Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
14

Jesus buorida olbmá sabbahin

141

14,1
6,7eč
Muhtin sabbaha Jesus lei farisealaš ráđđehearrá guossin, ja buohkat atne su čalmmis. 2Dalle su lusa bođii olmmái geas lei čáhcedávda. 3
14,3
Matt 12,10č
Luk 6,9
13,14eč
Joh 5,16
9,1416
14,3 sabbahin >4,16.Jesus jearai láhkadovdiin ja farisealaččain: “Leago lobálaš buoridit sabbahin vai ii?” 4Muhto sii orro jávohaga. Dalle Jesus guoskkahii olbmá, buoridii su ja luittii su mannat. 514,5 bárdni dahje vuoksá Muhtun giehtačállosiin lea “ásen dahje vuoksá”. Gč. 13,15.Ja son celkkii sidjiide: “Maid dii ieža dahkabehtet? Jos soapmása bárdni dahje vuoksá gahččá gáivui, de almma son geassá dan bajás dallánaga, vaikko livččii sabbat?” 6
14,6
Matt 22,46
Sii eai máhttán vástidit dasa maidege.

Čeavláivuohta ja vuollegašvuohta

7

14,7
20,46
Go Jesus mearkkašii ahte guossit válljejedje beavddis boaššumus sajiid, de son muitalii sidjiide veardádusa:

8

14,8
Sát 25,6č
“Go leat bovdejuvvon guossemállásiidda, de ale váldde boaššumus saji. Muhtun eará guossi soaitá leat árvvoleabbo go don, 9ja guossoheaddji gii lea bovden dudno guktuid, boahtá ja dadjá dutnje: Čáhkke saji dán guossái. Dalle don šattat heahpanemiin mannat uskimus sadjái. 10Muhto go leat bovdejuvvon guossái, de váldde beavddis uskimus saji. Dalle guossoheaddji boahtá ja dadjá dutnje: Ustiban, čohkán boaššubuidda, ja don oaččut gudni buot gussiid oaidnut. 11
14,11
Esek 21,31
Matt 23,12
Luk 18,14
1 Pet 5,5č
Gii iežas alida, dat vuoliduvvo, ja gii iežas vuolida, dat aliduvvo.”

12

14,12
6,33
De Jesus celkkii dasa gii lei bovden su: “Go don bovdet gussiid gaskabeaimállásiidda dahje eahkedismállásiidda, de ale bovde ustibiiddát, ale vieljaidat, fulkkiidat alege rikkis siidaguimmiidat, danin go siigis vedjet bovdet du, ja nu don oaččut buot das bálkká. 13Muhto go don lágidat guossemállásiid, de bovde gefiid ja rámbbiid, lápmásiid ja čalmmehemiid. 14
14,14
Sát 19,17
De don leat ávdugas, danin go sis ii leat mihkkege addit fas dutnje. Don oaččut bálkká dalle go vanhurskásat čuožžilit jábmiid luhtte.”

Stuorra guossemállásat

15

14,15
Alm 19,9
Dalle muhtun guossi gii gulai dán, dajai Jesusii: “Ávdugas dat gii beassá leat mállásiin Ipmila riikkas.”

16Jesus celkkii sutnje:

“Muhtun olmmái lágidii stuorra guossemállásiid ja bovdii eatnagiid. 17Go guossemállásiid áigi bođii, de son vuolggahii bálvaleaddjis cealkit daidda geat ledje bovdejuvvon: Bohtet, dasgo buot lea gárvvis! 18Muhto sii buohkat ripme beasadallat. Muhtun dajai: ‘Mun lean oastán bealddu ja ferten vuolgit dan geahččat, ándagassii go in sáhte boahtit.’ 19Nubbi dajai: ‘Mun lean oastán vihtta vuoksábára ja lean vuolgimin daid geahččalit, ándagassii go in sáhte boahtit.’ 20

14,20
1 Kor 7,33
Goalmmátgis dajai: ‘Mun lean aiddo náitalan, ja danin in sáhte boahtit.’ 21
14,21
1 Kor 1,27
Bálvaleaddji máhcai ja muitalii dán hearrásis. Dalle dáluisit moaráhuvai ja dajai bálvaleaddjásis: ‘Vuolgge hoahpus gávpoga gáhtaide ja luottaide ja buvtte deike gefiid ja rámbbiid, čalmmehemiid ja lápmásiid.’ 22Bálvaleaddji bođii dadjat: ‘Hearrá, mun lean dahkan nugo don gohččot, muhto ain lea sadji.’ 23
14,23
Apd 13,46
Dalle hearrá dajai bálvaleaddjásis: ‘Mana máđijaide ja bálgáide ja nágge olbmuid boahtit, vai mu viessu dievvá. 24Mun cealkkán didjiide ahte ii oktage dain geaid mun ledjen bovden, beasa mu guossemállásiidda.’”

Maid Jesus gáibida máhttájeddjiinis

25Jesusa mielde vádjoledje ollu olbmot. Son jorggihii ja dajai sidjiide:

26

14,26
5 Mos 33,9
“Jos guhtege boahtá mu lusa iige vašut áhčis ja eatnis, áhkás ja mánáidis, vieljaidis ja oappáidis ja velá iežas heakkage, de son ii sáhte leat mu máhttájeaddji. 2714,27 guotte ruossas >9,23.Gii ii guotte ruossas ja vádjol mu maŋis, dat ii sáhte leat mu máhttájeaddji.

28Jos muhtin dis áigu hukset toartna, de almma son vuos čohkána rehkenastit goluid vai oaidná, suitágo son hukset dan gárvvisin. 29Muđui sáhttá geavvat nu ahte son bidjá vuođu, muhto šaddá heaitit barggu gaskan. Dalle buohkat geat dan oidnet, bilkidišgohtet su ja dadjet: 30‘Dát olmmái álggii gal hukset, muhto ii ollašuhttán.’ 31Dahje jos gonagas áigu vuolgit soahtat nuppiin gonagasain, de iigo son vuos čohkán smiehttat sáhttágo son logiduhát olbmáin mannat nuppi vuostá gii boahtá su vuostá guoktelogiduhát olbmáin. 32Jos son ii sáhte dan, de son vuolggaha áirasiid bivdit ráfi go nubbi lea ain guhkkin.

33Dihtet dalle: Ii oktage dis sáhte leat mu máhttájeaddji muđui go luohpá buot das mii sus lea.

34

14,34
Matt 5,13
14,34 Muhto … veagahuvvá Mineralasteaččit main lei sálti sáhtte adnojuvvot katalysáhtorin, muhto daid sálttit dađistaga jávke. ▶ sálti.Sálti lea ávkkálaš. Muhto jos sálti veagahuvvá, de mo dat šaddá fas sálttisin? 35
14,35
Matt 11,15
13,943
Mark 4,923
Alm 2,7
13,9
Dat ii dohkke ii beldui iige duktan, muhto bálkása.

Geas leat bealjit, dat gullos!”

15

Láhppon sávza

15115,1 Tuollárat ja suttolaččat >5,30.Tuollárat ja suttolaččat bohte Jesusa lusa gullat su. 2

15,2
5,30
7,34
19,7
Farisealaččat ja čáloahppavaččat nimmoredje ja dadje: “Dát olmmái váldá suttolaččaid searvásis ja borada singuin.”

3Dalle Jesus muitalii sidjiide veardádusa:

4

15,4
19,10
Joh 10,11č+
“Jos dis muhtumis leat čuođi sávzza ja okta dain láhppo, de almma son dalle guođđá dan ovccilogiovcci meahccái ja vuolgá dan maŋŋái mii lea láhppon, ja ohcá dassážii go gávdná dan? 5Go son gávdná sávzzas, de son illosa ja lokte dan hárduid ala, 6
15,6
Sál 119,176
Jes 49,22
Esek 34,1622
Luk 19,10
ja go lea boahtán ruoktot, de son bovde lusas ustibiiddis ja siidaguimmiidis ja dadjá sidjiide: ‘Illudehket muinna! Mun gávdnen iežan sávzza mii lei láhppon.’ 7Mun cealkkán didjiide: Seammá láhkái almmisge šaddá stuorit illu ovtta suttolačča dihte gii jorgala, go ovccilogiovcci vanhurskása dihte geat eai dárbbaš jorgalusa.

Láhppon ruhta

815,8 logi silbaruđa greikkagillii drakme, dahká logi beaivebálkká. ▶ minttat.Dahje jos nissonis leat logi silbaruđa ja son láhppá ovtta, de almma son dalle cahkkeha lámppá, suohpalastá vistti ja ohcá dárkilit, dassážii go gávdná dan? 9Ja go son lea gávdnan ruđa, de son bovde lusas ustibiiddis ja ránnjánissoniid ja dadjá: ‘Illudehket muinna! Mun gávdnen ruđa maid ledjen láhppán.’ 10Mun cealkkán didjiide: Seammá láhkái Ipmila eŋgelat illudit ovtta suttolačča dihte gii jorgala.”

Láhppon bárdni

11Jesus celkkii vel: “Muhtun olbmás ledje guokte bártni. 1215,12 juogadii opmodagas Áhčči sáhtii addit mánáide árbbi ovddalgihtii. Boarráseamos bárdni lei váldoárbbolaš ja sus galggai leat guovttegeardásaš árbeoassi nuorat bártni ektui. Gč. 5 Mos 21,17.Nuorat sudnos dajai áhččásis: ‘Áhčážan, atte munnje iežan oasi opmodagastat.’ Dalle áhčči juogadii opmodagas sudno gaskkas. 13Moatte beaivvi geažes nuorat bárdni čohkkii buot opmodagas ja vulggii guhkás vieris eatnamii. Doppe son skihtardii oppa opmodagas badjelmearálaš eallimis. 14Muhto go son lei loaktán buot, de šattai dan eatnamii stuorra nealgi, ja son gillágođii heađi. 15Dalle son álggii muhtun dan eatnama olbmá bálvaleaddjin, ja olmmái vuolggahii su eatnamiiddásis geahččat spiinniid. 16Son livččii hálidan deavdit čoavjji bađvešaddosiiguin maid spiinnit borre, muhto eai datge addojuvvon sutnje.

17Dalle bárdni jierbmagođii ja jurddašii: ‘Buot mu áhči bálkkolaččain lea valjis borramuš, muhto mun nealggun dáppe jámas. 18Dál mun vuolggán áhččán lusa ja dajan: Áhčážan, mun lean suddudan almmi vuostá ja du vuostá. 19Mun in leat šat dohkálaš gohčoduvvot du bárdnin. Divtte mu leat dego muhtin du bálkkolaččain.’ 2015,20 árkkášii su njuorrasit >7,13.Ja son vulggii áhčis lusa.

Go bárdni lei ain guhkkin, de áhčči áiccai su. Son árkkášii su njuorrasit, viegai su ovddal, dohppii su čeabeha birra ja cummistii su. 2115,21 bárdnin Muhtun giehtačállosat lasihit: “Divtte mu leat dego muhtin du beaivebálkkolaččain.” Gč. 15,19.Bárdni dajai sutnje: ‘Áhčážan, mun lean suddudan almmi vuostá ja du vuostá. Mun in leat šat dohkálaš gohčoduvvot du bárdnin.’ 22Muhto áhčči dajai bálvaleddjiide: ‘Buktet hoahpus buoremus biktasiid ja gárvvuhehket daid sutnje, bidjet sutnje suorbmasa surbmii ja gápmagiid juolgái. 23Vižžet buoiddes gálbbi ja njuvvet dan, de mii beassat boradit ja ávvudit. 24

15,24
Ef 2,15
Dát mu bárdni lei jápmán muhto lea fas eallán, son lei láhppon muhto lea dál gávdnon.’ Ja de álge ilolaš ávvudoalut.

25Boarráset bárdni lei giettis. Go son boahtigođii ja lei lahka ruovttu, de son gulai čuojaheami ja dánsuma. 26Son rávkkai lusas muhtun bálvaleaddji ja jearai, mii dat lei. 27Bálvaleaddji vástidii: ‘Du viellja lea boahtán ruoktot, ja du áhčči lea njuovvan buoiddes gálbbi danin go lea ožžon su dearvan ruoktot.’ 28Dalle boarráset viellja suhtai iige dáhtton mannat sisa. Áhčči bođii olggos ja sártnuhii su, 29muhto son vástidii: ‘Ollu jagiid mun lean bálvalan du inge oktiige leat guođđán deavddekeahttá ovttage du gohččumiin. Dattetge don it goassege leat addán gihcige, vai mun livččen beassan ávvudit ustibiiddánguin. 30Muhto go dát du bárdni boahtá ruoktot, dát gii lea loaktán du opmodaga fuoráiguin, de don njuovat sutnje buoiddes gálbbi!’ 31Muhto áhčči dajai sutnje: ‘Bártnážan, don leat álelassii mu luhtte, ja buot mii mus lea, lea du. 32Muhto dál mii galgat ávvudit ja illudit, dasgo du viellja lei jápmán ja lea fas eallán, son lei láhppon ja lea fas gávdnon.’”

16

Behtolaš dállodoalli

161Jesus sártnui máhttájeddjiidasas: “De lei rikkis olmmái. Sus lei dállodoalli gii guoddaluvvui skihtardit su opmodaga. 2Son rávkkai dállodoalli lusas ja dajai: ‘Makkár ságaid mun gulan dutnje! Daga logu dállodoalustat, don it šat oaččo leat mu dállodoallin.’ 3Dállodoalli jurddašii: ‘Maid mun dál dagan, go mu hearrá váldá mus dállodoallama eret? In mun nagot goaivut, ja mun heahpanattan gearjideames. 4Dál mun dieđán! Ná mun dagan, vai olbmot váldet mu vissoseaset go mun biddjojuvvon eret iežan barggus.’ 5Son rávkkai lusas hearrás velggolaččaid ovttaid ovttaid. Vuosttažis son jearai: ‘Man ollu don leat velggolaš mu hearrái?’ 616,6 Čuohte lihti oljju 3600 lihttera ▶ mihttu ja deaddu.Son vástidii: ‘Čuohte lihti oljju.’ Dállodoalli dajai: ‘Dá lea du vealgegirji, čohkán dállán ja čále vihttalogi.’ 716,7 Čuohte fárpala nisuid 36 000 lihttera ▶ mihttu ja deaddu.De son jearai nuppis: ‘Naba don, man ollu don leat velggolaš?’ Son vástidii: ‘Čuohte fárpala nisuid.’ Dállodoalli dajai: ‘Dá lea du vealgegirji, čále gávccilogi.’”

8

16,8
Joh 8,12
12,36
Ef 5,8+
Ja Hearrá rámidii behtolaš dállodoalli viisodaga. Son dajai: “Dán máilmmi mánát meannudit viisábut guhtet guimmiineaset go čuovgasa mánát. 916,9 mammon arameagiela mielde “ruđat” dahje “opmodat”, dás govviduvvon persovnnalaš fápmun. Gč. Matt 6,24. gođiide Eallin Ipmila luhtte veardiduvvo lastagoahtebassin. Gč. Matt 17,4.Mun cealkkán didjiide: Dahket vuoigatmeahttun mammoniin alcceseattet ustibiid geat váldet din agálaš gođiide, go mammon ii leat šat.

10

16,10
19,17
Gii lea oskkáldas uhccánaččas, dat lea oskkáldas maid eatnatvuođas, ja gii lea behtolaš uhccánaččas, dat lea behtolaš maid eatnatvuođas. 11Jos dii ehpet divššo oskkáldasat vuoigatmeahttun mammona, de gii dalle oskkilda didjiide dan mas lea duohta árvu? 12Ja jos dii ehpet divššo oskkáldasat nuppi opmodaga, de gii dalle addá didjiide maidege din iežadet opmodahkan? 13Ii oktage bálvaleaddji sáhte bálvalit guokte hearrá. Jos son vašuha nuppi, de son ráhkista nuppi; jos son atná árvvus nuppi, de son badjelgeahččá nuppi. Dii ehpet sáhte bálvalit sihke Ipmila ja mammona.”

Láhka ja Ipmila riika

14Farisealaččat gulle buot dáid. Sii ledje ruhtaváibmilat, ja danin sii bilkidedje Jesusa.

15

16,15
Matt 23,28
Luk 18,9eč
Jesus celkkii sidjiide:

“Dii jáhkihehpet olbmuide ahte lehpet vuoigatlaččat, muhto Ipmil dovdá din váimmu. Dat mii olbmuid čalmmiin lea allat, lea Ipmila čalmmiin fasti.

16Lága ja profehtaid áigi lei Johannesa rádjái. Dan áiggi rájes lea sárdniduvvon Ipmila riikka evangelium, ja juohkehaš bahkke dohko veagal. 17

16,17
Matt 5,18
Luk 21,33
16,17 sárgášge čujuha unna dilkkožii dahje sárgážii mii adnojuvvui sirret hui ovttalágán hebreagiel bustávaid.Muhto ovdal albmi ja eanan jávket go sárgášge gahččá eret lágas.

18

16,18
5 Mos 24,1
Matt 5,31č
19,3eč
Juohkehaš gii hilgu áhkás ja náitala nuppiin, rihkku náittosdili, ja náitosdili rihkku maiddái dat gii náitala nissoniin gean su boadnji lea hilgon.

Rikkis olmmái ja Lasarus

19De lei rikkis olmmái. Son gárvodii purpura ja fiinna liidnebiktasiid, ja beaivvis beaivái son elii hearvásit ja ilus. 2016,20 Lasarus namma mearkkaša “Ipmil veahkeha”.Muhto su uvssa guoras njaŋgái geafes Lasarus, ollásit buogunaga. 21Son livččii dáhtton gallehuvvot moaluin mat gahčadedje rikkis olbmá beavddis. Beatnagat maid bohte dasa ja njollo su buhkkuid.

22De geafes olmmái jámii, ja eŋgelat dolvo su Abrahama askái. Maiddái rikkis olmmái jámii, ja son hávdáduvvui. 2316,23 jábmiidáimmus báiki gos jábmit ledje eatnama vuolde. Vrd. Sárd 9,4–10; Esek 31,14–18. ▶ jábmiidáibmu.Go son jábmiidáimmus lei givssis ja bajidii geahčastaga, de son oinnii Abrahama guhkkin ja Lasarusa su bálddas. 2416,24 árpmit greikkagillii eleison. >Matt 17,15. Vrd. Matt 9,27; 15,22; 20,30č; Mark 10,47; Luk 17,13; 18,38č.Dalle son čuorvvui: ‘Áhččán Abraham, árpmit mu! Vuolggat Lasarusa deike, vai son buonjosta suorbmageažis čáhcái ja láktada mu njuokčama, dasgo mun biidnašuvan dán dolas.’ 25

16,25
Matt 5,4
Luk 6,24č
Muhto Abraham vástidii: ‘Bártnážan, muitte ahte don ealedettiinat ožžot buriid, Lasarusgis baháid. Dál son oažžu jeđđehusa, muhto don giksašuvat. 26Ja dasa lassin min gaskkas lea čiekŋalis njiellu, vai ii oktage beasa dáppe diehko din lusa vaikko vel dáhtošiige, iige oktage beasa dieppe deike min lusa.’ 27Rikkis olmmái dajai: ‘Áhčážan, mun ánun du vuolggahit su áhččán vissui. 28Mus leat vihtta vielja – son galggašii várret sin boahtimis dán givssi báikái.’ 29Abraham dajai: ‘Sis leat Moses ja profehtat, gulloset sin.’ 30Olmmái vástidii: ‘Eai sii gula, áhččán Abraham! Muhto jos muhtin jábmiid luhtte boađášii sin lusa, de sii jorgalivčče.’ 31
16,31
Joh 5,46č
Muhto Abraham dajai: ‘Jos sii eai gula Mosesa ja profehtaid, de eai sii oskko vaikko muhtin čuožžilivččii jábmiid luhtte.’”