Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
9

Jesus buorida lámis olbmá

919,1 dan gávpogii gos son ásai Kapernaum. Gč. 4,13.Jesus lávkii fatnasii, manai rastá jávrri ja bođii dan gávpogii gos son ásai. 2

9,2
Luk 7,48
Doppe olbmot bukte su lusa lámis olbmá gii veallái guoddinseaŋggas. Go Jesus oinnii sin oskku, de son celkkii lámis olbmái: “Leage dorvvolaš, bártnážan, du suttut addojuvvojit dutnje ándagassii.” 3
9,3
Joh 10,33
Muhtun čáloahppavaččat jurddašedje dalle: “Sonhan bilkida Ipmila.” 4Jesus oinnii maid sii jurddašedje, ja celkkii: “Manne dis leat váimmus nie bahás jurdagat? 5Goappá lea álkit, dadjat: ‘Du suttut addojuvvojit dutnje ándagassii’, vai dadjat: ‘Lihka ja vázzil’? 6
9,6
Joh 5,8
Muhto vai diehtibehtet ahte Olbmobártnis lea váldi eatnama alde addit suttuid ándagassii” – ja dál son sártnui lámis olbmái – “lihka, váldde seaŋggat ja mana ruoktot!” 7Dalle olmmái lihkai ja vulggii ruoktot. 8Go olbmot dan oidne, de sii dohppehalle ballui ja máidno Ipmila guhte lei addán olbmuide dakkár válddi.

Jesus rávká Matteusa

9

9,9
4,19
9,9 tuolloviesu meaddel Kapernaum lei deaŧalaš gávpegeainnu guoras, Syria ja Gaskameara gaskkas. ▶ tuollu.Go Jesus lei vuolgimin gávpogis ja manai tuolloviesu meaddel, de son oinnii Matteus-nammasaš olbmá čohkkámin doppe. Jesus celkkii sutnje: “Čuovvul mu!” Ja Matteus čuožžilii ja vulggii čuovvut Jesusa.

109,10 tuollárat ja suttolaččat >5,46.Go Jesus de lei guossis su viesus, de dohko bohte ollu tuollárat ja suttolaččat, ja sii boradedje Jesusiin ja su máhttájeddjiiguin. 11Go farisealaččat dan oidne, de sii dadje Jesusa máhttájeddjiide: “Manne din oahpaheaddji borada tuolláriiguin ja suttolaččaiguin?” 12Jesus gulai dan ja celkkii: “Eai dearvvaš olbmot dárbbaš buorideaddji, muhto buohccit. 13

9,13
Hos 6,6
Mi 6,8
Matt 12,7
1 Tim 1,15
Mannet guorahallat maid dát mearkkaša: Váibmoláđisvuođa mun dáhtun, inge oaffara. In mun leat boahtán rávkat vanhurskásiid, muhto suttolaččaid.”

Headjaguossit eai fástut

14

9,14
11,18
Luk 18,12
De Jesusa lusa bohte Johannesa máhttájeaddjit. Sii jerre: “Manne du máhttájeaddjit eai fástut, go mii ja farisealaččat fástudit?” 15
9,15
Jes 62,5
Joh 3,29
2 Kor 11,2
Ef 5,23eč
Alm 19,7
Jesus vástidii: “Eai suige headjaguossit sáhte moraštit dalle go irgi ain lea sin luhtte? Muhto boahtá vel áigi go irgi lea eret, ja dalle sii fástudit.

16

9,16
2 Kor 5,17
Ii oktage bija duhppekeahtes duogŋasa boares biktasii, dasgo dat duokŋas gaiku biktasa, ja ráigi šaddá velá stuoribun. 179,17 viidneseahkaide Ođđa viidni fertii ráddjojuvvot ođđa viidneseahkaide mat vatnet eaige gaikán go viidni geavvá.Iige oktage leike varas viinni boares viidneseahkaide. Dasgo dalle seahkat gaikánit, viidni golgá eatnamii ja seahkat billašuvvet. Ii, varas viidni leikojuvvo ođđa viidneseahkaide, ja dalle viidni ja seahkat bissot áimmuin.”

Jairosa nieida. Nisson gii gillái vardimiid

18Go Jesus ain lei sárdnumin singuin, de dasa bođii muhtun synagoga ovdaolmmoš. Son luoitádii Jesusa ovdii ja dajai: “Mu nieida lea aiddo jápmán, muhto boađe ja bija gieđa su ala, de son gal eallá.” 19Jesus čuožžilii ja vulggii olbmá fárrui oktan máhttájeddjiidisguin.

20

9,20
3 Mos 15,25
9,20 vardimat dahke nissonolbmo seremonialaččat buhtismeahttumin. Vrd. 3 Mos 15,25–30. bivttasdiehpi Njealji bivttasčiega diehpit galge muittuhit eallit Hearrá báhkkomiid mielde. Vrd. 4 Mos 15,37–41; 5 Mos 22,12.Dalle Jesusii lahkonii muhtun nisson gii lei gillán vardimiid guoktenuppelohkái jagi. Son bođii Jesusa lusa maŋil ja guoskkahii su bivttasdiehpi, 21
9,21
14,36
Luk 6,19
dasgo son jurddašii: “Jos mun fal beasan guoskkahit su biktasa, de mun buorránan.” 22
9,22
Luk 7,50+
Jesus jorggihii, oinnii nissona ja celkkii: “Nieiddažan, leage dorvvolaš! Du osku lea beastán du.” Dan bottu rájes nisson lei dearvvaš.

239,23 šlámaideaddji joavkku Go muhtun jámii, de lei vierru čájehit morraša alla čuorvasiiguin ja váidaluslávlagiiguin, ▶ moraštanvierut. Vrd. Jer 9,17č; Am 5,16.Go Jesus ollii synagoga ovdaolbmo vissui ja oinnii njurgganasčuojaheddjiid ja šlámaideaddji joavkku, de son celkkii: 24

9,24
Joh 11,11eč
“Mannet eret! Nieida ii leat jápmán, son oađđá.” Sii boagustedje su. 25
9,25
8,15
Go olbmot ledje áddjojuvvon olggos, de Jesus manai sisa ja válddii nieidda gihtii, ja nieida lihkai. 26Sáhka das mii lei dáhpáhuvvan, bekkii miehtá dan guovllu.

Jesus buorida guokte čalmmeheami

27

9,27
20,29eč
9,27 árpmit greikkagillii eleison. >17,15. Davida bárdni juvddálaš namahus vuidojuvvon beastigonagassii, ▶ Messias. Vrd. 1,1; 22,41–46.Go Jesus manai doppe ain ovddos, de su čuovvuledje guokte čalmmeheami. Soai čuorvvuiga: “Davida bárdni, árpmit munno!” 28
9,28
8,13
Ja go Jesus joavddai dohko gosa lei mannamin, de čalmmeheamit bođiiga sisa su lusa. Jesus jearai sudnos: “Oskubeahttigo dasa ahte mun veaján veahkehit dudno?” Soai vástideigga: “De osko, Hearrá.” 29Dalle son guoskkahii sudno čalmmiid ja celkkii: “Šaddos dudnuide nu mo oskubeahtti”, 30
9,30
8,4+
ja sudno čalmmit rahpasedje. Jesus gilddii sudno garrasit: “Alli muital dán geasage.” 31Muhto go soai leigga vuolgán doppe, de soai muitaleigga sága su birra miehtá dan guovllu.

Jesus buorida gielaheami

32

9,32
12,22eč
Go olbmát leigga mannan, de buktojuvvui Jesusa lusa gielahis olmmái geas lei bahás vuoigŋa. 33
9,33
Mark 2,12
Jesus ájii bahás vuoiŋŋa olggos, ja gielaheapme sárdnugođii. Olbmot ovddošedje ja dadje: “Ii oktage leat goassege oaidnán dákkára Israelis.” 34
9,34
10,25+
Muhto farisealaččat dadje: “Bahás vuoiŋŋaid oaivámučča fámuin son ádjá olggos bahás vuoiŋŋaid.”

Ládju lea stuoris

35

9,35
4,23
Jesus vádjolii buot gávpogiin ja giliin. Son oahpahii synagogain, sárdnidii riikka evangeliuma ja buoridii buot olbmuid buozalvasaid ja skibaid. 36
9,36
4 Mos 27,17
1 Gon 22,17
Esek 34,2eč
9,36 árkkášii sin njuorrasit Vrd. 14,14; 15,32; 18,27; 20,34; Mark 1,41; Luk 7,13.Go son oinnii olbmuid, de son árkkášii sin njuorrasit, dasgo olbmot ledje goarránan ja vártnuheamit dego sávzzat main ii leat geahčči. 37
9,37
Joh 4,35
Dalle son celkkii máhttájeddjiidasas: “Ládju lea stuoris, muhto bargit uhccán. 38Rohkadallet dan dihte láju hearrá vuolggahit bargiid ládjosis.”

10

Guoktenuppelohkái apostala

101Jesus rávkkai lusas guoktenuppelohkái máhttájeaddjis ja attii sidjiide válddi ádjit olggos buhtismeahttun vuoiŋŋaid ja buoridit buotlágán buozalvasaid ja skibaid. 2

10,2
Apd 1,13č
Dát leat dan guoktenuppelohkái apostala namat:

Vuosttaš lea Simon gii gohčoduvvui Peterin, ja su viellja Andreas, Jakob Sebedeusa bárdni ja su viellja Johannes, 310,3 tuollár Matteus >9,9.10,3 Jakob, Alfeusa bárdni Jakob.Filip ja Bartolomeus, Tomas ja tuollár Matteus, Jakob, Alfeusa bárdni ja Taddeus, 410,4 Kananeus lea arameagiel sátni mii mearkkaša seammá go greikkagiel sátni zelotes, “áŋgir”. Gč. Luk 6,15. ▶ selotat. Iskariot Sáni mearkkašupmi ii leat čielggas. Dat gullá arameagiel sátnái mii mearkkaša “behtolaš”, nubbi vejolašvuohta lea “Kerijota olmmoš”; Kerijot lea báiki Judeas.Simon Kananeus ja Judas Iskariot, gii behtii su.

Apostalat vuolggahuvvojit

5Dán guoktenuppelohkása Jesus vuolggahii, ja son rávvii sin ná:

“Allet mana báhkiniid guovlluide alletge samarialaččaid gávpogiidda. 6

10,6
15,24
Mannet baicca Israela álbmoga láhppon sávzzaid lusa 7
10,7
3,2+
ja sárdnidehket: ‘Almmi riika lea boahtán lahka.’ 8
10,8
Apd 8,18eč
Buoridehket buhcciid, boktet jábmiid, buhtistehket spihtálaččaid ja ádjet olggos bahás vuoiŋŋaid. Nuvttá dii lehpet ožžon, nuvttá addet. 9Allet váldde boahkánii golli, silbba alletge veaikki, 10
10,10
Luk 10,7
1 Kor 9,14
1 Tim 5,18
allet váldde lávkka, liigebáiddi dahje gápmagiid alletge soappi. Bargi lea ánssášan biepmus. 11Go boahtibehtet muhtin gávpogii dahje gillái, de gávnnahehket gii doppe lea dohkálaš váldit din vuostá, ja orrot das dassážii go vuolgibehtet. 12Go boahtibehtet vissui, de dearvvahehket dáluolbmuid ráfisávaldagain. 13
10,13
Luk 10,6
Jos viessu lea dohkálaš, de bohtos dasa ráfi maid lehpet sávvan, muhto jos viessu ii leat dohkálaš, de máhccos din ráfi didjiide. 1410,14 savdnjilehket vel gavjjage julggiin symbolalaš dahku mii čájeha ahte olmmoš botke oktavuođa dan guovllu olbmuide. Vrd. Luk 10,11; Apd 13,51.Jos muhtun viesus dahje gávpogis olbmot eai dáhto váldit din vuostá eaige gullat din sániid, de vulget doppe ja savdnjilehket vel gavjjage julggiin. 15
10,15
1 Mos 19,1eč
Matt 11,24
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Sodoma ja Gomorra eatnamii geavvá duopmobeaivvi geahppadeappot go dan gávpogii.

Dego sávzzat gumppiid gaskkas

16

10,16
1 Mos 3,1
Luk 10,3
Rom 16,19
Mun vuolggahan din dego sávzzaid gumppiid gaskii. Šaddet dan dihte jierpmálažžan dego gearbmašat ja vigiheapmin dego duvvát. 17
10,17
24,9
Joh 16,2
Váruhehket, danin go olbmot dolvot din rievtti ovdii ja huškot din synagogaineaset. 18Dii dolvojuvvobehtet eatnanhearráid ja gonagasaid ovdii mu dihte, duođaštussan sidjiide ja álbmogiidda. 19
10,19
Luk 12,11č
Muhto go sii addet din eiseválddiid gihtii, de allet bala mo sárdnubehtet dahje maid dadjabehtet. Dasgo dat mii lea dárbbašlaš dadjat, addojuvvo didjiide aiddo dan bottus. 20
10,20
2 Mos 4,12
Joh 15,26
Ehpet dii ieža sártno, muhto Áhčádet Vuoigŋa sárdnu din bokte. 21
10,21
10,35
Viellja beahttá vieljas jápmimii, áhčči mánás, ja mánát čuožžilit vánhemiiddiset vuostá ja dagahit sidjiide jápmima. 22
10,22
24,9eč
Alm 2,10
Buohkat vašuhit din mu nama dihte, muhto gii bissu nanusin loahpa rádjái, dat bestojuvvo. 23Go dii doarrádallojuvvobehtet ovtta gávpogis, de báhtarehket nubbái. Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dii ehpet geargga buot Israela gávpogiin ovdal go Olbmobárdni boahtá.

24

10,24
Luk 6,40
Joh 13,16
15,20
Ii máhttájeaddji leat alit go su oahpaheaddji iige bálvaleaddji alit go su hearrá. 25
10,25
2 Gon 1,2
Matt 9,34
12,2427
Mark 3,22
Luk 11,15eč
10,25 Beelsebul beargalaga nubbi namma. ▶ Beelsebul.Máhttájeaddjái lea doarvái go sutnje geavvá nugo su oahpaheaddjái, ja bálvaleaddjái go sutnje geavvá nugo su hearrái. Jos dáluisida leat gohčodan Beelsebulin, de sáhttetgo dáluolbmot vuordit buorebu?

26

10,26
Jer 1,8
Mark 4,22
Luk 8,17
Allet bala sis. Ii leat čiehká mii ii gávdnoše, iige čiegusvuohta mii ii boađáše albmosii. 27Dan maid mun sártnun didjiide seavdnjadin, dan sárdnot čuovgadin, ja mii din bealljái savkaluvvo, dan čurvot viessodáhkiin.

28Allet bala dain geat goddet rupmaša, muhto eai sáhte goddit sielu. Ballet baicca sus gii sáhttá heavahit sielu ja rupmaša helvehii. 29Almma guokte cizáža vuvdojuvvojit šlántii? Muhto ii oktage dain gahča eatnamii din Áhči sállekeahttá. 30Ja velá din oaivvi vuoktačalmmitge leat lohkkojuvvon. 31

10,31
6,26
Luk 12,24
Allet nappo bala: Diihan lehpet mávssoleappot go eatnat cizážat.

32

10,32
Rom 10,9
Alm 3,5
Gii dovddasta mu olbmuid ovddas, dan munge dovddastan Áhččán ovddas almmis. 33
10,33
Mark 8,38
Luk 9,26
2 Tim 2,12
1 Joh 2,23
Muhto gii biehttala mu olbmuid ovddas, dan munge biehttalan Áhččán ovddas guhte lea almmis.

34Allet gátte ahte mun lean boahtán buktit ráfi eatnama ala. In mun leat boahtán buktit ráfi, muhto miehki.

35

10,35
Sál 55,13eč
Mi 7,6
Mun lean boahtán čuoččáldahttit bártni áhčis, nieidda eatnis ja manji vuotnámis vuostá, 36ja olbmo vašálažžan šaddet su iežas dáluolbmot.

37

10,37
5 Mos 33,9
Gii ráhkista áhčis dahje eatnis eambbo go mu, dat ii dohkke munnje, iige dat gii ráhkista bártnis dahje nieiddas eambbo go mu, dohkke munnje. 38
10,38
16,24+
10,38 iežas ruossa čujuha dan virrui ahte olmmoš gii galggai russiinávlejuvvot, fertii ieš guoddit ruossa doaresmuora steavlidanbáikái. Gč. Joh 19,17.Gii ii váldde iežas ruossa ja čuovo mu, dat ii dohkke munnje. 39
10,39
Joh 12,25
Gii várjala iežas eallima, dat massá dan, muhto gii massá iežas eallima mu dihte, dat gávdná dan.

40

10,40
Mark 9,37
Luk 10,16
Joh 13,20
Gii váldá vuostá din, dat váldá vuostá mu, ja gii váldá vuostá mu, dat váldá vuostá su gii mu lea vuolggahan. 41
10,41
1 Gon 17,9eč
2 Gon 4,8eč
Gii váldá vuostá profehta danne go son lea profehta, dat oažžu profehta bálkká, ja gii váldá vuostá vuoiggalaš olbmo danne go son lea vuoiggalaš, dat oažžu vuoiggalaš olbmo bálkká. 42
10,42
25,40
Mark 9,41
Ja gii addá oktiige dáin smávváin guvssi dievva galbma čázi juhkat dušše danne go son lea máhttájeaddji – duođaid, mun cealkkán didjiide: Son oažžu jur vissásit bálkkás.”

11

111

11,1
7,28+
Go Jesus lei geargan rávvemis guoktenuppelohkái máhttájeaddjis, de son vulggii oahpahit ja sárdnidit dan guovllu eará gávpogiidda.

Jesus vástida Johannes gásttašeaddji gažaldahkii

2

11,2
4,12
Go Johannes gulai giddagasas Kristusa daguid, de son vuolggahii máhttájeddjiidis 3
11,3
3,11
11,3 dat … boahtit Messias.jearrat: “Leatgo don dat guhte galgá boahtit, vai šaddatgo mii vuordit muhtin eará?” 4Jesus vástidii sidjiide: “Muitalehket Johannesii maid gullabehtet ja oaidnibehtet: 5
11,5
Jes 29,18č
35,5
61,1
Matt 15,30
Čalmmeheamit oidnet ja lápmásat vázzet, spihtálaččat buhtásmuvvet ja bealjeheamit gullet, jábmit boktojuvvojit ja gefiide sárdniduvvo evangelium. 6Ávdugas dat gii ii vearrán mus.”

7

11,7
3,5
Go sii ledje mannan, de Jesus sárdnugođii olbmuide Johannesa birra: “Maid dii manaidet meahccái oaidnit? Skáhčirago mii sojada biekkas? 8Vai maid dii manaidet oaidnit? Čábbát gárvodan olbmágo? Dat geat gárvodit čáppa biktasiid, leat gonagasaid šloahtain. 9
11,9
14,5
21,26
Luk 1,76č
Maid dii manaidet oaidnit? Profehtago? Aiddo nu, ja mun cealkkán didjiide: Olbmo gii lea eambbo go profehta. 10
11,10
Mal 3,1
Mark 1,2
Son lea dat gean birra lea čállojuvvon: Mun vuolggahan iežan áirasa du ovdal, son ráhkada dutnje geainnu. 11Duođaid, mun cealkkán didjiide: Ii oktage gii lea riegádan nissonis, leat leamaš stuorit go Johannes gásttašeaddji, muhto buot uhcimus gii lea almmi riikkas, lea stuorit go son. 12
11,12
Mi 2,12č
Luk 16,16
Johannes gásttašeaddji beivviid rájes almmi riika lea leamaš bahkkemin ovdan, ja soapmásat vigget rivvet dan alcceseaset. 13Buot profehtat ja láhka leat einnostan Johannesa rádjái, 14
11,14
Matt 17,10eč
Luk 1,17
11,14 Elia Mal 4,5 mielde Elia galggai almmustuvvat ovdal máilmmi loahpa ja addit olbmuide vejolašvuođa jorgalit Ipmilii. Johannes gásttašeaddji lei gárvodan seammá láhkái go profehta Elia. Vrd. Matt 3,4; 2 Gon 1,8.ja oažžubehtet jáhkkit: Aiddo son lea Elia gii galggai boahtit. 15
11,15
13,943
Mark 4,923
Luk 14,35
Alm 2,7
13,9
Geas leat bealjit, dat gullos!

16Geanin mun veardidan dán buolvva? Dat lea dego mánát geat čohkkájit šiljus ja čurvot guhtet guoibmáseaset:

17‘Mii čuojaheimmet didjiide njurgganasa,

muhto dii ehpet dáhtton dánsut,

mii lávlluimet morašlávlagiid,

muhto dii ehpet dáhtton moraštit.’

18

11,18
3,4
9,14
Johannes bođii, son ii bora iige juga, ja olbmot dadjet: ‘Sus lea bahás vuoigŋa.’ 19
11,19
9,10eč
Luk 15,1č
1 Kor 1,2430
11,19 tuolláriid ja suttolaččaid ustit >5,46. Viisodaga … riekta Boares testamenttas govviduvvo Viisodat olbmo láhkásažžan, ja dávjjimusat nissonin. Vrd. Job 28,23–27; Sát 8,12–36.Olbmobárdni bođii, son borrá ja juhká, ja olbmot dadjet: ‘Vuoi makkár borešis ja juhkkis olmmái, tuolláriid ja suttolaččaid ustit!’ Muhto Viisodaga dagut leat čájehan ahte Viisodagas lea riekta.”

Jesus soaibmá Galilea gávpogiid

20Dalle Jesus soaibmagođii gávpogiid main son lei dahkan eatnat fámolaš daguid, danne go dat eai lean jorgalan: 21

11,21
Jes 23,1eč
Esek 26–28
Am 1,9č
Sak 9,2eč
11,21 Tyros ja Sidon ledje gávpogat Foinikias, Gaskameara rittus. Evangeliumiin gávpogat ovddastit báhkinlaš máilmmi ja dan ássiid, Israela álbmoga vuostegeahčin. Vrd. Matt 15,21; Mark 3,8; Luk 6,17. horstta ja gunaid Bivttas lei ráhkaduvvon horsttas, ja olbmot botkkuhedje gunaid oaivái morraša mearkan. Vrd. Dan 9,3; Jona 3,6.8.“Vuoi du, Korasin! Vuoi du, Betsaida! Jos dat oavddut mat dahkkojuvvojedje dudno gáhtain, livčče dahkkojuvvon Tyrosis ja Sidonis, de dat livččiiga áigá juo jorgalan horstta ja gunaid siste. 22Mun cealkkán didjiide: Tyrosii ja Sidonii geavvá duopmobeaivvi geahppadeappot go didjiide. 23
11,23
1 Mos 19,24eč
Jes 14,13eč
Ja don, Kapernaum, jogo don aliduvvot albmái? Vuolás jábmiidáibmui don norddastuvvot! Jos dat oavddut mat dahkkojuvvojedje du gáhtain, livčče dahkkojuvvon Sodomas, de dat livččii bisson gitta dán beaivvi rádjái. 24
11,24
10,15
Mun cealkkán: Sodoma eatnamii geavvá duopmobeaivvi geahppadeappot go dutnje.”

Jesus rámida Áhči

25

11,25
1 Kor 1,26eč
Daid áiggiid Jesus sárdnugođii: “Mun rámidan du, Áhčážan, almmi ja eatnama Hearrá, go leat čiehkan dán viisáin ja jierpmálaččain, muhto leat almmuhan dan mánáid láhkásaččaide. 26Duođaid, Áhčážan, nu lei du buorre dáhttu. 27
11,27
28,18
Joh 1,18
3,35
10,15
13,3
17,26č25č
Fil 2,9
Buot mu Áhčči lea oskkildan mu háldui. Dušše Áhčči dovdá Bártni, ja Áhči dovdá dušše Bárdni ja dat geasa Bárdni dáhttu su almmuhit.

28

11,28
Jer 31,25
Bohtet mu lusa, buohkat geat bargabehtet ja lehpet losidahttojuvvon. Mun attán didjiide vuoiŋŋadusa. 29
11,29
Jer 6,16
Váldet mu geassá hárduidasadet ja ohppet mus: Mun lean láđis ja mu váibmu lea vuollegaš, de dalle din siellu gávdná vuoiŋŋadusa. 30
11,30
1 Joh 5,3
Mu geasis lea buorre ja mu noađđi geahpas.”