Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
18

Jesus váldojuvvo gitta

181

18,1
Matt 26,36
Go Jesus lei dán sárdnon, de son vulggii máhttájeddjiidisguin Kedronjogaža nuppe beallái. Doppe lei gilvvagárdi, ja Jesus ja su máhttájeaddjit manne dohko. 2Judas gii behtii su, diđii maid dan báikki, danne go Jesus ja su máhttájeaddjit ledje čoahkkanan dohko dávjá. 318,3 fáktajoavkku Romalaččain lei sierra soahteveagaossodat Jerusalemis. Dat áittardii ahte lei ráfi ja skihkka stuorra basiid áigge. Juvddálaččain lei maiddái “tempelpolitiija” maid Alla ráđđi jođihii. ▶ fáktaveahka.Judas válddii mielddis fáktajoavkku ja muhtun olbmáid geaid lei ožžon bajimusbáhpain ja farisealaččain, ja sii bohte gilvvagárdái spáidarat, lámppát ja vearjjut gieđas.

4Jesus diđii buot mii sutnje dáhpáhuvvá. Son manai olbmáid ovddal ja jearai: “Gean dii ohcabehtet?” 518,5 Mun dat lean >4,26.Olbmát vástidedje: “Jesusa, nasaretlačča.” Jesus celkkii: “Mun dat lean.” Olbmáid mielde lei maiddái Judas gii behtii su. 6Go Jesus celkkii: “Mun dat lean”, de sii buohkat murdiledje ja gahčče eatnamii. 7Jesus jearai fas: “Gean dii ohcabehtet?” Sii dadje: “Jesusa, nasaretlačča.” 8Jesus celkkii: “Almma mun celken ahte mun dat lean. Jos dii lehpet mu ohcamin, de diktet dáid earáid mannat.” 9

18,9
17,12
Nu ollašuvve su iežas sániid: “Mun in leat massán ovttage dain geaid don leat oskkildan munnje.”

1018,10 Malkos Namma gávdno dušše Johannesa evangeliumis. Vrd. Matt 26,51; Mark 14,47; Luk 22,50.Simon Peteris lei miehkki. Son rohttii dan ja čuohpastii bajimusbáhpa bálvaleaddjis eret olgeš bealji; bálvaleaddji namma lei Malkos. 11Muhto Jesus celkkii Peterii: “Nahket miehkát dohppii. Ingo mun jugaše dan geara maid Áhčči lea munnje addán?”

1218,12 sin oaivámuš romalaš offiseara gii ráđđii ossodaga mas ledje sullii 1000 soalddáha.Fávttat, sin oaivámuš ja olbmát geaid juvddálaččat ledje vuolggahan, dohppejedje dál Jesusa, čatne su 13ja dolvo su vuos Hannasa lusa. Son lei dan jagáš bajimusbáhpa Kaifasa vuohppa. 14

18,14
11,49č
18,14 juvddálaččaid >1,19.Aiddo Kaifas lei addán juvddálaččaide neavvaga ahte livččii buoremus, jos okta olmmái jámášii oppa álbmoga ovddas.

Peter biehttala Jesusa

15Simon Peter ja muhtun eará máhttájeaddji manaiga Jesusa maŋis. Dat nubbi máhttájeaddji lei oahpis bajimusbáhppii ja beasai danin Jesusa mielde bajimusbáhpa gárdima šilljui. 16Peter bázii čuožžut poartta olggobeallái, muhto máhttájeaddji gii lei oahpis bajimusbáhppii, manai sárdnut bálvaleaddjinieiddain gii lei fáktemin poartta, ja buvttii Petera sisa šilljui. 17Nieida gii lei fáktemin poartta, dajai Peterii: “Itgo donnai leat okta dan olbmá máhttájeddjiin?” Peter vástidii: “In leat.” 18Lei čoaskkis, ja bálvaleaddjit ja fávttat ledje cahkkehan hilladola ja liekkadalle dollagáttis. Peter maid čuoččui sin gaskkas ja liggii iežas.

19Bajimusbáhppa jearai Jesusis su máhttájeddjiid ja oahpahusa birra. 20

18,20
Mark 14,49
Luk 19,47
21,37
Jesus vástidii: “Mun lean sárdnon albmosit, oppa máilmmi gullut. Mun lean álo oahpahan synagogain ja tempelis, buot juvddálaččaid čoahkkananbáikkiin. Čihkosis mun in leat sárdnon maidege. 21Manne don jearat mus? Jeara baicca mu guldaleddjiin maid mun lean sárdnon sidjiide. Sii gal dihtet maid mun lean cealkán.” 22Muhto go son lei sárdnumin, de muhtun fákta gii čuoččui das, doaškalii Jesusa njálmmi vuostá ja dajai: “Niego don vástidat bajimusbáhppii?” 23Jesus celkkii olbmái: “Jos mun sárdnon juoidá boastut, de muital mii dat lei. Muhto jos mun sárdnon riekta, de manne don doaškalat mu?” 24
18,24
18,13
Hannas vuolggahii Jesusa čatnagasas bajimusbáhppa Kaifasa lusa.

25Simon Peter čuoččui liekkadallamin. Olbmát jerre sus: “Itgo don leat okta su máhttájeddjiin?” Peter biehttalii: “In leat.” 26

18,26
18,10
Muhto muhtun bajimusbáhpa bálvaleaddji, dan olbmá fuolki geas Peter lei čuohpastan bealji eret, dajai: “Gal mun oidnen du gilvvagárddis ovttas suinna.” 27
18,27
13,38
Peter biehttalii fas, ja seammás biškkádii vuoncávaris.

Jesus Pilatusa ovddas

2818,28 eatnanhearrá šlohttii eatnanhearrá váldobáiki go son lei Jerusalemis. buhtismeahttumin buhtisvuohta. Kaifasa luhtte Jesus dolvojuvvui eatnanhearrá šlohttii. Lei árra iđit. Juvddálaččat eai ieža mannan sisa šlohttii, amaset šaddat buhtismeahttumin, go dalle sii eai sáhtáše borrat beassášmállásiid. 29De Pilatus bođii olggos sin lusa ja jearai: “Maid váidámušaid dii atnibehtet dán olbmá vuostá?” 30Sii vástidedje: “Jos son ii livčče vearredahkki, de mii eat attáše su du gihtii.” 31

18,31
19,6č
18,31 goddit Alla ráđis ii lean váldi dubmet olbmuid jápmimii. ▶ Ráđđi, Alla ráđđi.Pilatus dajai: “De váldet dii ieža su ja dubmejehket su iežadet lága mielde.” Muhto juvddálaččat dadje: “Mis ii leat lohpi goddit guđege.” 32
18,32
3,14
12,32č
Ná dáhpáhuvai, vai Jesusa sánit ollašuvvet. Son lei ovdal dovddahan mainna lágiin son jápmá.

3318,33 juvddálaččaid gonagas Gč. 12,13.Pilatus máhcai fas šlohttii, gohčui buktit Jesusa iežas ovdii ja jearai sus: “Leatgo don juvddálaččaid gonagas?” 34Jesus vástidii: “Dajatgo don dán iešalddát, vai leatgo earrásat dadjan dan mu birra?” 35Pilatus dajai: “Leango mun juvddálaš? Du iežat álbmot ja bajimusbáhpat leat addán du mu gihtii. Maid don leat dahkan?” 36

18,36
6,15
Jesus vástidii: “Mu riika ii leat dán máilmmis. Jos mu riika livččii dán máilmmis, de mu olbmát livčče soahtan mu ovddas, aman addojuvvot juvddálaččaid gihtii. Muhto mu riika ii leat dán máilmmis.” 37
18,37
1 Tim 6,13
Pilatus jearai: “De don almmatge leat gonagas?” Jesus vástidii: “Don dajat ieš ahte mun lean gonagas. Dan várás mun lean riegádan ja dan várás boahtán máilbmái, vai duođaštan duohtavuođa birra. Juohkehaš gii lea duohtavuođas, gullá mu jiena.” 38Pilatus jearai: “Mii lea duohtavuohta?”

Dasto son manai fas olggos juvddálaččaid lusa ja dajai sidjiide: “Mun in gávnnat su sivalažžan mange rihkkosii. 39Muhto vierrunhan lea ahte mun beassážiidda luoittán didjiide luovus soapmása. Dáhttubehtetgo ahte mun luoittán luovus juvddálaččaid gonagasa?” 40Dalle sii čuorvugohte: “Ale su, muhto Barabbasa!” – Barabbas lei rievvár.

19

191Dalle Pilatus gohčui spihččet Jesusa. 2

19,2
Matt 27,27eč
Mark 15,16eč
Soalddáhat bárgidedje bastilislánjáin kruvnnu su oaivái ja gárvvuhedje sutnje purpurrukses biktasa. 3Nubbi nuppi maŋis sii de loaiddastedje su ovdii ja dadje: “Dearvva dutnje, juvddálaččaid gonagas,” ja doaškaledje su njálmmi vuostá.

4Pilatus manai fas olggos ja dajai juvddálaččaide: “Mun buvttán su dál deike, vai áddebehtet ahte mun in gávnnat su sivalažžan mange vearredahkui.” 5De Jesus bođii olggos, bastilislátnjákruvdnu oaivvis ja purpurrukses bivttas gárvun, ja Pilatus dajai: “Gehččet dán olbmo!” 6

19,6
18,31
Go bajimusbáhpat ja sin olbmát oidne Jesusa, de sii čuorvugohte: “Russiinávle! Russiinávle!” Pilatus dajai sidjiide: “Váldet dii ieža su ja russiinávlejehket. Mun in leat gávnnahan su sivalažžan mange vearredahkui.” 7
19,7
3 Mos 24,16
Joh 10,33eč+
Juvddálaččat vástidedje: “Mis lea láhka, ja lága mielde son lea ánssášan jápmima, danne go son lea dahkan iežas Ipmila Bárdnin.”

8Go Pilatus dan gulai, de son leabuhuvai ain eambbo. 9Son manai fas šlohttii ja jearai Jesusis: “Gos don leat boahtán?” Muhto Jesus ii vástidan sutnje. 10Pilatus dajai: “Itgo don sártno muinna, vaikko mun jearan? Almma don dieđát ahte mus lea váldi luoitit du luovus ja váldi du russiinávlet?” 11

19,11
Sát 8,15
Rom 13,1
1 Tim 2,1č
Tit 3,1
1 Pet 2,13č
Jesus vástidii: “Dus ii livčče munnje mihkkege válddiid, jos dat ii livčče addojuvvon dutnje badjin. Danne stuorit sivalaš lea dat olmmoš gii lea addán mu du gihtii.”

12Pilatus geahččalii dál oažžut Jesusa luovus. Muhto juvddálaččat čurvo: “Jos don luoittát dán olbmá luovus, de it leat keaisára ustit! Dat gii dahká iežas gonagassan, čuožžila keaisára vuostá.”

Jesus dubmejuvvo

13Go Pilatus gulai dáid sániid, de son buvttii Jesusa olggos ja čohkánii duopmárstullui, mii lei dan báikkis man namma lea Geađgešillju, hebreagillii Gabbata. 1419,14 guđát diimmu birrasii sullii diibmu 12. idja ja beaivi.Dát dáhpáhuvai beassážiid ráhkkananbeaivvi, guđát diimmu birrasii. Pilatus dajai juvddálaččaide: “Dás lea din gonagas.” 15

19,15
18,37
Juvddálaččat čurvo: “Doalvvo su eret! Russiinávle su!” Pilatus dajai sidjiide: “Galggango mun russiinávlet din gonagasa?” Muhto bajimusbáhpat vástidedje: “Ii mis leat eará gonagas go keaisár.” 16Dalle Pilatus attii Jesusa sin gihtii russiinávlejuvvot.

Jesus russiinávlejuvvo

17Sii doalvugohte Jesusa. Son guttii ieš iežas ruossa dan báikái mii gohčoduvvo Oaiveskálžobáikin, hebreagillii Golgatan. 18Doppe soalddáhat russiinávlejedje Jesusa ja guokte earrása oktanaga suinna, ovtta goappáge beallái ja Jesusa sudno gaskii. 19Pilatus lei čálihan távvala mii giddejuvvui russii. Das ledje sánit: “Jesus nasaretlaš, juvddálaččaid gonagas.” 20Ollu juvddálaččat lohke čállaga, danne go báiki gos Jesus russiinávlejuvvui, lei lahka gávpoga. Čála lei čállojuvvon hebreagillii, latiinnagillii ja greikkagillii. 21Juvddálaččaid bajimusbáhpat dadje Pilatusii: “Ale čále: ‘Juvddálaččaid gonagas’. Čále ahte son lea dadjan: ‘Mun lean juvddálaččaid gonagas’.” 22Pilatus vástidii: “Maid čállen, dan čállen.”

23Go soalddáhat ledje russiinávlen Jesusa, de sii válde su biktasiid ja juogadedje daid njealji sadjái, iežas oasi guđege soalddáhii. Sii válde maid báiddi, muhto go dat lei sávnnjeheapme, badjin gitta vulos oktan bihttán gođđojuvvon, 24

19,24
Sál 22,19
19,24 dát čállaga sátni Sánit váilot muhtun boarráseamos giehtačállosiin.de sii dadje guhtet guoibmáseaset: “Allot gaikkot dan. Vuorbádallot, guhtemuš dan oažžu.” Nu ollašuvai dát čállaga sátni: Sii juogadedje mu biktasiid gaskaneaset ja vuorbádalle mu gárvvu.

Aiddo dan soalddáhat dahke.

25

19,25
Luk 2,35
Jesusa ruossa guoras čužžo su eadni ja su eatni oabbá ja vel Maria, Klopasa áhkká, ja Maria Magdalena. 26
19,26
13,23+
Go Jesus oinnii eatnis ja su bálddas dan máhttájeaddji gean ráhkistii, de son celkkii eadnásis: “Nisson, son lea du bárdni.” 27Dasto son celkkii máhttájeaddjái: “Son lea du eadni.” Dan rájes máhttájeaddji válddii su ruktosis.

Jesus jápmá

28

19,28
Sál 22,16
Jesus diđii ahte dál buot lei ollašuvvan, ja vai čála ollašuvašii son celkkii: “Mun goikkan.” 29
19,29
Sál 69,22
19,29 ettetviidni suvrra viidni seaguhuvvon čáziin; dan soalddáhat ja bargit juhke goikui. Gč. Rut 2,14. isopa nađđii isop lea šaddu mii adnojuvvui juvddálaččaid beassášávvudemiin. Gč. 2 Mos 12,22. ▶ isop.Das lei lihtti man dievva lei ettetviidni. Soalddáhat buonjostedje das guobbarasa, bidje dan isopa nađđii ja dolle dan su njálmmi ovdii. 30Jesus jugai viinni ja celkkii: “Dat lea ollašuhttojuvvon.” Son sojaldahtii oaivvis ja attii vuoiŋŋas.

31

19,31
5 Mos 21,22č
19,31 jábmiid juolgedávttit cuvkejuvvojit Romalaččat dodje dávjá russiinávlejuvvon olbmuid juolgedávttiid, vai sii jápmet johtileappot.Lei ráhkkananbeaivi, eaige rupmašat sáhttán báhcit ruossaide heaŋgát sabbahin, ja dát lei stuorra sabbat. Juvddálaččat átno Pilatusis ahte jábmiid juolgedávttit cuvkejuvvojit ja rupmašat váldojuvvojit vuolás. 32De bohte soalddáhat ja cuvkejedje juolgedávttiid dan guoktás geat leigga russiinávlejuvvon oktanaga Jesusiin, vuos nuppis ja de nuppis. 33Go sii bohte Jesusa lusa, de sii oidne ahte son lei juo jápmán, ja danin sii eai cuvken su juolgedávttiid. 34
19,34
1 Joh 5,6
Muhto muhtun soalddáhiin čuggii sáittiin su erttegii, ja hávis golggihii dallánaga varra ja čáhci. 35
19,35
21,24
Dat gii dan oinnii, lea duođaštan dan, vai diige oskubehtet; su duođaštus lea luohtehahtti, ja son diehtá ahte sárdnu duođa. 36
19,36
2 Mos 12,46
Sál 34,21
Dat dáhpáhuvai vai ollašuvvá dát čállaga sátni: Ii oktage su dávttiin cuvkejuvvo. 37
19,37
Sak 12,10
Ja eará čálabáiki cealká: Sii gehččet sutnje gean leat rehtten.

Jesus hávdáduvvo

38

19,38
7,13+
Das maŋŋil muhtun Josef gii lei Arimatea olmmoš, ánui Pilatusis lobi váldit Jesusa rupmaša ruossas. Josef lei Jesusa máhttájeaddji, dattetge čihkosis, danne go son balai juvddálaččain. Pilatus suovai dan, ja Josef bođii ja válddii rupmaša ruossas. 39
19,39
3,1č
7,50
19,39 myrra njálggahájat myrramuora sáhppi mii geavahuvvui vuoidasiin ja parfymas. aloe cuvkojuvvon šaddo- ja muorrasárrasat. ▶ aloemuorra, ▶ myrra. čuođi butti 100 butti, sullii 33 kilo ▶ mihttu ja deaddu.Das lei maiddái Nikodemus, dat olmmái gii vuosttaš háve lei boahtán Jesusa lusa ihkku, ja sus lei mielde birrasii čuođi butti myrra ja aloe seaguhus. 40Olbmát válddiiga Jesusa rupmaša, giesaiga dan liinniid sisa ja bijaiga mielde njálggahájat vuoidasiid juvddálaččaid hávdádanvieru mielde. 41Lahka dan báikki gos Jesus russiinávlejuvvui, lei gilvvagárdi, ja gilvvagárddis lei ođđa hávdi man sisa ii oktage lean velá biddjojuvvon. 42Dasa soai bijaiga Jesusa, danne go lei juvddálaččaid basiid ráhkkananbeaivi ja dat hávdi lei lahka.

20

Guoros hávdi

201Árrat iđedis sabbaha maŋŋil vahku vuosttaš beaivvi, go ain lei seavdnjat, de bođii Maria Magdalena hávddi lusa ja oinnii ahte geađgi lei váldojuvvon eret hávddi ovddas. 2

20,2
13,2320,13
Son viehkalii muitalit dan Simon Peterii ja dan máhttájeaddjái gean Jesus ráhkistii, ja dajai sudnuide: “Leat dolvon Hearrá eret hávddis, eatge mii dieđe gosa son lea biddjojuvvon.” 3Peter ja dat nubbi máhttájeaddji viehkaleigga dalán hávddi guvlui.

4Olbmát viegaiga ovttas, muhto dat nubbi máhttájeaddji viegai johtileappot go Peter ja ollii vuohččan hávddi lusa. 5Son guovllai sisa ja oinnii liinniid das, muhto ii mannan sisa hávdái. 6Simon Peter bođii maŋis, manai sisa hávdái ja geahčadii liinniid mat ledje das. 7Son fuobmái ahte dat liidnebihtá mii lei leamaš Jesusa oaivvi alde, ii lean liinniid guoras, muhto sierra sajis, sierra giesaldahkan. 8De bođii sisa maiddái dat nubbi máhttájeaddji gii vuohččan lei ollen hávddi lusa, ja son oinnii ja oskkui. 9

20,9
Apd 2,24eč
1 Kor 15,4
Dássážii soai eaba lean ádden čállaga sáni ahte Jesus galggai čuožžilit jábmiid luhtte.

10Máhttájeaddji guovttos vulggiiga hávddi luhtte ruoktot.

Jesus almmustuvvá Maria Magdalenai

11Maria čuoččui hávddi olggobealde ja čierui. Čieru son guovllai hávdái 12ja oinnii guokte vilgesbivttat eŋgela čohkkámin dakko gokko Jesusa rumaš lei leamaš, nubbi oaivvegeahčen ja nubbigis julggiidgeahčen. 13Soai jearaiga sus: “Maid don čierut, nisson?” Son vástidii: “Mu Hearrá lea dolvojuvvon eret, inge mun dieđe gosa son lea biddjojuvvon.” 14Go son lei dan dadjan, de son jorggihii ja oinnii Jesusa čuožžumin das, muhto ii ipmirdan ahte dat lei Jesus. 15Jesus celkkii sutnje: “Maid don čierut, nisson? Gean don ozat?” Maria gáttii Jesusa gilvvagárdedoallin ja dajai: “Hearrá, jos don leat guoddán su dás eret, de muital gosa leat bidjan su. Mun vieččan su eret.”

16Dalle Jesus celkkii sutnje: “Maria.” Maria jorggihii ja dajai sutnje: “Rabbuni!” – dat lea hebreagiella ja mearkkaša oahpaheaddji. 17

20,17
13,1+
20,17 Ale guoskka munnje sáhttá maid jorgaluvvot “Ale doala mu”.Jesus celkkii: “Ale guoskka munnje. Mun in leat velá mannan bajás Áhči lusa. Muhto mana mu vieljaid lusa ja muital sidjiide ahte mun manan bajás iežan Áhči ja din Áhči lusa, iežan Ipmila ja din Ipmila lusa.”

18Dalle Maria Magdalena vulggii máhttájeddjiid lusa ja dieđihii: “Mun lean oaidnán Hearrá!” Ja son muitalii maid Hearrá lei cealkán sutnje.

Jesus almmustuvvá. Tomas eahpida

19

20,19
7,131 Kor 15,5
Seammá beaivvi, vahku vuosttaš beaivvi, máhttájeaddjit ledje eahkedis čoahkis lohkkaduvvon uvssaid duohken, danin go sii balle juvddálaččain. Fáhkkestaga Jesus čuoččui sin gaskkas ja celkkii: “Ráfi didjiide!” 20
20,20
16,22
Go son lei cealkán dan, de son čájehii sidjiide iežas gieđaid ja erttega. Máhttájeaddjit illosedje go oidne Hearrá. 21
20,21
17,18
Ohpit Jesus celkkii sidjiide: “Ráfi didjiide! Nugo Áhčči lea vuolggahan mu, nu munge vuolggahan din.” 2220,22 vuoiŋŋai >3,8; 1 Mos 2,7.Go son lei cealkán dan, de son vuoiŋŋai sin guvlui ja celkkii: “Váldet Bassi Vuoiŋŋa. 23
20,23
Matt 16,19
18,18
Alm 3,7
Gean suttuid dii addibehtet ándagassii, dasa dat leat ándagassii addojuvvon. Geas dii biehttalehpet ándagassii addojumi, dat ii oaččo suttuidis ándagassii.”

24

20,24
11,16
Okta guoktenuppelohkái máhttájeaddjis, Tomas gii maid gohčoduvvui Jumežin, ii lean earáid mielde go Jesus bođii. 25Eará máhttájeaddjit muitaledje sutnje: “Mii oinniimet Hearrá.” Muhto Tomas dajai: “Jos mun ieš in oainne návleráiggiid su gieđain inge nahket suorpma daidda, ja jos in nahket gieđa su erttegii, de mun in oskko.”

2620,26 Gávcci beaivvi maŋŋil idja ja beaivi.Gávcci beaivvi maŋŋil máhttájeaddjit ledje fas čoahkis, ja Tomas lei sin luhtte. Uvssat ledje lohkkaduvvon, muhto fáhkkestaga Jesus čuoččui sin gaskkas ja celkkii: “Ráfi didjiide!” 27De son celkkii Tomasii: “Geige suorpma: Dá leat mu gieđat. Geige gieđa ja nahket dan mu erttegii. Ale eahpit, muhto oskko!” 28Tomas dajai: “Mu Hearrá ja mu Ipmil!” 29

20,29
1 Pet 1,8
Jesus celkkii sutnje: “Don oskkut danne go leat oaidnán mu. Ávdugasat dat geat oskot, vaikko eai oainne.”

30

20,30
2,11
4,54
21,25
Maiddái ollu eará mearkkaid Jesus dagai máhttájeddjiid oaidnut, muhto dat eai leat čállojuvvon dán girjái. 31
20,31
Joh 3,15
6,40
1 Joh 5,13
Muhto dát lea čállojuvvon vai dii oskubehtet ahte Jesus lea Messias, Ipmila Bárdni, ja vai dis, go oskubehtet, lea eallin su namas.