Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
23

Israela jahkásaš basit

231Hearrá sártnui Mosesii:

2Cealkke israellaččaide: Dát leat Hearrá basit, mu basit maid galgabehtet gulahit bassi čoagganeapmin.

3

23,3
2 Mos 16,23
20,8č
31,15
35,2
3 Mos 16,31
23,32
Guhtta beaivvi vahkus oažžubehtet bargat, muhto čihččet beaivi lea sabbat, vuoiŋŋastanbeaivi bassi čoagganeami várás, ja dalle ehpet oaččo bargat maidege. Dat lea Hearrá sabbat, gos dal ásažehpetge.

4Dát leat Hearrá basit, bassi čoagganeamit maid galgabehtet doallat mearriduvvon áigái. 5

23,5
2 Mos 12,618
4 Mos 9,2č
28,16č
5 Mos 16,1eč
Vuosttaš mánu njealljenuppelogát beaivvi eahkedisveaiggis leat Hearrá beassážat, 6
23,6
2 Mos 12,15
13,6
23,15
ja seammá mánu vihttanuppelogát beaivvi leat Hearrá gudnin suvrutkeahtes láibbi basit. Čieža beaivvi dii oažžubehtet borrat dušše suvrutkeahtes láibbi. 7Vuosttaš beaivvi galgabehtet doallat bassi čoagganeami; dan beaivvi ehpet oaččo bargat maidege. 8Dán čieža beaivvis galgabehtet juohke beaivvi oaffaruššat dollaoaffara Hearrái, ja čihččet beaivvi lea bassi čoagganeapmi; dalle ehpet oaččo bargat maidege.

9Hearrá sártnui Mosesii:

10

23,10
5 Mos 26,1eč
Cealkke israellaččaide: Go dii boahtibehtet dan eatnamii maid mun attán didjiide, ja rádjabehtet doppe šattuid, de galgabehtet doalvut báhppii vuosttaš gordnegihpu iežadet šattus. 11Beaivvi maŋŋil sabbaha báhppa galgá bajidit gordnegihpu Hearrá muođuid ovdii, vai Hearrá dohkkehivččii din. 12Seammá beaivvi go gordnegihppu bajiduvvo, de galgabehtet oaffaruššat boaldinoaffarin Hearrái jahkásaš lábbá mii lea almmá vigi haga. 1323,13 guokte efalogádasa efa dahje dovdameahttun mihttu. hin-njealjádasa sullii 1,5 lihttera.Borramušoaffaris mii dasa gullá galget leat guokte efalogádasa sevlejuvvon jáffut mat leat seaguhuvvon oljjuin. Dat lea dollaoaffar man hádja lea Hearrá miela mielde. Juhkamušoaffar mii dasa gullá galgá leat hin-njealjádasa veardde viidni. 14Muhto láibbi ja gordojuvvon gortniid ja varas gortniid ehpet oaččo borrat ovdal dan beaivvi go buktibehtet oaffarattáldaga Ipmilasadet. Dát lea agálaš láhka didjiide buolvvas bulvii, gos dal ásažehpetge.

15

23,15
2 Mos 23,16
5 Mos 16,9č
Dii galgabehtet diktit gollat čieža olles vahku dan beaivvi rájes mii lea sabbaha maŋŋil, dan beaivvi rájes go buvttiidet gordnegihpu mii bajiduvvui oaffarin. 16
23,16
2 Mos 34,22
4 Mos 28,26
Dii galgabehtet lohkat vihttalogi beaivvi dan beaivvi rádjái mii boahtá čihččet sabbaha maŋŋil; dalle galgabehtet buktit Hearrái borramušoaffara ođđa šattus. 17Galgabehtet dalle iešguhtege buktit ruovttus guokte láibbi maid bajidehpet oaffarin. Láibbiide galgá atnit guokte efalogádasa sevlejuvvon jáffuid, ja dat galget láibojuvvot suvrradáiggis. Dat leat álgošaddoattáldat Hearrái. 18Earret láibbi dii galgabehtet buktit čieža jahkásaš lábbá mat leat almmá vigi haga, nuorra vuovssá ja guokte viercca. Dat galget oaffaruššojuvvot Hearrái dollaoaffarin oktan borramušoaffariin ja juhkamušoaffariin mat dasa gullet. Dat lea dollaoaffar man hádja lea Hearrá miela mielde. 19Dasto galgabehtet oaffaruššat bohká suddooaffarin ja guokte jahkásaš lábbá searvevuođaoaffarin. 20Báhppa galgá bajidit daid oaffarin Hearrá muođuid ovdii oktan álgošattu vuosttaš láibbiiguin ja guvttiin lábbáin. Dat leat basuhuvvon Hearrái ja gullet báhppii. 21Seammá beaivái dii galgabehtet gulahit bassi čoagganeami. Dat lea bassi, dalle ehpet oaččo bargat maidege. Dát galgá leat didjiide agálaš láhka buolvvas bulvii, gos dal ásažehpetge.

22

23,22
19,9č
Go šaddu ráddjojuvvo du eatnamis, de it oaččo čuohppat gortni gitta bealdoravddaid ráje itge čoaggit gordneoivviid mat leat báhcán. Guođe daid gefiid ja vierrásiid várás. Mun lean Hearrá, din Ipmil.

23Hearrá sártnui Mosesii:

24

23,24
4 Mos 29,1č
Cealkke israellaččaide: Čihččet mánu vuosttaš beaivvi galgabehtet doallat vuoiŋŋastanbeaivin, muitobeaivin goas bossubehtet dorvve ja čoagganehpet bassi čoagganeapmái. 25Dalle ehpet oaččo bargat maidege, muhto galgabehtet oaffaruššat Hearrái dollaoaffara.

26Hearrá sártnui Mosesii:

27

23,27
16,29č
4 Mos 29,7č
Seammá čihččet mánu logát beaivvi lea soabahusbeaivi. Dalle galgabehtet doallat bassi čoagganeami, fástudit ja oaffaruššat Hearrái dollaoaffara. 28Dan beaivvi ehpet oaččo bargat maidege, danin go dat lea soabahusbeaivi mii buktá soabahusa didjiide Hearrá, muođuid ovddas. 29Jos muhtin ii fástut dan beaivvi, de son galgá jávkaduvvot álbmogisttis. 30Ja juohkehačča gii dan beaivvi bargá maidege, mun duššadan eret su álbmogis. 31Dii ehpet oaččo bargat maidege. Dát galgá leat didjiide agálaš láhka buolvvas bulvii, gos dal ásažehpetge. 32Dat lea didjiide sabbahiid sabbat, dakkár sabbat goas galgabehtet fástudit. Dán mánu ovccát beaivvi eahkeda rájes maŋit eahkedii galgabehtet doallat sabbatvuoiŋŋasteami.

33Hearrá sártnui Mosesii:

34

23,34
2 Mos 23,16
4 Mos 29,12č
5 Mos 16,13č
Neh 8,14č
Cealkke israellaččaide: Seammá čihččet mánu vihttanuppelogát beaivvi álget čiežabeaivásaš Hearrá lastagoahtebasit. 35Vuosttaš beaivvi lea bassi čoagganeapmi, dalle ehpet oaččo bargat maidege. 36
23,36
4 Mos 29,35
5 Mos 16,8
2 Muit 7,8č
Joh 7,37
Čieža beaivvi galgabehtet oaffaruššat Hearrái dollaoaffariid; gávccát beaivvi galgabehtet doallat bassi čoagganeami ja oaffaruššat Hearrái dollaoaffara. Dalle lea bassi čoagganeapmi ehpetge dii oaččo bargat maidege.

37Dát leat Hearrá basit maid galgabehtet gulahit bassi čoagganeapmin. Dalle galgabehtet oaffaruššat Hearrái dollaoaffariid ja boaldinoaffariid, borramušoaffariid, njuovvanoaffariid ja juhkamušoaffariid, juohke beaivvi dat oaffar mii lea mearriduvvon. 38Dáidda lassin bohtet vel Hearrá sabbahat ja din attáldagat, buot din lohpádusoaffarat ja buot eaktodáhtolaš oaffarat maid addibehtet Hearrái.

39Čihččet mánu vihttanuppelogát beaivvi, go lehpet rádjan eatnama šattuid, de galgabehtet ávvudit čiežabeaivásaš Hearrá basiid. Vuosttaš beaivi lea sabbat ja gávccát beaivi lea maid sabbat. 40

23,40
Neh 8,14č
Vuosttaš beaivvi galgabehtet váldit čábbámus muoraid šaddosiid, pálbmalasttaid, lastás ovssiid ja sieđgaovssiid ja ávvudit čieža beaivvi Hearrá, Ipmileattet, muođuid ovddas. 41Dii galgabehtet ávvudit daid Hearrá bassin čieža beaivvi juohke jagi. Dat galgá leat didjiide agálaš láhka buolvvas bulvii. Čihččet mánus dii galgabehtet ávvudit daid basiid. 42Dalle dii galgabehtet orrut čieža beaivvi lastagođiin. Buot eatnamis riegádan israellaččat galget orrut lastagođiin, 43vai din mánát dieđášedje ahte mun dikten israellaččaid orrut lastagođiin, go bukten sin Egyptas. Mun lean Hearrá, din Ipmil.

44Ná Moses almmuhii israellaččaide Hearrá basiid.

24

Lámpájuolgi ja oaffarláibbit

241Hearrá sártnui Mosesii:

2

24,2
2 Mos 27,20č
Gohčo israellaččaid buktit alccesat lámpájuolggi várás buhtis oljju mii lea dekčojuvvon oliivvain, vai lámppáid sáhttá bidjat sadjáseaset juohke beaivvi. 324,3 lihtumearkka >16,13.Aron galgá atnit fuola das ahte lámppát bullet Hearrá muođuid ovddas eahkeda rájes iđida rádjái olggobealde ovdaloavdaga mii lea lihtumearkka ovddas almmustusgoađis. Dát galgá leat didjiide agálaš láhka buolvvas bulvii. 4Lámppát galget álo leat buollimin Hearrá muođuid ovddas lámpájuolggis mii lea čielga gollis duddjojuvvon.

5

24,5
2 Mos 25,30
Váldde sevlejuvvon jáffuid ja láibbo dain guoktenuppelohkái oaffarláibbi; ane guđege gáhkkui guokte efalogádasa sevlejuvvon jáffuid. 6Bija láibbiid guovtte látnii, guhtta láibbi goappáge látnii, beavddi ala čielga gollis mii lea Hearrá muođuid ovddas. 7Bija láibbiid ala buhtis suovvasa mii boldojuvvo Hearrái dollaoaffarin, oasseoaffarin láibbiid sajis. 8Juohke sabbatbeaivvi báhppa galgá bidjat láibbiid Hearrá muođuid ovdii. Dat lea israellaččaid agálaš geatnegasvuohta. 9Láibbit gullet Aronii ja su bártniide, geat galget borrat daid bassi sajis, danin go dat leat allabasit. Dat lea sin agálaš oassi Hearrá dollaoaffariin.

10Israellaččaid gaskkas lei muhtun olmmái geas lei israellaš eadni, muhto egyptalaš áhčči. Siiddas son riiddáskii israellaš olbmáin, 11

24,11
24,16
ja israellaš nissona bárdni garuhii ja bilkidii Hearrá nama, ja danin son dolvojuvvui Mosesa lusa. Olbmá eadni lei Šelomit, Dibri nieida, Dana čearddas. 12
24,12
4 Mos 15,34
Sii dolle olbmá fáŋgan dassá go Hearrá almmuhivččii maid sutnje galggai dahkat.

13Hearrá sártnui Mosesii:

1424,14 geađgádit geađgádeapmi.Doalvvo garuheaddji siidda olggobeallái, ja buohkat geat gulle su sániid, galget bidjat gieđa su oaivvi ala. De oppa searvegoddi galgá geađgádit su.

15Cealkke israellaččaide: Juohkehaš gii garuha Ipmilis, šaddá sivalažžan. 16

24,16
2 Mos 20,7
Dat gii bilkida Hearrá nama, galgá ráŋggáštuvvot jápmimiin, ja oppa searvegoddi galgá geađgádit su. Dat gii bilkida Hearrá nama, lehkos dal vieris dahje eatnamis riegádan, galgá goddojuvvot.

17

24,17
2 Mos 21,12
4 Mos 35,16č
Jos muhtun časká olbmo jámas, de son galgá ráŋggáštuvvot jápmimiin. 18Dat gii goddá oami, galgá buhttet dan, heakka heakkas. 19Jos muhtun dagaha lagamužžasis rumašlaš vigi, de sutnje galgá dahkat seammá láhkái: 20
24,20
2 Mos 21,23č
Matt 5,38č
doadjin doadjimis, čalbmi čalmmis, bátni bánis. Son galgá ieš oažžut seammá vigi maid son lea dagahan nubbái. 21
24,21
1 Mos 9,6
Dat gii goddá oami, galgá buhttet dan, muhto dat gii časká olbmo jámas, galgá ieš goddojuvvot. 22
24,22
2 Mos 12,49
Oktat láhka guoská buohkaide, sihke vierrásii ja eatnamis riegádan olbmui, dasgo mun lean Hearrá, din Ipmil.

23Dán Moses sártnui israellaččaide, ja sii dolvo garuheaddji siidda olggobeallái ja geađgádedje su jámas. Ná israellaččat ollašuhtte gohččuma maid Hearrá lei addán Mosesii.

25

Sabbatjahki ja ávvujahki

251Hearrá sártnui Mosesii Sinaiváris:

2Cealkke israellaččaide: Go dii boahtibehtet eatnamii maid mun attán didjiide, de juohke čihččet jagi eanan galgá oažžut sabbatvuoiŋŋastusa Hearrá gudnin. 3

25,3
2 Mos 23,10č
Guhtta jagi sáhtát gilvit iežat bealddu, čuohppat viidnemuoraidat ovssiid ja rádjat šattu, 4muhto čihččet jahki lea eatnama vuoiŋŋastanjahki, Hearrái basuhuvvon sabbat. Dalle it oaččo gilvit iežat bealddu itge čuohppat viidnemuoraidat ovssiid. 5It oaččo rádjat gortni mii šaddá iešalddes čuohppama maŋŋil, itge čoaggit viidnemurjjiid mat šaddet du čuohpakeahtes viidnemuorain. Dalle lea eatnama sabbatjahki. 6Dat maid eanan iešalddes šaddada sabbatjagi, lea borramuššan dutnje, du bálvaleaddjái ja bálvaleaddjinissonii, du beaivebálkkolažžii ja vierrásii gii lea ássamin muhtun áiggi du luhtte. 7Maiddái du oamit ja iežá eallit ožžot borrat visot maid eanan šaddada.

8Loga čieža jahkevahku dahjege čieža geardde čieža jagi. Go jahkevahkut leat čoggon čieža dahjege jagit leat gollan njealljelogiovcci, 9

25,9
23,27
de divtte dalle čihččet mánu logát beaivvi dorvviid čuodjat; Soabahusbeaivvi dii galgabehtet bossut dorvve miehtá iežadet eatnama. 10
25,10
2 Mos 21,1eč
3 Mos 27,24
5 Mos 15,1č
25,10 ávvujahki álggii go sii bosso viercadorvve (hebreagiel sátni jobel, mearkkaša “dorve”). ▶ dorvvet ja čoarvvit.Dii galgabehtet basuhit vihttalogát jagi ja gulahit friddjavuođa buot eatnama ássiide. Dat jahki lea ávvujahki. Dalle juohkehaš gii lea massán iežas opmodaga, oažžu dan fas alccesis ja beassá máhccat iežas soga lusa. 11Dollet ávvujagi juohke vihttalogát jagi. Allet dalle gilvve alletge rája maidege mii iešalddes lea šaddan beldui, alletge čoakke viidnemurjjiid čuohpakeahtes viidnemuorain, 12danin go dat lea ávvujahki maid galgabehtet atnit bassin. Dii oažžubehtet borrat dan maid eanan addá.

13Ávvujagi juohkehaš oažžu máhccat iežas opmodahkii. 14Jos vuovddát eatnama lagamužžasat dahje oasttát sus juoidá, de it oaččo verrošit. 15Galggat máksit lagamužžasat dan mielde man galle jagi leat gollan ávvujagi rájes, ja son galgá bidjat hatti daid jagiid logu mielde, goas sáhtát rádjat šattu. 16Mađe eambbo leat jagit, dađe alit lea haddi, ja mađe unnit leat jagit, dađe vuolit lea haddi, dasgo son vuovdá dutnje vissis jahkešaddomeari. 17

25,17
1 Tess 4,6
Dii ehpet oaččo dahkat vearrut guhtet guimmiidasadet, muhto ballet Ipmilis. Mun lean Hearrá, din Ipmil. 18
25,18
26,3–6
Doahttalehket mu báhkkomiid ja dollet mu lágaid, de oažžubehtet ássat oadjebassan iežadet eatnamis. 19
25,19
Jes 1,19
Eanan addá šaddosiiddis, ja dii beassabehtet borrat gallás ja ássat das oadjebassan. 20Dii veadjibehtet jearrat: “Maid mii borrat čihččet jagi, jos eat oaččo gilvit eatge rádjat šattu?” 21Dihtet dalle ahte mun vuolggahan didjiide buressivdnádusa guđát jagi, nu ahte eanan addá šattuid golmma jahkái. 22Go dii dasto gávccát jagi gilvibehtet, de dis lea vel boares šaddu maid borrat, ja dat lea didjiide galle dassážii go ovccát jagi šaddu lea ráddjojuvvon.

23

25,23
1 Mos 23,4
1 Muit 29,15
Sál 39,13
Eatnama ii oaččo vuovdit agibeaivái, dasgo eanan gullá munnje, ja dii lehpet vierrásat ja mátkkálaččat mu ovddas. 24Danin dii galgabehtet eatnamis mii šaddá din opmodahkan, addit vuoigatvuođa lonistit eatnama. 25
25,25
Rut 4,1eč
25,25 lonisteaddji olmmái gii oastá lagaš fuolkki luovus geatnegasvuođas. Vrd. Rut 4,3–6; Jer 32,6–15. ▶ lonisteaddji.Jos dis muhtun gefo ja šaddá vuovdit oasi opmodagastis, de su lagamus lonisteaddji galgá lonistit dan mii lea vuvdojuvvon. 26Jos soapmásis ii leat lonisteaddji, muhto son ieš suitá lonistit dan mii lea vuvdojuvvon, 27de son galgá lohkat galle jagi leat gollan dan vuovdimis. Go son lea máksán oastái lonistanhatti, de son oažžu máhccat opmodahkasis. 28Muhto jos son ii suitte dan dahkat, de vuvdojuvvon eanan báhcá oasti háldui maŋit ávvujagi rádjái. Ávvujagi oasti galgá addit dan friddjan ja ovddeš eaiggát oažžu opmodagas ruoktot.

29Jos muhtin vuovdá viesu gávpogis man birra lea muvra, de sus lea vuoigatvuohta lonistit dan alccesis jagi siste; dušše dan áiggi sus lea lonistanvuoigatvuohta. 30Muhto jos viessu ii lonistuvvo ovdal go olles jahki lea gollan, de dat šaddá oasti ja su náli opmodahkan agibeaivái iige dan dárbbaš addit friddjan ávvujagi.

31Muhto viesuid mat leat muvrrahis giliin, galgá lohkat bealdoeanamin; daid sáhttá lonistit ruoktot, ja ávvujagi dat galget addojuvvot friddja. 32

25,32
4 Mos 35,1–8
Jos 21,1–42
Levilaččain lea goittotge agálaš vuoigatvuohta lonistit viesuid mat leat sin iežaset gávpogiin. 33Jos levilaš ii lonis viesu maid lea vuovdán iežas gávpogis, de dakkár viessu galgá addojuvvot friddja ávvujagi, danin go levilaččain ii leat eará opmodat Israelis. 34Sin gávpogiid guohtuneatnamiid ii oaččo vuovdit, danin go dat leat sin agálaš opmodat.

35

25,35
5 Mos 15,7č
Jos muhtin israellaš, du viellja, gefo iige nagat šat ealihit iežas, de galggat veahkehit su seammá láhkái go olmmoš veahkeha vierrása ja mátkkálačča, ja diktit su ássat iežadet gaskkas. 36
25,36
2 Mos 22,25
5 Mos 23,19č
Sál 15,5
Sát 28,8
It oaččo váldit sus reanttu itge gáibidit sus ruoktot eambbo. Bala Ipmilisttát ja ane fuola das ahte du viellja sáhttá ássat din gaskkas. 37It oaččo váldit reanttu ruđas maid leat lonen sutnje, ja jos lonet sutnje borramušgálvvuid, de it oaččo gáibidit ruoktot eambbo go maid addet. 38Mun lean Hearrá, din Ipmil. Mun bukten din Egyptas vai attášin didjiide Kanaana ja livččen din Ipmil.

39

25,39
2 Mos 21,2č
5 Mos 15,12č
Jos muhtin israellaš, du viellja, gefo ja šaddá vuovdit iežas dutnje, de it oaččo bidjat su bargat šlávvan, 40muhto divtte su ássat iežat luhtte dego son livččii beaivebálkkolaš dahje mátkkálaš. Son galgá bargat du luhtte ávvujagi rádjái, 4125,41 áhčiidis áhčči.ja dalle son oažžu vuolgit du luhtte, son ieš ja su mánát oktan suinna, ja máhccat sogas lusa ja áhčiidis opmodahkii. 42Buot israellaččat leat mu šlávat geaid mun bukten Egyptas, ja danin sin ii oaččo vuovdit nugo šlávat vuvdojuvvojit. 43
25,43
Ef 6,9
It oaččo meannudit vieljainat garrasit, muhto bala Ipmilisttát. 44Jos siđat alccesat šláva dahje šlávvanissona, de sáhtát oastit daid álbmogiin mat leat din birra. 45Dii oažžubehtet maid oastit mánáid vierrásiin geat leat muhtin áigge din luhtte, ja earrásiid sin bearrašiin, vaikko sii livčče riegádan din eatnamis. Sii leat din opmodat, 46ja dii oažžubehtet guođđit sin árbin ja opmodahkan mánáidasadet. Sin dii oažžubehtet atnit šlávvan agibeaivái, muhto nuppiideattet, eará israellaččaid, dii ehpet oaččo bidjat bargat šlávvan.

47Jos vieris dahje mátkkálaš gii ássá du luhtte, riggu, muhto du viellja gefo ja šaddá vuovdit iežas vierrásii dahje mátkkálažžii gii ássá du luhtte, dahje muhtumii gii surggiida vierrásis, 48de israellačča sáhttá lonistit maŋŋil go son lea vuovdán iežas. Muhtin su vieljain galgá lonistit su; 49maiddái su áhči viellja, áhči vielja bárdni dahje soames eará lagaš fuolki sáhttá lonistit su, ja jos son ieš suitá, de son ieš sáhttá lonistit iežas friddjan. 50De son ja dat gii lonistii su, galgaba rehkenastit áiggi dan jagi rájes go son vuvddii iežas, gitta ávvujagi rádjái. Hatti galgá heivehit jagiid lohkui ja rehkenastit beaivebálkkolačča barggu mielde. 51Jos velá ain báhcet ollu jagit, de son galgá heivehit supmi jagiid lohkui ja lonistit iežas friddjan dainna hattiin, 52ja jos báhcet dušše unnán jagit ávvujahkái, de son galgá máksit dan supmi mii lea heivehuvvon jagiid lohkui. 53Son galgá oažžut leat isidis luhtte dego son livččii beaivebálkkolaš gii lea barggus jagi ain hávális, iige isit oaččo meannudit suinna garrasit. 54Muhto jos son ii lonistuvvo friddjan dáinna lágiin, de son šaddá friddja ávvujagi, son ieš ja su mánát oktan suinna. 55Dasgo israellaččat leat mu šlávat ja gullet munnje, sii leat mu šlávat geaid mun lean buktán Egyptas. Mun lean Hearrá, din Ipmil.