Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
14

Johannes gásttašeaddji steavliduvvo

14114,1 guovllugonagas Herodes Herodes Antipas, Herodes stuorrá bárdni. Son ráđđii Galilea ja Perea 4 o.Kr.–39 m.Kr. gč. 2,1; Luk 3,1. ▶ Herodesa sohka.Daid áiggiid guovllugonagas Herodes gulai ságaid Jesusa birra. 2Son dajai hoavvaolbmáidasas: “Dat lea Johannes gásttašeaddji. Son lea čuožžilan jábmiid luhtte, ja danne sus leat dakkár fámut.” 3

14,3
4,12
Herodes lei dohppen Johannesa, čatnan su láhkkiiguin ja bidjan giddagassii Herodiasa, vieljas Filipa áhká dihte, 4
14,4
3 Mos 18,16
20,21
danin go Johannes lei dadjan Herodesii: “Dus ii leat lohpi váldit su áhkkán.” 5
14,5
11,9
21,26
Luk 1,76č
Herodes livččii dáhtton goddit Johannesa, muhto son balai olbmuin, geat atne Johannesa profehtan. 6Muhto go Herodes lei ávvudeamen riegádanbeaivvis, de Herodiasa nieida dánssui gussiide. Herodes liikui dasa nu sakka 7ahte vuordnumiin lohpidii addit sutnje maid ihkinassii son dáhtošii. 8Eadni ávžžuhii nieiddas dadjat: “Atte munnje Johannes gásttašeaddji oaivvi gári siste.” 9Gonagas šlunddui, muhto go son lei gussiid gullut vurdnon váli, de son gohčui addit niidii maid son siđai. 10Son bijai sáni giddagassii ja gohčui steavlidit Johannesa. 11Johannesa oaivi buktojuvvui gári siste ja addojuvvui niidii, ja nieida doalvvui dan eadnásis. 12Johannesa máhttájeaddjit bohte dasto viežžat rupmaša ja hávdádedje dan. De sii manne muitalit Jesusii, mii lei dáhpáhuvvan.

Jesus galleha vihttaduhát olbmá

13Go Jesus dan gulai, de son vulggii fatnasiin ávdin báikái, vai beassá leat okto. Muhto olbmot gulle dan, ja gávpogiin vulge olusat vácci su maŋŋái. 1414,14 árkkášii sin >9,36.Go Jesus bođii gáddái ja oinnii buot daid olbmuid, de son árkkášii sin njuorrasit ja buoridii sin buhcciid.

15

14,15
15,32eč
Eahkedis máhttájeaddjit manne su lusa ja dadje: “Dát lea ávdin báiki, ja lea juo maŋŋit. Luoitte olbmuid vuolgit, vai sii besset mannat giliide oastit alcceseaset borramuša.” 16Muhto Jesus celkkii: “Eai sii dárbbaš vuolgit gosage. Addet dii sidjiide borrat.” 17Sii dadje: “Mis eai leat dás eambbo go vihtta láibbi ja guokte guoli.” 18Jesus celkkii: “Vižžet daid munnje.” 19
14,19
26,26+
14,19 rohkadalai giittusrohkosa lei juvddálaš oskku árbevierru rohkadallat beavderohkosa.De son gohčui olbmuid čohkánit rássegieddái, válddii dan vihtta láibbi ja guokte guoli, geahčai bajás albmái ja rohkadalai giittusrohkosa. Son doadjalii láibbiid ja attii máhttájeddjiide, ja máhttájeaddjit adde daid olbmuide. 20
14,20
2 Gon 4,43č
Buohkat borre ja gallánedje. Maŋŋil sii čohkkejedje bihtáid mat ledje báhcán, guoktenuppelohkái veaddelihti dievva. 21Dat geat borre, ledje árvvu mielde vihttaduhát olbmá, ja vel nissonat ja mánát.

Jesus vádjola čáhcegierragis

22De Jesus gohčui máhttájeddjiid lávket fatnasii ja vuolgit ovdalis jávrri nuppe beallái, dan botta go son ieš luoittášii olbmuid vuolgit. 23

14,23
Luk 5,16
6,12
Go son lei geargan luoitimis sin, de son manai várrái, vai beassá rohkadallat oktonassii.

Go šattai eahket, de son lei doppe okto. 24Fanas lei juo guhkkin eret gáttis, ja dat ražai garrasit báruid vuostá, danin go lei vuostebiegga. 2514,25 njealját idjagohcinvuorus golbma maŋimus diimmu ovdal beaivebadjáneami. idja ja beaivi.Njealját idjagohcinvuorus Jesus bođii vácci jávrri alde sin lusa. 26

14,26
Luk 24,37
Go máhttájeaddjit oidne su vázzimin jávrri alde, de sii suorganedje ja dadje: “Diet lea gobmi!” Ja sii huike balus. 2714,27 mun dat lean sáhttá maid jorgaluvvot “mun lean”. ▶ Mun lean.Muhto dan seammás Jesus sártnui sidjiide: “Lehket roahkkadat, mun dat lean. Allet bala.”

28Dalle Peter dajai sutnje: “Hearrá, jos dat leat don, de gohčo mu boahtit lusat čáhcegierraga mielde.” 29Jesus celkkii: “Boađe!” Peter lávkii fatnasis ja vádjolišgođii čáhcegierraga mielde Jesusa lusa. 30

14,30
8,25č
Muhto go son oinnii dan garra dálkki, de son ballái ja vuodjugođii. Son čurvii: “Hearrá, gájo mu!” 31Dan seammás Jesus geigii gieđa, dollii su ja celkkii: “Don uhccán oskkolaš. Manne don eahpidit?” 32Go soai leigga lávken fatnasii, de biegga ložžii. 33
14,33
16,16
27,54
Joh 1,49
Ja buohkat geat ledje fatnasis, luoitádedje su ovdii ja dadje: “Don leat duođaid Ipmila bárdni!”

Buohccit buorránit

34Go sii ledje ollen rastá, de sii bohte gáddái Gennesaretis. 35

14,35
4,24
Go dan guovllu olbmot oidne gii lei boahtán, de sii vuolggahedje sáni miehtá dan guovllu, ja nu buot buohccit buktojuvvojedje Jesusa lusa. 36
14,36
9,21
Luk 6,19
14,36 bivttasdiehpi >9,20.Sii bivde beassat guoskkahit su bivttasdiehpi, ja buohkat geat dan guoskkahedje, buorránedje.

15

Olbmuid njuolggadusat ja Ipmila báhkkomat

151De bohte Jesusa lusa Jerusalemis farisealaččat ja čáloahppavaččat ja jerre: 2

15,2
Luk 11,38
15,2 áhčiid njuolggadusaid njálmmálaš láhka maid čáloahppavaččat oahpahedje. ▶ áhčči. ▶ árbevierut. eai basa gieđaid juvddálaš buhtisvuođa njuolggadusa mielde fertii bassat gieđaid ovdal go borada. ▶ buhtisvuohta.“Manne du máhttájeaddjit rihkkot áhčiid njuolggadusaid? Siihan eai basa gieđaid ovdal go borragohtet.” 3Jesus vástidii: “Manne dii ieža rihkkubehtet Ipmila báhkkomiid iežadet njuolggadusaiguin? 4
15,4
2 Mos 20,12
21,17
Ipmil lea cealkán: Gudnejahte áhčát ja eatnát, ja: Dat gii garuha áhčis dahje eatnis, galgá jápmit. 515,5 tempelattáldat Dat maid olbmot ledje lohpidan addit tempelii, šattai bassin iige dat sáhttán addojuvvot earáide. Vrd. 3 Mos 27; Mark 7,11.Muhto dii oahpahehpet ahte jos muhtun dadjá áhččásis dahje eadnásis: ‘Dat mainna mun livččen sáhttán veahkehit du, lea dál tempelattáldat’, 615,6 dahje eatnis Sánit váilot muhtun giehtačállosiin.de son ii dárbbaš gudnejahttit áhčis dahje eatnis. Nu dii dahkabehtet Ipmila sáni duššin iežadet árbevieruiguin. 7Dii guoktilaččat! Jesaja einnostii riekta din birra go celkkii: 8
15,8
Jes 29,13
Dát álbmot gudnejahttá mu baksamiiguin, muhto dan váibmu lea guhkkin mus eret. 9Duššás sii bálvalit mu, dasgo sin oahput leat olbmuid báhkkomat.

10Son rávkkai lusa olbmuid ja celkkii: “Gullet ja áddejehket. 11Ii olbmo daga buhtismeahttumin dat mii manná njálbmeráigge sisa. Olbmo dahká buhtismeahttumin dat mii boahtá njálmmis olggos.”

12Dalle máhttájeaddjit bohte su lusa ja dadje: “Dieđátgo ahte farisealaččat vearránedje dus, go don dadjet nie?” 13Son vástidii: “Juohke šaddu maid mu almmálaš Áhčči ii leat gilván, gaikojuvvo oktan ruohttasiiguin. 14

15,14
23,1624
Luk 6,39
Rom 2,19
Allet beroš sis! Sii leat čalmmehemiid čalmmehis oahpisteaddjit. Ja go čalmmeheapme oahpista čalmmeheami, de soai guktot gahččaba roggái.”

15Peter dajai sutnje: “Čilge midjiide dán veardádusa.” 16

15,16
16,9
Jesus celkkii: “Lehpetgo diige nie jierpmeheamit? 17Ehpetgo dii ádde ahte buot mii manná njálbmeráigge sisa, manná čoavjái ja de suhppejuvvo olggos lunddolaš geainnu? 18
15,18
Jer 17,9
Matt 12,34
Jak 3,6
Muhto mii boahtá olggos njálmmis, dat vuolgá váimmus, ja dat dahká olbmo buhtismeahttumin. 19
15,19
Rom 1,29č
13,13
1 Kor 5,10č
6,9č
2 Kor 12,20
Gal 5,19eč
Ef 5,3eč
Kol 3,5eč
1 Tim 1,9č
Dasgo váimmus bohtet bahás jurdagat, sorbmen, náittosdilirihkkun, fuorrávuohta, suolavuohta, vearreduođaštusat ja bilkádus. 20Dakkárat dat dahket olbmo buhtismeahttumin. Boradeapmi basakeahtes gieđaiguin ii daga olbmo buhtismeahttumin.”

Kanaanlaš nissona osku

2115,21 Tyros ja Sidon >11,21.Go Jesus vulggii doppe, de son manai Tyrosa ja Sidona guovlluide. 2215,22 kanaanlaš nisson Sátni mearkkaša dán oktavuođas ahte nisson ii lean juvddálaš. árpmit greikkagillii eleison. >17,15.Muhtun kanaanlaš nisson, dan guovllu olmmoš, bođii ja čuorvvui: “Hearrá, Davida bárdni, árpmit mu! Bahás vuoigŋa givssida sakka mu nieidda.” 23Muhto son ii vástidan nissonii maidege. Máhttájeaddjit bohte Jesusa lusa ja bivde: “Gohčo su mannat eret. Son boahtá min maŋis ja čuorvu.” 24

15,24
10,5č
Rom 15,8
Muhto Jesus vástidii: “In mun leat vuolggahuvvon earáid go Israela álbmoga láhppon sávzzaid lusa.” 25Nisson goit bođii lagabui, luoitádii Jesusa ovdii ja dajai: “Hearrá, veahket mu!” 26Muhto Jesus vástidii sutnje: “Ii leat riekta váldit mánáid láibbi ja bálkestit dan beatnagiidda.” 27Nisson vástidii: “Hearrá, dat lea duohta, muhto maiddái beatnagaččat besset borrat moaluid mat gahččet daid isida beavddis.” 28
15,28
8,1013
Dalle Jesus celkkii sutnje: “Nisson, du osku lea stuoris. Šaddos nu mo don dáhtut.” Ja nieida buorránii aiddo dan bottus.

Jesus buorida buhcciid

29

15,29
Mark 7,31
Jesus vulggii doppe, váccii Galileajávrri gátti ja manai de várrái. Go son lei čohkkámin doppe, 30
15,30
11,5+
de ollu olbmot bohte su lusa. Sii bukte mielddiset lápmásiid, čalmmehemiid, rámbbiid, gielahemiid ja ollu earáid ja bidje sin su ovdii, ja son buoridii sin. 31
15,31
Mark 7,37
Olbmot ovddošedje go oidne ahte gielaheamit sárdno, rámbbit dearvvašmuvve, lápmásat vázze ja čalmmeheamit oidne, ja sii máidno Israela Ipmila.

Jesus galleha njealljeduhát olbmá

32

15,32
14,14eč
15,32 árkkášan >9,36.Jesus rávkkai máhttájeddjiid lusas ja celkkii: “Mun árkkášan njuorrasit olbmuid, dasgo sii leat leamaš mu luhtte juo golbma beaivvi, iige sis leat maid borrat. In mun dáhto luoitit sin vuolgit borakeahttájin, amaset vuoimmehuvvat mátkkis.” 33Máhttájeaddjit dadje sutnje: “Gos mii dáppe meahcis fidnet nu ollu láibbi ahte gallehit ná stuorra joavkku?” 34Jesus jearai: “Galle láibbi dis leat?” Sii vástidedje: “Čieža, ja moadde uhca guoláža.” 35Son gohčui olbmuid čohkánit eatnamii. 36De son válddii dan čieža láibbi ja guliid, giittii Ipmila, doadjalii daid ja attii máhttájeddjiide, ja máhttájeaddjit juogadedje daid olbmuide. 37Buohkat borre ja gallánedje, ja báhcán bihtát čohkkejuvvojedje čieža veaddelihti dievva. 38Borramin ledje leamaš njealljeduhát olbmá ja vel nissonat ja mánát. 39De Jesus luittii olbmuid vuolgit ruoktot, lávkii fatnasii ja manai Magadana guvlui. 15,39 Magadan muhtun giehtačállosiin namma čállojuvvo “Magdala”.

16

Farisealaččat gáibidit mearkka

161

16,1
12,38
Luk 11,16
Joh 6,30č
Jesusa lusa bohte farisealaččat ja saddukealaččat geat dáhtto geahččalit su, ja bivde su čájehit mearkka almmis. 216,2–3 V. 2–3 váilot boarráseamos giehtačállosiin.Muhto Jesus vástidii sidjiide: “Eahkedis dii dadjabehtet: ‘Šaddá buorre dálki, go albmi roađđida’, 3ja iđedis: ‘Odne šaddá garra dálki, go albmi roađđida ja lea seavdnjat’. Almmi hámi dii gal máhttibehtet lohkat, muhto ehpet áiggiid mearkkaid. 4
16,4
12,39č
Dát bahás ja oskkáldasmeahttun buolva gáibida mearkka, muhto áidna mearka mii dasa addojuvvo, lea Jona mearka.” Son guđii sin dasa ja vulggii.

Láibi ja suvrradáigi

5Sii jovde nuppe beallái jávrri, muhto máhttájeaddjit ledje vajáldahttán váldimis láibbi mielde. 6

16,6
Luk 12,1č
Jesus celkkii sidjiide: “Váruhehket farisealaččaid ja saddukealaččaid suvrradáiggis.” 7Sii árvaledje guhtet guimmiideasetguin: “Mii vajálduhtiimet láibbi.” 8Jesus fuobmái dan ja celkkii sidjiide: “Dii heajut oskkus! Manne dii dušše árvalehpet guhtet guimmiineattet ahte dis ii leat láibi? 9
16,9
14,17eč
15,16
Ehpetgo dii veláge ádde? Almma dii muitibehtet dan vihtta láibbi mat gallehedje vihttaduhát olbmo. Galle veaddelihti dievva dii dalle čohkkiidet? 10
16,10
15,34eč
Dahje dan čieža láibbi mat gallehedje njealljeduhát olbmo. Galle veaddelihti dievva dii dalle čohkkiidet? 11Manne dii ehpet ádde ahte mun in oaivvildan láibbi? Váruhehket farisealaččaid ja saddukealaččaid suvrradáiggis.” 12Dalle sii áddejedje ahte son ii lean váruheamen sin láibbi suvrradáiggis, muhto farisealaččaid ja saddukealaččaid oahpas.

Peter dovddasta Jesusa Messiasin

13Go Jesus lei boahtán Kaisarea Filippi guvlui, de son jearai máhttájeddjiinis: “Geanin olbmot dadjet Olbmobártni?” 14

16,14
14,2
21,11Mark 6,14č
Sii vástidedje: “Muhtumat dadjet Johannes gásttašeaddjin, muhtumat Elian, muhtumatgis Jeremian dahje soames eará profehtan.” 15Son jearai sis: “Naba dii? Geanin dii dadjabehtet mu?” 16
16,16
14,33Joh 6,69
11,27
1 Joh 4,15
16,16 Messias beastigonagas gean juvddálaččat vurde. ▶ Messias.Simon Peter vástidii: “Don leat Messias, ealli Ipmila Bárdni.” 17
16,17
11,27
Gal 1,15č
16,17 oažži ja varra greikkagillii sarks, “oažži”, “biergu”, adnojuvvo olbmuid birra. ▶ biergu, oažži ja varra.Jesus celkkii sutnje: “Ávdugas leat don, Simon, Jona bárdni, dasgo dán ii leat dutnje almmuhan oažži ja varra, muhto mu Áhčči guhte lea almmis. 18
16,18
Ef 2,20
Ja mun cealkkán dutnje ahte don leat Peter, ja dán bávtti ala mun huksen iežan girku, eaige jábmiidáimmu poarttat vuoitte dan. 16,18 Peter greikkagiel sátni Petros lea jorgaluvvon aramealaš sánis Kefa ja mearkkaša “geađgi”, “bákti”. 19
16,19
Matt 18,18
Joh 20,23
Alm 3,7
Mun attán dutnje almmi riikka čoavdagiid. Maid don čanat eatnama alde, dat lea čadnojuvvon almmis, ja maid don čoavddát eatnama alde, dat lea čovdojuvvon almmis.” 16,19 čanat … čoavddát dajaldagat maid čáloahppavaččat geavahedje. Dálá áigge “čatnat” mearkkaša gieldit, “čoavdit” mearkkaša suovvat. Sániid sáhtte maid geavahit go dáhtto čuoldit muhtuma eret searvevuođas (garuheapmi) dahje luoitit olbmo dasa. Gč. Joh 20,23. 20
16,20
8,417,9
De son gilddii máhttájeddjiid muitaleames geasage ahte son lea Messias.

Jesus einnosta iežas jápmima ja bajásčuožžileami

21

16,21
Hos 6,2
Matt 17,22č
20,18č
27,63č
Luk 24,746
Apd 10,40
1 Kor 15,4
16,21 goalmmát beaivvi Dán lohkanvuogi mielde rehkenastojuvvo sihke beaivi go Jesus jápmá ja beaivi go son bajásčuožžila.Dan áiggi rájes Jesus riemai čilget máhttájeddjiidasas ahte son šaddá mannat Jerusalemii ja gillát ollu álbmoga vuorrasiid, bajimusbáhpaid ja čáloahppavaččaid gieđas. Son goddojuvvo, muhto goalmmát beaivvi son čuožžila jábmiid luhtte. 22Peter válddii su sierra ja cuiggodišgođii su: “Ipmil várjalehkos du! Allos dat eisege šaddo dutnje, Hearrá!” 23
16,23
4,10
Muhto Jesus jorgalii nuppos ja celkkii Peterii: “Gáidda mu duohkái, Sáhtán! Don dáhtut oažžut mu jorralit. Du jurdagat eai boađe Ipmilis, muhto olbmuin.”

Čuovvut Jesusa

24

16,24
10,38č
Luk 14,27
16,24 váldit ruossas >10,38.Jesus celkkii máhttájeddjiidasas: “Jos guhtege dáhttu vádjolit mu maŋis, de son ferte biehttalit iežas, váldit ruossas ja čuovvut mu. 25
16,25
Luk 17,33
Joh 12,25
Dasgo dat gii dáhttu gádjut eallimis, massá dan, muhto dat gii massá eallimis mu dihte, gávdná dan. 26
16,26
Sál 49,8eč
Matt 4,8č
Mii ávkkiid olbmui lea vuoitit alccesis oppa máilmmi, jos son massá sielus? Mainna olmmoš sáhttá oastit sielus ruoktot? 27
16,27
Sál 62,13
Sát 24,12
Matt 25,31
Rom 2,6Alm 22,12
Olbmobárdni boahtá eŋgeliiddisguin Áhčis hearvásvuođas, ja dalle son máksá juohkehažžii su daguid mielde. 28
16,28
24,34
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dás čužžot muhtumat geat eai muosát jápmima ovdal go oidnet Olbmobártni boahtimin riikkainis.”