Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
8

Nissonat geat čuvvo Jesusa

81

8,1
4,43
Das maŋŋil Jesus vádjolii gávpogis gávpogii ja gilis gillái ja sárdnidii Ipmila riikka illusága. Su mielde ledje su guoktenuppelohkái máhttájeaddji 2
8,2
23,4955
8,2 Maria Magdalena Maria.ja muhtun nissonat geaid buozalvasaid son lei buoridan ja geain son lei ádján olggos bahás vuoiŋŋaid. Sii ledje Maria Magdalena, geas son lei ádján olggos čieža bahás vuoiŋŋa, 3Johanna gean boadnji Kusas lei Herodesa virgeolmmái, ja Susanna. De ledje vel máŋga eará nissona, ja sii buohkat veahkehedje sin iežaset opmodagain.

Gilvi

4Eatnat olbmot birasgávpogiin bohte Jesusa lusa. Go sii ledje čoahkkanan su birra, de son muitalii sidjiide veardádusa: 5“Gilvi vulggii gilvit gilvagiiddis. Go son gilvvii, de muhtun gilvagat gahčče geaidnogurrii. Das gilvagat duolmmahalle, ja almmi lottit borre daid. 6Muhtun gilvagat gahčče geađgás eatnamii, ja go dat ledje ihtán, de dat goldne, danne go dat eai ožžon eatnamis lávttadasa. 7Muhtun gilvagat gahčče bastilislánjáid gaskii, ja bastilislánját šadde oktanaga daiguin ja hávkadedje daid. 8

8,8
Matt 11,15
13,943
Mark 4,23
Luk 14,35
Alm 2,7
13,9
Muhto muhtun gilvagat gahčče buori eatnamii, ja dat šadde ja šaddadedje čuođigeardásaš šattu.” Go son lei cealkán dán, de son čuorvvui: “Geas leat bealjit, dat gullos!”

Jesus čilge gilviveardádusa

98,9 veardádus Jesus lávii atnit giellagovaid go oahpahii. ▶ veardádus.Máhttájeaddjit jerre sus maid dát veardádus mearkkašii. 10

8,10
Jes 6,9
Matt 11,25
13,11
Rom 16,25
1 Kor 2,7
4,1
Ef 1,9
3,3č
Kol 1,26
Son vástidii: “Didjiide lea addojuvvon diehtit Ipmila riikka čiegusvuođaid, muhto earrásat ožžot daid veardádussan, vai sii eai oainne vaikko oidnet eaige gula vaikko gullet. 11
8,11
1 Pet 1,23
Veardádus mearkkaša dán: Gilvva lea Ipmila sátni. 12Gilvva mii gahčai geaidnogurrii, mearkkaša olbmuid geat gullet sáni, muhto geaid váimmus beargalat dallánaga boahtá váldit sáni eret, vai sii eai oskko eaige bestojuvvo. 13Gilvva mii gahčai geađgás eatnamii, mearkkaša daid geat váldet iluin sáni vuostá go gullet dan, muhto geain ii leat ruohtas. Sii oskot oanehis bottoža, muhto go geahččalus boahtá, de sii jorralit. 14Dat oassi mii gahčai bastilislánjáid gaskii, mearkkaša daid geat gal gullet sáni, muhto eallima váivvit, riggodat ja návddašeapmi hávkadit daid. Sii eai šaddat láddan šattu. 15Muhto gilvva mii gahčai buori eatnamii, mearkkaša daid geat gullet sáni, vurkejit dan buhtis ja buori váibmui ja šaddadit šattu gierdavašvuođas.

Lámpá

16

8,16
Matt 5,15
Luk 11,33
Ii oktage cahkket lámppá ja govčča dan lihtiin dahje bija dan seaŋgga vuollái muhto lámpájuolgái, vai sii geat bohtet sisa, oidnet čuovgga. 17
8,17
Jer 1,8
Matt 10,26
Mark 4,22
Luk 12,2
Dasgo ii leat mihkkege čihkosis mii ii almmustuva, iige mihkkege leat čihkkojuvvon mii ii boađe albmosii ja čuovgga ovdii. 18
8,18
Matt 13,12
25,29
Mark 4,25
Luk 19,26
Váruhehket dan dihte mo gullabehtet. Geas lea, dasa addojuvvo, muhto geas ii leat, das váldojuvvo eret velá datge maid son ieš gáddá alddis leat.”

Jesusa bearaš

19Jesusa eadni ja vieljat bohte dohko, muhto eai beassan Jesusa ságaide ollu olbmuid dihte. 20Muhtumat dadje Jesusii: “Du eadni ja vieljat čužžot olgun ja dáhttot oaidnit du.” 21

8,21
11,28
8,21 vieljat vieljat ja oappát.Muhto son vástidii sidjiide: “Mu eadni ja vieljat leat dát geat gullet Ipmila sáni ja dahket dan mielde.”

Jesus šiggu biekka

22Muhtun beaivvi Jesus máhttájeddjiidisguin lávkii fatnasii ja dajai sidjiide: “Vulgot don beallái jávrri.” Sii vulge, 23ja mátkkis Jesus nohkai. Muhto jávrái bosui jorribiegga, ja fanas devdogođii ja sii ledje heađis. 24

8,24
Sál 65,8
89,10
107,29
Dalle máhttájeaddjit bokte Jesusa ja dadje: “Oahpaheaddji, oahpaheaddji, mii heavvanit!” Muhto son lihkai ja šikkui biekka ja jávrri báruid. Dat lotkkodedje, ja šattai áibbas goalki. 25Jesus jearai: “Gos din osku lea?” Máhttájeaddjit šadde ballui ja dadje ovddošemiin guhtet guoibmáseaset: “Mii olbmáid dát lea? Son šiggu velá biekka ja báruid, ja dat jeagadit su.”

Bosttahuvvon olmmái ja spiidneeallu

268,26 Gerasa guvlui guovlu Gennesaretjávrri nuortalulábealde. Giehtačállosiid iešguđetlágan čállinvuogit čatnet guovllu máŋgga gávpogii: Gerasa, Gadara, Gergesa.Sii bohte Gerasa guvlui mii lea Galilea buohta. 27Go Jesus bođii gáddái, de su ovddal bođii gávpogis olmmái gean váivvidedje bahás vuoiŋŋat. Olmmái lei juo guhká leamaš almmá biktasiid haga, iige son orron makkárge viesus muhto hávderáiggiin. 28

8,28
1 Gon 17,18
Mark 1,24
8,28 Alimus Ipmil Ipmila namma mii adnojuvvo sihke Boares ja Ođđa testamenttas. Vrd. 1 Mos 14,18–22; Sál 78,35.56; Mark 5,7; Apd 16,17; Hebr 7,1.Go son oinnii Jesusa, de son bárggádii, luoitádii su ovdii ja čuorvvui alla jienain: “Mii mus lea duinna dahkamuššan, Jesus, alimus Ipmila bárdni? Mun ánun: Ale givssit mu!” 29Jesus lei oainnat gohččon buhtismeahttun vuoiŋŋa vuolgit olbmás olggos. Dat lei juo guhkes áiggi gaikon olbmá. Dávjá olbmot ledje čatnan su láhkkiiguin ja juolgeruvddiiguin vai livčče nagodan áittardit su, muhto son lei biđgen láhkkiid, ja bahás vuoigŋa lei ádján su meahccái. 308,30 Legiona stuorra soahteveagaossodat, sullii 6000 olbmá. Dás adnojuvvon stuorra logu birra.Jesus jearai: “Mii du namma lea?” Olmmái vástidii: “Legiona,” danin go olbmái ledje mannan ollu bahás vuoiŋŋat. 318,31 čiekŋalassii Ođđa testamenttas sátni ovddasta vuolit máilmmi ja jábmiidáimmu. Dohko bahás vuoiŋŋat šadde mannat maŋimuš áiggi. ▶ mearračiekŋalas.Dat ánuhedje ahte Jesus ii gohčoše sin mannat gáđohusa čiekŋalassii.

32Das lahkosiin váris lei guohtumin stuorra spiidneeallu. Bahás vuoiŋŋat átno Jesusis lobi mannat spiinniide, ja son suovai dan. 33Dalle vuoiŋŋat vulge olbmás ja manne spiinniide, ja oppa eallu hurgalii báktedardda badjel vuolás jávrái ja heavvanii.

34Go guođoheaddjit dan oidne, de sii báhtaredje ja muitaledje buot gávpogis ja lagas eatnamis. 35Olbmot vulge geahččat mii lei dáhpáhuvvan. Sii bohte Jesusa lusa ja gávdne olbmá geas bahás vuoiŋŋat ledje vuolgán, čohkkámin Jesusa julggiid guoras gárvvuhuvvon ja olles jierpmis, ja sii suorganedje. 36Muhto dat geat ledje oaidnán visot, muitaledje mo bosttahuvvan olmmái lei buorránan. 37Dalle buot Gerasa guovllu olbmot átno Jesusa vuolgit doppe eret, dasgo sii ledje sakka suorganan. Jesus manai dalle fatnasii ja máhcai ruoktot. 38Olmmái geas bahás vuoiŋŋat ledje vuolgán, ánui beassat leat su luhtte, muhto Jesus vuolggahii su eret ja celkkii: 39“Máhca ruktosat ja muital maid Ipmil lea dahkan dutnje.” Olmmái vulggii ja muitalii oppa gávpogis visot maid Jesus lei dahkan sutnje.

Jairosa nieida. Nisson gii guoskkahii Jesusa biktasa

40Go Jesus bođii ruoktot, de ollu olbmot ledje vuordimin su. 41Dalle Jesusa ovdii bođii Jairos, synagoga ovdaolmmoš. Son luoitádii Jesusa julggiid ovdii ja ánui su boahtit iežas vissui. 42Su áidna mánná, guoktenuppelotjahkásaš nieida, lei jápmimin.

Mátkkis Jairosa vissui olbmot bahkkejedje Jesusii juohke bealde. 438,43 vardimat dahke nissonolbmo seremonialaččat buhtismeahttumin. Vrd. 3 Mos 15,25–30. Son lei … dálkkasteddjiide Sánit váilot muhtun giehtačállosiin.Doppe lei maid nisson gii lei gillán vardimiid guoktenuppelohkái jagi. Son lei golahan buot opmodagas dálkkasteddjiide, muhto ii oktage lean sáhttán buoridit su. 448,44 bivttasdiehpi Diehpit njealji bivttasčiegas galge muittuhit eallit Hearrá báhkkomiid mielde. Vrd. 4 Mos 15,37–41; 5 Mos 22,12.Son lahkanii Jesusii maŋil ja guoskkahii su bivttasdiehpi, ja dallánaga vardin bisánii. 45Jesus jearai: “Gii munnje guoskkai?” Buohkat šiite, ja Peter dajai: “Oahpaheaddji, olbmothan hoiget ja bahkkejit du ala juohke bealde.” 46

8,46
6,19
Muhto Jesus celkkii: “Muhtun gal guoskkai munnje. Mun dovden ahte mus vulggii fápmu.” 47Go nisson oinnii ahte ii bisson čihkosis, de son bođii ovdan doarggistemiin ja luoitádii eatnamii Jesusa ovdii. Buohkaid gullut son muitalii manne lei guoskan Jesusii ja mo son dallánaga lei dearvvašmuvvan. 48
8,48
7,50+
Jesus celkkii sutnje: “Nieiddažan, du osku lea buoridan du. Mana ráfái.”

49Go son lei ain sárdnumin, de muhtun buvttii synagoga ovdaolbmui sága su viesus: “Du nieida jámii. Ale šat vuorjja oahpaheaddji.” 50Jesus gulai dan ja celkkii áhččái: “Ale bala, duššefal oskko, de son gáddjojuvvo.” 51Go son bođii viesu lusa, de son ii suovvan boahtit sisa ovttage earret Petera, Johannesa ja Jakoba ja vel nieidda áhči ja eatni. 528,52 Buohkat čirro ja luibme Go muhtun jámii, de lei vierru čájehit morraša alla čuorvasiiguin ja váidalanlávlagiiguin. ▶ moraštanvierut.Buohkat čirro ja luibme nieidda jápmima geažil, muhto Jesus celkkii: “Allet čiero! Ii son leat jápmán, son oađđá.” 53Sii boagustedje su, danin go sii dihte ahte nieida lei jápmán. 54

8,54
7,14
Muhto Jesus válddii nieidda gihtii ja celkkii jitnosii: “Nieida, lihka!” 55Dalle nieida oaččui fas heakka, ja son lihkai dallánaga. Jesus gohčui addit niidii borrat. 56Nieidda vánhemat hirpmástuvaiga. Jesus gilddii sudno muitaleames geasage, mii lei dáhpáhuvvan.

9

Apostalat vuolggahuvvojit

91Jesus rávkkai čoahkkái iežas guoktenuppelohkái máhttájeaddji ja attii sidjiide fámu ja válddi buoridit buozalvasaid ja ádjit olggos bahás vuoiŋŋaid. 2

9,2
Mark 1,15
9,2 vuolggahii sin Vrd. namahusa “apostal”, mii greikkagiela mielde lea “áirras”. ▶ apostal.Son vuolggahii sin sárdnidit Ipmila riikka ja buoridit buhcciid. 3
9,3
10,4č
22,35
Son celkkii sidjiide: “Allet váldde mielde mátkái maidege, allet soappi alletge lávkka, allet láibbi, ruđa alletge eambbo go ovtta báiddi. 4Go dii lehpet boahtán muhtun vissui, de das orrot ja das fas vulget. 5
9,5
10,11
9,5 savdnjilehket vel muolddage julggiin symbolalaš dahku mii čájeha ahte olmmoš botke oktavuođa daiguin geat hilgot evangeliuma. Vrd. Neh 5,13; Luk 10,11; Apd 13,51.Ja jos muhtin báikkis eai váldde din vuostá, de vulget dan gávpogis ja savdnjilehket vel muolddage julggiin, duođaštussan sin vuostá.”

6Nu máhttájeaddjit vulge. Sii manne gilis gillái, ja juohke báikkis sii sárdnidedje evangeliuma ja buoridedje buhcciid.

Herodes jearrá Jesusa birra

7

9,7
9,19č
9,7 Njealjádasráđđejeaddji Herodes Herodes Antipas. Gč. 3,1. ▶ Herodesa sohka.Njealjádasráđđejeaddji Herodes gulai buot dáid dáhpáhusaid iige diehtán maid galggai jurddašit. Muhtumat oainnat dadje ahte Johannes lei čuožžilan jábmiid luhtte, 89,8 Elia >1,17.muhtumat ahte Elia lei almmustuvvan, muhtumatgis ahte soames dološ profehta lei čuožžilan jábmiid luhtte. 9
9,9
23,8
9,9 Johannesa … steavliduvvot Vrd. Matt 14,3–12; Mark 6,14–29.Herodes dajai: “Johannesa mun lean diktán steavliduvvot. Gii de lea dát olmmái gean birra mun gulan buot dáid?” Ja son bivddii oažžut oaidnit Jesusa.

Jesus galleha vihttaduhát olbmá

10Apostalat máhcce ja muitaledje Jesusii buot maid ledje dahkan. Jesus válddii sin mielddis ja vulggii Betsaida gávpoga lahkosiidda, vai beassá leat sierranassii. 11Muhto olbmot gulle gos son lei, ja čuvvo su maŋil. Jesus divttii sin boahtit lusas. Son sárdnidii sidjiide Ipmila riikka ja buoridii buohkaid geat dárbbašedje veahki.

12Go beaivi veaigánišgođii, de Jesusa guoktenuppelohkái máhttájeaddji bohte su lusa ja dadje: “Vuolggat olbmuid eret, vai sii besset mannat lagas giliide ja dáluide ja skáhppot idjasaji ja biepmu. Dáthan lea áibbas ávdin báiki.” 13Jesus vástidii: “Addet dii sidjiide borramuša.” Sii dadje: “Eai mis leat eambbo go vihtta láibbi ja guokte guoli, jos juo eat mana oastit borramuša buot dáidda olbmuide.” 14Das ledje lahka vihttaduhát olbmá. Jesus celkkii máhttájeddjiide: “Čohkánahttet sin eatnamii, guđege doahkkái vihttalogi.” 15Sii dahke nu ja čohkánahtte buohkaid. 16Son válddii dan vihtta láibbi ja guokte guoli, geahčai bajás albmái ja rohkadalai giittusrohkosa. De son doadjalii láibbiid ja attii bihtáid máhttájeddjiidasas, vai sii besset juogadit daid olbmuide. 17Buohkat borre ja gallánedje, ja báhcán bihtát čohkkejuvvojedje guoktenuppelohkái veaddelihti dievva.

Petera dovddasta Jesusa Messiasin. Jesus einnosta iežas gillámuša

18Oktii go Jesus lei mannan rohkadallat sierranassii ja máhttájeaddjit ledje suinna, de son jearai sis: “Geanin olbmot lohket mu?” 19

9,19
9,7č
Sii vástidedje: “Muhtumat Johannes gásttašeaddjin, muhtumat Elian, muhtumatgis dadjet ahte soames dološ profehta lea čuožžilan jábmiid luhtte.” 20
9,20
Matt 16,16Luk 2,1126
23,35
Apd 4,26
9,20 Messias >2,11.Jesus jearai: “Naba dii? Geanin dii lohkabehtet mu?” Peter vástidii: “Don leat Ipmila Messias.” 21Jesus gilddii sin garrasit muitaleames dan geasage 22
9,22
Hos 6,2
Matt 16,21Luk 9,44
18,31eč
9,22 vuorrasat … čáloahppavaččat joavkkut mat gulle ráđđái mii lei juvddálaččaid bajimus duopmostuollu ja stivrenásahus romalaččaid ráđđejumi áigge. ▶ ráđđi, Alla ráđđi. goalmmát beaivvi Dán lohkanvuogi mielde rehkenastojuvvojit sihke beaivi go Jesus jápmá ja beaivi go son bajásčuožžila.ja celkkii: “Olbmobárdni ferte gillát ollu. Álbmoga vuorrasat, bajimusbáhpat ja čáloahppavaččat hilgot su ja son goddojuvvo, muhto goalmmát beaivvi son čuožžila jábmiid luhtte.”

Jesusa čuovvun

23

9,23
14,27
9,23 váldit … ruossa čujuha virrui ahte olmmoš gii russiinávlejuvvui ieš guttii ruossa doaresmuora steavlidanbáikái. Gč. Joh 19,17.Jesus celkkii buohkaide: “Jos guhtege dáhttu boahtit mu maŋis, de son ferte biehttalit iežas, váldit juohke beaivvi iežas ruossa ja čuovvut mu. 24
9,24
Matt 10,38č
Luk 17,33
Joh 12,25
Danin go dat gii dáhttu gádjut iežas eallima, massá dan, muhto dat gii massá iežas eallima mu dihte, gádju dan. 25Mii ávkkiid das lea olbmui jos son vuoitá oppa máilmmi, muhto massá iežas eallima ja heavvana? 26
9,26
Matt 10,33Luk 12,9
2 Tim 1,8
Gii heahpana mu ja mu sániid dihte, dan dihte Olbmobárdnige heahpana go son boahtá iežas ja Áhčis ja bassi eŋgeliid hearvásvuođas. 27
9,27
21,32
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Muhtumat dain geat leat čuožžumin dás, eai muosát jápmima ovdal go oidnet Ipmila riikka.”

Máhttájeaddjit oidnet Jesusa hearvásvuođa

28Sullii vahku geažes das go Jesus lei cealkán dán, de son válddii mielddis Petera, Johannesa ja Jakoba ja manai várrái rohkadallat. 29Rohkadaladettiin su ámadadju nuppástuvai, ja su biktasat šadde čeaskadin ja šearradin. 30Ja seammás das ledje guokte olbmá, Moses ja Elia, sárdnumin suinna. 31Soai almmustuvaiga almmálaš hearvásvuođas ja sártnuiga su eretvuolgimis mii ollašuvašii Jerusalemis. 32

9,32
Joh 1,14
2 Pet 1,16
Lossa nahkárat ledje rohtten Petera ja máhttájeaddji guoktá geat leigga suinna. Go sii morihedje, de sii oidne Jesusa su hearvásvuođas ja dan guokte olbmá geat leigga su luhtte. 33Go olbmát leigga earránaddamin Jesusa luhtte, de Peter dajai: “Oahpaheaddji, lea buorre ahte mii leat dáppe. Mii dahkat golbma goađi, ovtta dutnje, ovtta Mosesii ja ovtta Eliai.” Muhto ii son diehtán maid dajai. 34Go Peter lei ain sárdnumin, de bođii balva ja suoivvanasttii sin. Máhttájeaddjit suorganedje go oidne olbmáid jávkamin balvva sisa. 35
9,35
5 Mos 18,15
Matt 3,17Luk 3,22
Apd 3,22
Balvvas gullui jietna: “Dát lea mu Bárdni, su mun lean válljen. Gullet su!” 36Ja go jietna gullui, de sii oidne Jesusa leamen das okto. Máhttájeaddjit orro jávohaga eaige vel dalle muitalan geasage maid ledje oaidnán.

Jesus ádjá bártnis olggos bahás vuoiŋŋa

37Go sii maŋit beaivvi njidje váris, de ollu olbmot ledje vuordimin Jesusa. 38Muhtun olmmái čuorvvui olbmuid gaskkas: “Oahpaheaddji, mun ánuhan dus: Boađe geahččat mu bártni, iežan áidna máná! 39Vuoigŋa láve dohppet su, ja dallánaga son čuorvugoahtá, ja dat gaiku su nu ahte son soalssida. Go vuoigŋa viimmat guođđá su, de dat lea measta loahpahan su. 40Mun sihten du máhttájeddjiid ádjit dan olggos, muhto eai sii veadján dahkat dan.” 41Dalle Jesus celkkii: “Vuoi dán eahpeoskkolaš ja jorggu buolvva! Man guhká mun vel ferten leat din luhtte ja gierdat din? Buvtte bártnát deike.” 42Ovdal go bárdni joavddai Jesusa lusa, de bahás vuoigŋa bálkestii su veallut ja gaikkui su. Jesus šikkui buhtismeahttun vuoiŋŋa, buoridii bártni ja attii su fas áhččái. 43Buohkat hirpmástuvve go oidne Ipmila stuorisvuođa.

Jesus einnosta fas iežas gillámuša

Go buohkat ovddošedje Jesusa daguid, de son celkkii máhttájeddjiidasas: 44

9,44
9,22
18,31eč
“Guldalehket dárkilit maid mun dál cealkkán: Olbmobárdni addojuvvo olbmuid gihtii.” 45Muhto sii eai ádden maid son oaivvildii. Dat lei čihkkojuvvon sidjiide vai sii eai ádde dan, eaige sii duostan jearrat sus maid dat mearkkašii.

Guhtemuš lea stuorimus?

46

9,46
22,24
Máhttájeddjiid millii badjánii jurdda, guhtemuš sis lei stuorimus. 47Muhto Jesus diđii maid sii jurddašedje. Son válddii máná iežas báldii 48
9,48
Matt 10,40
Joh 13,20
ja celkkii sidjiide: “Dat gii váldá vuostá dán máná mu nammii, váldá vuostá mu. Ja gii váldá vuostá mu, dat váldá vuostá su gii lea vuolggahan mu. Dasgo son gii lea unnimus din buohkaid gaskkas, lea stuoris.”

Oavdudagut Jesusa nammii

49

9,49
Apd 19,13
Johannes dajai dalle: “Oahpaheaddji, mii oinniimet muhtuma ádjimin olggos bahás vuoiŋŋaid du nammii. Mii gilddiimet su, go son juo ii leat min searvvis.” 50
9,50
11,23
Muhto Jesus vástidii: “Allet gieldde su. Gii ii leat din vuostá, dat lea din beale.”

Jesus ja samarialaččat

51

9,51
13,22
17,11
19,28
Go lahkanii áigi go Jesus galggai váldojuvvot albmái, de son vádjolišgođii Jerusalema guvlui 52ja vuolggahii áirasiid iežas ovdal. Sii vulge ja bohte muhtun Samaria gávpogii skáhppot sutnje idjasaji. 53
9,53
Joh 4,9
9,53 biehttaledje váldimis su vuostá Samarialaččain lei sierra bassibáiki Garisimváris. Sis lei erenoamáš vuosteháhku daid vuostá geat johte sin eatnama čađa go ledje mannamin Jerusalemii. ▶ samarialaš.Muhto giliolbmot biehttaledje váldimis su vuostá, danne go son lei vádjoleamen Jerusalemii. 549,54 dola … loahpahit sin Ođđaset giehtačállosat lasihit: “nugo Elia dagai”. Vrd. 2 Gon 1,10.12.Go su máhttájeaddjit Jakob ja Johannes dan gulaiga, de soai dajaiga: “Hearrá, dáhtutgo munno gohččut dola gahččat vuolás almmis ja loahpahit sin?” 559,55 Doai eahppi … muhto beastit Sánit leat mielde dušše ođđaset giehtačállosiin. Vrd. 19,10; Joh 3,17.Muhto son jorggihii ja cuiggodii sudno: “Doai eahppi dieđe mii vuoiŋŋaid dudnos lea. Olbmobárdni ii leat boahtán olbmuid heavahit, muhto beastit.” 56De sii manne nuppi gillái.

Jesus gáibida visot

57Go sii ledje vádjoleamen, de muhtun olmmái dajai Jesusii: “Mun čuovun du gosa ihkinassii don manažat.” 58Jesus celkkii sutnje: “Riebaniin leat biejut ja almmi lottiin beasit, muhto Olbmobártnis ii leat man vuostá doarjalit oaivvi.”

59Muhtun earrásii Jesus celkkii: “Čuovo mu!” Olmmái vástidii: “Hearrá, divtte mu vuos hávdádit iežan áhči.” 60

9,60
Ef 2,5
1 Tim 5,6
Alm 3,1
Muhto Jesus celkkii sutnje: “Divtte jábmiid hávdádit jábmiideaset, muhto vuolgge don ieš sárdnidit Ipmila riikka.”

61

9,61
1 Gon 19,20č
Muhtun eará dajai: “Hearrá, mun áiggun čuovvut du, muhto divtte mu vuos váldit earrodearvvuođaid iežan olbmuin.” 62
9,62
Fil 3,13
Sutnje Jesus vástidii: “Dat gii dohppe plogii ja geahččá maŋás, ii leat dohkálaš Ipmila riikii.”

10

Jesus vuolggaha čiežalogiguokte máhttájeaddji

101

10,1
4 Mos 11,16
10,1 čiežalogiguokte Muhtun boarráseamos giehtačállosiin lea “čiežalogi” sihke dás ja v. 17. Juvddálaš árbevieruid mielde máilmmis ledje čiežalogiguokte giela. Vrd.1 Mos 10.Das maŋŋil Hearrá válljii velá čiežalogiguokte máhttájeaddji ja vuolggahii sin guoktásiid guoktásiid iežas ovdal juohke gávpogii ja gillái gosa ieš áiggui mannat.

2

10,2
Joh 4,35
Son celkkii sidjiide:

“Ládju lea stuoris, muhto bargit uhccán. Rohkadallet dan dihte láju hearrá vuolggahit bargiid ládjosis.

3Vulget, mun vuolggahan din dego lábbáid gumppiid gaskii. 4

10,4
9,3eč
22,35
Allet váldde mielde burssa, lávkka alletge gápmagiid, alletge buorástahte ovttage mátkkis. 5Go boahtibehtet muhtun vissui, de celket ovddemustá: ‘Ráfi dán vissui.’ 6Jos das lea muhtun ráfi olmmoš, de din ráfi bissu su luhtte, muhto jos ii leat, de dat máhccá didjiide. 7
10,7
1 Kor 9,4eč
1 Tim 5,18
Orrot dan viesus ja borret ja juhket maid das fállet didjiide, dasgo bargi ánssáša bálkkás. Allet mana viesus vissui.

8Go boahtibehtet muhtun gávpogii ja dan olbmot váldet din vuostá, de borret mii din ovdii biddjojuvvo, 9

10,9
Jes 52,7
Jer 3,1222
Dan 2,44
7,14
Hos 14,2
Matt 3,2
4,17
10,7
10,9 Ipmila riika.buoridehket buhcciid geat leat das ja muitalehket buohkaide: Ipmila riika lea boahtán din lahka. 10Muhto jos muhtun gávpogis gosa boahtibehtet, olbmot eai váldde din vuostá, de mannet dan gáhtaide ja dadjet: 11
10,11
9,5
Apd 13,51
10,11 muolddage >9,5; Matt 10,12.‘Mii savdnjilit eret velá muolddage mii lea darvánan min julggiide din gávpogis. Muhto dihtet ahte Ipmila riika lea boahtán lahka!’ 12
10,12
1 Mos 19,1eč
Mun cealkkán didjiide: Sodomai geavvá duopmobeaivvi geahppadeappot go dán gávpogii.

13

10,13
Jes 23,1eč
Esek 26–28
Am 1,9č
Sak 9,2eč
10,13 Tyrosis ja Sidonis >6,17. jorgalan horstta ja gunaid siste Bivttas lei ráhkaduvvon horsttas, ja olbmot botkkuhedje gunaid oaivái morraša mearkan. Vrd. Est 4,3; Job 2,12.Vuoi du, Korasin! Vuoi du, Betsaida! Jos dat oavddut mat leat dahkkojuvvon dudno gáhtain, livčče dahkkojuvvon Tyrosis ja Sidonis, de dat livččiiga áigá juo jorgalan horstta ja gunaid siste. 14Duopmobeaivvi Tyrosii ja Sidonii geavvá geahppadeappot go dudnuide. 15
10,15
Jes 14,13eč
Ja don, Kapernaum, jogo don aliduvvot albmái? Vuolás jábmiidáibmui don norddastuvvot!

16

10,16
Matt 10,40
Mark 9,37
Joh 5,23
13,20
15,23
Gii gullá din, dat gullá mu, ja gii hilgu din, dat hilgu mu. Muhto gii hilgu mu, dat hilgu su gii mu lea vuolggahan.”

Máhttájeaddjit máhccet

17Dat čiežalogiguokte máhttájeaddji máhcce ilus ja dadje: “Hearrá, velá bahás vuoiŋŋatge jeagadit min, go mii gohččut daid du nammii.” 18

10,18
Joh 12,31
Alm 12,9
10,18 Sáhtán beargalaga hebreagiel namma.Jesus celkkii sidjiide: “Mun oidnen mo Sáhtán gahčai vuolás almmis dego álddagas. 19
10,19
Sál 91,13
Mark 16,18
Duođaid, mun lean addán didjiide fámu duolbmat gearbmašiid ja skorpiovnnaid ja bihtit buot vašálačča fámus. Ii mihkkege vahágahte din. 20
10,20
2 Mos 32,32č
Sál 69,29
Dan 12,1
Fil 4,3
Hebr 12,23
Alm 3,5+
Allet almmatge illut dan dihte go vuoiŋŋat jeagadit din, muhto illudehket dan dihte go din namat leat čállojuvvon albmái.”

Jesus rámida Ipmila

21

10,21
1 Kor 1,26eč
Dan bottus son ávvudii Bassi Vuoiŋŋas ja celkkii:

“Mun rámidan du, Áhčážan, almmi ja eatnama Hearrá, ahte leat čiehkan dán viisáin ja jierpmálaččain, muhto leat almmuhan dan mánáid láhkásaččaide. Duođaid, Áhčážan, nu lei du buorre dáhttu. 22

10,22
Matt 28,18
Joh 1,18
3,35
10,15
13,3
17,26č25č
Fil 2,9
Buot mu Áhčči lea oskkildan mu háldui. Dušše Áhčči diehtá gii Bárdni lea, ja dan gii Áhčči lea, diehtá dušše Bárdni ja dat geasa Bárdni dáhttu su almmuhit.”

23De Jesus jorgalii máhttájeddjiid beallái ja celkkii sidjiide sierra: “Ávdugasat dat čalmmit mat oidnet maid dii oaidnibehtet! 24

10,24
1 Pet 1,10
Mun cealkkán didjiide: Ollu profehtat ja gonagasat leat dáhtton oaidnit maid dii oaidnibehtet, eaige leat beassan oaidnit, ja gullat maid dii gullabehtet, eaige leat beassan gullat.”

Váibmoláđis samarialaš

25

10,25
3,10
18,18
Apd 2,37
16,30
22,10
Muhtun láhkadovdi dáhtui geahččalit Jesusa. Son dajai: “Oahpaheaddji, maid mun galggan dahkat vai árben agálaš eallima?” 26Jesus jearai: “Mii lea čállojuvvon láhkii? Maid don ieš das logat?” 27
10,27
3 Mos 19,18
5 Mos 6,5
Matt 22,37
Olmmái vástidii: “Ráhkis Hearrá, Ipmilat, oppa váimmus ja oppa sielus ja oppa fámus ja oppa mielas, ja lagamuččat nugo iežat.28
10,28
3 Mos 18,5
Matt 19,17
Rom 10,5
Gal 3,12
Jesus celkkii: “Don vástidit riekta. Daga nie, de oaččut eallit.” 29Muhto olmmái vikkai čájehit iežas vuoigatlažžan ja jearai: “Gii dalle lea mu lagamuš?” 3010,30 Jerusalemis Jerikoi Geaidnu Jerusalemis (su. 800 mmb.) Jerikoi (su. 400 mmb.) lei ávdin, ja oassi das manai baskkes ávžži čađa gos dávjá ledje rievvárat. Jesus vástidii su gažaldahkii ná:

“Muhtun olmmái lei mannamin Jerusalemis Jerikoi, go rievvárat fallehedje su. Rievvárat nuolahedje su ja illastedje su. De sii vulge ja guđđe su dasa beallejábmin. 31Dan geainnu deaivvai vádjolit báhppa, muhto go son oinnii olbmá, de son garvvii ja manai meaddel. 3210,32 levilaš olmmái gii bálvalii tempelis. ▶ levilaččat.Nu dagai maiddái levilaš gii deaivvai boahtit dasa: Go son oinnii olbmá, de songe garvvii ja manai meaddel. 3310,33 samarialaš Juvddálaččat atne samarialaččaid buhtismeahttumin. ▶ samarialaš. árkkášii su njuorrasit >7,13.Muhto muhtun samarialaš bođii mátkkoštettiin olbmá guovdu, oinnii su ja árkkášii su njuorrasit. 34Son manai su lusa, golggahii oljju ja viinni su háviide ja čanai daid. De son bajidii olbmá iežas ásena sealgái, doalvvui su guossevissui ja divššui su. 3510,35 guokte denára denára lei romalaš silbaminta mii dahká ovtta beaivebálkká. ▶ mintta dahjege ruhta.Maŋit iđida son válddii burssas guokte denára, attii daid guosseviesu isidii ja dajai: ‘Divššo su, ja maid don velá eambbo golaheaččat, dan mun mávssán go boađán ruoktot.’

36Guhtemuš dán golbmasis orru du mielas leamaš dan olbmá lagamuš gii lei šaddan rievváriid gihtii?” 37Láhkadovdi vástidii: “Dat gii čájehii sutnje váibmoláđisvuođa.” Jesus celkkii: “Mana ja daga seammá láhkái.”

Marta ja Maria

38

10,38
Joh 11,1
12,2č
10,38 vissosis Sátni váilu boarráseamos giehtačállosiin.Jesus vádjolii ovddos oktan máhttájeddjiidisguin ja bođii muhtun gillái. Doppe muhtun nisson gean namma lei Marta, válddii su vissosis. 39Martas lei oabbá, Maria. Son čohkánii Hearrá julggiid ovdii ja guldalii su sániid. 40Marta váivvidii iežas ollu ráhkademiin, ja danin son bođii dadjat: “Hearrá, itgo don beroš das ahte mu oabbá lea guođđán buot bargguid munnje? Gohčo su veahkehit mu.” 41Muhto Hearrá vástidii: “Marta, Marta, don moraštat ja muosehuvat eatnat áššiin. 42
10,42
1 Gon 3,11eč
Sál 37,25
Matt 6,33
19,29
Kol 3,1č
10,42 Dušše okta lea dárbbašlaš Muhtun giehtačállosiin lea: “uhccán lea dárbbašlaš” dahje “uhccán áššit leat dárbbašlaččat”.Dušše okta lea dárbbašlaš. Maria lea válljen buori oasi, iige dat váldojuvvo sus eret.”