Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
17

Vearránusat ja ándagassii addin

171Jesus celkkii máhttájeddjiidasas: “Vearránusat gal fertejit boahtit, muhto vuoi dan gean bokte dat bohtet! 2Buoret livččii dan olbmui ahte son bálkestuvvošii merrii millogeađgi čeabehis, go ahte son jorralahttá ovttage dáin uhcahaččain. 3

17,3
3 Mos 19,17č
Matt 18,15
Gal 6,1
Jak 5,19č
Váruhehket!

Jos du viellja sudduda, de cuiggot su, ja jos son gáhtá, de atte sutnje ándagassii. 4Vaikko son suddudivččii du vuostá čieža geardde seammá beaivvi ja boahtá čieža geardde du lusa dadjat: ‘Mun gáđan’, de atte sutnje ándagassii.”

Osku ja bálvalus

5Apostalat dadje Hearrái: “Atte midjiide nannoset oskku.” 6

17,6
Matt 17,20
21,21
Mark 11,23
1 Kor 13,2
17,6 sennetsiepmana >13,19.Hearrá vástidii: “Jos dis livččii osku juobe sennetsiepmana vearddege, de dii sáhtášeiddet dadjat dán meahccefiikonmurrii: ‘Badján eatnamis oktan ruohttasiiguin ja cegge iežat merrii’, ja dat jeagadivččii din.

7Jos dis lea bálvaleaddji jorgumin eatnama dahje guođoheamen sávzzaid, de ehpet suige dii daja sutnje dalle go son máhccá ruoktot: ‘Boađe beavdái, de beasat dállán boradit.’ 8Dii baicca dadjabehtet: ‘Ráhkat munnje mállásiid, boahkánastte iežat ja bálval mu dan botta go mun boran ja jugan. Dasto dongis beasat borrat ja juhkat.’ 917,9 maid … dahkat Muhtun giehtačállosat lasihit: “Dasa in jáhke.”Ii bálvaleaddji oaččo giitosa das ahte dahká dan maid son galgá dahkat. 10

17,10
1 Kor 9,16
Nugis dii, go lehpet dahkan visot maid galgabehtet dahkat, dadjet: ‘Mii leat ávkkehis bálvaleaddjit. Mii leat dahkan dušše dan maid leimmet geatnegasat dahkat.’”

Jesus buorida logi spihtálačča

11

17,11
9,51+
17,11 Samaria … bokte Jesus várra ii váldán oaneheamos geainnu lulás Samaria čađa, vrd. 9,52č. Rádjeguovllus son manai nuorttas ja vádjolii Jordanleagi mielde, gč. 18,35.Go Jesus lei vádjoleamen Jerusalema guvlui, de son manai Samaria ja Galilea rádjeguovlluid bokte. 12
17,12
3 Mos 13,46
17,12 spihtálačča spihtáldávda.Go son lei mannamin muhtun gillái, de su ovddal bohte logi spihtálačča. Sii bisánedje dobbelii 1317,13 árpmit greikkagillii eleison. >16,24.ja čurvo: “Jesus, oahpaheaddji, árpmit min!” 14
17,14
Matt 8,4
Luk 5,14
Go Jesus oinnii sin, de son celkkii: “Mannet čájehit iežadet báhpaide.” Go sii ledje mannamin, de sii buhtásmuvve. 15Go okta sis oinnii ahte lea buorránan, de son jorggihii ruoktot. Son máinnui Ipmila alla jienain, 16luoitádii Jesusa julggiid ovdii ja giitalii su. Dát olmmái lei samarialaš. 17Jesus jearai: “Eaigo buot logis buhtásmuvvan? Gos dat ovccis leat? 18Dušše dát vieris olmmošgo máhcai rámidit Ipmila?” 19
17,19
7,50+
Ja son celkkii olbmái: “Čuožžil ja mana. Du osku lea beastán du.”

Ipmila riika ja Olbmobártni beaivi

20

17,20
Joh 3,3
18,36
Go farisealaččat jerre Jesusis goas Ipmila riika boahtá, de son vástidii: “Ii Ipmila riika boađe nu ahte olmmoš sáhttá dárkot dan boahtima. 21Ii oktage sáhte dadjat: Dat lea dáppe, dahje: Dat lea duoppe. Dasgo Ipmila riika lea din siste.”

22Máhttájeddjiidasas son celkkii:

“Boahtá áigi goas dii áibbašehpet oaidnit ovtta Olbmobártni beivviin, muhto ehpet beasa oaidnit. 23

17,23
Mark 13,21
Olbmot dadjet dalle didjiide: ‘Son lea duoppe’, ja: ‘Son lea dáppe’, muhto allet vuolgge gosage, allet doama sin maŋŋái. 24Nugo álddagas leađggeha ja čuvge almmi ravddas ravdii, nu Olbmobárdnige lea iežas almmustuvvama beaivvi. 25
17,25
9,22
18,31č
Muhto son ferte vuos gillát ollu, ja dát buolva hilgu su.

26

17,26
1 Mos 6–8
Nugo lei Noa beivviid, nu lea maiddái Olbmobártni beivviid. 27Olbmot borre ja juhke, náitaladde ja náitojuvvojedje gitta dan beaivvi rádjái go Noa manai árkii, ja dulvi bođii ja heavahii sin buohkaid. 28
17,28
1 Mos 19,14eč
Dahje nugo lei Lota beivviid: Olbmot borre ja juhke, oste ja vuvde, gilve ja huksejedje. 29Muhto dan beaivvi go Lot vulggii Sodomas, de almmis rišai dolla ja rišša ja heavahii sin buohkaid. 30Seammá láhkái geavvá dan beaivvi go Olbmobárdni almmustuvvá.

31

17,31
Matt 24,17č
Luk 21,21
Jos muhtun dan beaivvi lea dáhki alde ja sus leat biergasat viesus, de son ii oaččo mannat viežžat daid, ja jos muhtun lea bealddus, de son ii oaččo máhccat ruoktot. 32
17,32
1 Mos 19,26
Muitet Lota áhká! 33
17,33
Matt 10,39
Luk 9,24
Gii viggá gádjut eallimis, dat massá dan, muhto gii dan massá, dat gádju dan. 34Mun cealkkán didjiide: Dan ija guokte olbmo leat ovtta seaŋggas; nubbi váldojuvvo, nubbi guđđojuvvo. 35Guokte nissona leat málemin searválagaid; nubbi váldojuvvo, nubbi guđđojuvvo. 3617,36 Dát vearsa váilu boarráseamos giehtačállosiin. Gč. Matt 24,40.Guokte olbmá leat bealddus; nubbi váldojuvvo ja nubbi guđđojuvvo.”

37

17,37
Job 39,33
Máhttájeaddjit jerre sus: “Gos, Hearrá?” Son vástidii: “Gos rábbi lea, dasa čoagganit goaskimat.”

18

Leaska ja vearálaš duopmár

181

18,1
Rom 12,12
Kol 4,2
1 Tess 5,17
Jesus muitalii máhttájeddjiide veardádusa, vai beassá oahpahit ahte álelassii galgá rohkadallat iige goassege nuonddahallat:

2“Muhtun gávpogis lei duopmár gii ii ballan Ipmilis iige beroštan olbmuin. 3Seammá gávpogis lei leaska gii ovttot ládje bođii duopmára lusa átnut: ‘Veahket mu oažžut iežan vuostálastis dan masa mus lea vuoigatvuohta.’ 4Guhká duopmár ii dáhtton, muhto maŋážassii son jurddašii: ‘In mun gal bala Ipmilis inge beroš olbmuin, 5

18,5
11,8
muhto dát leaska vuorjá mu. Mun veahkehan su oažžut dan masa sus lea vuoigatvuohta, muđui son váivvida mu jámas.’”

6Hearrá celkkii: “Die de gullabehtet maid vearálaš duopmár jurddašii. 7Diehttelas dalle Ipmil veahkeha olbmuid geaid lea válljen, oažžut vuoigatvuođa, go sii čurvot sutnje ijatbeaivái. Songo ádjánivččii veahkeheames? 8Mun cealkkán didjiide: Son addá sidjiide vuoigatvuođa ájahalakeahttá. Muhto go Olbmobárdni boahtá, de gávdnágo son oskku eatnama alde?”

Farisealaš ja tuollár

9

18,9
16,15
Jesus muitalii dán veardádusa muhtumiidda geat luhtte iežaset vanhurskkisvuhtii ja badjelgehčče earáid:

10

18,10
Matt 6,5
“Guokte olbmá manne tempelii rohkadallat. Nubbi lei farisealaš, nubbi tuollár. 11Farisealaš čuoččui sierranassii ja rohkadalai: ‘Ipmil, mun giittán du go in leat nugo eará olbmot, rievvárat, beahttit, furrošeaddjit inge nugo duot tuollár. 1218,12 fástudan luohpat juhkamis ja borramis. Gč. 5,33. ▶ fástu. logádasaid addit logádasaid dietnasis Hearrái. Gč. 11,42.Mun fástudan guktii vahkus ja attán logádasaid buot das maid oasttán.’ 13
18,13
Sál 51,319
18,13 čorbmadii rattiidis gáhtamuša ja soabaheami mearka.Tuollár čuoččui maŋŋeleappos. Son ii arvan velá čalmmiidge bajidit almmi guvlui, muhto čorbmadii rattiidis ja dajai: ‘Ipmil, leage munnje suttolažžii árbmugas!’

14

18,14
14,11+
Mun cealkkán didjiide: Tuollár manai ruoktot vanhurskkisin, muhto nubbi ii. Dasgo gii alida iežas, dat vuoliduvvo, muhto gii vuolida iežas, dat aliduvvo.”

Jesus ja mánát

15Olbmot bukte maiddái uhca mánážiid Jesusa lusa, vai son guoskkaha daid. Go máhttájeaddjit dan oidne, de sii šiggugohte buktiid, 16muhto Jesus rávkkai mánáid lusas ja celkkii: “Diktet mánáid boahtit mu lusa, allet hehtte sin, dasgo Ipmila riika gullá dakkáraččaide. 17

18,17
Matt 18,3
Duođaid, mun cealkkán didjiide: Gii ii váldde Ipmila riikka vuostá nugo mánná, dat ii eisege beasa dohko.”

Jesus ja rikkis olmmái

18

18,18
10,25
Muhtun oaivámuš jearai Jesusis: “Buorre oahpaheaddji, maid mun galggan dahkat vai árben agálaš eallima?” 19Jesus vástidii: “Manne don gohčodat mu buorrin? Ii oktage leat buorre earret Ipmila. 20
18,20
2 Mos 20,12eč
Don dovddat báhkkomiid: Don it oaččo rihkkut náittosdili, don it oaččo goddit, don it oaččo suoládit, don it oaččo cealkit vearreduođaštusa, gudnejahte áhčát ja eatnát.21Olmmái dajai: “Buot dáid mun lean doallan gitta nuorravuođa rájes.” 22
18,22
12,33
Go Jesus dan gulai, de son celkkii: “Okta dus vel váilu: Vuovdde buot mii dus lea, ja atte gefiide, de dus lea dávvir almmis. Boađe dasto ja čuovo mu!” 23Go olmmái dan gulai, de son šattai morrašii, danne go son lei hui rikkis.

24

18,24
Matt 6,19
13,22
Luk 12,15eč
1 Tim 6,9č
Hebr 13,5
Go Jesus dan oinnii, de son celkkii: “Man váttis lea daidda geain lea ollu opmodat, beassat Ipmila riikii! 25Álkit lea kamelii mannat nállošalmmi čađa go riggái beassat Ipmila riikii.” 26Dat geat ledje das gullamin, jerre: “Gii dalle sáhttá bestojuvvot?” 27
18,27
1,37
Jesus vástidii: “Dat mii olbmui lea veadjemeahttun, lea vejolaš Ipmilii.”

28

18,28
5,11
Peter dajai: “Mii leat guođđán visot mii mis lei, ja čuvvon du.” 29Jesus celkkii sidjiide: “Duođaid, mun cealkkán didjiide: Juohkehaš gii Ipmila riikka dihte lea guođđán viesus, áhkás dahje vieljaidis, vánhemiiddis dahje mánáidis, 30oažžu máŋggageardásaččat ruoktot juo dáppe dán áiggis, ja boahtti máilmmis agálaš eallima.”

Jesus einnosta vel oktii iežas jápmima

31

18,31
Jes 53
Luk 24,25eč
Jesus rávkkai lusas guoktenuppelohkái máhttájeaddjis ja celkkii sidjiide: “Geahča, mii mannat bajás Jerusalemii. Doppe ollašuvvá buot maid profehtat leat čállán Olbmobártni birra. 32
18,32
9,2244
Son addojuvvo báhkiniid gihtii, sii bilkidit ja givssidit ja čolget su, 33
18,33
Hos 6,2
Matt 16,21+
ja sii spihččejit su ja goddet su. Muhto goalmmát beaivvi son čuožžila jábmiid luhtte.” 34
18,34
9,45
Máhttájeaddjit eai ádden Jesusa sániin maidege. Ášši lei sis čihkkojuvvon, eaige sii ipmirdan maid Jesus oaivvildii.

Jesus buorida čalmmehis gearjideaddji

35Go Jesus lahkanii Jerikoi, de geaidnoguoras čohkkái gearjideamen čalmmehis olmmái. 36Go son gulai ollu olbmuid mannamin das meattá, de son jearai mii dat lei. 37Olbmot muitaledje ahte nasaretlaš Jesus lea mannamin dakko meattá. 38

18,38
Matt 9,27
15,22
Luk 17,13
18,38 Davida bárdni vuidojuvvon beastigonagasa juvddálaš namahus. árpmit greikkagillii eleison. >16,24.Dalle olmmái čuorvvui: “Jesus, Davida bárdni, árpmit mu!” 39Dat geat vázze ovddemus, gohčo su jávohuvvat, muhto son čuorvvui vel jitnoseappot: “Davida bárdni, árpmit mu!” 40Jesus orustii ja gohčui láidet su lusas. Go olmmái bođii, de Jesus jearai sus: 41“Maid don dáhtut mu dahkat alccesat?” Son vástidii: “Hearrá, atte munnje fas oainnu.” 42
18,42
7,50+
Dalle Jesus celkkii sutnje: “Šatta oaidnin! Du osku lea beastán du.” 43Dallánaga olmmái oaidnigođii, ja son čuovvulii Jesusa ja máinnui Ipmila. Ja buohkat geat dan oidne, giite ja máidno Ipmila.

19

Sakkeus

191Jesus bođii Jerikoi ja vádjolii gávpoga čađa. 219,2 tuolláriid oaivámuš sus lei ovddasvástádus vearu bearramis stuorit guovllus. Gálvvut mat bohte Jordaneanu nuorttabealde dolvojuvvojedje Jerusalemii Jeriko bokte.Doppe lei olmmái gean namma lei Sakkeus. Son lei tuolláriid oaivámuš ja hui rikkis. 3Son dáhtui oaidnit mii olbmáid Jesus lei, muhto go lei uhcci šattus, de son ii oaidnán su olbmuid duohken. 419,4 meahccefiikonmurrii sáhttá maid jorgaluvvot “sykomormuorra”; muorra mii sáhttá leat 15 mehtera alu; das leat stuorra oavssit mat šaddet vuollegis máddagis.Nu son viegai ovdalii ja gavccui meahccefiikonmurrii, vai beassá oaidnit Jesusa gii lei boahtimin dan geainnu. 5Go Jesus bođii dan sadjái, de son geahčastii bajás ja celkkii: “Sakkeus, njieja hoahpus. Odne mun boađán du dállui.”

6Sakkeus njiejai hoahpus ja válddii Jesusa guossái iluin. 7

19,7
15,2+
Go olbmot oidne dan, de sii buohkat nimmoredje ja dadje: “Suttolaš olbmá lusa son manai orrut.” 8
19,8
2 Sam 12,6
19,8 njealjegeardásaččat 3 Mos 5,16–24 mielde opmodaga mii lea váldojuvvon vearrivuođain, galgá buhtadit nu ahte dasa lasihuvvo viđátoassi. Suoláduvvon oamit galget 2 Mos 22,1 mielde buhtaduvvot njealje- dahje viđageardásaččat.Muhto Sakkeus dajai Hearrái buohkaid gullut: “Hearrá, beali opmodagastan mun attán gefiide, ja geas lean gaikon liiggás, dasa mun attán ruoktot njealjegeardásaččat.” 9Jesus celkkii sutnje: “Odne lea bestojupmi boahtán dán vissui, dasgo sonnai lea Abrahama bárdni. 10
19,10
Esek 34,1622
Matt 9,13
Luk 5,32
15,46
Aiddo dan mii lei láhppon, Olbmobárdni lea boahtán ohcat ja beastit.”

Bálvaleddjiide oskkilduvvon ruđat

11Jesus muitalii veardádusa daidda geat ledje gullamin dan, dasgo son lei lahka Jerusalema ja olusat doivo Ipmila riikka almmustuvvat dallánaga.

12

19,12
Mark 13,34
19,12 gonagasválddi Riikkain mat ledje romalaš válddi vuolde, keaisár fertii dohkkehit báikkálaš eatnanhearráid.Son celkkii: “Muhtun allanálat olmmái vulggii gáiddus eatnamii, vai beassá oažžut doppe gonagasválddi ja de máhccat ruoktot. 1319,13 golleruđa dahje logi butti, 1000 beaivebálkká. ▶ minttat.Son rávkkai lusas logi bálvaleaddji, attii guhtiige golleruđa ja dajai: ‘Gávppašehket dáiguin dassážii go mun máhcan.’ 14
19,14
Sál 2,2č
Muhto su riikka olbmot vašuhedje su ja vuolggahedje su maŋŋái áirasiid cealkit: ‘Mii eat dáhto dán olbmá iežamet gonagassan.’

15Olmmái máhcai riikasis gonagassan. Go son lei boahtán, de son rávkkai lusas bálvaleddjiid geat ledje ožžon ruđaid, vai beassá gullat man ollu iešguhtege lei dienidan. 16Vuosttaš bođii su ovdii ja dajai: ‘Hearrá, dainna golleruđain maid addet, mun lean dienidan logi golleruđa.’ 17

19,17
16,10
Hearrá celkkii sutnje: ‘Bures dahkkojuvvon! Don leat buorre bálvaleaddji. Go don leat leamaš oskkáldas uhccánaččas, de beasat ráđđet logi gávpoga.’ 18Nubbi bođii ja dajai: ‘Hearrá, dainna golleruđain maid addet, mun lean dienidan vihtta golleruđa.’ 19Sutnje gonagas dajai: ‘Don beasat ráđđet vihtta gávpoga.’ 20De bođii vel okta bálvaleaddji. Son dajai: ‘Hearrá, dá lea du golleruhta. Mun gissen dan liinni sisa. 21Mun ballen dus, danin go don leat garra olmmái. Don válddát maid it leat bidjan áimmuide, ja láddjet maid it leat gilván.’ 22Gonagas dajai sutnje: ‘Mun dubmen du du iežat sániid mielde. Don bahás bálvaleaddji! Don nappo dihtet ahte mun lean garra olmmái gii válddán maid in leat bidjan áimmuide, ja láddjen maid in leat gilván. 23Manne don dalle it bidjan mu ruđa báŋkui? Dalle mun máhcadettiinan livččen ožžon dan oktan reanttuin.’

24Gonagas dajai daidda geat ledje das čuožžumin: ‘Váldet sus ruđa ja addet dan dasa geas leat logi golleruđa.’ 25Sii dadje: ‘Hearrá, sus leat juo logi golleruđa.’ 26

19,26
Matt 13,12
Mark 4,25
Luk 8,18
‘Mun cealkkán didjiide: Juohkehažžii geas lea, dasa addojuvvo, ja geas ii leat, das váldojuvvo eret velá datge mii sus lea. 27Muhto buktet deike mu vašálaččaid geat eai dáhtton mu gonagassan, ja steavlidehket sin mu čalmmiid ovddas.’”

Jesus boahtá Jerusalemii

28

19,28
9,51+
Go Jesus lei cealkán dán, de son vulggii mannat bajás Jerusalema geainnu. 29Go son lei boahtimin Oljovárrái ja lei juo lahka Betfage ja Betania, de son vuolggahii máhttájeddjiinis guoktása 30ja celkkii: “Manni don gillái mii do oidno. Go boahtibeahtti dohko, de gávdnabeahtti čadnojuvvon ásenvárssá man čielggis ii oktage olmmoš vel leat čohkkán. Čoavdi dan ja bukti deike. 31Jos muhtin dadjá dudnuide: ‘Manne doai dan čoavdibeahtti?’ de vástideahkki: ‘Hearrá dárbbaša dan.’”

32

19,32
22,13
Máhttájeaddji guovttos vulggiiga ja gávnnaheigga ahte buot lei nugo Jesus lei cealkán. 33Go soai leigga čoavdimin várssá, de dan eaiggádat jerre: “Manne doai čoavdibeahtti várssá?” 34Soai vástideigga: “Hearrá dárbbaša dan.” 35Soai láidiiga várssá Jesusa lusa, lebbiiga biktasiiddiska dan čielgái ja veahkeheigga Jesusa beassat riidet. 36Ja go son de riidii, de olbmot lebbo biktasiiddiset geainnu ala. 37Go son lahkanii gávpogii ja lei njiedjamin Oljováris, de oppa máhttájeddjiid joavku rámidišgođii ja máidnugođii Ipmila alla jienain buot fámolaš daguid dihte maid sii ledje oaidnán. Sii čurvo: 38
19,38
Sál 118,26
Luk 2,14
19,38 Buressivdniduvvon … nammii Máidnunčuorvvas lea maid Sál 118,26, muhto dás lea lasihuvvon “gonagas”. Vrd. Joh 12,13; Sak 9,9.“Buressivdniduvvon lehkos son, gonagas, guhte boahtá Hearrá nammii! Ráfi almmis ja gudni allagasas!” 39Muhtun farisealaččat dadje olbmuid gaskkas Jesusii: “Oahpaheaddji, cuiggot máhttájeddjiidat!” 40Muhto Jesus vástidii: “Mun cealkkán didjiide: Jos sii jávohuvašedje, de geađggit čuorvugoađášedje.”

Jesus čierru Jerusalema

41

19,41
13,34č
Go Jesus bođii lagabuidda ja oinnii gávpoga, de son čierrugođii dan 42
19,42
5 Mos 32,28č
Luk 8,10
ja celkkii: “Jos donge áddešit otná dán beaivvi mii buktá dutnje ráfi! Muhto dat lea dál čihkkojuvvon du čalmmiid ovddas. 43
19,43
Jes 29,3
Esek 21,27
Beaivvit bohtet go du vašálaččat ráhkadit čomaid du birra, birastahttet du ja fallehit du juohke guovllus. 44
19,44
Mi 3,12
Luk 1,68
7,16
21,6
Sii heavahit du oktan ássiidatguin. Dus ii báze geađgi geađggi ala, danne go it dovdan iežat oahppaladdanáiggi.”

Jesus buhtista tempela

4519,45 tempelšilljui tempela ovdašillju. ▶ tempel.Jesus manai tempelšilljui ja ádjigođii eret daid geat ledje das gávppašeamen. 46

19,46
Jes 56,7
Jer 7,11
Son celkkii sidjiide: “Lea čállojuvvon: Mu viessu lea rohkadusa viessu. Muhto dii lehpet dahkan dan rievvárbiedjun.”

47

19,47
20,19
21,37
22,253
Son oahpahii dasto tempelis juohke beaivvi. Bajimusbáhpat, čáloahppavaččat ja álbmoga oaivámuččat bivde goddit su, 48muhto eai diehtán mo dahkat dan, danne go buot olbmot gessojedje sutnje ja guldaledje su.