Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
1

Sátni šattai olmmožin

11

1,1
1 Mos 1,1
Joh 10,30
17,5
1 Joh 1,1č
1,1 Johannesa evangelium Muhtun giehtačállosiin lea: “Johannesa mielde”. ▶ evangelium.Álggus lei Sátni. Sátni lei Ipmila luhtte, ja Sátni lei Ipmil. 2
1,2
Sát 8,22č
Son lei álggus Ipmila luhtte. 3
1,3
Sál 33,6
Kol 1,16+
Buot lea šaddan su bokte, ja almmá su haga ii leat šaddan mihkkege das mii lea. 4Su siste lei eallin, ja eallin lei olbmuid čuovga. 5
1,5
3,19
8,12+
Čuovga báitá seavdnjadasas, muhto seavdnjadas ii leat dan vuoitán.

61,6 Johannes doaimmai meahcis Jordaneanu guovllus, gos son sárdnidii jorgalusa ja gásttašii. Namuhuvvo maiddái 1,7č.15.19–36; 3,22–36; Matt 3,13–15; 11,1–19; 14,1–12; Luk 1,5–80; 3,1–20. ▶ Johannes.De bođii olmmái gean Ipmil lei vuolggahan, su namma lei Johannes. 7Son bođii duođašteaddjin, čuovgga duođašteaddjin, vai buohkat oskkošedje su bokte. 8

1,8
5,35
Ii son ieš lean čuovga, muhto son lei čuovgga duođašteaddji.

9

1,9
Matt 4,16
1 Joh 2,8
Duohta čuovga mii čuvge juohke olbmo, lei boahtimin máilbmái. 10Son lei máilmmis, ja máilbmi lei šaddan su bokte, muhto máilbmi ii dovdan su. 11Son bođii dasa mii gulai sutnje, ja su iežas olbmot eai váldán su vuostá. 12
1,12
Gal 3,26
Ef 1,5
1 Joh 3,1č
Muhto buohkaide geat válde su vuostá, son attii vuoigatvuođa šaddat Ipmila mánnán, buohkaide geat oskot su nammii. 13
1,13
3,33,5č
Sii eai leat riegádan varas eaige rupmaša dáhtus eaige olbmá dáhtus, muhto Ipmilis.

14

1,14
2 Mos 33,18eč
34,6
Jes 40,5
60,1
Luk 9,32
1,14 ásai sáhttá maid jorgaluvvot “ceggii goađis”.Sátni šattai olmmožin ja ásai min gaskii. Mii oinniimet su hearvásvuođa, hearvásvuođa maid Áhčči addá áidnoriegádan bárdnásis. Su dievva lei árbmu ja duohtavuohta. 15
1,15
1,2730
Johannes duođaštii su birra ja čuorvvui: “Son lea dat gean birra mun celken: Son gii boahtá mu maŋŋil, manná mu ovdalis, dainna go son lea leamaš ovdal go mun.”

16

1,16
Kol 2,9č
Su dievasvuođas mii buohkat leat ožžon, velá árpmu árpmu badjelii. 17Dasgo láhka addojuvvui Mosesa bokte, árbmu ja duohtavuohta bođii Jesus Kristusa bokte. 18
1,18
2 Mos 33,20
Matt 11,27
Joh 5,37
6,46
14,9
1 Joh 4,12
1,18 Áidnoriegádan Bárdni Muhtun giehtačállosiin lea “Áidnoriegádan, gii lea Ipmil”.Ii oktage leat goassege oaidnán Ipmila. Áidnoriegádan Bárdni, guhte ieš lea Ipmil ja guhte lea álo Áhči bálddas, lea oahpahan min dovdat su.

Johannes gásttašeaddji duođaštus

19

1,19
Luk 3,15eč
1,19 duođaštus Sánit “duođašteaddji” ja “duođaštit” leat hui dábálaččat Joh. Vrd. 1,8.15.32.34; 2,25; 3,11.26–28. Su evangeliumis sihke Jesusa doarjaleaddjit ja vuostálastit duođaštit ahte Ipmil lea su vuolggahan. ▶ duođašteaddji dahjege vihtan. juvddálaččat sáhttá maid jorgaluvvot “judealaččat”. Johannesa evangeliumis sátni adnojuvvo dávjá Jesusa vuostálastiid birra, geat gulle Jerusalema oskkoldatlaš jođihangoddái. Vrd. 7,13; 9,22; 18,14; 18,28–19,42; 20,19. ▶ juvddálaččat. levilaččaid báhpaid bargoguoimmit tempelis.Dát lea duođaštus maid Johannes attii go juvddálaččat vuolggahedje Jerusalemis báhpaid ja levilaččaid su lusa jearrat: “Gii don leat?” 20
1,20
3,28
Apd 13,25
Son dovddastii duohtavuođa, son ii dan šiitán. Son celkkii: “Mun in leat Messias.” 21
1,21
5 Mos 18,1518
1 Gon 17–19
2 Gon 1–2
Matt 11,14Joh 6,14
7,40
1,21 Elia Mal 4,5 mielde Elia galgá almmustuvvat máilmmi loahpaáiggi, vai attášii olbmuide vejolašvuođa jorgalit Ipmilii. profehta Juvddálaččat vurde ahte Mosesa lágán stuorra profehta boađášii loahpaáiggi. Vrd. 5 Mos 18,15; Apd 3,22.Sii jerre: “Gii don dalle leat? Leatgo don Elia?” Son vástidii: “In leat.” Sii jerre: “Leatgo don dat lohpiduvvon profehta?” Son vástidii: “In leat.” 22De sii dadje sutnje: “Gii don dalle leat? Mii fertet doalvut vástádusa daidda geat vuolggahedje min. Maid don dajat iežat birra?” 23
1,23
Jes 40,3
Matt 3,3
Johannes celkkii: “Mun lean jietna mii čuorvu meahcis: Dahket geainnu njuolgadin Hearrái, nugo profehta Jesaja lea cealkán.” 241,24 farisealaččat farisealaččat.Maiddái muhtun farisealaččat ledje vuolggahuvvon Johannesa lusa. 25Sii jerre sus: “Manne don dalle gásttašat olbmuid, go juo it leat Messias, it Elia itge dat profehta?” 26
1,26
Matt 3,11
Johannes vástidii: “Mun gásttašan čáziin, muhto din gaskkas lea juo nubbi, vaikko dii ehpet dovdda su, 27son gii boahtá mu maŋŋil. Mun in leat dohkálaš čoavdit oppa su gámagarccaidge.” 28Dát dáhpáhuvai Betanias don bealde Jordana gos Johannes lei gásttašeamen.

Ipmila Láppis

29

1,29
2 Mos 29,38eč
3 Mos 14,10eč
Jes 53,4č7
Matt 8,17
1 Kor 5,7
1 Pet 1,19
1 Joh 3,5
Alm 5,69
1,29 váldá eret Loahppa sáhttá maiddái jorgaluvvot “gii guoddá eret máilmmi suttu”. Gč. 3 Mos 16,22.Maŋit beaivvi Johannes oinnii Jesusa boahtimin lusas ja celkkii: “Gehččet: Ipmila Láppis gii váldá eret máilmmi suttu! 30Son lea dat gean birra mun celken: ‘Son gii boahtá mu maŋŋil lea boahtán mu ovdalis, dainna go son lea leamaš ovdal mu.’ 31Mun in dovdan su, muhto aiddo dan dihte mun lean boahtán gásttašit čáziin, vai Israel oažžu diehtit gii son lea.” 32
1,32
Matt 3,16
Johannes duođaštii: “Mun lean oaidnán mo Vuoigŋa luoitádii almmis duvvá hámis ja bisánii su ala. 33
1,33
Jes 11,2
42,1
Mun in dovdan su. Muhto son gii vuolggahii mu gásttašit čáziin, celkkii munnje: ‘Son gean ala don oainnát Vuoiŋŋa luoitádeamen ja bisáneamen, gásttaša Bassi Vuoiŋŋain.’ 341,34 Ipmila Bárdni Muhtun giehtačállosiin lea “Ipmila válljen olmmoš”.Mun lean oaidnán dan, ja mun lean duođaštan ahte son lea Ipmila Bárdni.”

Jesusa vuosttaš máhttájeaddjit

35Maŋit beaivvi Johannes čuoččui fas seammá báikkis, ja guovttis su máhttájeddjiin ledje das suinna. 36

1,36
1,29+
Son oinnii Jesusa vázzimin das meattá ja celkkii: “Geahča, Ipmila Láppis.” 37Go máhttájeaddji guovttos gulaiga su sániid, de soai čuovvuleigga Jesusa. 38Jesus jorggihii, ja go son oinnii sudno čuovvumin, de son jearai: “Maid doai dáhttubeahtti?” Soai vástideigga: “Rabbi, gos don orut?” Rabbi mearkkaša oahpaheaddji. 391,39 logát diimmu sullii diibmu 16. idja ja beaivi.Jesus celkkii: “Boahtti geahččat, de oaidnibeahtti.” Soai manaiga ja oinniiga gos son orui, ja soai bisáneigga su lusa dan beaivái. Eahket lei boahtimin, lei logát diimmu muttos.

40

1,40
Matt 4,18eč
Nubbi dan guoktás geat gulaiga Johannesa sániid ja čuovvuleigga Jesusa, lei Andreas, Simon Petera viellja. 41
1,41
4,25
Son vulggii vuos deaivvadit vieljainis Simoniin ja dajai sutnje: “Moai letne gávdnan Messiasa!” Messias lea seammá go Kristus. 42
1,42
Matt 16,17č
1,42 Kefas Sihke aramealaš namma Kefas ja greikalaš namma Petros mearkkašit “bákti”.De Andreas doalvvui su Jesusa lusa. Jesus geahčai sutnje ja celkkii: “Don leat Simon, Johannesa bárdni. Du namma galgá leat Kefas.” Kefas lea seammá go Peter.

43Maŋit beaivvi go Jesus lei vuolgimin Galileai, de son deaivvai Filipa ja celkkii sutnje: “Čuovo mu!” 44Filip lei eret Betsaidas, seammá gávpogis go Peter ja Andreas. 45

1,45
5 Mos 18,18
Jes 7,14
9,6
53,1eč
Jer 23,5č
Esek 34,23
Filip deaivvai Natanaela ja dajai sutnje: “Mii leat gávdnan su gean birra Mosesa láhka ja profehtaid girjjit duođaštit! Son lea nasaretlaš Jesus, Josefa bárdni.” 46
1,46
7,4152
Natanael dajai: “Sáhttágo Nasaretis boahtit mihkkege buriid?” Filip vástidii: “Boađe geahččat!” 47Go Jesus oinnii Natanaela boahtimin, de son celkkii: “Dá lea duohta israellaš, geas ii leat behtolašvuohta!” 48Natanael jearai: “Mas don mu dovddat?” Jesus vástidii: “Mun oidnen du čohkkámin fiikonmuora vuolde juo ovdal go Filip rávkkai du.” 49
1,49
Matt 14,33
27,42
Joh 11,27
12,13
Natanael dajai: “Rabbi, don leat Ipmila Bárdni, don leat Israela gonagas!” 50Jesus celkkii: “Oskkutgo don dainna go mun celken ahte oidnen du fiikonmuora vuolde? Don beasat oaidnit stuorit áššiid.” 51
1,51
1 Mos 28,12
1,51 Olbmobárdni namahus maid Jesus ieš geavaha dávjjimusat iežas birra. Vrd. Dan 7,13č. ▶ Olbmobárdni.Son celkkii vel: “Duođaid, duođaid, mun cealkkán didjiide: Dii oažžubehtet oaidnit almmi rabasin ja Ipmila eŋgeliid goargŋumin ja njiedjamin dakko gokko Olbmobárdni lea.”

2

Heajat Kanas

21

2,1
4,46
Vahku goalmmát beaivvi dollojuvvojedje heajat Kanas Galileas. Jesusa eadni lei doppe, 2ja maiddái Jesus ja su máhttájeaddjit ledje bovdejuvvon heajaide. 3De váilugođii viidni, ja eadni dajai Jesusii: “Sis ii leat viidni.” 4
2,4
7,630
8,20
13,1
2,4 nisson Cealkin lea duođalaš, muhto ii leat gutneheapme. Vrd. 4,21; 19,26; 20,13.Jesus celkkii: “Mii mus lea dahkamuššan duinna, nisson? Mu áigi ii leat velá boahtán.” 5
2,5
1 Mos 41,55
Su eadni dajai bálvaleddjiide: “Maid ihkinassii son didjiide dadjá, dan dahket.”

6

2,6
Mark 7,3č
2,6 buhtistanmeanuid buhtisvuohta. guokte … golbma áŋkara sullii 70 ja 105 lihttera ▶ mihttu ja deaddu.Das ledje guhtta geađgečáhcelihti juvddálaččaid buhtistanmeanuid várás; guhtege lihtti gesii birrasii guokte dahje golbma áŋkara. 7Jesus celkkii bálvaleddjiide: “Devdet lihtiid čáziin.” Ja bálvaleaddjit devde daid gitta ravddaid dássái. 82,8 headjaverddii Lei dábálaš ahte muhtin headjaguossis lei erenoamáš ovddasvástádus bearráigeahččat borramuša; dat adnojuvvui gudnin.De son celkkii: “Goivot dál ja dolvot headjaverddii”, ja sii dolvo. 9Headjaverdde máisttii čázi mii dál lei šaddan viidnin. Son ii diehtán gos viidni lei boahtán, muhto bálvaleaddjit geat ledje goivon čázi, gal dihte. Son rávkkai irggi 10ja dajai sutnje: “Buohkat guossohit vuos buori viinni ja de, go guossit juhkaluvvet, buktet heajubu. Muhto don leat vurken buori viinni gitta dássážii.”

11

2,11
1,14
Dát lei vuosttaš Jesusa mearkkain, ja son dagai dan Kanas Galileas. Son almmustahtii dainna iežas hearvásvuođa, ja su máhttájeaddjit osko sutnje.

12Das maŋŋil Jesus ja su eadni, vieljat ja máhttájeaddjit manne Kapernaumii ja orro doppe muhtun beivviid.

Jesus buhtista tempela

13

2,13
6,4
11,55
Juvddálaččaid beassášbasit lahkanedje, ja Jesus vulggii Jerusalemii. 142,14 ruhtacuvkeheaddjit Olbmot eai sáhttán máksit tempelvearu romalaš dahje greikalaš ruđain, danne go minttain ledje báhkinlaš govat.Tempelis son oinnii daid geat ledje vuovdimin vuovssáid, sávzzaid ja duvváid. Doppe ledje čohkkámin maiddái ruhtacuvkeheaddjit. 15De son dagai oarrabihtáin spižá ja ájii olggos tempelis buohkaid oktan sávzzaiguin ja vuovssáiguin. Son biđgii ruhtacuvkeheddjiid ruđaid ja gomihii sin bevddiid. 16
2,16
Sak 14,21
Daidda geat vuvde duvváid, son celkkii: “Dolvot dáid eret! Allet daga mu Áhči viesu gávpeviessun!” 17
2,17
Sál 69,10
Dalle su máhttájeaddjit muitájedje mii čállagiin daddjojuvvo: Buolli áŋgirvuohta du viesu dihte loaktá mu.

18

2,18
Matt 12,38
16,1
21,23
Joh 4,48
6,30
Juvddálaččat dadje sutnje: “Man mearkka don čájehat midjiide, go dagat dákkáriid?” 19
2,19
Matt 26,61
Jesus vástidii: “Gaikkodehket dán tempela, de mun čuoččáldahtán dan golmma beaivvis.” 202,20 Njealljelogiguhtta jagi Stuorra tempela huksen álggahuvvui sullii 20 o.Kr.Dalle juvddálaččat dadje: “Dát tempel lea huksejuvvon njealljelogiguhtta jagi, ja don čuoččáldahtát dan fas golmma beaivvis!” 21
2,21
1 Kor 6,19
Muhto tempel maid Jesus oaivvildii, lei su iežas rumaš. 22
2,22
Luk 24,6eč
Joh 12,16
14,26
Go son dasto lei čuožžilan jábmiid luhtte, de máhttájeaddjit muitájedje ahte son lei cealkán dán, ja sii osko čállagii ja dan sátnái maid Jesus lei sárdnon.

23

2,23
7,31
8,30
10,42
11,45
12,1142
Go Jesus lei beassášbasiid Jerusalemis, de eatnagat osko su nammii, go sii oidne mearkkaid maid son dagai. 24Muhto Jesus ii čájehan sidjiide luohttámuša, danin go son dovddai sin buohkaid. 25Son ii dárbbašan ovttage duođaštusa olbmo birra, danin go son ieš diđii mii olbmo siste lea.

3

Jesus ja Nikodemus

31

3,1
7,50
19,39
De lei muhtun olmmái gean namma lei Nikodemus. Son lei farisealaš ja juvddálaččaid ráđi lahttu. 2
3,2
9,1633
Son bođii Jesusa lusa ihkku ja dajai: “Rabbi, mii diehtit ahte don leat oahpaheaddji gii leat boahtán Ipmila luhtte. Ii oktage máhte dahkat dakkár mearkkaid go don muđui go Ipmil lea suinna.” 3
3,3
1,13
Jak 1,18
1 Pet 1,23
1 Joh 5,118
3,3 Duođaid, duođaid Dajaldat adnojuvvo 25 geardde dán evangeliumis. Duođaid lea hebreagiel sátni amen, “dat lea vissis ja duohta”. ▶ amen. ođđasis sáhttá maid jorgaluvvot “badjin”. Vrd. 3,31; 19,11.Jesus vástidii: “Duođaid, duođaid, mun cealkkán dutnje: Jos olmmoš ii riegát ođđasis, de son ii beasa oaidnit Ipmila riikka.” 4Nikodemus jearai: “Mo olmmoš sáhttá riegádit go lea boaris? Mo sáhttá boares olmmoš riegádit, iihan son sáhte beassat eatnis goaŧu sisa fas ja riegádit ođđasis?” 5
3,5
Apd 22,16
1 Kor 6,11
Ef 5,26
2 Tim 1,9
Tit 3,5
Jesus vástidii: “Duođaid, duođaid, mun cealkkán dutnje: Dat gii ii riegát čázis ja Vuoiŋŋas, ii sáhte beassat Ipmila riikii. 6Mii lea riegádan oaččis, dat lea oažži, ja mii lea riegádan Vuoiŋŋas, dat lea vuoigŋa. 7Ale imaštala go mun celken dutnje: ‘Dii fertebehtet riegádit ođđasis.’ 8
3,8
Sárd 11,5
3,8 Biegga Sihke greikka- ja hebreagillii dát sátni sáhttá mearkkašit “biegga”, “vuoiŋŋanas” ja “vuoigŋa”.Biegga bossu gosa dáhttu. Don gulat dan šuvvamin, muhto it dieđe gos dat boahtá ja gosa manná. Nu lea maiddái juohkehaččain gii lea riegádan Vuoiŋŋas.” 9Nikodemus jearai: “Mo visot dát lea vejolaš?” 10Jesus vástidii: “Itgo don, Israela oahpaheaddji, dan ipmir? 11
3,11
3,32
8,2628
Duođaid, duođaid, mun cealkkán dutnje: Mii sárdnut dan maid diehtit ja duođaštit dan maid leat oaidnán, muhto dii ehpet váldde vuostá min duođaštusa. 12Jos dii ehpet oskko go mun sárdnidan didjiide eatnanlaš áššiid, de mo sáhttibehtet oskut go mun sárdnidan didjiide almmálaš áššiid!

13

3,13
Sát 30,4
Joh 6,62
Ef 4,9
3,13 Ođđaset giehtačállosat lasihit: “gii lea almmis”.Ii oktage leat mannan bajás albmái earret su guhte lea boahtán almmis: Olbmobárdni. 14
3,14
4 Mos 21,8č
3,14 bajiduvvot Greikkagillii sátni mearkkaša sihke “bajidit” (russiinávlet) ja “alidit”. Vrd. 8,28; 12,32.Nugo Moses bajidii gearbmaša meahcis, nu Olbmobárdnige ferte bajiduvvot, 15vai juohkehaš gii osku sutnje, oažžu agálaš eallima. 16
3,16
1,18
Rom 8,32
1 Joh 4,9č
Dasgo nu lea Ipmil ráhkistan máilmmi ahte son attii áidnoriegádan Bártnis, vai dat gii osku sutnje ii láhppo, muhto oažžu agálaš eallima. 17
3,17
8,15
12,47
Ipmil ii vuolggahan Bártnis máilbmái dubmet máilmmi, muhto vai máilbmi bestojuvvo su bokte. 18
3,18
5,24
Dat gii osku sutnje, ii dubmejuvvo, muhto dat gii ii oskko, lea juo dubmejuvvon, danin go son ii leat oskon Ipmila áidnoriegádan Bárdnái. 19
3,19
1,59eč
Ja dát lea duopmu: Čuovga lea boahtán máilbmái, muhto olbmot ráhkistedje seavdnjada eambbo go čuovgga, dasgo sin dagut ledje bahát. 20
3,20
Ef 5,13
Dat gii dahká bahá vašuha čuovgga iige boađe čuovgga ovdii, amaset su dagut boahtit albmosii. 21Muhto dat gii doahttala duohtavuođa, boahtá čuovgga lusa, vai boahtá albmosii ahte son dahká dan maid Ipmil dáhttu.”

Johannes gásttašeaddji duođaštus

22

3,22
4,1č
Das maŋŋil Jesus vulggii máhttájeddjiidisguin Judeai. Son orui doppe singuin muhtun áiggi ja gásttašii. 23Maiddái Johannes gásttašii; son lei Ainonis, Salima lahka, danin go doppe lei ollu čáhci, ja olbmot bohte dohko gásttašuvvot. 24
3,24
Matt 4,12
14,3
Dasgo Johannes ii lean oainnat vel bálkestuvvon giddagassii. 25De čuožžilii nággu buhtástusas Johannesa máhttájeddjiid ja muhtun juvddálaččaid gaskii. 26
3,26
1,19eč
Máhttájeaddjit manne Johannesa lusa ja dadje: “Rabbi, dál lea gásttašišgoahtán maiddái dat olmmái gii lei duinna don bealde Jordana ja gean birra don duođaštit, ja buohkat mannet su lusa.” 27
3,27
19,11
1 Kor 4,7
Johannes vástidii: “Ii oktage oaččo maidege jos dat ii addojuvvo sutnje almmis. 28Dii sáhttibehtet ieža duođaštit ahte mun celken: ‘In mun leat Messias. Mun lean vuolggahuvvon mannat su ovdal.’ 29
3,29
Jes 62,5
Matt 9,15
2 Kor 11,2
Ef 5,23eč
Alm 19,7
Irgi lea dat geas lea moarsi. Muhto irggi ustit gii čuožžu ja guldala su, illuda go gullá su jiena. Nu illudan munge, ja mu illu lea dál šaddan ollisin. 30Son ferte stuorrut, muhto mun uhccut.

31

3,31
8,23
1 Kor 15,47
1 Joh 4,5
Son gii boahtá badjin, lea buohkaid badjel. Dat gii boahtá eatnamis, gullá eatnamii ja sárdnu eatnanlaš áššiid. Son gii boahtá almmis, lea buohkaid badjel. 32
3,32
3,11+
Son duođašta dan maid lea oaidnán ja gullan, muhto ii oktage váldde su duođaštusa vuostá. 33Dat gii váldá su duođaštusa vuostá, nanne ahte Ipmil sárdnu duođa. 34Son gean Ipmil lea vuolggahan, sárdnu Ipmila sániid, danin go Ipmil addá Vuoiŋŋa mihtitkeahttá. 35
3,35
Matt 11,27Joh 5,2013,3
Áhčči ráhkista Bártni ja lea addán buot su gihtii. 36
3,36
1 Joh 5,12
Das gii osku Bárdnái, lea agálaš eallin. Dat gii ii dáhto oskut Bárdnái, ii beasa oaidnit eallima, muhto Ipmila moarri bissu su badjelis.”