Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
16

Farisealaččat gáibidit mearkka

161

16,1
12,38
Luk 11,16
Joh 6,30č
Jesusa lusa bohte farisealaččat ja saddukealaččat geat dáhtto geahččalit su, ja bivde su čájehit mearkka almmis. 216,2–3 V. 2–3 váilot boarráseamos giehtačállosiin.Muhto Jesus vástidii sidjiide: “Eahkedis dii dadjabehtet: ‘Šaddá buorre dálki, go albmi roađđida’, 3ja iđedis: ‘Odne šaddá garra dálki, go albmi roađđida ja lea seavdnjat’. Almmi hámi dii gal máhttibehtet lohkat, muhto ehpet áiggiid mearkkaid. 4
16,4
12,39č
Dát bahás ja oskkáldasmeahttun buolva gáibida mearkka, muhto áidna mearka mii dasa addojuvvo, lea Jona mearka.” Son guđii sin dasa ja vulggii.

Láibi ja suvrradáigi

5Sii jovde nuppe beallái jávrri, muhto máhttájeaddjit ledje vajáldahttán váldimis láibbi mielde. 6

16,6
Luk 12,1č
Jesus celkkii sidjiide: “Váruhehket farisealaččaid ja saddukealaččaid suvrradáiggis.” 7Sii árvaledje guhtet guimmiideasetguin: “Mii vajálduhtiimet láibbi.” 8Jesus fuobmái dan ja celkkii sidjiide: “Dii heajut oskkus! Manne dii dušše árvalehpet guhtet guimmiineattet ahte dis ii leat láibi? 9
16,9
14,17eč
15,16
Ehpetgo dii veláge ádde? Almma dii muitibehtet dan vihtta láibbi mat gallehedje vihttaduhát olbmo. Galle veaddelihti dievva dii dalle čohkkiidet? 10
16,10
15,34eč
Dahje dan čieža láibbi mat gallehedje njealljeduhát olbmo. Galle veaddelihti dievva dii dalle čohkkiidet? 11Manne dii ehpet ádde ahte mun in oaivvildan láibbi? Váruhehket farisealaččaid ja saddukealaččaid suvrradáiggis.” 12Dalle sii áddejedje ahte son ii lean váruheamen sin láibbi suvrradáiggis, muhto farisealaččaid ja saddukealaččaid oahpas.

Peter dovddasta Jesusa Messiasin

13Go Jesus lei boahtán Kaisarea Filippi guvlui, de son jearai máhttájeddjiinis: “Geanin olbmot dadjet Olbmobártni?” 14

16,14
14,2
21,11Mark 6,14č
Sii vástidedje: “Muhtumat dadjet Johannes gásttašeaddjin, muhtumat Elian, muhtumatgis Jeremian dahje soames eará profehtan.” 15Son jearai sis: “Naba dii? Geanin dii dadjabehtet mu?” 16
16,16
14,33Joh 6,69
11,27
1 Joh 4,15
16,16 Messias beastigonagas gean juvddálaččat vurde. ▶ Messias.Simon Peter vástidii: “Don leat Messias, ealli Ipmila Bárdni.” 17
16,17
11,27
Gal 1,15č
16,17 oažži ja varra greikkagillii sarks, “oažži”, “biergu”, adnojuvvo olbmuid birra. ▶ biergu, oažži ja varra.Jesus celkkii sutnje: “Ávdugas leat don, Simon, Jona bárdni, dasgo dán ii leat dutnje almmuhan oažži ja varra, muhto mu Áhčči guhte lea almmis. 18
16,18
Ef 2,20
Ja mun cealkkán dutnje ahte don leat Peter, ja dán bávtti ala mun huksen iežan girku, eaige jábmiidáimmu poarttat vuoitte dan. 16,18 Peter greikkagiel sátni Petros lea jorgaluvvon aramealaš sánis Kefa ja mearkkaša “geađgi”, “bákti”. 19
16,19
Matt 18,18
Joh 20,23
Alm 3,7
Mun attán dutnje almmi riikka čoavdagiid. Maid don čanat eatnama alde, dat lea čadnojuvvon almmis, ja maid don čoavddát eatnama alde, dat lea čovdojuvvon almmis.” 16,19 čanat … čoavddát dajaldagat maid čáloahppavaččat geavahedje. Dálá áigge “čatnat” mearkkaša gieldit, “čoavdit” mearkkaša suovvat. Sániid sáhtte maid geavahit go dáhtto čuoldit muhtuma eret searvevuođas (garuheapmi) dahje luoitit olbmo dasa. Gč. Joh 20,23. 20
16,20
8,417,9
De son gilddii máhttájeddjiid muitaleames geasage ahte son lea Messias.

Jesus einnosta iežas jápmima ja bajásčuožžileami

21

16,21
Hos 6,2
Matt 17,22č
20,18č
27,63č
Luk 24,746
Apd 10,40
1 Kor 15,4
16,21 goalmmát beaivvi Dán lohkanvuogi mielde rehkenastojuvvo sihke beaivi go Jesus jápmá ja beaivi go son bajásčuožžila.Dan áiggi rájes Jesus riemai čilget máhttájeddjiidasas ahte son šaddá mannat Jerusalemii ja gillát ollu álbmoga vuorrasiid, bajimusbáhpaid ja čáloahppavaččaid gieđas. Son goddojuvvo, muhto goalmmát beaivvi son čuožžila jábmiid luhtte. 22Peter válddii su sierra ja cuiggodišgođii su: “Ipmil várjalehkos du! Allos dat eisege šaddo dutnje, Hearrá!” 23
16,23
4,10
Muhto Jesus jorgalii nuppos ja celkkii Peterii: “Gáidda mu duohkái, Sáhtán! Don dáhtut oažžut mu jorralit. Du jurdagat eai boađe Ipmilis, muhto olbmuin.”

Čuovvut Jesusa

24

16,24
10,38č
Luk 14,27
16,24 váldit ruossas >10,38.Jesus celkkii máhttájeddjiidasas: “Jos guhtege dáhttu vádjolit mu maŋis, de son ferte biehttalit iežas, váldit ruossas ja čuovvut mu. 25
16,25
Luk 17,33
Joh 12,25
Dasgo dat gii dáhttu gádjut eallimis, massá dan, muhto dat gii massá eallimis mu dihte, gávdná dan. 26
16,26
Sál 49,8eč
Matt 4,8č
Mii ávkkiid olbmui lea vuoitit alccesis oppa máilmmi, jos son massá sielus? Mainna olmmoš sáhttá oastit sielus ruoktot? 27
16,27
Sál 62,13
Sát 24,12
Matt 25,31
Rom 2,6Alm 22,12
Olbmobárdni boahtá eŋgeliiddisguin Áhčis hearvásvuođas, ja dalle son máksá juohkehažžii su daguid mielde. 28
16,28
24,34
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dás čužžot muhtumat geat eai muosát jápmima ovdal go oidnet Olbmobártni boahtimin riikkainis.”

17

Máhttájeaddjit oidnet Jesusa hearvásvuođa

171

17,1
2 Pet 1,16eč
17,1 Johannesa Johannes.Guhtta beaivvi das maŋŋil Jesus válddii fárrosis Petera, Jakoba ja su vielja Johannesa ja doalvvui sin alla várrái, gos sii ledje oktonassii. 2Doppe son nuppástuvai sin oaidnut: Su ámadadju báittii dego beaivváš ja su biktasat šadde vielgadin dego čuovga. 3Sidjiide almmustuvaiga Moses ja Elia geat sártnuiga Jesusiin. 4Dalle Peter dajai Jesusii: “Hearrá, lea buorre ahte mii leat dás. Jos dáhtut, de mun dagan golbma goađi: dutnje, Mosesii ja Eliai.”

5

17,5
5 Mos 18,15
Matt 3,17+
Go son ain lei sárdnumin, de suoivanasttii sin šerres balva, ja balvvas gullui jietna: “Dát lea mu ráhkis Bárdni gean mun lean válljen. Gullet su!” 6Go máhttájeaddjit dan gulle, de sii luoitádedje eatnamii muđolassii ja ballájedje sakka. 7Muhto Jesus bođii sin lusa, guoskkahii sin ja celkkii: “Čuožžilehket, allet bala!” 8Ja go sii geahčastedje, de sii eai oaidnán ovttage earret Jesusa okto.

9

17,9
16,20
Go sii njidje váris, de Jesus gohčui sin: “Allet muital geasage dán oainnáhusa, ovdal go Olbmobárdni lea čuožžilan jábmiid luhtte.” 10
17,10
Mal 4,5č
17,10 Elia >11,14.Máhttájeaddjit jerre: “Manne čáloahppavaččat dalle dadjet ahte Elia ferte vuos boahtit?” 11Son vástidii: “Elia boahtá galle ja lágida buot ovddeš láhkái. 12
17,12
14,10
Muhto mun cealkkán didjiide ahte Elia lea juo boahtán. Olbmot eai dovdan su, muhto dahke sutnje maid dáhtto. Seammá láhkái Olbmobárdnige šaddá gillát sin gieđas.” 13Dalle máhttájeaddjit áddejedje ahte son oaivvildii Johannes gásttašeaddji.

Jesus ádjá bártnis olggos bahás vuoiŋŋa

14Go sii máhcce olbmuid lusa, de Jesusa ovdii bođii olmmái, čippostii 1517,15 Hearrá, árpmit greikkagillii Kyrie eleison. Vrd. 9,27; 15,22; 20,30č; Mark 10,47č; Luk 16,24; 17,13; 18,38č. mánováddu >4,24.ja dajai: “Hearrá, árpmit mu bártni! Sus lea mánováddu, ja son giksašuvvá sakka. Son gahččá dávjá dollii ja dávjá čáhcái. 16Mun bukten su du máhttájeddjiid lusa, muhto sii eai máhttán buoridit su.” 17

17,17
5 Mos 32,520
Dalle Jesus celkkii: “Vuoi dán eahpeoskkolaš ja jorggu buolvva! Man guhká mun ferten vel leat din luhtte? Man guhká ferten gierdat din? Buktet bártni mu lusa.” 18Jesus šikkui bahás vuoiŋŋa, ja dat vulggii bártnis. Dan bottu rájes bárdni lei dearvvaš.

19Go sii ledje oktonassii, de máhttájeaddjit manne Jesusa lusa sierra ja jerre: “Manne mii eat veadján ádjit dan vuoiŋŋa bártnis olggos?” 20

17,20
21,21
Mark 11,23
Luk 17,6
1 Kor 13,2
17,20 sennetsiepman govvida buot uhcimusa. >13,31.Jesus vástidii: “Dan dihte go dis lea nu uhccán osku. Duođaid, mun cealkkán didjiide: Jos dis livččii sennetsiepmana vearddege osku, de dii sáhtášeiddet dadjat dán várrái: ‘Sirdás dáppe duohko’, ja dat sirdásivččii. Iige mihkkege livčče didjiide veadjemeahttun. 21Dát šládja sáhttá áddjojuvvot olggos dušše rohkadusain ja fástudemiin.” 17,21 Dát vearsa váilu boarráseamos giehtačállosiin. Gč. Mark 9,29.

Jesus einnosta fas iežas jápmima ja bajásčuožžileami

22

17,22
16,21
20,18č
Go sii ledje fas vádjoleamen Galileas, de Jesus celkkii sidjiide: “Olbmobárdni addojuvvo olbmuid gihtii, 23
17,23
Hos 6,2
Matt 16,21+
17,23 goalmmát beaivvi >16,21.ja sii goddet su, muhto goalmmát beaivvi son čuožžila jábmiid luhtte.” Dalle sii šadde sakka morrašii.

Tempelvearru

24

17,24
2 Mos 30,13–16
17,24 tempelvearu Vearru gáibiduvvui juohke jagi buot rávis juvddálaččain sihke Bassi eatnamis ja dan olggobealde. Vrd. 2 Mos 30,13–16. Jesusa áiggi vearru lei guokte drakme dahje denára, mii lea guovtti beaivvi bálká.Go sii jovde Kapernaumii, de tempelvearu gáibideaddjit bohte Petera lusa ja dadje: “Almma din oahpaheaddji máksá tempelvearu?” 25Peter vástidii: “De máksá.” Go son manai vissui, de Jesus jearai sus ovdal go son háhppehii jienádit maidege: “Simon, mo du mielas orru: Geain máilmmi gonagasat gáibidit tuolu ja vearu, iežaset bártniin vai vierrásiin?” 26Peter vástidii: “Vierrásiin”. Dalle Jesus celkkii: “Dallehan bártnit eai dárbbaš máksit. 27Muhto vai ean vearránahte sin, de mana jávregáddái, šlivge vuokka ja váldde vuosttaš guoli mii dohppe. Go don rabastat dan njálmmi, de gávnnat silbaruđa. Váldde dan ja mávsse sidjiide mu ja iežat ovddas.” 17,27 silbaruđa greikkagillii stater, mii lea njealji beaivvi bálká. ▶ minttat.

18

Gii lea stuorimus?

181

18,1
Luk 22,24
18,1 almmi riikkas Ipmila riika.Aiddo dalle máhttájeaddjit bohte Jesusa lusa ja jerre: “Gii lea stuorimus almmi riikkas?” 218,2 máná mánát.Dalle Jesus rávkkai lusas máná, divui su sin gaskii 3
18,3
19,14
Joh 3,3–5
ja celkkii:

Duođaid, mun cealkkán didjiide: Jos ehpet jorgal ja šatta mánáid láhkásažžan, de ehpet eisege beasa almmi riikii. 4Dat gii vuolida iežas ja šaddá dego dát mánná, lea stuorimus almmi riikkas. 5

18,5
10,4025,40
Ja dat gii váldá vuostá dákkár máná mu nammii, váldá vuostá mu.

Vearránusat

6

18,6
Luk 17,1č
Muhto jos guhtege vearránahttá ovttage dáin uhcahaččain geat oskot munnje, de sutnje livččii buoret jos millogeađgi heaŋggastuvvošii su čeabehii ja son vuodjuduvvošii meara čiekŋalassii. 7Vuoi dán máilmmi ja dan vearránusaid! Vearránusat gal fertejit boahtit, muhto vuoi dan olbmo gean bokte dat bohtet!

8

18,8
5,29č
Jos du giehta dahje juolgi vearránahttá du, de čuohpa dan ja bálkes eret. Dutnje lea buoret mannat rámbin dahje lámisin eallimii go atnit goappašiid gieđaid dahje julggiid ja bálkestuvvot agálaš dollii. 9Ja jos du čalbmi vearránahttá du, de gaikkit dan olggos ja bálkes eret. Dutnje lea buoret mannat eallimii čalbmebeallin go bálkestuvvot helveha dollii goappašiid čalmmiiguin.

10

18,10
Hebr 1,14
Váruhehket amadet badjelgeahččat ovttage dáin uhcahaččain. Mun cealkkán didjiide ahte sin eŋgelat almmis oidnet álo mu almmálaš Áhči muođuid. 1118,11 Dát vearsa váilu boarráseamos giehtačállosiin. Gč. Luk 19,10.Olbmobárdni lea boahtán beastit dan mii lea láhppon.

Čádjidan sávza

12

18,12
Sál 23
Jes 40,11
Esek 34,12
Joh 10,11
15,13
Hebr 13,20
1 Pet 2,25
5,4
Maid árvalehpet? Jos muhtumis leat čuođi sávzza ja okta dain čádjida, de almma son dalle guođđá dan ovccilogiovcci várrái ja vuolgá ohcat dan mii lea čádjidan? 13Ja jos son gávdná dan – duođaid, mun cealkkán didjiide: Son lea ilus eambbo dan ovtta dihte go dan ovccilogiovcci dihte mat eai lean láhppon. 14
18,14
2 Pet 3,9
Seammá láhkái lea din almmálaš Áhči dáhttu ahte ii oktage dáin uhcahaččain láhppo.

Viellja gii dahká veriid

15

18,15
3 Mos 19,17č
Luk 17,3
Gal 6,1
Jak 5,19č
18,15 du vuostá Sánit váilot muhtun giehtačállosiin.Jos du viellja lea dahkan veriid du vuostá, de mana su lusa ja cuiggot su guovttá gaskan. Jos son gullá du, de don leat vuoitán vieljat ruoktot. 16
18,16
5 Mos 19,15
1 Tim 5,19
Muhto jos son ii gula du, de váldde ovtta dahje guoktása alccesat guoibmin, dasgo juohke ášši nannejuvvo guovtti dahje golmma duođašteaddji sániin. 17
18,17
2 Tess 3,614
18,17 tuollár >5,46.Jos son ii gula sudnoge, de muital searvegoddái. Muhto jos son ii gula searvegottige, de lehkos son dutnje dego báhkin dahje tuollár.

18

18,18
16,19+
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Buot maid dii čatnabehtet eatnama alde, lea čadnojuvvon almmis, ja buot maid dii čoavdibehtet eatnama alde, lea čovdojuvvon almmis. 19
18,19
7,7+
Ja mun cealkkán vel didjiide: Maid ihkinassii guovttis dis šiehttaba rohkadallat dáppe eatnama alde, dan soai oažžuba mu almmálaš Áhčis. 20
18,20
28,20
Joh 14,23
Dasgo gosa guovttis dahje golmmas leat čoagganan mu nammii, das mun lean sin gaskkas.

Árpmuhis bálvaleaddji

21

18,21
Luk 17,3č
Dalle Peter bođii Jesusa lusa ja jearai: “Hearrá, jos mu viellja dahká ain ođđasis veriid mu vuostá, de man gallii mun ferten addit sutnje ándagassii? Ollásii čieža geardáigo?” 22Jesus vástidii: “Mun cealkkán dutnje: It čieža, muhto čiežalogičieža geardái. 23Almmi riika lea dego gonagas gii gáibidii ruhtačilgehusa bálvaleddjiinis. 2418,24 logiduhát taleantta lea seammá go 60 miljovnna denára dahje beaivebálkká. ▶ minttat.Go son čielggadišgođii dan, de su ovdii buktojuvvui muhtun gii lei sutnje velggolaš logiduhát taleantta. 25Go olbmás ii lean mainna máksit, de su hearrá gohčui ahte son, su áhkká ja mánát ja buot su opmodat galggai vuvdojuvvot ja vealgi máksojuvvot. 26Muhto bálvaleaddji luoitádii su ovdii ja ánuhii: ‘Leage gierdavaš! Mun gal mávssán visot.’ 27
18,27
Luk 7,42
18,27 árkkášii njuorrasit >9,36.Dalle gonagas árkkášii njuorrasit bálvaleaddjis, divttii su mannat ja luittii sutnje vealggi.

2818,28 čuođi denára denára lei romalaš silbamintta mii vástida ovtta beaivebálkká. ▶ mintta dahjege ruhta.Muhto go bálvaleaddji manai olggos, de son deaivvai nuppi bálvaleaddji gii lei sutnje velggolaš čuođi denára. Son dohppii su gitta, buváhallagođii su ja dajai: ‘Mávsse maid leat velggolaš!’ 29Olmmái luoitádii su ovdii ja ánuhii: ‘Leage gierdavaš! Mun gal mávssán dutnje.’ 30Muhto nubbi ii miehtan dasa. Son manai ja bijahii olbmá giddagassii, dassážii go son máksá vealggis.

31Go eará bálvaleaddjit oidne mii dáhpáhuvai, de sii atne dan bahán. Sii manne gonagasa lusa ja muitaledje sutnje buot. 32Dalle gonagas rávkkai bálvaleaddji lusas ja celkkii: ‘Don návccaheapme! Mun luiten dutnje olles vealggi, go don dan mus ánuhit. 33Almma donge livččet galgan árpmihit bálvalanguoimmát, nugo mun árpmihin du?’ 34

18,34
5,25č
Ja moaris gonagas attii bálvaleaddji fáŋgafávttaid gihtii, dassážii go son livččii máksán olles vealggi.

35

18,35
6,14č+
Nu mu almmálaš Áhččige dahká didjiide, jos dii ehpet olles váimmus atte ándagassii iešguhtege vielljasis.”