Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
19

Sakkeus

191Jesus bođii Jerikoi ja vádjolii gávpoga čađa. 219,2 tuolláriid oaivámuš sus lei ovddasvástádus vearu bearramis stuorit guovllus. Gálvvut mat bohte Jordaneanu nuorttabealde dolvojuvvojedje Jerusalemii Jeriko bokte.Doppe lei olmmái gean namma lei Sakkeus. Son lei tuolláriid oaivámuš ja hui rikkis. 3Son dáhtui oaidnit mii olbmáid Jesus lei, muhto go lei uhcci šattus, de son ii oaidnán su olbmuid duohken. 419,4 meahccefiikonmurrii sáhttá maid jorgaluvvot “sykomormuorra”; muorra mii sáhttá leat 15 mehtera alu; das leat stuorra oavssit mat šaddet vuollegis máddagis.Nu son viegai ovdalii ja gavccui meahccefiikonmurrii, vai beassá oaidnit Jesusa gii lei boahtimin dan geainnu. 5Go Jesus bođii dan sadjái, de son geahčastii bajás ja celkkii: “Sakkeus, njieja hoahpus. Odne mun boađán du dállui.”

6Sakkeus njiejai hoahpus ja válddii Jesusa guossái iluin. 7

19,7
15,2+
Go olbmot oidne dan, de sii buohkat nimmoredje ja dadje: “Suttolaš olbmá lusa son manai orrut.” 8
19,8
2 Sam 12,6
19,8 njealjegeardásaččat 3 Mos 5,16–24 mielde opmodaga mii lea váldojuvvon vearrivuođain, galgá buhtadit nu ahte dasa lasihuvvo viđátoassi. Suoláduvvon oamit galget 2 Mos 22,1 mielde buhtaduvvot njealje- dahje viđageardásaččat.Muhto Sakkeus dajai Hearrái buohkaid gullut: “Hearrá, beali opmodagastan mun attán gefiide, ja geas lean gaikon liiggás, dasa mun attán ruoktot njealjegeardásaččat.” 9Jesus celkkii sutnje: “Odne lea bestojupmi boahtán dán vissui, dasgo sonnai lea Abrahama bárdni. 10
19,10
Esek 34,1622
Matt 9,13
Luk 5,32
15,46
Aiddo dan mii lei láhppon, Olbmobárdni lea boahtán ohcat ja beastit.”

Bálvaleddjiide oskkilduvvon ruđat

11Jesus muitalii veardádusa daidda geat ledje gullamin dan, dasgo son lei lahka Jerusalema ja olusat doivo Ipmila riikka almmustuvvat dallánaga.

12

19,12
Mark 13,34
19,12 gonagasválddi Riikkain mat ledje romalaš válddi vuolde, keaisár fertii dohkkehit báikkálaš eatnanhearráid.Son celkkii: “Muhtun allanálat olmmái vulggii gáiddus eatnamii, vai beassá oažžut doppe gonagasválddi ja de máhccat ruoktot. 1319,13 golleruđa dahje logi butti, 1000 beaivebálkká. ▶ minttat.Son rávkkai lusas logi bálvaleaddji, attii guhtiige golleruđa ja dajai: ‘Gávppašehket dáiguin dassážii go mun máhcan.’ 14
19,14
Sál 2,2č
Muhto su riikka olbmot vašuhedje su ja vuolggahedje su maŋŋái áirasiid cealkit: ‘Mii eat dáhto dán olbmá iežamet gonagassan.’

15Olmmái máhcai riikasis gonagassan. Go son lei boahtán, de son rávkkai lusas bálvaleddjiid geat ledje ožžon ruđaid, vai beassá gullat man ollu iešguhtege lei dienidan. 16Vuosttaš bođii su ovdii ja dajai: ‘Hearrá, dainna golleruđain maid addet, mun lean dienidan logi golleruđa.’ 17

19,17
16,10
Hearrá celkkii sutnje: ‘Bures dahkkojuvvon! Don leat buorre bálvaleaddji. Go don leat leamaš oskkáldas uhccánaččas, de beasat ráđđet logi gávpoga.’ 18Nubbi bođii ja dajai: ‘Hearrá, dainna golleruđain maid addet, mun lean dienidan vihtta golleruđa.’ 19Sutnje gonagas dajai: ‘Don beasat ráđđet vihtta gávpoga.’ 20De bođii vel okta bálvaleaddji. Son dajai: ‘Hearrá, dá lea du golleruhta. Mun gissen dan liinni sisa. 21Mun ballen dus, danin go don leat garra olmmái. Don válddát maid it leat bidjan áimmuide, ja láddjet maid it leat gilván.’ 22Gonagas dajai sutnje: ‘Mun dubmen du du iežat sániid mielde. Don bahás bálvaleaddji! Don nappo dihtet ahte mun lean garra olmmái gii válddán maid in leat bidjan áimmuide, ja láddjen maid in leat gilván. 23Manne don dalle it bidjan mu ruđa báŋkui? Dalle mun máhcadettiinan livččen ožžon dan oktan reanttuin.’

24Gonagas dajai daidda geat ledje das čuožžumin: ‘Váldet sus ruđa ja addet dan dasa geas leat logi golleruđa.’ 25Sii dadje: ‘Hearrá, sus leat juo logi golleruđa.’ 26

19,26
Matt 13,12
Mark 4,25
Luk 8,18
‘Mun cealkkán didjiide: Juohkehažžii geas lea, dasa addojuvvo, ja geas ii leat, das váldojuvvo eret velá datge mii sus lea. 27Muhto buktet deike mu vašálaččaid geat eai dáhtton mu gonagassan, ja steavlidehket sin mu čalmmiid ovddas.’”

Jesus boahtá Jerusalemii

28

19,28
9,51+
Go Jesus lei cealkán dán, de son vulggii mannat bajás Jerusalema geainnu. 29Go son lei boahtimin Oljovárrái ja lei juo lahka Betfage ja Betania, de son vuolggahii máhttájeddjiinis guoktása 30ja celkkii: “Manni don gillái mii do oidno. Go boahtibeahtti dohko, de gávdnabeahtti čadnojuvvon ásenvárssá man čielggis ii oktage olmmoš vel leat čohkkán. Čoavdi dan ja bukti deike. 31Jos muhtin dadjá dudnuide: ‘Manne doai dan čoavdibeahtti?’ de vástideahkki: ‘Hearrá dárbbaša dan.’”

32

19,32
22,13
Máhttájeaddji guovttos vulggiiga ja gávnnaheigga ahte buot lei nugo Jesus lei cealkán. 33Go soai leigga čoavdimin várssá, de dan eaiggádat jerre: “Manne doai čoavdibeahtti várssá?” 34Soai vástideigga: “Hearrá dárbbaša dan.” 35Soai láidiiga várssá Jesusa lusa, lebbiiga biktasiiddiska dan čielgái ja veahkeheigga Jesusa beassat riidet. 36Ja go son de riidii, de olbmot lebbo biktasiiddiset geainnu ala. 37Go son lahkanii gávpogii ja lei njiedjamin Oljováris, de oppa máhttájeddjiid joavku rámidišgođii ja máidnugođii Ipmila alla jienain buot fámolaš daguid dihte maid sii ledje oaidnán. Sii čurvo: 38
19,38
Sál 118,26
Luk 2,14
19,38 Buressivdniduvvon … nammii Máidnunčuorvvas lea maid Sál 118,26, muhto dás lea lasihuvvon “gonagas”. Vrd. Joh 12,13; Sak 9,9.“Buressivdniduvvon lehkos son, gonagas, guhte boahtá Hearrá nammii! Ráfi almmis ja gudni allagasas!” 39Muhtun farisealaččat dadje olbmuid gaskkas Jesusii: “Oahpaheaddji, cuiggot máhttájeddjiidat!” 40Muhto Jesus vástidii: “Mun cealkkán didjiide: Jos sii jávohuvašedje, de geađggit čuorvugoađášedje.”

Jesus čierru Jerusalema

41

19,41
13,34č
Go Jesus bođii lagabuidda ja oinnii gávpoga, de son čierrugođii dan 42
19,42
5 Mos 32,28č
Luk 8,10
ja celkkii: “Jos donge áddešit otná dán beaivvi mii buktá dutnje ráfi! Muhto dat lea dál čihkkojuvvon du čalmmiid ovddas. 43
19,43
Jes 29,3
Esek 21,27
Beaivvit bohtet go du vašálaččat ráhkadit čomaid du birra, birastahttet du ja fallehit du juohke guovllus. 44
19,44
Mi 3,12
Luk 1,68
7,16
21,6
Sii heavahit du oktan ássiidatguin. Dus ii báze geađgi geađggi ala, danne go it dovdan iežat oahppaladdanáiggi.”

Jesus buhtista tempela

4519,45 tempelšilljui tempela ovdašillju. ▶ tempel.Jesus manai tempelšilljui ja ádjigođii eret daid geat ledje das gávppašeamen. 46

19,46
Jes 56,7
Jer 7,11
Son celkkii sidjiide: “Lea čállojuvvon: Mu viessu lea rohkadusa viessu. Muhto dii lehpet dahkan dan rievvárbiedjun.”

47

19,47
20,19
21,37
22,253
Son oahpahii dasto tempelis juohke beaivvi. Bajimusbáhpat, čáloahppavaččat ja álbmoga oaivámuččat bivde goddit su, 48muhto eai diehtán mo dahkat dan, danne go buot olbmot gessojedje sutnje ja guldaledje su.

20

Jesusa váldi

201Go Jesus muhtun beaivvi fas lei oahpaheamen olbmuid tempelis ja sárdnideamen evangeliuma, de bohte bajimusbáhpat ja čáloahppavaččat oktan vuorrasiiguin su lusa 2

20,2
Joh 2,18
Apd 4,7
ja jerre: “Muital midjiide mainna válddiin don dagat dáid daguid. Gii lea addán dutnje dása válddi?” 3Jesus vástidii sidjiide: “Mus maiddái lea gažaldat didjiide. Muitalehket munnje, 4bođiigo Johannesa gásta almmis vai olbmuin.” 5Sii árvaladde gaskaneaset ja dadje: “Jos mii vástidit: ‘Almmis’, de son jearrá: ‘Manne dalle ehpet oskon sutnje?’ 6
20,6
Matt 11,9
14,5
21,26
Luk 1,76č
Muhto jos mii dadjat: ‘Olbmuin’, de álbmot geađgáda min, danne go sii leat čavga dan oaivilis ahte Johannes lei profehta.” 7Ja sii vástidedje ahte eai diehtán dan. 8Dalle Jesus celkkii sidjiide: “Dalle in munge cealkke didjiide mainna válddiin mun dagan buot dáid daguid.”

Viidnegárddi láigoheaddjit

9

20,9
Jes 5,1eč
Jesus muitalii álbmogii dán veardádusa:

“Muhtin olmmái gilvvii viidnegárddi, láigohii dan láigoheddjiide ja fárrii olgoeatnamii guhkes áigái. 10

20,10
2 Muit 36,15č
Go áigi bođii, de son vuolggahii bálvaleaddji viidnegárddi láigoheddjiid lusa, vai sii addet sutnje oasi viidnegárddi šattus. Muhto láigoheaddjit cábme bálvaleaddji ja bidje su mannat guoros gieđaid. 11Dalle eaiggát vuolggahii nuppi bálvaleaddji, muhto láigoheaddjit cábme sunai, hiddjidedje su ja bidje su mannat guoros gieđaid. 12Olmmái vuolggahii vel goalmmát bálvaleaddji, muhto su sii hávváduhtte ja norddastedje olggos. 13Dalle viidnegárddi eaiggát jurddašii: ‘Maid mun dál dagan? Mun vuolggahan dohko iežan ráhkis bártni. Almma sii su goit gudnejahttet.’ 14
20,14
Hebr 1,2
Muhto go láigoheaddjit oidne bártni, de sii árvaledje guhtet guimmiineaset: ‘Diet lea árbbolaš! Goddot su, de mii oažžut su árbbi.’ 15
20,15
Hebr 13,12
Ja sii bálkestedje su viidnegárddis olggos ja godde.

Maid dalle viidnegárddi eaiggát dahká sidjiide? 16Son boahtá ja goddá láigoheddjiid ja addá viidnegárddi earáide.” Go olbmot dan gulle, de sii dadje: “Dat ii oaččo goassege šaddat!” 17

20,17
Sál 118,22
Jesus geahčai olbmuide ja celkkii: “Maid dalle mearkkaša dat mii lea čállojuvvon: Geađgi maid huksejeaddjit hilgo, lea šaddan čiehkageađgin. 18
20,18
Dan 2,3444
Juohkehaš gii jorrala dán geađgái, njuvdása, ja gean ala dat gahččá, dan dat cuvke.”

19

20,19
19,47
22,2
Čáloahppavaččat ja bajimusbáhpat livčče dáhtton dohppet su dallánaga, muhto sii balle olbmuin. Sii áddejedje ahte son muitalii dán veardádusa sin birra.

Vearuid máksin keaisárii

20

20,20
11,54
Láhkadovdit ja bajimusbáhpat váruhedje Jesusa ja vuolggahedje su lusa sovččadeddjiid geat dahkaludde vanhurskkisin. Sii geahččaledje giellat su su iežas sániide, vai besset addit su eiseválddiid gihtii ja eatnanhearrá váldái. 21Olbmát dadje sutnje: “Oahpaheaddji, mii diehtit ahte don sártnut ja oahpahat riekta. Don it geahča olbmo hápmái, muhto oahpahat Ipmila geainnu duohtavuođas. 22Leago midjiide lobálaš máksit vearuid keaisárii vai ii?” 23Muhto Jesus fuopmášii sin gávvilvuođa ja dajai: 2420,24 denára romalaš silbaminta mii dahká ovtta beaivebálkká. ▶ minttat.“Čájehehket munnje denára. Gean govva ja namma das lea?” Sii vástidedje: “Keaisára.” 25
20,25
Rom 13,7
Dalle Jesus celkkii sidjiide: “Addet dalle keaisárii mii lea keaisára ja Ipmilii mii lea Ipmila.” 26Sii eai máhttán olbmuid gullut giellat Jesusa su iežas sániide; sii ovddošedje Jesusa vástádusa ja jávohuvve.

Jábmiid bajásčuožžileapmi

27

20,27
Apd 23,8
20,27 saddukealaččat saddukealaččat.Jesusa lusa bohte muhtun saddukealaččat, dat geat biehttalit bajásčuožžileami. Sii jerre sus: 28
20,28
5 Mos 25,5
“Oahpaheaddji, Moses lea mearridan ná: Jos olbmás lea náitalan viellja gii jápmá mánáheapmin, de olmmái galgá váldit vieljas áhká ja čuoččáldahttit náli vielljasis. 29De ledje čieža vieljaža. Boarráseamos sis válddii áhká ja jámii mánáheapmin. 30Dalle nubbi válddii su, 31de goalmmát, ja nu buot čiežas. Sii buohkat jápme mánáheapmin. 32Maŋimustá jámii nisson. 33Gean áhkká son lea bajásčuožžileamis? Sonhan lea leamaš buot čiehčasa áhkkán.”

34Jesus vástidii: “Dán máilmmi olbmot náitalit ja náitojuvvojit, 35muhto dat geat adnojuvvojit dohkálažžan oažžut oasi don máilmmis ja čuožžilit jábmiid luhtte, eai náital eaige náitojuvvo. 36

20,36
1 Kor 15,42eč
Sii eai sáhte šat jápmit, sii leat eŋgeliid láhkásaččat. Sii leat Ipmila mánát, dainna go sii leat čuožžilan jábmiid luhtte. 37
20,37
2 Mos 3,6
Ja dan ahte jábmit čuožžilit bajás, lea maiddái Moses čájehan bastilislátnjámuitalusas. Sonhan dadjá ahte Hearrá lea Abrahama Ipmil, Isaka Ipmil ja Jakoba Ipmil. 38
20,38
Rom 14,8
Ii son leat jábmiid, muhto ealli olbmuid Ipmil, dasgo sutnje buohkat ellet.” 3920,39 vástidit bures Čáloahppavaččat, geat ledje eanaš farisealaččat, osko bajásčuožžileapmái, muhto eai saddukealaččat. Gč. Apd 23,8.Muhtun čáloahppavaččat dadje: “Oahpaheaddji, don vástidit bures.” 40Dalle ii oktage šat duostan jearrat sus maidege.

Gii Messias lea

41Jesus jearai sis: “Mo olbmot sáhttet dadjat ahte Messias lea Davida bárdni? 42

20,42
Sál 110,1
Matt 22,44
Apd 2,34č
1 Kor 15,25
Hebr 1,13
David ieš cealká Sálmmaid girjjis: Hearrá celkkii mu hearrái: Čohkán mu olgeš beallái, 43de mun bijan du vašálaččaid du julggiid vuolušin. 44David nappo gohčoda Messiasa hearrán. Mo Messias dalle sáhttá leat su bárdni?”

Váruhehket čáloahppavaččain!

45Buot olbmuid gullut Jesus celkkii máhttájeddjiidasas: 46

20,46
Matt 23,1eč
Luk 11,43
“Váruhehket čáloahppavaččain! Sii liikojit váccašit guhkes biktasat gárvun ja leat buori mielas go olbmot dearvvahit sin márkanšiljus, sii váldet synagogas ovddemus sajiid ja čohkkájit boaššumusas go leat guossis, 47muhto loktet leaskkaid viesuid ja dušše hámi dihte lohket guhkes rohkosiid. Dađe garraseabbo lea sin duopmu.”

21

Leaskka attáldat

211

21,1
2 Gon 12,9
Joh 8,20
21,1 tempelbumbbá sáhttá leat dávvirgámmir dahjege oaffargiisá. Okta tempela dávvirgámmiriin lei ásahuvvon váldit vuostá olbmuid attáldagaid ja divadiid, ja das ledje maid oaffargiissát iešguđege atnui.Jesus geahčastii tempelbumbbá guvlui ja oinnii, mo riggát bidje dasa attáldagaid. 221,2 guokte uhca šlántteža uhcimus minta maid juvddálaččat atne.Son oinnii maiddái mo geafes leaska bijai bumbái guokte uhca šlántteža. 3Son celkkii: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dát geafes leaska attii eambbo go oktage eará. 4Earát adde das mii sis lea liiggás, muhto son attii geafivuođastis buot, oppa iežas eallámuša.”

Maŋimuš áiggiid mearkkat ja Jesusa máhccan

5Go muhtumat hervvošedje tempela, dan čáppa geđggiid ja attáldagaid, de Jesus celkkii: 6

21,6
19,43č
“Bohtet beaivvit go ii báze geađgi geađggi ala das maid dál geahčadehpet, muhto visot gaikojuvvo eatnamii.”

7Muhtumat jerre: “Oahpaheaddji, goas dát dáhpáhuvvá? Mii lea mearkan dasa ahte dat áigi lea boahtimin?” 8

21,8
2 Tim 3,5
21,8 Mun dat lean sáhttá maid jorgaluvvot “Mun lean”. ▶ Mun lean.Jesus celkkii:

“Váruhehket, amadet fillehallat. Eatnagat bohtet mu namas ja dadjet: Mun dat lean, ja: Áigi lea boahtán. Muhto allet vuolgge sin maŋŋái. 9Ja go gullabehtet sođiid ja stuimmiid birra, de allet suorgan. Dasgo dát ferte vuos dáhpáhuvvat, muhto dalle ii leat vuos loahppa.” 10Ja son celkkii sidjiide: “Álbmot čuožžila álbmoga vuostá ja riika riikka vuostá, 11ja juohke bealde leat stuorra eanandoarggástusat, nealgi ja rohttudávddat. Suorggatlaš dáhpáhusat šaddet, ja almmis oidnojit stuorra mearkkat.

12

21,12
Matt 10,17eč
Joh 15,18č
16,2č
Muhto ovdal go buot dát dáhpáhuvvá, de sii doarrádallet din ja váldet din gitta. Dii dolvojuvvobehtet synagogaide dubmejuvvot ja bálkestuvvobehtet giddagassii, ja dii šaddabehtet gonagasaid ja eatnanhearráid gihtii mu nama dihte. 13Dalle dii beassabehtet duođaštit. 14
21,14
12,11
Muitet ahte dii ehpet dárbbaš ovddalgihtii jurddašit mo bealuštehpet iežadet. 15
21,15
Apd 6,10
Dasgo mun attán didjiide sániid ja viisodaga man vuostá ii oktage din vuostálastiin sáhte nágget dahje cealkit. 16
21,16
Matt 10,21č
Velá din vánhemat, vieljat, fuolkkit ja ustibat behttet din, ja muhtumat dis goddojuvvojit. 17Buohkat vašuhit din mu nama dihte, 18
21,18
12,7
Apd 27,34
muhto ii vuoktačalbmige din oaivvis láhppo. 19Lehket gierdavaččat, de vuoitibehtet alcceseattet eallima.

20Go oaidnibehtet soahteveagaid birastahttimin Jerusalema, de dihtet dalle ahte gávpot fargga duššaduvvo. 21

21,21
17,31
Dalle fertejit buohkat geat ásset Judeas, báhtarit váriide. Dat geat leat gávpogis, fertejit vuolgit doppe, ja dat geat leat eananguovllus, eai oaččo boahtit gávpogii. 22
21,22
Hos 9,7
Dat lea ráŋggáštusa áigi, ja buot mii lea čállojuvvon, ollašuvvá. 23
21,23
23,29
1 Kor 7,26
Vuoi áhpehemiid ja njamaheddjiid daid beivviid! Dán eatnamii šaddá stuorra heahti, ja moarri deaivida dán álbmoga. 24
21,24
Jes 63,18
Jer 21,7
Rom 11,25
Alm 11,2
Máŋgasat goddojuvvojit miehkkeávjjuin, earát dolvojuvvojit fáŋgan buot álbmogiid gaskii ja vieris álbmogat dulbmot Jerusalema, dassážii go daidda addojuvvon áigi dievvá.

25

21,25
Jes 13,10
Joel 3,420
Hag 2,621
Alm 6,12eč
Beaivvážis, mánus ja násttiin oidnojit mearkkat. Ábi bárut márret, ja eatnama álbmogat áŧestuvvet eaige dieđe maid dahkat. 26
21,26
Jes 34,4
Joel 2,10
Hag 2,621
Olbmot vuoimmehuvvet balus go vurdet dan mii deaivida máilmmi olbmuid, danne go almmifámut lihkahuvvojit. 27
21,27
Dan 7,13č
Sak 12,1014
Matt 16,27
26,64
Apd 1,11
Alm 1,7
Dalle sii oidnet Olbmobártni boahtimin balvva alde stuorra fámus ja hearvásvuođas. 28Go buot dát dáhpáhuvvagoahtá, de bajidehket roahkkadit oaivvi, dasgo din bestojupmi lahkana.”

Ohppet fiikonmuoras

2921,29 fiikonmuora Eanaš Israela muorat leat álo ruotnasat, muhto fiikonmuorra massá lasttaid čakčat ja šaddada ođđa iđuid maŋŋit giđđat.Son muitalii sidjiide veardádusa: “Geahčadehket fiikonmuora dahje man ihkinassii muora. 30Go dan urbbit luotkanišgohtet, de diehtibehtet ahte geassi lea juo lahka. 31Nu diigis, go oaidnibehtet dán dáhpáhuvvamin, de diehtibehtet ahte Ipmila riika lea lahka. 32

21,32
9,27
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Dát buolva ii jávkka ovdal go buot dát dáhpáhuvvá. 33
21,33
Jes 40,8
51,6
Matt 5,18
Luk 16,17
Albmi ja eanan duššet, muhto mu sánit eai goassege dušša.

Gohcet!

34

21,34
17,27
1 Tess 5,2eč
Váruhehket, vai borešvuohta ja jugešvuohta dahje eallima váivvit eai losidahte din váimmu, nu ahte dat beaivi deaivida din fuomáškeahttá 35
21,35
Jes 24,17
dego giella. Ii oktage gii ássá eatnama alde, vealtta dan beaivvis. 36
21,36
12,40
Gohcet dan dihte juohke áigge ja átnot alcceseattet fámu, vai ceavzibehtet buot das mii boahtá, ja bissubehtet Olbmobártni ovddas.”

37

21,37
19,47
Beivviid Jesus oahpahii olbmuid tempelis, muhto juohke eahkeda son vulggii doppe ja idjadii váris mii gohčoduvvo Oljovárrin. 38Juo árrat iđedis olbmot bohte tempelii gullat su.