Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
13

Veardádus gilvi birra

131

13,1
Luk 5,1–3
Seammá beaivvi Jesus vulggii olggos, manai jávregáddái ja čohkánii. 2Su lusa čoahkkanedje dalle nu ollu olbmot ahte son fertii mannat fatnasii. Son čohkkái fatnasis, ja olbmot čužžo jávregáttis, 313,3 veardádusaiguin Jesus lávii atnit giellagovaid go oahpahii. ▶ veardádus.ja son sártnui sidjiide guhká veardádusaiguin ja celkkii:

“Gilvi vulggii gilvit. 4Ja go son gilvvii, de muhtun gilvagat gahčče geaidnogurrii, ja lottit bohte ja borre daid. 5Muhtun gilvagat gahčče geađgás eatnamii mas ii lean ollu muolda. Dat ihte johtilit, dainna go dakko ii lean assás eanan, 6muhto go beaivváš badjánii, de dat bulle ja goldne, danin go dain ii lean ruohtas. 7Muhtun gilvagat gahčče bastilislánjáid gaskii, ja bastilislánját šadde ja hávkadedje daid. 8Muhto muhtun gilvagat gahčče buori eatnamii ja šaddadedje šattu, čuođigeardásaš, guhttalogigeardásaš ja golbmalogigeardásaš šattu. 9

13,9
11,15
13,43
Mark 4,923
Luk 14,35
Alm 2,7
13,9
Geas leat bealjit, dat gullos!”

Veardádusaid mearkkašupmi

10Máhttájeaddjit bohte su lusa ja jerre: “Manne don sártnut olbmuide veardádusaiguin?” 11

13,11
11,25
Rom 16,25
1 Kor 2,7
4,1
Ef 1,9
3,3č
Kol 1,26
Son vástidii: “Danin go dii lehpet beassan diehtit almmi riikka čiegusvuođaid, muhto sii eai. 12
13,12
25,29+
Geas lea, dasa addojuvvo, ja son oažžu valljugasat, muhto geas ii leat, das váldojuvvo eret velá datge mii sus lea. 13Mun sártnun sidjiide veardádusaiguin, dasgo sii oidnet eaige dattetge oainne ja gullet eaige dattetge gula eaige ádde. 14
13,14
Jes 6,9č
Joh 12,40
Apd 28,26č
Rom 11,8
Nu ollašuvvá Jesaja profehtasátni sidjiide: Dii gullabehtet muhto ehpet ipmir, dii oaidnibehtet muhto ehpet ádde. 15Dasgo dán álbmoga váibmu lea buššon. Illá sii gullet beljiiguin, ja čalmmiid sii leat čárven, nu ahte eai oainne čalmmiiguin eaige gula beljiiguin eaige ádde váimmuin eaige jorgal nu ahte mun beasan buoridit sin. 16
13,16
16,17
Luk 10,23č
Muhto ávdugasat leat din čalmmit mat oidnet ja din bealjit mat gullet. 17Duođaid, mun cealkkán didjiide: Ollu profehtat ja vanhurskásat leat áibbašan oaidnit dan maid dii oaidnibehtet, muhto eai leat beassan oaidnit, ja gullat dan maid dii gullabehtet, muhto eai leat beassan gullat.

Jesus čilge veardádusa gilvi birra

18Gullet dál maid veardádus gilvi birra mearkkaša. 19Álo go muhtun gullá sága riikka birra iige ádde dan, de boahtá Bahá ja gaiku eret dan mii lea gilvojuvvon su váibmui. Dát lea dat mii gilvojuvvui geaidnogurrii. 20Dat mii gilvojuvvui geađgás eatnamii, lea son gii váldá sáni vuostá iluin dalán go gullá dan, 21muhto go sus ii leat ruohtas, de son bissu dušše muhtun áiggi. Go dasto boahtá áŧestus ja doarrádallojupmi sáni dihte, de son jorrala dallánaga. 22

13,22
6,24
1 Tim 6,9
Dat mii gilvojuvvui bastilislánjáid gaskii, lea dat gii gullá sáni, muhto geas sátni ii atte šattu, danin go dán máilmmi fuolat ja riggodaga fillehus hávkadit dan. 23Muhto dat mii gilvojuvvui buori eatnamii, lea son gii gullá sáni ja ádde dan ja šaddada šattu: čuođigeardásaš, guhttalogigeardásaš ja golbmalogigeardásaš šattu.”

Veardádus árvvohis rásiid birra

24Jesus muitalii sidjiide nuppi veardádusa: “Almmi riika lea dego olmmái gii gilvvii beldosis buriid gilvagiid. 2513,25 árvvohisrásiid jáhkkimis mirkkorássi mii lea nisorási láhkái go ihtá.Muhto go buohkat ledje oađđimin, de bođii su vašálaš, gilvvii nisuid gaskii árvvohisrásiid ja manai eret. 26Go rásit ihte ja dahkagohte gordneoivviid, de ihte maiddái árvvohisrásit. 27Bálvaleaddjit manne dalle isideaset lusa ja jerre: ‘Hearrá, almma don gilvet beldosat buriid gilvagiid? Gos dasa de leat boahtán árvvohisrásit?’ 28Isit vástidii: ‘Vašálaš lea dan dahkan.’ Bálvaleaddjit jerre: ‘Dáhtutgo ahte mii mannat gaikut daid eret?’ 29Son vástidii: ‘In, danin go dii veadjibehtet oktanaga árvvohisrásiiguin gaikut nisuidge. 30

13,30
3,12
Diktet goappašagaid šaddat gitta láddjenáiggi rádjái. Go láddjenáigi boahtá, de mun cealkkán ládjobargiide: Gaikot vuos árvvohisrásiid ja čatnet gihppun boaldima várás, muhto nisuid čohkkejehket mu áitái.’”

Sennetsiepman

3113,31 sennetsiepman hui uhca siepmanaš, sullii 760 siepmana juohke grámmas; dattetge šaddu sáhttá leat badjel 2 mehtera alu.Son muitalii sidjiide nuppi veardádusa: “Almmi riika lea dego sennetsiepman maid olmmái gilvvii beldosis. 32

13,32
Esek 17,23
13,32 muorra sáhttá govvidit máilmmiriikka. Vrd. Esek 31,6; Dan 4,12.21.Dat lea uhcit go buot eará siepmanat, muhto go dan ihtu lea šaddan stuorisin, de dat lea stuorit go eará urtasat. Maŋimuš dat lea dego muorra, nu ahte almmi lottit bohtet ja dahket besiid dan ovssiide.”

Suvrradáigi

3313,33 suvrradáiggi Suvrradáiggiin láibbodettiin láibu vurkii oasáža geavvan dáiggis. Go son fas áiggui láibut, de son duhppii suvrradáiggi ođđa dáigái vai dat gis geavvá. golmma mihtu jáffuid su. 36 l dahje 20 kg jáffu. ▶ mihttu ja deaddu.Son muitalii sidjiide vel nuppi veardádusa: “Almmi riika lea suvrradáiggi láhkásaš maid nisson soatká golmma mihtu jáffuid sisa, ja de suvru buot.”

34

13,34
Mark 4,33č
Buot dáid Jesus sártnui olbmuide veardádusaiguin. Almmá veardádusaid haga son ii sárdnon sidjiide maidege, 35
13,35
Sál 78,2
vai ollašuvvá dat mii lea celkojuvvon profehta bokte: Mun rabastan njálmmi ja sártnun veardádusaiguin, mun almmuhan dan mii lea leamaš čihkosis máilmmi sivdnideami rájes.

Jesus čilge veardádusa árvvohis rásiid birra

36Dasto Jesus luittii olbmuid mannat. Go son lei boahtán vissui, de máhttájeaddjit bohte su lusa ja dadje: “Čilge midjiide veardádusa bealddu árvvohis rásiid birra.” 37Son vástidii sidjiide: “Dat gii gilvá buriid gilvagiid, lea Olbmobárdni. 38

13,38
1 Joh 3,10
Bealdu lea máilbmi. Buorit gilvagat leat riikka mánát, ja árvvohisrásit leat bahágasa mánát. 39
13,39
Alm 14,15
Vašálaš mii gilvvii árvvohisrásiid, lea Sáhtán. Gordneládju lea máilmmi loahppa, ja ládjobargit leat eŋgelat. 40Nugo árvvohisrásit čohkkejuvvojit ja boldojuvvojit dolas, nu geavvá máilmmi loahpasge. 41
13,41
Sef 1,3
Matt 24,31+
Olbmobárdni vuolggaha eŋgeliiddis, ja sii čohkkejit su riikkas buohkaid geat jorralahttet earáid ja dahket vearrivuođa. 42
13,42
Dan 3,6
Alm 21,8
Eŋgelat bálkestit sin buolli ommanii. Doppe sii čirrot ja gižahit bániid. 43
13,43
Dan 12,3
Muhto vanhurskásat báitet dalle Áhčiset riikkas dego beaivváš. Geas leat bealjit, dat gullos!

Dávvir, bearral ja nuohtti

44Almmiriika lea dego dávvir mii lei čihkkojuvvon beldui. Olmmái gávdná dan ja čiehká dan fas eatnamii, ja ilus son vuolgá ja vuovdá buot mii sus lea ja oastá dan bealddu.

45Almmiriika lea maiddái dego gávpeolmmái gii lea ohcamin čáppa bearraliid. 46Go son gávdná divrras bearrala, de son vuovdá buot mii sus lea, ja oastá dan.

4713,47 nuohtti guhkes nuohtti (gitta 250 mehtera guhku) maid guokte fatnasa gesse. ▶ guollebivdu.Almmiriika lea maiddái dego nuohtti mii suhppojuvvo jávrái ja bivdá buotlágán guliid. 48Go dat lea dievvan, de bivdit gesset dan gáddái, čohkánit ja čohkkejit buriid guliid goriide, muhto bálkestit fuones guliid. 49

13,49
25,32
Nu geavvá máilmmi loahpas: Eŋgelat vulget, čuldet baháid vanhurskásiid searvvis 50
13,50
8,1213,42+
ja bálkestit sin buolli ommanii. Doppe sii čirrot ja gižahit bániid.

51Lehpetgo dal ádden buot dán?” Sii vástidedje: “De leat.” 5213,52 čáloahppavaš oahpaheaddjit geat galge čilget lága juvddálaš servodagas. ▶ čáloahppavaččat.Dalle son celkkii sidjiide: “Danne lea juohke čáloahppavaš gii lea šaddan almmi riikka máhttájeaddjin dego dáluisit gii buktá ovdan vuorkkástis ovdan sihke ođđasa ja boarrása.”

Jesus ii váldojuvvo vuostá iežas ruovttugávpogis

53

13,53
7,28+
Go Jesus lei muitalan dáid veardádusaid, de son vulggii doppe 54
13,54
2,23
Luk 4,16
Joh 7,15
13,54 ruovttugávpogasas Nasaret.ja manai ruovttugávpogasas. Son oahpahii olbmuid sin synagogas, nu ahte sii ovddošedje ja jerre: “Gos boahtá dán olbmo viisodat, gos dan fápmu dahkat oavdudaguid? 55
13,55
12,46
Mark 6,3
Joh 2,12
6,42
7,5
Apd 1,14
13,55 snihkkára Josef, ▶ muorrabargu.Almma son lea dat snihkkára bárdni? Almma su eatni namma lea Maria, ja Jakob, Josef, Simon ja Judas leat su vieljat? 56Su oappát maid ásset dáppe gos miige. Gos lea son ožžon buot dán?” 57
13,57
Joh 4,44
Ja sii vearránedje sus. Muhto Jesus celkkii sidjiide: “Ii mange eará báikkis profehta badjelgehččojuvvo nugo iežas ruovttugávpogis ja iežas ruovttus.” 58Ja go sii eai dáhtton oskut sutnje, de son ii dahkan doppe eatnat veagalaš daguid.

14

Johannes gásttašeaddji steavliduvvo

14114,1 guovllugonagas Herodes Herodes Antipas, Herodes stuorrá bárdni. Son ráđđii Galilea ja Perea 4 o.Kr.–39 m.Kr. gč. 2,1; Luk 3,1. ▶ Herodesa sohka.Daid áiggiid guovllugonagas Herodes gulai ságaid Jesusa birra. 2Son dajai hoavvaolbmáidasas: “Dat lea Johannes gásttašeaddji. Son lea čuožžilan jábmiid luhtte, ja danne sus leat dakkár fámut.” 3

14,3
4,12
Herodes lei dohppen Johannesa, čatnan su láhkkiiguin ja bidjan giddagassii Herodiasa, vieljas Filipa áhká dihte, 4
14,4
3 Mos 18,16
20,21
danin go Johannes lei dadjan Herodesii: “Dus ii leat lohpi váldit su áhkkán.” 5
14,5
11,9
21,26
Luk 1,76č
Herodes livččii dáhtton goddit Johannesa, muhto son balai olbmuin, geat atne Johannesa profehtan. 6Muhto go Herodes lei ávvudeamen riegádanbeaivvis, de Herodiasa nieida dánssui gussiide. Herodes liikui dasa nu sakka 7ahte vuordnumiin lohpidii addit sutnje maid ihkinassii son dáhtošii. 8Eadni ávžžuhii nieiddas dadjat: “Atte munnje Johannes gásttašeaddji oaivvi gári siste.” 9Gonagas šlunddui, muhto go son lei gussiid gullut vurdnon váli, de son gohčui addit niidii maid son siđai. 10Son bijai sáni giddagassii ja gohčui steavlidit Johannesa. 11Johannesa oaivi buktojuvvui gári siste ja addojuvvui niidii, ja nieida doalvvui dan eadnásis. 12Johannesa máhttájeaddjit bohte dasto viežžat rupmaša ja hávdádedje dan. De sii manne muitalit Jesusii, mii lei dáhpáhuvvan.

Jesus galleha vihttaduhát olbmá

13Go Jesus dan gulai, de son vulggii fatnasiin ávdin báikái, vai beassá leat okto. Muhto olbmot gulle dan, ja gávpogiin vulge olusat vácci su maŋŋái. 1414,14 árkkášii sin >9,36.Go Jesus bođii gáddái ja oinnii buot daid olbmuid, de son árkkášii sin njuorrasit ja buoridii sin buhcciid.

15

14,15
15,32eč
Eahkedis máhttájeaddjit manne su lusa ja dadje: “Dát lea ávdin báiki, ja lea juo maŋŋit. Luoitte olbmuid vuolgit, vai sii besset mannat giliide oastit alcceseaset borramuša.” 16Muhto Jesus celkkii: “Eai sii dárbbaš vuolgit gosage. Addet dii sidjiide borrat.” 17Sii dadje: “Mis eai leat dás eambbo go vihtta láibbi ja guokte guoli.” 18Jesus celkkii: “Vižžet daid munnje.” 19
14,19
26,26+
14,19 rohkadalai giittusrohkosa lei juvddálaš oskku árbevierru rohkadallat beavderohkosa.De son gohčui olbmuid čohkánit rássegieddái, válddii dan vihtta láibbi ja guokte guoli, geahčai bajás albmái ja rohkadalai giittusrohkosa. Son doadjalii láibbiid ja attii máhttájeddjiide, ja máhttájeaddjit adde daid olbmuide. 20
14,20
2 Gon 4,43č
Buohkat borre ja gallánedje. Maŋŋil sii čohkkejedje bihtáid mat ledje báhcán, guoktenuppelohkái veaddelihti dievva. 21Dat geat borre, ledje árvvu mielde vihttaduhát olbmá, ja vel nissonat ja mánát.

Jesus vádjola čáhcegierragis

22De Jesus gohčui máhttájeddjiid lávket fatnasii ja vuolgit ovdalis jávrri nuppe beallái, dan botta go son ieš luoittášii olbmuid vuolgit. 23

14,23
Luk 5,16
6,12
Go son lei geargan luoitimis sin, de son manai várrái, vai beassá rohkadallat oktonassii.

Go šattai eahket, de son lei doppe okto. 24Fanas lei juo guhkkin eret gáttis, ja dat ražai garrasit báruid vuostá, danin go lei vuostebiegga. 2514,25 njealját idjagohcinvuorus golbma maŋimus diimmu ovdal beaivebadjáneami. idja ja beaivi.Njealját idjagohcinvuorus Jesus bođii vácci jávrri alde sin lusa. 26

14,26
Luk 24,37
Go máhttájeaddjit oidne su vázzimin jávrri alde, de sii suorganedje ja dadje: “Diet lea gobmi!” Ja sii huike balus. 2714,27 mun dat lean sáhttá maid jorgaluvvot “mun lean”. ▶ Mun lean.Muhto dan seammás Jesus sártnui sidjiide: “Lehket roahkkadat, mun dat lean. Allet bala.”

28Dalle Peter dajai sutnje: “Hearrá, jos dat leat don, de gohčo mu boahtit lusat čáhcegierraga mielde.” 29Jesus celkkii: “Boađe!” Peter lávkii fatnasis ja vádjolišgođii čáhcegierraga mielde Jesusa lusa. 30

14,30
8,25č
Muhto go son oinnii dan garra dálkki, de son ballái ja vuodjugođii. Son čurvii: “Hearrá, gájo mu!” 31Dan seammás Jesus geigii gieđa, dollii su ja celkkii: “Don uhccán oskkolaš. Manne don eahpidit?” 32Go soai leigga lávken fatnasii, de biegga ložžii. 33
14,33
16,16
27,54
Joh 1,49
Ja buohkat geat ledje fatnasis, luoitádedje su ovdii ja dadje: “Don leat duođaid Ipmila bárdni!”

Buohccit buorránit

34Go sii ledje ollen rastá, de sii bohte gáddái Gennesaretis. 35

14,35
4,24
Go dan guovllu olbmot oidne gii lei boahtán, de sii vuolggahedje sáni miehtá dan guovllu, ja nu buot buohccit buktojuvvojedje Jesusa lusa. 36
14,36
9,21
Luk 6,19
14,36 bivttasdiehpi >9,20.Sii bivde beassat guoskkahit su bivttasdiehpi, ja buohkat geat dan guoskkahedje, buorránedje.

15

Olbmuid njuolggadusat ja Ipmila báhkkomat

151De bohte Jesusa lusa Jerusalemis farisealaččat ja čáloahppavaččat ja jerre: 2

15,2
Luk 11,38
15,2 áhčiid njuolggadusaid njálmmálaš láhka maid čáloahppavaččat oahpahedje. ▶ áhčči. ▶ árbevierut. eai basa gieđaid juvddálaš buhtisvuođa njuolggadusa mielde fertii bassat gieđaid ovdal go borada. ▶ buhtisvuohta.“Manne du máhttájeaddjit rihkkot áhčiid njuolggadusaid? Siihan eai basa gieđaid ovdal go borragohtet.” 3Jesus vástidii: “Manne dii ieža rihkkubehtet Ipmila báhkkomiid iežadet njuolggadusaiguin? 4
15,4
2 Mos 20,12
21,17
Ipmil lea cealkán: Gudnejahte áhčát ja eatnát, ja: Dat gii garuha áhčis dahje eatnis, galgá jápmit. 515,5 tempelattáldat Dat maid olbmot ledje lohpidan addit tempelii, šattai bassin iige dat sáhttán addojuvvot earáide. Vrd. 3 Mos 27; Mark 7,11.Muhto dii oahpahehpet ahte jos muhtun dadjá áhččásis dahje eadnásis: ‘Dat mainna mun livččen sáhttán veahkehit du, lea dál tempelattáldat’, 615,6 dahje eatnis Sánit váilot muhtun giehtačállosiin.de son ii dárbbaš gudnejahttit áhčis dahje eatnis. Nu dii dahkabehtet Ipmila sáni duššin iežadet árbevieruiguin. 7Dii guoktilaččat! Jesaja einnostii riekta din birra go celkkii: 8
15,8
Jes 29,13
Dát álbmot gudnejahttá mu baksamiiguin, muhto dan váibmu lea guhkkin mus eret. 9Duššás sii bálvalit mu, dasgo sin oahput leat olbmuid báhkkomat.

10Son rávkkai lusa olbmuid ja celkkii: “Gullet ja áddejehket. 11Ii olbmo daga buhtismeahttumin dat mii manná njálbmeráigge sisa. Olbmo dahká buhtismeahttumin dat mii boahtá njálmmis olggos.”

12Dalle máhttájeaddjit bohte su lusa ja dadje: “Dieđátgo ahte farisealaččat vearránedje dus, go don dadjet nie?” 13Son vástidii: “Juohke šaddu maid mu almmálaš Áhčči ii leat gilván, gaikojuvvo oktan ruohttasiiguin. 14

15,14
23,1624
Luk 6,39
Rom 2,19
Allet beroš sis! Sii leat čalmmehemiid čalmmehis oahpisteaddjit. Ja go čalmmeheapme oahpista čalmmeheami, de soai guktot gahččaba roggái.”

15Peter dajai sutnje: “Čilge midjiide dán veardádusa.” 16

15,16
16,9
Jesus celkkii: “Lehpetgo diige nie jierpmeheamit? 17Ehpetgo dii ádde ahte buot mii manná njálbmeráigge sisa, manná čoavjái ja de suhppejuvvo olggos lunddolaš geainnu? 18
15,18
Jer 17,9
Matt 12,34
Jak 3,6
Muhto mii boahtá olggos njálmmis, dat vuolgá váimmus, ja dat dahká olbmo buhtismeahttumin. 19
15,19
Rom 1,29č
13,13
1 Kor 5,10č
6,9č
2 Kor 12,20
Gal 5,19eč
Ef 5,3eč
Kol 3,5eč
1 Tim 1,9č
Dasgo váimmus bohtet bahás jurdagat, sorbmen, náittosdilirihkkun, fuorrávuohta, suolavuohta, vearreduođaštusat ja bilkádus. 20Dakkárat dat dahket olbmo buhtismeahttumin. Boradeapmi basakeahtes gieđaiguin ii daga olbmo buhtismeahttumin.”

Kanaanlaš nissona osku

2115,21 Tyros ja Sidon >11,21.Go Jesus vulggii doppe, de son manai Tyrosa ja Sidona guovlluide. 2215,22 kanaanlaš nisson Sátni mearkkaša dán oktavuođas ahte nisson ii lean juvddálaš. árpmit greikkagillii eleison. >17,15.Muhtun kanaanlaš nisson, dan guovllu olmmoš, bođii ja čuorvvui: “Hearrá, Davida bárdni, árpmit mu! Bahás vuoigŋa givssida sakka mu nieidda.” 23Muhto son ii vástidan nissonii maidege. Máhttájeaddjit bohte Jesusa lusa ja bivde: “Gohčo su mannat eret. Son boahtá min maŋis ja čuorvu.” 24

15,24
10,5č
Rom 15,8
Muhto Jesus vástidii: “In mun leat vuolggahuvvon earáid go Israela álbmoga láhppon sávzzaid lusa.” 25Nisson goit bođii lagabui, luoitádii Jesusa ovdii ja dajai: “Hearrá, veahket mu!” 26Muhto Jesus vástidii sutnje: “Ii leat riekta váldit mánáid láibbi ja bálkestit dan beatnagiidda.” 27Nisson vástidii: “Hearrá, dat lea duohta, muhto maiddái beatnagaččat besset borrat moaluid mat gahččet daid isida beavddis.” 28
15,28
8,1013
Dalle Jesus celkkii sutnje: “Nisson, du osku lea stuoris. Šaddos nu mo don dáhtut.” Ja nieida buorránii aiddo dan bottus.

Jesus buorida buhcciid

29

15,29
Mark 7,31
Jesus vulggii doppe, váccii Galileajávrri gátti ja manai de várrái. Go son lei čohkkámin doppe, 30
15,30
11,5+
de ollu olbmot bohte su lusa. Sii bukte mielddiset lápmásiid, čalmmehemiid, rámbbiid, gielahemiid ja ollu earáid ja bidje sin su ovdii, ja son buoridii sin. 31
15,31
Mark 7,37
Olbmot ovddošedje go oidne ahte gielaheamit sárdno, rámbbit dearvvašmuvve, lápmásat vázze ja čalmmeheamit oidne, ja sii máidno Israela Ipmila.

Jesus galleha njealljeduhát olbmá

32

15,32
14,14eč
15,32 árkkášan >9,36.Jesus rávkkai máhttájeddjiid lusas ja celkkii: “Mun árkkášan njuorrasit olbmuid, dasgo sii leat leamaš mu luhtte juo golbma beaivvi, iige sis leat maid borrat. In mun dáhto luoitit sin vuolgit borakeahttájin, amaset vuoimmehuvvat mátkkis.” 33Máhttájeaddjit dadje sutnje: “Gos mii dáppe meahcis fidnet nu ollu láibbi ahte gallehit ná stuorra joavkku?” 34Jesus jearai: “Galle láibbi dis leat?” Sii vástidedje: “Čieža, ja moadde uhca guoláža.” 35Son gohčui olbmuid čohkánit eatnamii. 36De son válddii dan čieža láibbi ja guliid, giittii Ipmila, doadjalii daid ja attii máhttájeddjiide, ja máhttájeaddjit juogadedje daid olbmuide. 37Buohkat borre ja gallánedje, ja báhcán bihtát čohkkejuvvojedje čieža veaddelihti dievva. 38Borramin ledje leamaš njealljeduhát olbmá ja vel nissonat ja mánát. 39De Jesus luittii olbmuid vuolgit ruoktot, lávkii fatnasii ja manai Magadana guvlui. 15,39 Magadan muhtun giehtačállosiin namma čállojuvvo “Magdala”.