dat lea jorgaluvvon “ollásat”.Jesus vástidii: “Jos dáhtut leat ollis, de mana ja vuovdde buot mii dus lea, ja atte gefiide. Dalle dus lea dávvir almmis. Boađe dasto ja čuovo mu.” 22Go nuorra olmmái gulai vástádusa, de son vulggii eret morrašis, danne go sus lei ollu opmodat.

23

19,23
1 Tim 6,9č
Jesus celkkii máhttájeddjiidasas: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Váttis lea rikkis olbmui beassat almmi riikii. 24Mun cealkkán didjiide: Álkit lea kamelii mannat nállošalmmi čađa go riggái beassat Ipmila riikii.” 25Go máhttájeaddjit dan gulle, de sii hirpmástuvve ja jerre: “Gii dalle sáhttá bestojuvvot?” 26
19,26
1 Mos 18,14
Job 42,2
Luk 1,37
Jesus geahčai sidjiide ja celkkii: “Olbmuide dat gal lea veadjemeahttun, muhto Ipmilii buot lea vejolaš.”

27

19,27
4,20
Dalle Peter dajai: “Mii leat guođđán visot ja čuvvon du. Maid mii das oažžut?” 28
19,28
Dan 7,9č
Matt 25,31Luk 22,30
1 Kor 6,2
Alm 3,21
Jesus celkkii sidjiide: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Go máilbmi riegáda ođđasis ja Olbmobárdni čohkána hearvásvuođas truvdnui, de dii geat lehpet čuvvon mu, oažžubehtet čohkkát guoktenuppelohkái truvnnus ja dubmet Israela guoktenuppelohkái čeardda. 29
19,29
6,33
Juohkehaš gii mu nama dihte lea guođđán viesus, vieljaidis dahje oappáidis, áhčis, eatnis dahje mánáidis dahje bealdduidis, oažžu čuođigeardásaččat ruoktot ja árbe agálaš eallima. 30
19,30
20,16
Luk 13,30
Muhto eatnagat geat leat vuosttamuččat, šaddet maŋimužžan ja maŋimuččat vuosttamužžan.