Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
9

Jesus buorida eamičalmmeheami

91Go Jesus lei vázzimin ovddas guvlui, de son oinnii olbmá gii lei leamaš čalmmeheapme riegádeami rájes. 2Máhttájeaddjit jerre: “Rabbi, gii lea suddudan, son ieš vai su vánhemat, go son lea riegádan čalmmeheapmin?” 3

9,3
Luk 13,2
Jesus vástidii: “Ii son eabage su vánhemat. Nu lea geavvan, vai Ipmila dagut šaddet sus albmosii. 4
9,4
11,9č
Nu guhká go lea beaivi, de mii fertet dahkat su daguid gii lea mu vuolggahan. Boahtá idja goas ii oktage sáhte bargat. 5
9,5
8,12+
Nu guhká go mun lean máilmmis, de mun lean máilmmi čuovga.” 6
9,6
Mark 8,23
Go Jesus lei cealkán dán, de son čolgadii eatnamii, dagai čolggas dáiggi, vuoiddai dan olbmá čalmmiide 7
9,7
2 Gon 5,10
Jes 8,6
9,7 Siloaláddos láttu Jerusalema lulágeahčen.ja celkkii sutnje: “Mana basadit Siloaláddos.” – Siloa mearkkaša vuolggahuvvon. – Olmmái manai, basadii ja bođii ruoktot oaidnin.

8Olbmá ránnját ja earát geat ovdal ledje oaidnán su gearjideamen, dadje: “Almma dát lea dat gii čohkkái ja gearjidii?” 9Muhtumat dadje ahte son dat lei, muhtumatgis dadje: “Ii leat, son lea dušše su vuohkái.” Muhto son ieš dajai: “Mun dat lean.” 10Sii jerre sus: “Mo dus rahpasedje čalmmit?” 11Son vástidii: “Dat olmmái gean namma lea Jesus, dagai dáiggi muolddas, vuoiddai dainna mu čalmmiid ja dajai: ‘Mana basadit Siloaláddos.’ Mun mannen ja basadin, ja dalle mun oaidnigohten.” 12“Gos dát olmmái lea?” sii jerre sus, muhto son vástidii: “In mun dieđe.”

13Olmmái gii lei leamaš čalmmeheapme, dolvojuvvui farisealaččaid lusa. 14

9,14
5,916
9,14 sabbat >5,9.Dat beaivi go Jesus lei dahkan dáiggi ja rabastan olbmá čalmmiid, lei sabbat. 15Maiddái farisealaččat jerre sus, mo son lei ožžon oainnu, ja olmmái muitalii: “Son bijai dáiggi mu čalmmiide, de mun mannen basadeamen, ja dál mun oainnán.” 16
9,16
7,43
9,33
10,19
Muhtun farisealaččat dadje: “Ii son sáhte leat Ipmila olmmái, go son ii doala sabbaha.” Muhtumat dadje: “Mo suttolaš olmmái sáhttá dahkat diekkár mearkkaid?” Sin gaskii šattai gižžu, 17
9,17
4,19+
ja danne sii jerre fas čalmmeheamis: “Maid don ieš oaivvildat su birra? Du čalmmiidhan son rabastii.” Olmmái vástidii: “Son lea profehta.”

18Juvddálaččat eai jáhkkán ahte olmmái lei leamaš čalmmeheapme ja ožžon oainnu, ovdal go sii rávke dasa su vánhemiid. 19Sii jerre sudnos: “Leago dát dudno bárdni gean dadjabeahtti riegádan čalmmeheapmin? Mo son dál sáhttá oaidnit?” 20Vánhemat vástideigga: “Moai dihte ahte dát lea munno bárdni ja ahte son lea leamaš eamičalmmeheapme. 21Muhto dan moai ean dieđe, mo son dál oaidná, eange moai dieđe gii lea rabastan su čalmmiid. Jerret sus alddis, son lea ollesolmmoš ja máhttá ieš vástidit.” 22

9,22
7,1316,2
9,22 synagogas dás čujuha juvddálaččaid oskuservodahkii. ▶ synagoga.Vánhenguovttos dajaiga ná, danne go soai balaiga juvddálaččain. Juvddálaččat ledje oainnat juo šiehttan čuoldit synagogas eret juohkehačča gii dovddastii Jesusa Messiasin. 23Danne vánhenguovttos dajaiga: “Son lea ollesolmmoš, jerret sus alddis.”

24

9,24
Jos 7,19
Farisealaččat rávke fas lusaset olbmá gii lei leamaš čalmmeheapme. Sii dadje sutnje: “Atte gudni Ipmilii! Mii diehtit ahte dat olmmái lea suttolaš.” 25Olmmái vástidii: “Leago son suttolaš, dan mun in dieđe. Muhto dan dieđán ahte mun gii ledjen čalmmeheapme, dál oainnán.” 26Sii jerre: “Maid son dagai dutnje? Mo son rabastii du čalmmiid?” 27Olmmái vástidii: “Munhan juo muitalin dan didjiide, muhto dii ehpet gullan. Manne dii fas dáhttubehtet gullat dan? Áigubehtetgo diinai šaddat su máhttájeaddjin?” 28Sii vástidedje sutnje bilkidemiin: “Don leat su máhttájeaddji, mii leat Mosesa máhttájeaddjit. 29Mii diehtit ahte Ipmil sártnui Mosesii, muhto mii eat dieđe gos dát olmmái boahtá.” 30Olmmái dajai: “De lea ártet, go dii ehpet dieđe gos son boahtá, ja liikká son lea rabastan mu čalmmiid. 31
9,31
Sál 66,18
Sát 15,29
Jes 1,15
Mii diehtit ahte Ipmil ii guldal suttolaččaid, muhto son guldala dan gii ballá sus ja eallá su dáhtu mielde. 32Ii goassege leat gullon ahte muhtun livččii rabastan dakkár olbmo čalmmiid gii lea riegádan čalmmeheapmin. 33
9,33
3,2
Jos dát olmmái ii livčče Ipmila olmmái, de son ii sáhtáše maidege dahkat.” 34Dalle farisealaččat dadje: “Don leat suttolaš riegádeami rájes, ja don riemat oahpahit min!” Ja sii bálkestedje olbmá olggos.

35Jesus gulai ahte sii ledje bálkestan su olggos, ja go son deaivvai su, de son jearai: “Oskkutgo don Olbmobárdnái?” 36Olmmái jearai: “Hearrá, gii son lea? Muital, vai mun sáhtán oskut sutnje.” 37

9,37
4,26
Jesus celkkii: “Don leat oaidnán su. Son lea dás ja sárdnu duinna.” 38“Mun oskkun, Hearrá”, olmmái dajai ja luoitádii su ovdii.

39

9,39
Matt 13,11eč
Joh 12,4047č
Jesus celkkii: “Mun lean boahtán dán máilbmái ollašuhttit duomu, vai čalmmeheamit ožžot oainnu ja dat geat oidnet, čalmmehuvvet.” 40
9,40
Matt 15,14
23,26
Go muhtun farisealaččat geat čužžo das, gulle dan, de sii jerre sus: “Oaivvildatgo ahte miinai leat čalmmeheamit?” 41
9,41
15,22
Jesus vástidii: “Jos dii livččiidet čalmmeheamit, de dis ii livčče suddu, muhto dii lohkabehtet oaidnit, ja danne din suddu bissu.”

10

Mun lean uksa

101“Duođaid, duođaid, mun cealkkán didjiide: Dat gii ii mana sávzagárdái uksaráigge muhto goargŋu eará sajis, lea suola ja rievvár. 2Muhto dat gii manná uksaráigge, lea sávzzaid geahčči. 3Sutnje fákta rabasta uvssa, ja sávzzat guldalit su jiena. Son čuorvu sávzzaidis nama mielde ja doalvu daid guohtut. 4

10,4
10,27
Ja go son lea luoitán olggos buot sávzzaidis, de son manná daid ovddas, ja sávzzat čuvvot su, danin go dat dovdet su jiena. 5Muhto amas olbmo dat eai čuovo muhto báhtarit sus, danne go dat eai dovdda apmasa jiena.” 6Jesus muitalii sidjiide dán veardádusa, muhto sii eai ádden maid son dainna oaivvildii.

7Dalle Jesus celkkii: “Duođaid, duođaid, mun cealkkán didjiide: Mun lean sávzzaid uksa. 8

10,8
Matt 9,36
Dat geat leat boahtán mu ovdal, leat buohkat suollagat ja rievvárat, muhto sávzzat eai leat guldalan sin. 9Mun lean uksa. Dat gii manná sisa mu bokte, bestojuvvo. Son manná sisa ja olggos ja gávdná guohtuma. 10Suola boahtá dušše suoládit, sorbmet ja stajidit. Mun lean boahtán addit eallima, valljugas eallima.

Buorre báimman

11

10,11
Sál 23
Jes 40,11
Esek 34,12eč
Matt 18,12eč
Joh 15,13
Hebr 13,20
1 Pet 2,25
5,4
Mun lean buorre báimman. Buorre báimman addá heakkas sávzzaid ovddas. 12Muhto bálkkolaš ii leat albma báimman eaige sávzzat leat su, ja go son oaidná gumppe boahtimin, de son guođđá ealu ja báhtara. Gumpe rohkkáha sávzzaid ja biđge ealu, 13danne go bálkáhuvvon báimman ii beroš sávzzain.

14

10,14
2 Tim 2,19
Mun lean buorre báimman. Mun dovddan sávzzaidan ja mu sávzzat dovdet mu, 15
10,15
Matt 11,27
nugo Áhčči dovdá mu ja mun dovddan Áhči. Mun attán iežan heakka sávzzaid ovddas. 16
10,16
Esek 34,23
Joh 11,52
Ef 2,13eč
4,5
Mus leat maiddái eará sávzzat mat eai gula dán sávzagárdái, ja mun ferten geahččat maiddái daid. Dat guldalit mu jiena, ja nu šaddá okta eallu ja okta báimman.

17

10,17
5,20Fil 2,8č
Áhčči ráhkista mu, danne go mun attán iežan heakka, vai oaččun dan fas. 18Ii oktage váldde dan mus, mun ieš attán dan. Mus lea fápmu addit dan ja fápmu dan fas váldit. Dan gohččuma mun lean ožžon Áhčistan.”

19

10,19
7,43
Dát sánit dagahedje fas riiddu juvddálaččaid gaskii. 20
10,20
7,20+
Eatnagat sis dadje: “Sus lea bahás vuoigŋa, son lea mielaheapme. Manne dii guldalehpet su?” 21Earát dadje: “Nu ii sártno bosttahuvvon olmmoš. Ja sáhttágo bahás vuoigŋa rabastit čalmmehemiid čalmmiid?”

Bárdni ja Áhčči

2210,22 tempela vihaheami muitobasit ávvuduvvui juovlamánus. ▶ tempelvihaheami basit.Lei dálvi, ja Jerusalemis dollojuvvojedje tempelvihaheami basit. 23

10,23
Apd 3,11
10,23 Salomo bázzehállas bázzehálla mii lei tempela ovdašilju nuorttabealde. ▶ tempel.Go Jesus lei váccašeamen tempelis Salomo bázzehállas, 24de juvddálaččat čoahkkanedje su birra ja dadje: “Man guhká don givssidat min? Jos don leat Messias, de cealkke dan midjiide vuigestaga.”

25

10,25
5,36
Jesus vástidii: “Mun lean cealkán dan didjiide, muhto dii ehpet oskko. Dagut maid mun dagan Áhččán nammii, duođaštit mu birra. 26Muhto dii ehpet jáhke, danne go dii ehpet leat mu sávzzat. 27Mu sávzzat guldalit mu jiena, mun dovddan daid, ja dat čuvvot mu. 28
10,28
17,212
Mun attán sidjiide agálaš eallima; sii eai goassege láhppo, iige oktage rohtte sin eret mu gieđas. 29
10,29
Jes 43,13
10,29 Mu Áhčči … buot earrásat Muhtun giehtačállosiin lea “Mu Áhčči guhte lea addán daid munnje, lea stuorit go buohkat”.Mu Áhčči guhte lea addán sin munnje, lea stuorit go buot earrásat, iige oktage sáhte rohttet sin eret Áhččán gieđas. 30
10,30
1,1
14,9
17,21
Mun ja Áhčči letne okta.”

31

10,31
8,59
Juvddálaččat čoaggigohte fas geđggiid vai besset geađgádit su. 32Jesus celkkii sidjiide: “Mun lean din oaidnut dahkan ollu buriid daguid mat bohtet Áhčis. Guđemuš dagu dihte dii áigubehtet geađgádit mu?” 33
10,33
3 Mos 24,16
Matt 9,3
Joh 5,18
19,7
Juvddálaččat vástidedje: “Eat mii geađgát du mange buori dagu dihte, muhto ipmilbilkádusa dihte. Don dagat iežat Ipmilin, vaikko leat olmmoš.” 34
10,34
Sál 82,6
Jesus vástidii: “Almma din lágas lea čállojuvvon: Mun lean cealkán ahte dii lehpet ipmilat? 35Láhka nappo gohčoda ipmilin daid geat ožžo Ipmila sáni, eaige čállagat sáhte dahkkojuvvot duššin. 36Áhčči lea basuhan mu ja vuolggahan mu máilbmái. Mo dii sáhttibehtet čuoččuhit ahte mun bilkidan Ipmila, go mun cealkkán ahte lean Ipmila Bárdni? 37Jos mun in daga Áhččán daguid, de allet oskko munnje. 38
10,38
14,10č20
17,21
Muhto jos mun dagan, de oskot goittot mu daguide, jos velá ehpet oskkoge munnje. Dalle oahppabehtet ipmirdit ahte Áhčči lea mu siste ja mun lean Áhči siste.” 39
10,39
7,30
Juvddálaččat geahččaledje fas váldit Jesusa gitta, muhto son beasai eret sin gieđas.

40

10,40
1,28
Jesus manai fas don beallái Jordana dan báikái gos Johannes álggos lei gásttašan. Doppe son orui muhtun áiggi. 41Ollugat bohte su lusa ja dadje: “Johannes ii dahkan maidege mearkkaid, muhto buot maid son celkkii dán olbmá birra, lea duohta.” 42
10,42
2,23+
Doppe eatnagat osko Jesusii.

11

Jesus boktá Lasarusa

111

11,1
Luk 10,38č
Muhtun Lasarus-nammasaš olmmái lei buohcamin. Son ásai Betanias, seammá gilis go Maria ja su oabbá Marta. 2
11,2
12,3
Maria lei dat gii vuoiddai Hearrá julggiid njálggahájat vuoidasiin ja sihkui daid vuovttaidisguin, ja Lasarus gii lei buohcamin, lei su viellja. 3Oappášguovttos bijaiga Jesusii sáni: “Hearrá, du ráhkis ustit lea buohcamin.” 4
11,4
9,3
Go Jesus dan gulai, de son celkkii: “Dát dávda ii leat jápmindávda muhto Ipmilii gudnin, vai Ipmila Bárdni hearvásmahttojuvvo dan bokte.” 5Jesus ráhkistii Marta ja su oappá ja Lasarusa.

6Go Jesus dal gulai ahte Lasarus lei buohcamin, de son orui vel guokte beaivvi dan báikkis gos lei. 7Dasto son celkkii máhttájeddjiidasas: “Vulgot fas Judeai.” 8

11,8
10,31
Máhttájeaddjit dadje sutnje: “Rabbi, leatgo don fas mannamin dohko? Juvddálaččathan vigge gieskat geađgádit du.” 9
11,9
9,4
Jesus vástidii: “Almma beaivvis leat guoktenuppelohkái diimmu? Gii vádjola beaivet, dat ii jorral, danne go son oaidná dán máilmmi čuovgga. 10Muhto gii vádjola ihkku, dat norddada iežas, danne go sus alddis ii leat čuovga.”

11

11,11
Matt 9,24
Go son lei dan sárdnon, de son celkkii vel: “Min ustit Lasarus lea oađđimin, muhto mun vuolggán boktit su.” 12Máhttájeaddjit dadje: “Hearrá, jos son oađđá, de son dearvvašmuvvá.” 13Jesus oaivvildii ahte Lasarus lei jápmán, muhto máhttájeaddjit gádde su oaivvildit dábálaš oađđima. 14Dalle Jesus celkkii njulgestaga: “Lasarus lea jápmán. 15Din dihte mun lean ilus go in lean doppe. Dát nanne din oskku. Vulgot dál su lusa.” 16
11,16
Mark 14,31
Joh 14,5
20,24eč
Dalle Tomas gii gohčoduvvui maid Jumežin, dajai eará máhttájeddjiide: “Vulgot fal, de mii jápmit buohkat oktanaga.”

17Go Jesus ollii dohko, de son gulai ahte Lasarus lei hávddis juo njealját beaivvi. 1811,18 vihttanuppelohkái stadia sullii 3 km. ▶ mihttu ja deaddu.Betania lei Jerusalema lahka, sullii vihttanuppelohkái stadia das eret, 19ja ollu juvddálaččat ledje boahtán jeđđet Marta guoktá Mariain sudno vielja jápmima geažil. 20Go Marta gulai ahte Jesus boahtá, de son vulggii su ovddal. Maria bázii ruoktot. 21Marta dajai Jesusii: “Hearrá, jos don livččet leamaš dáppe, de mu viellja ii livčče jápmán. 22Muhto almmatge mun dieđán ahte maid ihkinassii don ánut Ipmilis, de dan son addá dutnje.” 23Jesus celkkii: “Du viellja čuožžila jábmiid luhtte.” 24

11,24
5,28č6,39č
Marta vástidii: “Mun dieđán ahte son čuožžila maŋimuš beaivvi, bajásčuožžileamis.” 25Dalle Jesus celkkii sutnje: “Mun lean bajásčuožžileapmi ja eallin; gii osku munnje, dat oažžu eallit vaikko vel jápmáge, 26
11,26
5,24
8,51
iige oktage gii eallá ja osku munnje, goassege jáme. Oskkutgo dan?” 27
11,27
Matt 14,33
16,16
Joh 6,69
1 Joh 4,15
“De oskkun, Hearrá”, Marta vástidii, “mun oskkun ahte don leat Messias, Ipmila Bárdni, guhte galggai boahtit máilbmái.”

28Go Marta lei dan dadjan, de son manai ruoktot, rávkkai oappás Maria ja dajai sutnje guovttá gaskan: “Oahpaheaddji lea dáppe ja rávká du.” 29Go Maria dan gulai, de son čuožžilii dallánaga ja vulggii Jesusa lusa. 30Jesus ii lean vel ollen gillái, muhto lei ain dan báikkis gos Marta lei boahtán su ovddal. 31Go juvddálaččat geat ledje Maria dálus jeđđemin su, oidne su hoahpus čuožžileamen ja vuolgimin olggos, de sii čuovvuledje su, danne go sii gádde ahte son lei mannamin hávddi lusa čierrut.

32Go Maria ollii dohko gos Jesus lei, de son luoitádii su julggiid ovdii ja dajai: “Hearrá, jos don livččet leamaš dáppe, de mu viellja ii livčče jápmán.” 33Go Jesus oinnii mo Maria čierui ja mo juvddálaččat geat ledje boahtán su mielde, maiddái čirro, de son njuorranii sakka, 34ja son jearai: “Gosa dii lehpet bidjan su?” Sii vástidedje: “Hearrá, boađe geahččat.” 35

11,35
Luk 19,41
Jesus čierui. 36Juvddálaččat dadje: “Geahča, man ráhkis Lasarus lei sutnje.” 37
11,37
9,6č
Muhto soapmásat sis dadje: “Go son rabastii čalmmeheami čalmmiid, de son livččii maiddái sáhttán eastadit Lasarusa jápmimis?”

38Jesus njuorranii fas sakka go bođii hávddi lusa. Hávdi lei bákteráigi man ovdii lei fierahuvvon geađgi. 39Jesus gohčui: “Váldet geađggi eret!” Marta, jábmi oabbá, dajai sutnje: “Hearrá, son bahčiida juo, dasgo son lea hávddis juo njealját beaivvi.” 40Jesus celkkii sutnje: “Ingo mun cealkán dutnje ahte jos oskkut, de beasat oaidnit Ipmila hearvásvuođa?” 41Dalle geađgi fierahuvvui eret. Jesus bajidii čalmmiid almmi guvlui ja celkkii: “Áhčči, mun giittán du go don leat gullan mu. 42

11,42
12,30
Mun gal dieđán ahte don álo gulat mu, muhto mun cealkkán dán dáid olbmuid dihte geat čužžot dás, vai sii oskot ahte don leat vuolggahan mu.” 43Go son lei dan cealkán, de son čurvii alla jienain: “Lasarus, boađe olggos!” 44
11,44
20,6č
Dalle jábmi bođii olggos hávddis, gieđat ja juolggit gissojuvvon liikavárjjuid sisa ja liidni čadnojuvvon muođuid ovdii. Jesus celkkii: “Čovdet su ja diktet su mannat.”

Áigumuš goddit Jesusa

45

11,45
2,23+
Olusat dain juvddálaččain geat ledje boahtán Maria lusa ja oaidnán maid Jesus dagai, osko sutnje. 46Muhto muhtumat sis manne farisealaččaid ságaide ja muitaledje maid Jesus lei dahkan. 47
11,47
Matt 26,3č
Apd 4,16
11,47 Ráđi juvddálaččaid bajimus duopmostuollu ja stivrenásahus romalaččaid ráđđejumi áigge. ▶ ráđđi, Alla ráđđi.Dalle bajimusbáhpat ja farisealaččat rávke čoahkkái Ráđi ja jerre das: “Maid mii galggat dahkat? Dát olmmái dahká ollu mearkkaid. 4811,48 bassi báikki tempel.Jos mii diktit su ain bargat ná, de fargga buohkat oskot sutnje, ja dalle romalaččat bohtet ja váldet mis dán bassi báikki ja oppa álbmoga.” 4911,49 Kaifas lei ▶ bajimusbáhppa 18–36 m.Kr.Dalle okta sis, Kaifas, gii lei bajimusbáhppan dan jagi, dajai: “Dii ehpet ádde maidege. 50
11,50
18,14
Ehpetgo dii ipmir ahte jos okta olmmoš jápmá álbmoga ovddas, de dat lea didjiide buoret go jos oppa álbmot duššá?” 51Dat ii lean su iežas jurdda, muhto go son lei bajimusbáhppan dan jagi, de son profehtastalai: Jesus galggai jápmit álbmoga ovddas, 52
11,52
10,16
iige dušše dan álbmoga ovddas, muhto vai son beassá čohkket oktan joavkun buot Ipmila mánáid geat leat bieđgguid.

53

11,53
5,18+
Dan beaivvi rájes Ráđi áigumuššan lei goddit Jesusa. 54Danne Jesus ii šat vádjolan albmosit juvddálaččaid gaskkas, muhto manai Efraimii, gávpogii mii lei meahci lahka. Doppe son dasto orui máhttájeddjiidisguin.

55

11,55
2 Muit 30,15eč
Joh 2,13
6,4
11,55 buhtistit iežaset buhtisvuohta.Juvddálaččaid beassášbasit ledje lahka, ja ollugat gávpogiid birasguovlluin bohte Jerusalemii ovdal basiid buhtistit iežaset. 56Sii ohce Jesusa ja sárdno tempelis guhtet guimmiineaset: “Mo din mielas orru? Son ii dáidde boahtit basiide.” 57Bajimusbáhpat ja farisealaččat ledje addán gohččuma ahte jos muhtun diđii gos Jesus lei, de son galggai dieđihit dan sidjiide, vai sii besset váldit su gitta.