Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
21

Leaskka attáldat

211

21,1
2 Gon 12,9
Joh 8,20
21,1 tempelbumbbá sáhttá leat dávvirgámmir dahjege oaffargiisá. Okta tempela dávvirgámmiriin lei ásahuvvon váldit vuostá olbmuid attáldagaid ja divadiid, ja das ledje maid oaffargiissát iešguđege atnui.Jesus geahčastii tempelbumbbá guvlui ja oinnii, mo riggát bidje dasa attáldagaid. 221,2 guokte uhca šlántteža uhcimus minta maid juvddálaččat atne.Son oinnii maiddái mo geafes leaska bijai bumbái guokte uhca šlántteža. 3Son celkkii: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dát geafes leaska attii eambbo go oktage eará. 4Earát adde das mii sis lea liiggás, muhto son attii geafivuođastis buot, oppa iežas eallámuša.”

Maŋimuš áiggiid mearkkat ja Jesusa máhccan

5Go muhtumat hervvošedje tempela, dan čáppa geđggiid ja attáldagaid, de Jesus celkkii: 6

21,6
19,43č
“Bohtet beaivvit go ii báze geađgi geađggi ala das maid dál geahčadehpet, muhto visot gaikojuvvo eatnamii.”

7Muhtumat jerre: “Oahpaheaddji, goas dát dáhpáhuvvá? Mii lea mearkan dasa ahte dat áigi lea boahtimin?” 8

21,8
2 Tim 3,5
21,8 Mun dat lean sáhttá maid jorgaluvvot “Mun lean”. ▶ Mun lean.Jesus celkkii:

“Váruhehket, amadet fillehallat. Eatnagat bohtet mu namas ja dadjet: Mun dat lean, ja: Áigi lea boahtán. Muhto allet vuolgge sin maŋŋái. 9Ja go gullabehtet sođiid ja stuimmiid birra, de allet suorgan. Dasgo dát ferte vuos dáhpáhuvvat, muhto dalle ii leat vuos loahppa.” 10Ja son celkkii sidjiide: “Álbmot čuožžila álbmoga vuostá ja riika riikka vuostá, 11ja juohke bealde leat stuorra eanandoarggástusat, nealgi ja rohttudávddat. Suorggatlaš dáhpáhusat šaddet, ja almmis oidnojit stuorra mearkkat.

12

21,12
Matt 10,17eč
Joh 15,18č
16,2č
Muhto ovdal go buot dát dáhpáhuvvá, de sii doarrádallet din ja váldet din gitta. Dii dolvojuvvobehtet synagogaide dubmejuvvot ja bálkestuvvobehtet giddagassii, ja dii šaddabehtet gonagasaid ja eatnanhearráid gihtii mu nama dihte. 13Dalle dii beassabehtet duođaštit. 14
21,14
12,11
Muitet ahte dii ehpet dárbbaš ovddalgihtii jurddašit mo bealuštehpet iežadet. 15
21,15
Apd 6,10
Dasgo mun attán didjiide sániid ja viisodaga man vuostá ii oktage din vuostálastiin sáhte nágget dahje cealkit. 16
21,16
Matt 10,21č
Velá din vánhemat, vieljat, fuolkkit ja ustibat behttet din, ja muhtumat dis goddojuvvojit. 17Buohkat vašuhit din mu nama dihte, 18
21,18
12,7
Apd 27,34
muhto ii vuoktačalbmige din oaivvis láhppo. 19Lehket gierdavaččat, de vuoitibehtet alcceseattet eallima.

20Go oaidnibehtet soahteveagaid birastahttimin Jerusalema, de dihtet dalle ahte gávpot fargga duššaduvvo. 21

21,21
17,31
Dalle fertejit buohkat geat ásset Judeas, báhtarit váriide. Dat geat leat gávpogis, fertejit vuolgit doppe, ja dat geat leat eananguovllus, eai oaččo boahtit gávpogii. 22
21,22
Hos 9,7
Dat lea ráŋggáštusa áigi, ja buot mii lea čállojuvvon, ollašuvvá. 23
21,23
23,29
1 Kor 7,26
Vuoi áhpehemiid ja njamaheddjiid daid beivviid! Dán eatnamii šaddá stuorra heahti, ja moarri deaivida dán álbmoga. 24
21,24
Jes 63,18
Jer 21,7
Rom 11,25
Alm 11,2
Máŋgasat goddojuvvojit miehkkeávjjuin, earát dolvojuvvojit fáŋgan buot álbmogiid gaskii ja vieris álbmogat dulbmot Jerusalema, dassážii go daidda addojuvvon áigi dievvá.

25

21,25
Jes 13,10
Joel 3,420
Hag 2,621
Alm 6,12eč
Beaivvážis, mánus ja násttiin oidnojit mearkkat. Ábi bárut márret, ja eatnama álbmogat áŧestuvvet eaige dieđe maid dahkat. 26
21,26
Jes 34,4
Joel 2,10
Hag 2,621
Olbmot vuoimmehuvvet balus go vurdet dan mii deaivida máilmmi olbmuid, danne go almmifámut lihkahuvvojit. 27
21,27
Dan 7,13č
Sak 12,1014
Matt 16,27
26,64
Apd 1,11
Alm 1,7
Dalle sii oidnet Olbmobártni boahtimin balvva alde stuorra fámus ja hearvásvuođas. 28Go buot dát dáhpáhuvvagoahtá, de bajidehket roahkkadit oaivvi, dasgo din bestojupmi lahkana.”

Ohppet fiikonmuoras

2921,29 fiikonmuora Eanaš Israela muorat leat álo ruotnasat, muhto fiikonmuorra massá lasttaid čakčat ja šaddada ođđa iđuid maŋŋit giđđat.Son muitalii sidjiide veardádusa: “Geahčadehket fiikonmuora dahje man ihkinassii muora. 30Go dan urbbit luotkanišgohtet, de diehtibehtet ahte geassi lea juo lahka. 31Nu diigis, go oaidnibehtet dán dáhpáhuvvamin, de diehtibehtet ahte Ipmila riika lea lahka. 32

21,32
9,27
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dát buolva ii jávkka ovdal go buot dát dáhpáhuvvá. 33
21,33
Jes 40,8
51,6
Matt 5,18
Luk 16,17
Albmi ja eanan duššet, muhto mu sánit eai goassege dušša.

Gohcet!

34

21,34
17,27
1 Tess 5,2eč
Váruhehket, vai borešvuohta ja jugešvuohta dahje eallima váivvit eai losidahte din váimmu, nu ahte dat beaivi deaivida din fuomáškeahttá 35
21,35
Jes 24,17
dego giella. Ii oktage gii ássá eatnama alde, vealtta dan beaivvis. 36
21,36
12,40
Gohcet dan dihte juohke áigge ja átnot alcceseattet fámu, vai ceavzibehtet buot das mii boahtá, ja bissubehtet Olbmobártni ovddas.”

37

21,37
19,47
Beivviid Jesus oahpahii olbmuid tempelis, muhto juohke eahkeda son vulggii doppe ja idjadii váris mii gohčoduvvo Oljovárrin. 38Juo árrat iđedis olbmot bohte tempelii gullat su.

22

Judas beahttá Jesusa

221

22,1
2 Mos 12,1eč
22,1 Suvrutkeahtes láibbi basit Álggus lei eanandoalu ávvudeapmi mii bisttii ovtta vahku, ja dat álggahuvvui beassážiiguin. ▶ suvrutkeahtes láibbi basit.Suvrutkeahtes láibbi basit mat gohčoduvvojit maid beassážin, ledje juo lahka. 2
22,2
19,47č
20,19
Bajimusbáhpat ja čáloahppavaččat smihtte mo sáhtášedje goddit Jesusa, danin go sii balle álbmogis.

3

22,3
Joh 13,227
22,3 Sáhtán >10,18. Iskariot >6,16.Dalle manai Sáhtán Judasii gii gohčoduvvui Iskariotin; son lei okta guoktenuppelohkái máhttájeaddjis. 422,4 tempelfávttaid Alla ráđi bálvaleaddjit geaid bajimusbáhppa jođihii. Vrd. 22,52; Apd 4,1; 5,24. ▶ fáktaveahka.Judas manai bajimusbáhpaid ja tempelfávttaid oaivámuččaid lusa ja sártnui singuin, mo son sáhtášii addit Jesusa sin gihtii. 5Sii illosedje ja fálle sutnje ruđa. 6Judas mieđai fálaldahkii ja ohcagođii vuogas áiggi go beassá addit Jesusa sin gihtii, go das eai livčče olbmot.

Beassášmállásat ráhkaduvvojit

722,7 beassášláppis njuvvojuvvui tempelšiljus ja bearaš borai dan ávvumálisin eahkedis. beassážat.De bođii dat suvrutkeahtes láibbi beaivi go beassášláppis galggai njuvvojuvvot. 8Jesus vuolggahii Petera ja Johannesa gávpogii ja celkkii: “Manni ráhkadit midjiide beassášmállásiid.” 9Soai jearaiga: “Gosa don dáhtut munno ráhkadit daid?” 1022,10 olmmái … čáhcelihti Dábálaččat nissonat vižže ja gudde čázi.Son vástidii: “Go boahtibeahtti gávpogii, de dudno ovddal boahtá olmmái gii guoddá čáhcelihti. Manni dan vissui gosa son manná, 11ja daddji viesu eaiggádii: ‘Oahpaheaddji jearrá dus, gos lea latnja gos son beassá borrat beassášmállásiid máhttájeddjiidisguin.’ 1222,12 badjegearddis stuorra lanja Dávjá ráhkaduvvui lassi latnja dábálaš viesu duolba dáhki ala.Son čájeha dudnuide badjegearddis stuorra lanja gos visot lea gárvvisin. Ráhkadeahkki mállásiid dohko.” 13

22,13
19,32
Soai vulggiiga, ja visot lei nugo son lei cealkán, ja soai ráhkadeigga beassášmállásiid.

Eahkedismállásat ásahuvvojit

14Go áigi dievai, de Jesus boradišgođii apostaliiguin. 15Son celkkii sidjiide: “Mun lean oppa váimmus dáhtton borrat dáid beassášmállásiid dinguin ovdal go gillán. 16Mun cealkkán didjiide: Mun in šat bora beassášmállásiid ovdal go dat ollašuvvet Ipmila riikkas.” 1722,17 giittii Juvddálaččat lávejedje rohkadallat giittusrohkosa mállásiid ovdal.Son válddii geara, giittii Ipmila ja celkkii: “Váldet dán ja juogadehket gaskaneattet. 18Mun cealkkán didjiide: Mun in šat máistte viidnemuora šaddosa, ovdal go Ipmila riika lea boahtán.” 19

22,19
1 Kor 11,23eč
De son válddii láibbi, giittii, doadjalii, attii dan máhttájeddjiidasas ja celkkii: “Dát lea mu rumaš mii addojuvvo din ovddas. Dahket dán mu muitun.” 20
22,20
Jes 53,12
Jer 31,31eč
Sak 9,11
Hebr 8,6+
22,20 ođđa lihttu … varas Jesusa varra veardiduvvo oaffarealli varran mii boares lihtus duođaštii soabahusa Ipmila ja olbmuid gaskkas. Gč. 2 Mos 24,8.Mállásiid maŋŋil son válddii seammá láhkái geara ja celkkii: “Dát gearra lea ođđa lihttu mu varas mii golggahuvvo din ovddas.

21

22,21
Joh 13,21č
Muhto geahča, son gii beahttá mu, sus lea giehta beavddi alde muinna oktanaga. 22Dasgo Olbmobárdni manná dan geainnu mii lea mearriduvvon, muhto vuoi dan olbmo gii beahttá su!” 23Dalle máhttájeaddjit árvališgohte gaskaneaset guhtemuš sis lea dat gii dahká dan.

Dat gii bálvala, lea stuorimus

24

22,24
9,46
Sin gaskii šattai maid nággu das, guhtemuš sis galggašii adnojuvvot stuorimussan.

25

22,25
Matt 20,25eč
Mark 10,42eč
Dalle Jesus celkkii sidjiide:

“Gonagasat ráđđejit hearrán álbmogiiddiset, ja dat geain lea váldi, dáhttot gohčoduvvot buorredahkkin. 26Muhto nu ii oaččo leat din gaskkas. Gii din gaskkas lea stuorimus, dat lehkos dego nuoramus, ja gii lea alimus, dat lehkos dego bálvaleaddji. 27

22,27
Joh 13,4eč
Goabbá lea stuorit, dat gii lea boradeamen vai dat gii bálvala? Almma dat gii lea boradeamen? Muhto mun lean din gaskkas dego dat gii bálvala.

28Buot mu geahččalusain dii lehpet bisson mu luhtte, 29

22,29
12,32
ja mun attán didjiide seammá gonagaslaš válddi maid mu Áhčči lea addán munnje. 30
22,30
Matt 19,28
Alm 3,21
Dii beassabehtet mu riikkas borrat ja juhkat mu beavddis, ja dii čohkkábehtet truvnnuin ja dubmebehtet Israela guoktenuppelohkái čeardda.

31Simon, Simon! Sáhtán lea bivdán seavlut din dego nisuid. 32Muhto mun lean rohkadallan du ovddas ahte du osku ii nogaše. Ja go leat máhccan, de nanne vieljaidat.” 33Peter vástidii: “Hearrá, duinna mun lean gárvvis mannat vaikko giddagassii dahje jápmimii.” 34

22,34
Matt 26,34
Mark 14,30
Joh 13,38
22,34 Ovdal go … bišku Dábálaččat vuoncávaris biškkui vuosttaš geardde diibmu golbma iđđedis.Muhto Jesus vástidii: “Mun cealkkán dutnje, Peter: Ovdal go vuoncávaris bišku otná ija, de don leat golmma geardde biehttalan dovdamis mu.”

Guokte miehki

35

22,35
9,3
10,4
Jesus celkkii máhttájeddjiide: “Go mun vuolggahin din almma burssa, lávkka ja gápmagiid haga, de váilluigo dis dalle mihkkege?” Sii vástidedje: “Ii mihkkege.” 36Dalle Jesus celkkii: “Muhto dál dat geas lea bursa, galgá váldit dan mielde, nu maiddái lávkka; ja geas ii leat miehkki, dat galgá vuovdit iežas oalgebiktasa ja oastit miehki. 37
22,37
Jes 53,12
Mun cealkkán didjiide ahte dát čála ferte ollašuvvat mus: Son lohkkojuvvui vearredahkkiid searvái. Buot mii mu birra lea daddjojuvvon, ollašuvvá dál.” 38Máhttájeaddjit dadje: “Hearrá, dá leat guokte miehki.” Son vástidii: “Das lea galle.”

Jesus Getsemanes

39

22,39
21,37
Joh 18,1
Jesus vulggii gávpogis ja manai vierus mielde Oljovárrái, ja máhttájeaddjit čuvvo su. 4022,40 dohko Getsemane. >Matt 26,36.Go son bođii dohko, de son celkkii sidjiide: “Rohkadallet, amadet šaddat geahččalussii.” 41
22,41
Hebr 5,7č
Ieš son manai veaháš dobbelii, geađgebálkestaga duohkái, čippostii ja rohkadalai: 4222,42 Áhčážan Gč. 11,2. Dát vuohki álggahit rohkosa Ipmilii ii lean dábálaš juvddálaččaid rohkosgielas. Vrd. Rom 8,15; Gal 4,6.“Áhčážan, jos don dáhtut, de váldde mus eret dán geara. Allos dattetge šaddo mu dáhttu, muhto du.” 4322,43–44 Dát vearssat váilot muhtun giehtačállosiin.Dalle almmis almmustuvai sutnje eŋgel gii áhpásmahtii su. 44Jápminbalus Jesus rohkadalai vel áŋgireappot, ja su bivastat goaikkui eatnamii dego varragoaikkanasat. 45Go son lihkai rohkadallamis ja bođii máhttájeddjiid lusa, de son gávnnai sin oađđimin, danne go moraš lei losidahttán sin. 46Son celkkii sidjiide: “Oađđibehtetgo dii? Lihkket ja rohkadallet, amadet šaddat geahččalussii.”

Jesus váldojuvvo gitta

47Go Jesus lei ain sárdnumin, de dasa bohte ollu olbmot. Sin oahpisteaddjin lei Judas, okta guoktenuppelohkái máhttájeaddjis. Judas lahkanii Jesusii vai beassá cummistit su, 48muhto Jesus celkkii sutnje: “Judas, cummáingo don beahtát Olbmobártni?” 49Go dat geat ledje Jesusiin, oidne mii šaddagođii, de sii jerre: “Hearrá, časkitgo mii mihkiin?” 50Ja okta sis časkkii bajimusbáhpa bálvaleaddji ja čuohpai sus olgeš bealji. 51Muhto Jesus celkkii: “Diktet dán dáhpáhuvvat.” Son guoskkahii bálvaleaddji bealji ja buoridii su. 52Dasto Jesus celkkii bajimusbáhpaide, tempelfávttaid oaivámuččaide ja álbmoga vuorrasiidda geat ledje boahtán váldit su gitta: “Dii lehpet boahtán mihkiiguin ja soppiiguin dego mun livččen rievvár. 53

22,53
19,47
21,37
Juohke beaivvi mun ledjen din gaskkas tempelis, ehpetge dii lokten gieđa mu vuostá. Muhto dál lea din boddu, dál seavdnjadasas lea váldi.”

Peter biehttala Jesusa

54

22,54
Matt 26,57č
Mark 14,53č
Sii dohppejedje Jesusa ja dolvo su bajimusbáhpa vissui. Peter čuovui su maŋŋeleappos. 55Gasku šilju cahkkehuvvui dolla, ja go olbmot čohkánadde dan birra, de Peter čohkánii dasa oktan earáiguin. 56Muhtun bálvánieida oinnii Petera čohkkámin dollagáttis, ja son gávkkai sutnje ja dajai: “Dát lei maiddái dainna olbmáin.” 57Peter biehttalii: “Mun in oppa dovddage su.” 58Maŋŋelaš muhtin olmmái áiccai su ja dajai: “Don leat maiddái okta sis.” Muhto Peter dajai: “In leat.” 59Diimmu maŋŋil vel eará olmmái nannii: “Dát olmmái lei vissásit suinna, son lea maiddái galilealaš.” 60Muhto Peter dajai: “Mun in ádde du ságaid.” Ja dallánaga, go son lei ain sárdnumin, de vuoncávaris biškkádii. 61
22,61
22,34
Dalle Hearrá jorggihii ja geahčai Peterii, ja Peter muitái maid Hearrá lei cealkán sutnje: “Ovdal go vuoncávaris biškkáda otná ija, de don biehttalat mu golmma geardde.” 62Ja son manai olggos ja čierui bahččagit.

63Olbmát geat fáktejedje Jesusa, bilkidedje ja cábme su. 64Sii gokče su čalmmiid ja dadje: “Profehtastala dál! Gii cápmii du?” 65Sii hiddjidedje su máŋgga eará ládjege.

Jesus Stuorra ráđi ovddas

6622,66 vuorrasat, bajimusbáhpat ja čáloahppavaččat joavkkut mat gulle ráđđái mii lei juvddálaččaid bajimus duopmostuollu ja stivrenásahus romalaččaid ráđđejumi áigge. ▶ ráđđi, Alla ráđđi.Go beaivi šattai, de čoahkkanedje álbmoga vuorrasat, bajimusbáhpat ja čáloahppavaččat. Jesus buktojuvvui sin ovdii, 67ja sii dadje sutnje: “Jos don leat Messias, de muital dan midjiide.” Son vástidii: “Jos mun dan muitalan didjiide, de dii ehpet jáhke, 68ja jos mun jearan dis juoidá, de dii ehpet vástit. 69

22,69
Sál 110,1
Dan 7,13
Luk 21,27+
Muhto dás maŋás Olbmobárdni čohkká veagalaš Ipmila olgeš bealde.” 70Dalle sii buohkat jerre: “Leatgo don dalle Ipmila bárdni?” Jesus vástidii: “Dii iežahan nu dadjabehtet.” 71Sii dadje: “Maid mii dárbbašit velá eambbo duođaštusaid! Mii leat gullan dan su iežas njálmmis.”

23

Jesus Pilatusa ovddas

23123,1 Pilatus >3,1.Sii buohkat vulge das searválagaid, dolvo Jesusa Pilatusa ovdii 2

23,2
20,25
Apd 17,7
ja ripme guoddalit su. Sii dadje: “Mii leat gávnnahan ahte dát olmmái fille min álbmoga, gieldá máksimis vearuid keaisárii ja lohká leat Messias, gonagas.” 3Pilatus jearai Jesusis: “Leatgo don juvddálaččaid gonagas?” Jesus vástidii: “Ieš don dan dajat.” 4Pilatus dajai bajimusbáhpaide ja olbmuide: “Mun in gávnnat dán olbmá sivalažžan masage.” 5
23,5
Apd 10,37
Muhto sii nággejedje: “Son moivašuhttá oahpahusainis olbmuid miehtá Judea. Son álggahii Galileas ja lea boahtán gitta deike.”

Jesus Herodesa ovddas

6Go Pilatus dan gulai, de son jearai, leigo olmmái galilealaš. 7

23,7
3,1
23,7 Herodes >9,7.Go son oaččui diehtit ahte Jesus lei Herodesa ráđđenguovllu olmmoš, de son vuolggahii su Herodesa lusa, danin go maiddái Herodes lei Jerusalemis daid beivviid.

8

23,8
9,9
Herodes illosii sakka go oinnii Jesusa, dasgo son lei gullan su birra ja lei guhká hálidan oaidnit su. Son doaivvui beassat oaidnit Jesusa dahkamin mearkka. 9Son jearahii sus ollu, muhto Jesus ii vástidan sutnje maidege. 10Bajimusbáhpat ja čáloahppavaččat geat ledje das, sivahalle Jesusa garrasit. 11De Herodes ja su soalddáhat hiddjidišgohte Jesusa. Bilkidemiin sii gárvvuhedje sutnje čáppa oalgebiktasa, ja dasto Herodes vuolggahii su ruoktot Pilatusa lusa. 12
23,12
Apd 4,27
Dan beaivvi Herodes ja Pilatus šattaiga ustibažžan; ovdal soai leigga leamaš bahážat.

Pilatus cealká duomu

13Pilatus rávkkai čoahkkái bajimusbáhpaid, ráđđelahtuid ja álbmoga 14ja celkkii sidjiide: “Dii buvttiidet dán olbmá mu ovdii ja nággiidet ahte son lea olbmuid fillejeaddji. Mun lean dál dutkan su din gullut inge leat gávnnahan su sivalažžan masage mas dii sivahallabehtet su. 15Ii Herodesge, danne go son vuolggahii olbmá ruoktot min ovdii. Ii son leat dahkan maidege mas ánssášivččii jápminduomu. 16Mun luoittán su luovus, go vuos lean spihččehan su.” 1723,17 Dát vearsa váilu boarráseamos giehtačállosiin. Vrd. Matt 27,15; Mark 15,6.Son oainnat fertii álo basiid áigge luoitit sidjiide luovus muhtin fáŋgga.

18Dalle buohkat čurvo: “Doalvvo su eret! Luoitte Barabbasa luovos!” 19

23,19
Apd 3,14
Barabbas lei biddjojuvvon giddagassii stuimmi ja olmmošgoddima geažil. 20Pilatus sárdnugođii fas, danin go son dáhtui luoitit Jesusa luovus. 21Muhto sii čurvo ovtta njálbmái: “Russiinávle, russiinávle!” 22Pilatus dajai sidjiide goalmmát geardde: “Maid baháid son lea dahkan? In mun leat gávnnahan su sivalažžan masage mas ánssášivččii jápmima. Mun spihččehan su, ja de mun luoittán su luovus.” 2323,23 russiinávlejuvvot romalaš jápminráŋggáštus. ▶ russiinávlejupmi.Muhto stuorra čuorvumiin olbmot gáibidedje ahte Jesus galggai russiinávlejuvvot, ja sin čuorvun vuoitigođii. 24Pilatus mearridii maŋimustá guorrasit sin gáibádussii. 25Son luittii luovus olbmá gean sii dáhtto – olbmá gii lei biddjojuvvon giddagassii stuimmi ja olmmošgoddima geažil – muhto Jesusa son guđii sin háldui.

Jesus russiinávlejuvvo

2623,26 guoddit ruossa navdimis ruossa doaresmuorra, maid olbmot geat ledje dubmejuvvon jápmimii fertejedje guoddit.De soalddáhat doalvugohte Jesusa. Mátkkis sii bissehedje Simon-nammasaš kyrenelaš olbmá gii lei boahtimin gávpogii, ja bidje su guoddit ruossa Jesusa maŋis.

27Ollu olbmot bohte maŋis, maiddái máŋga nissona geat árkkálmastaledje ja čirro Jesusa. 28Jesus jorggihii sin guvlui ja celkkii: “Allet mu čiero, Jerusalema nieiddat, čirrot baicca iežadet ja mánáideattet. 29

23,29
21,23
Boahtá áigi goas daddjojuvvo: Ávdugasat leat sahkuheamit, ávdugasat dat goaŧut mat eai leat riegádahttán, ja dat čiččit mat eai leat njamahan. 30
23,30
Hos 10,8
Alm 6,16
Dalle olbmot dadjet váriide: Gahččet min ala, ja dieváide: Gokčet min. 31Jos dát dahkkojuvvo ruonas murrii, mii dalle šaddá dahkkojuvvot ástan murrii?”

Jesus ruossas

32

23,32
Jes 53,12
Luk 22,37
Oktanaga Jesusiin dolvojuvvojedje steavliduvvot guokte eará olbmá, guokte vearredahkki. 33Go sii bohte báikái mii gohčoduvvo Oaiveskálžun, de sii russiinávlejedje Jesusa ja vearredahkkiid, nuppi su olgeš, nuppigis su gurut beallái. 34
23,34
2 Mos 23,4č
Sál 22,19
Jes 53,12
Matt 5,44
Apd 7,60
Rom 12,14
23,34 Muhto Jesus … maid sii dahket Sánit váilot muhtun giehtačállosiin.Muhto Jesus celkkii: “Áhčážan, atte sidjiide ándagassii. Sii eai dieđe maid sii dahket.” Soalddáhat juogadedje gaskaneaset Jesusa biktasiid vuorbádallamiin.

35Olbmot čužžo geahčadeamen. Muhtun ráđđeolbmátge ledje das hiddjideamen Jesusa. Sii dadje: “Earrásiid son gal lea beastán – bestos dal iežas, jos juo lea Messias gean Ipmil lea válljen.” 36

23,36
Sál 69,22
23,36 ettetviinni suvrra viidni mii lei seaguhuvvon čáziin; dan soalddáhat ja bargit juhke goikui. Gč. Rut 2,14.Soalddáhatge bilkidedje su. Sii bohte su lusa, geigejedje sutnje ettetviinni 37ja dadje: “Jos don leat juvddálaččaid gonagas, de beastte iežat.” 38Su bajil lei maid čála: “Dát lea juvddálaččaid gonagas.”

39Nubbi dain vearredahkkiin geat heaŋgáiga ruossas, bilkidii su ja dajai: “Almma don leat Messias? Beastte dalle iežat ja munno!” 40Muhto nubbi cuiggodii su: “Itgo donge bala Ipmilis, vaikko gillát seammá ráŋggáštusa? 41Moai gal letne ánssášan dupmome, moai ráŋggáštuvvojetne daguideame mielde, muhto dát olmmái ii leat dahkan maidege baháid.” 42Ja son dajai: “Jesus, muitte mu, go boađát riikasat.” 43

23,43
Matt 16,28
20,21
2 Kor 12,3č
Alm 2,7
Jesus vástidii: “Duođaid, mun cealkkán dutnje: Odne juo don leat muinna paradisas.”

Jesus jápmá

4423,44 guđát diibmu sullii diibmu 12. ovccát diimmu sullii diibmu 15. idja ja beaivi.Lei juo guđát diibmu. Dalle, beaiveguovdil, šattai seavdnjatvuohta oppa eatnama miehtá, ja dat bisttii gitta ovccát diimmu rádjái. 4523,45 Tempela ovdaloavdda navdimis loavdda mii earuhii Bassi lanja Buot basimus lanjas tempelis. Vrd. 2 Mos 26,31–33; Hebr 9,3. ▶ tempel.Tempela ovdaloavdda gaikánii guovdat. 46

23,46
Sál 31,6
Ja Jesus čuorvvui alla jienain: “Áhčážan, du gieđaide mun oskkildan vuoigŋan.” Go son lei cealkán dan, de son attii vuoiŋŋas.

47Go čuohtásaoaivámuš oinnii mii dáhpáhuvai, de son rámidii Ipmila ja dajai: “Duođaid, dát olmmái lei vuoiggalaš.” 48

23,48
18,13
Ja buohkat geat ledje čoagganan geahččat, čorbme rattiset go oidne dán ja máhcce gávpogii. 49
23,49
Sál 38,12
Luk 8,2č
Jesusa oahppásat čužžo guhkkeleappos ja oidne mii dáhpáhuvai. Sin searvvis ledje maiddái dat nissonat geat ledje boahtán su mielde Galileas.

Jesus hávdáduvvo

50Lei muhtun ráđđelahttu gean namma lei Josef. Son lei buorre ja vanhurskkis olmmái, 51

23,51
2,2538
iige lean mieđihan dasa maid earát ledje mearridan ja dahkan. Son lei eret Arimateas, Judea gávpogis, ja son vurddii Ipmila riikka. 52Son manai Pilatusa lusa ja ánui Jesusa rupmaša. 53Son válddii dan vuolás ruossas, giesai liinni sisa ja bijai báktehávdái masa ii oktage lean velá hávdáduvvon. 5423,54 ráhkkananbeaivi bearjadat, go juvddálaččat ráhkkanedje sabbahii. sabbat.Lei ráhkkananbeaivi, ja sabbat lei aiddo álgimin.

55

23,55
8,2č
Nissonat geat ledje boahtán Jesusiin Galileas, vulge Josefa mielde. Sii oidne mo Jesusa rumaš biddjojuvvui hávdái. 56
23,56
2 Mos 12,16
20,10
23,56 njálggahájat … vuoidasiid ovdal hávdádeami lei dábálaš vuoidat jábmi oljjuin ja botkkuhit njálggahájat urtasiid liikavárjju ala. Vrd. Joh 19,39č.Go sii ledje máhccan gávpogii, de sii gárvvistedje njálggahájat urtasiid ja vuoidasiid, muhto sabbaha sii orro vuoiŋŋastemiin lága gohččuma mielde.